Skip to main content

Full text of "Cizi slova vie slovanských recech"

See other formats







■ 



■ 

Btsl 

■ • 






l $->»;- ■ 



■ I 







^w- 









■tf 






^ A 1 









^ 





















A> ^ 



^. 



V 






o O' 












A/> ,< v 



-„.</> '\ 



r> ,<V 



\ V 



-= ^ 


^ 













A* % 






4? 






A^ ' ^ 









^ ^K 









$' . . "*>- ■"*»". 



:%>,/ : ; %*** 



* v * 












o O 1 




,0 o. 




A/.-", "> 






-\.,A 







'/ c- 



■^,f : 



f V K- J* % 



.\ O, •* * X 



- 



/ V 









\~~>. 











A \ A 



<'- A 



V> \\ 







^ ■' a i • 






/ % 



* H I 



-^> 



- 



£7 

Liii MattwJ 



ve slovanskych fećech 



Sepsal 



/ 



/JNT. ^ATZENAUEą, 






V Or-nó 1870. 

Nakładem Matico Moravske. 

V kon. Carla Winikera v BrnS, I>r. G . Dattla v Prażę, 



L* 






ąti M, l <f$q-~Ćóf£./S7V- / A-l 1 ' 









0^ 




Tiskem narodi 



u knehtiłkarny J. Snaidra v Brnę. 



/ * 1 



7? 



Opis professora A. Matzenauera, ktery tiinto Matice Moravskś, tiskem 
vydava. zdleżi ze dvou oddeleni. Prvni oddeleni było jiź r. 1868. sepsano, ob- 
sahujie uvahu \edeckeho dila „Die Frerudworter in den slavischen Sprachen 
von Dr. Franz Miklosich 8 , kterażto uvaha puvodne urcena była pro Ćasopis 
Ceskeho Mnseum, Kdyż pak se ukazało, ze tak obsirna pr<łce do ćasopisu 
pfijata byti ncmńże. vyslo?il yybor Matice Moravskś ochotu, vydati spis ten 
l>e. jsa pfe>vedćen. ze tim vsem pestovatelum srovn£vajiciho jazykozpytu 
yńbee a sloranskśho żylaste se zavdeći. Pan professor Matzenauer pfijav na- 
bidimt' Matice Morarske, rozsifil ldtku v prvnim oddeleni obsazenou, opatfil 
je uvodem a nad to vice odhodlal se, pfidati k tomu i oddeleni drube, v nemź 
kritieky rozebira slova jim za cizi povazovaoa\ jmenovite takova\ kteraz jsou 
v prićine jazykozpytu, neb staroźitosti, neb historie jazyka i vzdelanosti dule- 
żita. jejichźto cizi puvod vśak nesnadne poznati jest. 

Jelikoż prym' oddeleni dila professora Matzenauera jiź dotiśteno a z 
druheho jiź znaćnd ćast hotSva jest. snesl se vybor Mat. Mor., to, co posud 
v tisku se dohotovilo, v tomto prvnim sesitu vydati; druhy sesit, kterym dilo 
ukonćeno budę, yyda* se jeśte behem tohoto leta. 

Yybor Matice Moravske povaźuje za svou povinnost, nejuctivejśi diky 
zde vy>loviti Vysoce Urozenemu Panu Hrabeti Egbertu Belcrediimt, ktery ve- 
liknmysjiiym darem k zapraveni utrat tiskovych pfispel a tim vydani tohoto 
dila możnym ućinil. 



Skratky. 



ags. anglosasky. 

alb. albansky ciii skipetarsky. 

angl. anglieky. 

arab. arabsky. 

arm. armćnsky. 

armor. armoricky. 

Beitr. Beitrage zur vergleichenden 
Spraehforschung auf dem Gebiete 
der arischen, celtischen und slawi- 
schen Sprachen. Ćfslo firaske po- 
znaćuje svazek, arabsko stranu. 

Ben. Wb. Benecke, Mittelhochdeutsches 
Wórterbach. 

Bopp. gl. nebo gloss. — Bopp, Glos- 
sarium coinparativum linguae san- 
scritae. Editio III. Berolini 1846. 

Bopp gr. nebo gram. — Bopp. Fr., 
Yergleickende Grainmatik des San- 
skrit. Zend. Griechischen, Lateini- 
nischen. Littauisehen, Alt-Slavi- 
i. Gothischen und Deutschen. 
II. Auflage. Berlin 1850 — 1861. 
sio fimske poznaćuje svazek. 

Cank. A & D. Kyriak Cankof, Gram- 
matik der bulgarischen Sprache. 
Wien 1852. 

celt. celticky. 

p. Compendium der Yergleichenden 
mmatik der indo-germanischeo 
achen von Aug. Schleicher. 

Cel. Dod. Celakovskeho Dodavky ke 
slovniku Job. Jungmanna. 

ies. ćesky. 



Dain. Dainos, litevske n&rodni pisnę. 

Dal. Daliroiloya chronika rymovand. 

dan. dansky. 

DC. Du Cange, Glossarium mediae et 
infimae latinitatis. 

dial. dialekt. 

dłuż. dolnoluźicky. 

dnem. dolnoneniecky. 

Dóbr. Inst. Dobrowsky, Institutiones 
linguae slavicae dialecti veteris. 

drev. drevansky. 

est. estonsky. 

Ettm. nebo Ettmiill. Ettmliller, Lexi- 
con anglosaxonicum. 

fin. finsky. 

For ml. Die Formenlere der kirchensla- 
wischen Sprache von Aug. Schlei- 
cher. Bonn. 1852. 

fr. francouzsky. 

Fremdw. nebo Miki. Fremdiu. Die 
Fremdworter in den slavisehen 
Sprachen von Dr. Franz Miklosich. 

fris. frisky. 

gael. gaelsky. 

got. gotsky. 

Graff, Althochdeurscher Sprachschatz. 
Berlin 1834—42. 

Gr. gr. Grimm J., Deutsche Gra mma- 
tik. Cisło fimske poznaćuje svazek. 
Oeseh. nebo Hut. Grimm. J. Ge- 
Bchichte der deutschec Sprache. 

Wb. Deutsches WOrterbuch von 
Jacob und Wilhelm Grimm. 



YI — 



holld. nebo holland. hollandsky. 

Muz. hornoluzicky. 

chrv. charvatsky. 

id. idem. 

ir. irsky. 

isl. islandsky. 

Jag. Biz. Jageniann, Dizionario italiano 

tedesco. 
Izv. Izvestija imperatorskoj akademii 

nauk. 
Janez. Janeżic, slovar slovenskega in 

nemskega jezika. 
Jung. Jungmannuv slovnik cesky. 
kasub. kasubsky. 
Kat. Legenda o sv. Katefine. 
kom. kornicky. 
Kurs. Kurschat, Laut- und Tonlehre 

der littauischen Sprache. 
kymr. kymricky. 
lat. latinsky. 
LS. Libuśin soud. 
Leg. Legenda. 
Lex. Lexicon. 
Lex. II. Lexicon palaeoslovenico - grae- 

co-latinum, edidit Fr. Miklosich. 

Yindobonae 1862— 1 865. II. vydani. 
lit. litevsky. 
lot. lotyssky. 
mad', madarsky. 
Milad. D. & K. MiladinoYci, Bułgarski 

narodni pesni. Zagreb 1861. 
Mrong. Mrongovius, Słownik polsko- 

niemiecki. 
mrum. maeedo-rumunsky. 
mrus. malorusky. 
n. nebo. 

Ness. Nesselmann, Worterbuch der lit- 
tauischen Sprache. Konigsberg 1851. 
nnem. novonemecky. 
nrec. novofecky. 
obs. obsoletum. 

Oddel. Oddeleni I. a II. tohoto spisu. 
osetsky. 



pers. persky. 

P. I. nebo Pott. I. De lithuano-borus- 
sicae in slavicis letticisąue linguis 
principatu commentatio. 

P. II. nebo Pott. II. De linguarum 
letticarum cum yicinis nexu com- 
mentatio scripta ab Dr. Aug. Frid. 
Pott. 

pol. polsky. 

portg. portugalsky. 

prov., co pndavek. ke pojmenovani ne- 
ktere feci, provincialni. 

prov. o sobe stojici, nebo proveng. pro- 
vencalsky. 

rec. fecky. 

RK. Eukopis Kralodvorsky. 

Rost, Giechisch-Deutsches Worterbuch. 
IY. Auflage. Braunschweig 1852. 

rus. yelkorusky. 

Schleich. lit. gloss. Schleier, Litauisches 
Lesebuch und Glossar. Prag 1857. 

Schleich. lit. gram. Schleicher, Litaui- 
sche Gramraatik. Prag 1856. 

Sch. Wb. Schmidt, Kussisch-Deutsches 
und Deutsch - Kuss.isches Worter- 
buch. Zweite Ausgabe. 

skand. staro-skandinavsky. 

skr. sanskritsky. 

slk. v nafeći Slovakuv. 

slov. slovinsky. 

srb. srbsky. 

stred. stfedoveky. 

srlat. latina stfedoveka. 

srnsm. fec nemecka stfedniho veku. 

st. pfed poćatecnym konsonantem uve- 
denych tu skracenych slov znaci 
staro-, na pf. stfr. staro-francouz- 
sky, stprus. staro- prusky, stsas. 
staro-sasky, stslov. staro-slovansky. 

star-ir. staroirsky. 

Saf. Śafafik P. J. Kozpravy z oboru 
ved slovanskych. Ćislo rimske po- 
znacuje svazek, arabske stranu. 



— VII 



Śaf. Star. nebo Staroz.. Safarik, Sio- 

yanske* starożitnosti. V Pra 
span. Spanelsky. 

Isky. 
tał. tatarsky. 
turę. turecky. 
turk. turkestansky. 
r. umbricky. 

roindicky ve Vedach. 
//. Wackernagel, Mittelhochdeat- 
Wórterlmch. 



vfask. ylasky. 

Yul\ Stef, Karadźić, Srpski rjećuik. 

Ve Vulni r. 1852. 
Yijb. Yfboi z literatury <5eske\ Ćislo 

tfmske' poznaduje Byazek. 
z, ni. zendsky 6i starobaktricky. 
Zeuss I. n. II. Kcuss, Grammatica cel- 

tica I. n. II. syazek. 
2em. nobo źemait. zomaitsky. 



ratky, nachazejici se u ritatuy starosloran. a ces. Brovn£vajf se 

tipli h uźiva Miklosich ve sloviiiku staroslovaiiskem a Jung- 

niarni ve slovniku Ćeskćm. Ti, kter^m zalezi na tom, by podrobne poznali 

oichź UYedena* v tomto dfle mfsta yzata jsou, mohou se snadne z 

s \nikuv poiu-iti o tom, co ty skratky znaci. Skratky grammatick^ch 

'•i se obycejne' v grammatikach latinsk^ch a jin^ch 

-5. singularis, pi. pluralis, 111. luasciilinnm, f. feminium, n. 

nentruui. 



▼ 



Dle pfirozene povahy veei nachizeji se v kazdem jazyku vedle donni- 
cicli cizi, kteraż obchodem Be sonsedy iievyhnutelne do nelio uvedeua 

była. Jestli takowi slova dlouliovekym użivanim ve vlasti jazyka, jenz je po- 
hostinsky pfijal, zdomaenela i s puvodni, domaci zdsobou slov takofka v ne- 
rozlueitelny celek srostla ; jest snaźeni, yyhostiti je, bezućelne, ba provedeni 
takoveho umysłu ćaste na prosto neinożne, nema-li tim urćitost a jasuost vy- 
razu trpeti; aniź jest to eti narodu na ujma, że se v jazyku jeho nach&zeji 
cizi slova. neni-li naval jich pfiliś velky. Jen telida, kdyż bez potfeby uv£- 
deji se nazvy cizi. kdeźto ku poznaćeni pojmiiy neni nedostatku dobrych do- 
macfch, zasluhuje takoyy lehkomyslny spftsob sluśneho pokarani: nebof nejen 
j1 ta jazyka. ki każdy naród raziti ma\ tim trpi, ale i spisy, ve 

kterych so takova smesice slov eizich yyskytujc, staraj! se ncmale cAsti ate- 
ndrstva mćne srozumitelnymi. — 

Nepomerne silny pfitok eizich slov stava se budto n&sledkem ztrdty 

n&rodni samostatnosti, neb i nasledkem myslneho a mravniho upadku narodu. 

Jeźto podstatnou ćasti jazykozpytu jest vyśetfov&ni puvodu 

i jiste* neposlednim ukolem jeho, yyskoumati, co ze zasoby slovne 

piuodnim vlastnictvim jazyka a co teprva postnpem ćasu do nelio vply- 

nulo z pramena? eizich. 

Jak dńleźito jest v pfićini' s ta roź itnosti aby zpytatel jich pilne 

.. jak cizi slo?a do jazyka narodu, jehoż star*' doje objasniti chce, uź 

djinud nieseni, tak i Blova / toho jazyku do jinyYh m-i za 

iv pfijatś to dokazal uź zyććiióIy Śafafik ?e BV^ch Staroźitnostech 

uskych. 

dkftt zpytovani takovćho oabude i historie jazyka nema- 
uźitku. 

korie v zdSl anoe t i. aby so vy- 

• toho neb onoho jazyka jest puvodu cizfho. 

tiła na to pozornost, zdali Blova, vy.-.kytaji<i Be \ te* aeb one* 

doby v ni Be jevila nebo tepnra pozdeji z rozlicn^ch pffcin 

i 



— 2 — 

Zdroje, z kterfch ćerp&na jsou cizi slova nach&zejici se ve slovanskych 
fecech, jsou rozmanite. 

Cizi slova, s kterymi se potkavame v feći staroslovan. ci vlastne 
stbulhar. poch&zeji vetsim dilem z feckeho, nmohem raene jich poch&zi z ji- 
nych jazykuv, jinenovite german, jako na pf. gonBznunti servari z got. 
ganisan, nem, genesen. 

Nynejsi Bulharove nepfijali od pśnuv svych — Turkuv — takove 
mnoźstvi slov, jako Srbove, jejichż fec oplyva slovy tureckymi, jako: bar jak 
(korouhev) turc. baj rak; barut, jinak pusćaui prah (stfelny prach) ; kapija 
(brana); ćuprija pons vedle most, też nfec. movttqiov, turc. kop r ii, dżagat. 
ćóprti; komsija vicinns vedle susjed, turc. konsu (soused); bunar (stu- 
dne) vedle studenac; kadiva aksamit, turc. kadife (druh hedba>ne latky), 
arab. el-kathife aksamit, pfeslo i do śpan. al-catifa (tapes); kęsa (mesec 
crumena, sacculus), też pol. kiesa, rus. Kuca, kis&, nfec. Kecrteg; turc. pers. 
kise; mejdan forum prostranstvi, plac yefejny, n&mesti, też pol. majdan, 
mrus. majdan, nrec. \iuvzaviov forum, vlask. maidan id., turc. majdan, 
arab. majdan forum; pap u ca crepida, też slov. mrus. papuca, rus. po- 
mist. panpusa, pol. papuć, ces. papuć — i mad. papucs, nrec. na- 
TtomCior, fr. bab o u che, pantofl, nem. bavor. Papotsche — turc. pa- 
pudż, pers. papus; amal misto hamal, nosić bfemen vedle nosilac turc. — 
z arab. el-hammal id. sokak platea vedle ulica, nfec. Goxamov — turc. 
z arab. sokak; top delo, też nfec. %omov id. — a mnoho jinych. 

Neslusi vśak ysechna slova, kterś Yuk Stefanović ve svem slovniku 
za turecka vydaya, za turc. povażovati jak v Oddeleni II. nekolika pfiklady 
dokazati hodhim. 

Należi-li feći bulharske co do zasoby slovne pfednost pfed srbskou, 
pfevysuje ji tato dokonalosti formy, neb nynejsi bulharskś feć jest ve % tvarech 
grammatickych silne porusena, nem& fśdneho sklońovani, genitiv a dativ tvofi 
pomoci pfedlożky na: piśete na - Petra t. j. Petrovi — vino - to razveseleva 
strce-to na-ćjolek-^t (vinum lsetificat cor hominis), nema tvaru pro infinitiv, 
jest nucena jej opisovati pomoci slovce da, na pf. muże jiti — może da 
i de; jak to muże byti? kak może tuj da btde? smim-li vas prositi — 
ako smeJTb da vi pomols. — 

Take jazyka feckeho nachazeji se sledy v obou fecech, jak bulh. tak 
srbske, na pf . bulh. temel, srb. temelj fundamentum z fec. &e[Abliov; bulh. 
panagjur, pauagir (panegyris) srb panadjur (nundinse, valny trh), fec. 
7tavriyvcig, slavne shromażdeni, narodni slavnost ; bulg. v a p s i j a barva, vapsam, 
vapsuvam barvim, fec. (Sama namaćim, barvim atd. ftaipig, namaćeni, barveni ; 
srb. j a s t o g (u Primorju) morski veliki rak locusta marina, fec. aatamg, 
druh rakuv, nfec. a(7jaxóg, morsky rak; srb. jevtiD, a, o łaciny bulh. jeftin, 
z fec. sv&r]vóg, hojny, nfec. si^róg, łaciny, vyslov evthinós — a jina. Pu- 
sobeni jazyka viaskeho na bulh. było velmi nepatrne; ćetnejśi sledy jeho 
pozorujeme ve slovne z&sobe feći chary.— srbske i sloyinske, ać i temto nedo- 



— 3 — 

dal pfilis innoho ze sveho majetku; mnohem silnej M, nożli z vlask., byl pfi- 
tok slov do feci sloyinske z jazyka nem. — 

U l\usUv pochazeji slova cizi yetsim dilom Imdto z jazykuv orien- 
talskyeh, jmenoyite z doby panoyani mongolskeho, neb z ja/yku\ germań- 
skich, ze których sale Tetra Yelkeho reformoyanim mocnarstvf ruskelio 
znaene mnozstvi sloy z rozlicuycb feci germańskich: nem. liolland. sved. — 
do feci rus. ayedeno było, żylaste v obora zrizeni statnfko, dyorakóho, yojen- 
skeho. namorskóho. — Slov staroskandinayskyeli, ktera do feci rus. za pano- 
vdni kniżat yarjaho-ruskyeli yplynula, neni mnoho a jsou jiź yetsim dileni 
aralii, jako: cyffB snd fretum, uzina morska" ze sund, skand. śyed. snnd; 
«B€AhMHKi, flóe^HB^B j a b e d b u i k i>, j fi b e d n i k, magistratns noygorodensis 
genus. jisty ufednfk noyogorodskft Pravd. rus. 2) calumniator, rabula, pfekruco- 
I praya, łvłd. embete, ii mb od ufad, skand, ambatt serva, ags. ain- 
. lit. em-b elit. 1) oftieium 2) miiiister, stnem. am-baht minister, yillicus 2) 
officium, ministerinm, got. aud-bahts minister; yyznani ufadu proinenil se v 
\yznaui pfekrucoyani praya, uskoku? adyok&tskycli : jabeda, obyćejne 
pl. jabedy rabulatio. fallacia; slabika jab — z nosovky janb — ; rpn,\miT», 
gridin ozbrojeny prurodce panoynikuy, o nemz zeyrubneji na miste naleźitein 
v pofadku abecednim. 

Pfi rozbirani jednotlivych slov cizich naskytne se nejednou pfileźitost, 
upozorniti na sloya ruska, pochazejici z feci germanskych; tu tedy pfestayam 
na tom. uyesti nekolik yyrazuv puyodu orientalskeho : óannuaKT, baśm&k 
z pol bacz maga, baczmag, druh stfeyicuy, srb. paś maga, 
a 1 genns, turk. baśmagk; óyniii bugaj (byk), tatar, buga; 
tri, bułat (ocel), pers. pulad; 6yaa buza, jisty napój pivu podoimy, 
r. buza, ..chrneljnoje pitje v rode piva a ; xa.iarB chał&t dlouhy kabat, źu- 
pan, arab. cha la a t odev syatećny ; sapajJTB karaiił, vedle straźa, turk. 
karani hlidka, dozór, str&źe, i v srb. kar aula specula, turris eicubitoria 
hlidka. strazna yeźe, nfec xacaovXi9v pfedni straż; Ka<i>TaiiT> kaft&n kabat 
mrus., pol. — i y ces. użfyano), fcwe. q aft a u, arab. kaftan; preslo i 
do śpan. caftau, vlask. caffetano, nfec. Kaętan, xaqyidpiov 9 śved. koftan, 
mad', kaft&ny: i;a.$u;i kazna iiTarium pokladnice, srb. bazna, azna. bulh. 
ha z no. turc. cbazne, arab cliazinab, chazine; km.ihmt. kilim tapes, 
kilim, kilin 1) id. 2) pokryvka na kom'-, srb riliin tapes, />ers. 
kilim koberec; nomaffb łóśad yedle koń. z tatar. ala§a (valach), bez po- 
ciłyby i ło.-ak. mezek sem nalezi^ cafiflaici. sajdał koni, teź 
jaidokas pharetra, tuark. sajdak toni; lyuaro tuman 
vedle mgła (nebula), twre. tuman id. Orientalskćho puyodu jsou bez pochyby 
vb baraban (buben), pol taraban; rapasaa^ fcarakanbL 
: habe Bvab, tśź pol. tarakan, ayedeno Preslem i do <••-.- -Kapniafffi 
karmdn (k . karman, karajman, Ub. karmonaa per a; srov. 
chrv. karaman. tobołka, Brieftasche, kterei jesl poznaceno co turc (Miklo- 
ikazuje k lat. crumena); capa^am dlouh^ i za- 

i* 



— 4 — 

rovefi mnohym jinym, o kterych jiź ze soustavy hlasek lze souditi, ze pocha- 
zeji z feci turecko-tatarskych. — Mnoha fec. slova, nachazejici se v feci rus. 
pfesla do ni jiź ze stslov.jako: Hajion nałój (pulpit), stsl. iiMorHH nalogij, z fec. 
avalóyiov, naHHXH#a, panichida, panifida, zadusili służba, officium defunctorum, 
też zaduśni obet, stslov. imniYiip vigilise ecclesiasticse, fec. 7zavwxifos slavnost 
nocni; noHaMapi. ponamar, custos eeclesise, kostelnik, kostelni spravce, — 
strażce, stslov. paramonart id. zkażene panamonarB, ponomonar&, ponomars, 
— arB, z fec. 7taQafiovacioc (v klassicke fec. neni toho slova, pochazi od naga- 
\iovi[ vytrvani, jmenovite setrvani otrokuv u pana, v nfec. znaći nagaporij też 
hlidku, nocni hlidku, strażi). — Za novejśi doby pfijala fec rus. i z jazykuy 
romanskych, żylaste ze franc, nektere nazvy, jako na pf. $ypaxcB, furaż, też 
pol. furaż, fr. fourrage, pice, odtud rus. furażka, pol. furażerka lenka 
cepka vojenska, Fourragiermiitze ; napaneTB parapet, zabradli, fr. parapet, 
zabradli, poprsni zed ; nacnopra p a s p ó r t, fr. passeport ; naccasKnpt passa- 
żir, fr. passager; ^can^apMt, żandarm, fr. gen dar me; MesomncL, me- 
zonik, eine Art Uberbau auf dem Dache, Belvedere zda se byti fr. mai son 
(dum), s ruskou koncovkou deminutiv; MaHeact manjeż, jezdirna, też pol. 
maneż, fr. manege; ceprami, serżant, fr. sergent; ^ysen, fuzeja, 
(rucnice), fr. fus ii, pochazi jiź ze starsi doby. 

U ostatnich kmenuv slovanskych — pol., ces., luz. — pochazi vetśina 
cizich slov z jazyka nem. — v pol. feci potkavame se też s nejednim vyra- 
zem franc. — jako: ambaras, nesnaze, rozpaky, fr. embarras, zavada, pfe- 
każka, nesnaze; ambassada, vyslanstvo, fr. embassade; ekram, zastita, 
zasłona u kamen, fr. ecran, Schirm, Ofenschirm; fanfaron, clovek chlubivy, 
vetroplach, fr. fanfaron; faworyt, milec, mihicek, oblibenec, fr. favori, żen. 
— te ; p e j z a s z, krajevid, Landschaffcsgemalde, fr. paysage. Do feci spisovne 
pfijato też mnoho vyrazuv lat. jako honor ćesfi, edukacya vychovani, re- 
ligia nabożenstvi a jine. 

Pusobeni jazyka madar. na slovenske nafeci neni ohledem na zasobu 
slov pfilis valne; jeste mene pfeslo z *neho do feci jihoslovanskych. 

Że v nazvoslovi vedeckem feci slovanskych rovne tak, jako v termino- 
logii jazykuy eyropejskych vubec, jest mnoho cizi latky, jmenovite z fec. a lat. 

— o tom, co veci vubec zname netfeba slov sifiti. Cizim nazvum vedeckym, 
ktere i v ostatnich fecech evropejskych platnosti nabyły, nemeli bychom tak 
uzkostlive se vyhybati, jak jsme to posud ćmili. 

Co do znacitelnosti jest velky rozdil mezi slovy cizimi; nektere se 
tak mało promenilo, że je każdy, kdo zna jazyk, z nehoż pochazi, za cizi po- 
zna, jako na pf. pol. trunek z nem. Trunk, ces. malovati z nem. malen; jine 

— zdomacnele jsouc od nekolika stoleti — pfetvofilo se behem ćasu tak, że i 
nejeden uceny budę je povażovati za domaci, jako na pf. 6es. kouzlo, pol. 
gusła (v. Oddel. II. pod K), s nimż Jungmann ve slovniku porovnava ces. 
housle stslov. r^ciiH g u n s 1 i, ktereź jest docela jineho puvodu ; nebo ćes. h v o z d 
Jlalzdarre, o nemż se, myslim, posud mało ktery domnival ? że by było cizi (v. 



Oddel. II. ozd). — V pfieino ne jednoho dulez.iteho slova, Bpolecnćho dvema 

nebo nekolika prfbuznfm jazykum, jest dsudek, /.dali ono jest domacf, Dębo 

zdali jest puvodu cizfho, tak nesinnlny. /.o i \tVi znali BOudcoyć, nekdy i nej- 

śi badatele rozlićnóbo jsou v tć wYi mineni. na \ń\ elileln, (panis) 

iźuje Miklosich za cizf, Śafaffk vsak z;i domad, prontieje o ikmh y Jung- 

mai \niku toto zdani: „Procul dubio Germanj atque jam Gtothi hoc 

ibulum a Slavis receperunt* Prarda lunie ;i-i v prtfetredkn, ze chleln, i 

jazyku slovan. i german, od praveku spoleonć.— Pfi posuzoYani 

zdali te domacf Dębo cizf, fcfeba bledeti na to. zdali se \ y- 

i neb aspofi ve yetsine jicb, nebo zdali se toliko 

skupeni (v/chodnfm, zapadnfm, jiznein) anebo dokonce jen 

i oacbazi. (.'im v< stor nektere BlOTO zaujinia, eim \ieekme- 

nfiin jest zuiimo. tim vf< ni odjinud yzato, źe yzrostlo na pńde 

•linr). bnrja . \>se avedene* chlSbB, 

bulum), I6kl (b'k). lekan,, ?bdova a jimi. o niehź 

ileźitem v pofadku abecednfm. A \>.ik i sio* 

i dkiti na to, nejsou-li podstatne" durody ZYukasloyne* 

ti takovóho slova na odpór. — Jest-li nektere slovo 

i zastoupeno, nebo nachazf-li se jen v jednom skupeni feći 

jemu na proti stoji cetó rada slov z jazyku v cizfch, tu 

it pnvodu cizfho, na pf. slov. soga 

by puvodu german, jest totiS v hoUand. zog, zen g (ans) 

.his. siugge, S nimiź pfibuzne jest skr. su kara, 

kymr. hucc; v. i ve linn. sikka, est. sigga, kdezto v żadne jine* 

,a nenf; słslov. crptn strim, clayns quo regitnr i, r u- 

uu, 2) gubernaculum (bla?ni veslo, kormidlo^) jest osameló, kdeźto 

ji na proti ags, stearn clavus, gubernacnlnm, angl storn guber- 

ilum, puppis, skand tiórn gubernacnlnm skip-stióra gnbernatio na. 

. pravde podobno, /.<■ jest yzato z german. roYne* tak i .s/.sW r.Kptnia, 

currilitas, pr fcva, igry, Bkrenan, urodoslorije 11 

ipśśnosti, poSetilć Fedi) ckpt.iiok.ith skrćno- 

i (libidi; milorn^m, vilnym, rozpustil/m b/ti) ; r.Kpt.- 

iiick.ahhk:. skr£njevanije (rozpi v jin^ch sloran. fecech 

sf, stojf jemu \śik cela* rada irman. a roman. aa proti: ttn 

irra, joculator), Bcernón (subsannare, posmi- 

vati uiu), skirnnn liern. SchemeD (<li<' 

ade halten; MutwilleD treiben, spotten), BC&rne, Bc£rnser6 | curra, 

i. stred. holland. scern (ludibrium, posmech), angl jcorn (ludibriuin, 

li, pobrdanf, 2) irerb. illudere, irridere, contemne 

rnio (ludibriuin. irri- isk. schemo id.. ca mir 

(irridere, illudere, posmfva v. skrenja jest ted; podobno cizf 

a pfesmyknutim hlasek oja \ znikłe. Avśak i -\>>\n jen v jedin^ 

,1,1 .knj.ciii zejfci oepotfebnje prolb bpa pnvodu 



I 



ciziho, na pf . stslov. jcorEaBi, chubavL (pulcher, krasny) bulg.-lab. ssec. XVII. 
chubostb pulchritudo (krasa) ib. bulh. lmbav pulcber — ackoliv zaujima pro- 
stor obmezeny, neni pfece puvodu ciziho, nybrż jest slovo velmi starobyle, 
jehoż pfibuzenstvo aź do staroindickeho saha: skr. śubha nitidus, pulcber 2) 
faustus śóbha splendor, skvelosfi, lesk, śóbbana, pulcher, krasny, kor. śubb, 
z kubh, lesknouti se, skveti se: śubhajate, leskne se; pers. kub, pulcher, 
stnem. sub-ar, nyni sauber (cisty), ags. syfr, souhlasi se skr. śubhra 
skvely; — ve slovan. eh, jak se zda, misto s, jako stslov. xovxot«, chuchota 
misto obycejneho suchota. 

Pfi zpytovani puvodu slov tfeba tez bedlive uvażiti, zdali slovo, o 

jehoż puvod se jedna, da se dle pravidel jazykovedy odvoditi z kofene doma- 

ciho, neb aspoń z kofene, ktereho se dle vysledkuv porovnavajiciho jazykozpytu 

domyśleti mużeme. Behem casu yymizel totiź mnohy kofen z pudy domaci, v 

niź se za stara bezpochyby nachazel; zachoval se ale — ovseni ve formę ne- 

stejne — v tom neb onom ze pfibuznych jazykuy indoevropejskych ; v takove 

pfihode lze porovnavanim jazyka narodniho s temito jazyky srodnymi dopatrati 

se, jak takovy kofen puvodne znel a jaky byl jeho vyznam. Nekolika pfiklady 

hodlam dosvedciti, co jsem prave pronesl: bulh. por oj (bystfina, potok) po- 

yaźuje Miklosich za cizi i porovnava je s alban. p^rrua, rum. p-tr^u; neni 

vsak źadneho podstatneho duvodu, pro ktery by było pfisvedciti tomu mineni, 

neb po -roj naleźi rovne tak ke kofeni ri trudere, fluere, posouvati, teci — stslov. 

jłHu^TH, pHBSTH (nnuiiti, rivati trudere, posunouti, posouvati), p-skith, p*i&, rejati, 

rejun, id. rus. ri fluere, teci „vody rinuli s gor; rucej rejet po pesku" (potok 

tece po pisku), skr. ri ire, rijami jdu, v dial. ved. ri educere; ri fluere, rijate 

fluit — jako roj examen apum (jiż stslov. pofi), stslov, wapoft, na-roj impetus, 

cŁpoti si>-roj confluxus, H3f>oti i z -roj effusio seminis, vlastne vytok vubec a 

pol. zdrój fons, ktereż yzniklo z iz-roj, i pocatecne odpadło, jak ve zapad- 

nich fecech slovan. vubec, d jest mezi z a r vsuto, jak se to v pol. nekdy 

stava, na pf. zdrada stoji misto zrada; do ces. to slovo v novejśi dobę z pol. 

pfijato. Pol. dęga verber, ictus, plaga, cicatrix, vibex, rana, jizva, mozol, acko- 

liv v ostatnich slovan. fecech neni zastoupeno, nelze pfece povaźovati za cizi, 

neb możno stanoviti kofen dęg, puvodne dang (udefiti), skr. dahgh, ferire, 

occidere. Stslov. woifTa nuta (bos vul, też collect. boves), kterómuż stoji na 

proti skand, naut (pecus hovado), ags. neat, stnem. nć>3 jumentum, śved. 

not; też fin. n a u t a, kamż se dostało bez pochyby z german. — slusno nejen 

proto pokladati za cizi, że jest ye slovan. osamele, nybrż hlavne proto, że v 

fecech german, naleza se kofen toho slova, kdeżto ve slovan. takoveho kofene 

na prosto neni; jest totiż v goL niutan uti, frui użivati, kof. nut, *nutis 

użitecny, ags. neotan, stnem. nio^an id. — naut tedy znaci dobytce użi- 

tecne. Eovne tak dlużno slov. dr opina fsex, reerementum, chrv. drop, 

drope pi. f. dropina vinacea, reerementum, drożdi, pak. rus. drobiny, pi. 

reerementa — povażovati za cizi, a sice z germ. vzata: holland. draf, 

sved. draf, stnem. treb-er, nyni Treber, ags. drabbe f3ex, kterażto slova 



— 7 — 

germ. jsou etymologicky objasnena nasledujfcimj adj. ags, dróf. drftfe (tur- 

bidns, kalny) stsas. drobi, stnem. kruobi id. pak sloyesy: goi, drob-jan, 

-. dr eta n (conturbare kalit i . stsas dróbhjan, stnem, truoban; kdoźto 

yraziim slow v/śe uyeden^m takoyć etymologie^ jasnosti nedostaya, — 

s?ov. tropine,/. pi. Treber, Trester, Befen, ekrv, trop, tropina id. srb. 

ementa bntyri liąuati, 2) yinacea matollny rinnfi, tropine, 

Treber, patff ale, jak Be podoba, k lat, tropie Podensatz des Weins, 

-. pokazene* vino. 

Aby se ridelo, jak poroyn&yajici jazykozpyi pfispivś k objeyeni kofe- 

nn\ lologicky temn^ch, nyedu jeśte" tyto pf (kłady: staro- i 

slotan. tcosa koza, pellia zostało by co do koronę tcinnym. kdyby nam 

I ku poinoci skr. — tani 3e nacbazf kur. kag (I. par. tegere), dlo neho 

relikou prawdę" podobnosti dom^Sleti, że i slov. koza po- 

kryti. pokryti a pfetyofeno z kog-ja (rum. 

ta kura, stslov, mosm o-koźije odev). Bez znampsti 

skrita aeyćdel bych, zdali jest kor. ko neb kog, a co poyodne' zna&l, to 

la n.'/nani\]n. Podobnym spnsobem odnaśi se ags. byde, 

i. Haut ke skr. końmi gudh kryti pokryvati. Rovne tak dopom&ha* nam 

i jazykozpyt k etymologickćmu objasnenf arb. Blova Saska (locu- 

ylka, kofen bez pochyby 5a§ ve znacenf sk&kati, .skr. śaś salire, sal- 

(zajic), s kter/mz stprus.^ sastns, f stnem. has-o id. souhlasi, 

UL Bzók-iu, szók-ti skakati; srov. srb. skakayac (locusta) od skśkati, słslov. 

iif.-i.n.. ; hor, iipAr. prań-' salire, jemnź pffbuzno aga. sprin- 

i -en; uvaź dale stnem, howe-spranca misto houwi- 

prinke kobyłka od spring-en; nnem. Heuschrecke 

od s' r icke d poskakoyati. — 

Mnohe* tymologicky temnć, proto ho ale pfece oelze po- 

kladati za cizi, jako na pf. stslov. iftABHfi, vrabij passer, hu/h. rabće 

misto yrabće, slov. yrabec, vrabelj i grabec, srb. yrabac i srabac 

rus. eopoóeń, varabej, i>ol. wrobi, hhd. wrobi, drev yorblik, — rum 

yrabie; pfeślo tóź do mod\ yerćb, est. warblane, fin, yarpnlainen. 

Pfibnznć jest lit. zyirblis, lot. zyirbnlis, a praydć podobno i stprus. 

irglis, got. sparya, stnem. sparo, ags. sparya, angl. sparrow id. 

»arf penkaya, strnad parf (yrabec), ddn, spurv. — Xviii se 

nam kofenem zda byti vrab, to jest ale Botva pr;ivv kofen, obłędem na 

. yedlejśf formn srabac zdało by se, jako 1>\ pfed v 

■ s odpadli, tak , rabij Btalo misto syrabij a t<> misto Byar- 

bij; uvaźfme-li tvary lit. a lot. i slow redlejsi forma grabec, mohli bychom 

ihlaska, pfed u odpadki, była .7 nebo aelio z. Co 

pravy kofen a co znacil, to pe oevi. 

Pfi posuzoyanf, zdali nSktere* b1o?o jesl domści aebo cizi, tfeba t«'ź 

lliyś davati pozór na zakony zvukoslovne\ Z pfiein zvnkoslovn^cb dluźno 

na pf. slov, . ptófala ati piskati, di.- Birtenpfeife ida- 



— 8 — 

sen, — jemuz stojl na proti stnem. swekala, swegala, srnem. svegele, 
ags. svegele f. fistula, tibia ; svege, sveg sonus, tubse clangor, svegan so- 
nare, got. sviglja tibicen, sviglón tibia canere, lit. s w ag- i u, swageti 
sonare, zvuk vydavati — povażovati za cizi, nebo z naproti germ. a lit. s 
jesti tu dukazem ciziho puvodu; podobnym spusobem ces. żumpa poslo z 
nem. Sumpf, źalm ze salm, ktereż stoji misto psalm, fec. \paXfióg, srnem. 
salm, salme. Vyse uvedenym slovum german, i lit. jsou vsak od prayeku 
pf ibuznś : pol. ś w i e g o t, świegotnik, garrulus, blatero, świegotny, świegotliwy 
garrulus svitofivy, świegotać garrire, blaterare fritinnire, ćes. svehati, 
śvehlati, sveholiti id. svehola, śyeholnik blatero (subst.) slk. śvehla, 
apis, Muz. śwjechot misto swjehot garritus; ś misto s, jako caste pfed v. 

Neżli pfikrocfm ku rozbirani jednotliyych slov, vidi se mi potfebnym, 
vysloviti se proti mineni zvukoslovnemu, ktere slavny spisovatel Eozpravy o 
cizich slovech za pficinou jmena b<\io,3,t,. eawao. bliudt, bliudo (stslov.) 
misa, pak sloyesa A^waTH, dumati pronesl. Ohledem na bliud-B, bliudo 
pravi: „Entlehnung aus dem Gothischen macht — die media d sicher" a o- 
hledem na dumati „Die media in dumati spricht fur Entlehnung aus dem 
Gothischen." Die toho vyroku by tedy vśechna slova v jazyku slovan., ve 
kterych gotskemu d stoji też d na proti, mela byti povażovana za cizi, bez 
pochyby z got. vzata; to ale sotva kdo dokaże. 

Posud povażovdno było jen to za prawidło: 1) że, kdyż jest slovan. 
— jmenovite stslovan. — d = skr. d, ma ve slovech stejnokofennych byti v 
fec. d, lat. d } got. t; 2) kdyż jest slovan. d = skr. dh, ma byti v rec. &, 
v lat. d nebo f y b, v got. d. 

Prvni pravidlo jest, co se tyce slov temto fecem spolecnych, dusledne 
provedeno. — Druhe pravidlo ale neni vseobecne płatne. Odchylky se vysky- 
taji v prićine slov dvtrŁ, dtsti, deli>, mlad-L, dremati i credi.. Ve 
mnohych padech zustane ta vec nerozhodnuta, protoże należite slovo skr. neni 
znamo. — 

1) slovan. cZ= got. t. 

a) na pocatku slov: 

stslov. ĄecbM^ destniŁ (pravy dexter) skr. daksina-s, zend. da sina id., lit. 
deszine (dextra manus), rec. dsCióg, lat. d ex- ter; got. taihsvó 
(dextra manus) ags. teso dexter, ir. dess, des; 

— ftecaiTh desantb (deset) skr. da ś an, zend. daśan, lit. deszimt-is, rec, 

dwa, lat. decem, got. taihun, ve slożen. tehand, taihund; — star. 
ir. de i eh, dec, deac; 

— A^p-* derun (scindo deru), skr. dar lacerare, dissecare, findere, lit. diru, 

dirti, excoriare, fec. deca; got. ga-tairan (prset. — tar, te rum) 
ags. teran lacerare; 

— pin dl-Lgi. longus, dlouhy, skr. dirgha-s misto drghas, darghas, 

compar. draghijańs, zend. daregha-s, stpers. dar aga, lit. ilgas 



— o - 

nristo dilga-ą rec. dokrfę (dlouby) misto fałjroc; sem nalezi. jak 
lomyslim. ;/ ot. tulgus povny. tolgjan peyniti, siliti, stscu. fculgo 

valde, \alide, se zmenenym vy znaniem — koron skr. darli, dr li 
rusti. piibyvati: 
słshv. ApiK.\ dr i, va. pK ligna, materia, silva. ftp«i€ dre>o, arbor, lignum, 

■Ar. daru ni. n. lignum, vedlo dru id. druma-s arbor, W. dorwą 

ta\la loue. rac. &ięv kopi, ostęp: bfevno. piwotne peń stroniu, stroni, 
vou .. star. ir. da nr (dub). cj/mr. derv\ id., (jot. triu, gen. 

trivis. adj. triveins. dnvein> : ags. treov (triv, trov arbor); 
— |il, \i;i; dv a. dv.\ tez di,va, —o, skr. dva (kineii), 7?o??ł. dvau ni. 
dve t n. r™ ( /. dv a. W. du. dwi, gr. &6o, dwa, lat. du-o ni. n. 
d u - a- f. ?V. da, c//»jr. star. d o u. nyiirjśi d e u. f. d w i ; </ot. t v a i, 
. tva n. 

ve stredoslovi : 

•. ioaj v.-Mla, skr. uda (tliom.). lit. wandfi (n jest vsuto), lot. iid-ens, 
u n da (n vsuto\ rec. hUon, s jinym zakoncenfm, #of. vat-6; 

— kh.uth \ideti. videre. kt^t.tii \edeti, scire, stub venn> misto yeduih 

(vini). s*?\ kofeu vid scire, vedmi (vim), v id -mas (vime), 

id seire, yidja scientia (veda), lit. pa - wy d et i (invidere za- 

YidetD weizdeti, weizdmi (video, z ysuto), /af. video, rec. kor. d z 

Fid : ifotr (videti), oldu z Foldu (vim) = skr. perf . veda, ze?id. yaśda 

(3. Bg. perf.), </of. vitan (c. II. 2.) adspicere, spectare; 2) vi tan 

re (vait scio, vitum scimus) : 

- ct.cTH s$s-ti ze sed-ti, cigs sandun eonsidere, sedeti sedere, kor. sed, 

puYodm;- sad, skr. sad sedere, eonsidere, :;. sg. aor. a-sad-at, 

laa n. conventus, vod. sedes, lit. se'd-mi, novejfii seMźn, sedeti, 

lat. sedeo, rec. Zd-oc (sedes) kor. łd niisto sed, ir. suide 

des), seddu sedere, goi. sit-an (pr«t. sat, 
h Bittan m. sitjan (sedśti), avśak sedhel (seMel) sedile; 
cans. c.YiHTH saditi (stslow plantare), skr. sadśjami colloco, pono, 
i nt i collocare, goł. Ba fcja n; 

— *u jad, inf. mc-n jas-ti ni. jad-ti, praes- nm. jamt z ja dnu.. 

ja* iiui) **r. ad -m i 1 sg. praes. - ad-śnti 3. p£=ri 

».v\*Th jadantB (jedf), ///. ed-u, star. e'd-mi, e's-ti m. e'd-ti 
are, /oć. ed-u, est; rec. &-», &if. .-du. V o/. it-an (prat. at, 
ótum) s&a?>"' derę, ata eibus, "ys. etan. 

2) b1ov. ^ = goi d. 

a) na poćatku slov: 

sts!ov. ftutt dvF,rr, f. janua (d?#e pL), skr. d v ;'. r f. i dv;*.ra-ni n. id., 
zend. dv,ir. ///. duryfi pi.. I»t. dnris, diirui fcie, fo- 



— 10 — 

res, got. dauro f. daur n., ags. duru, skand, dur, dyr. Dle fec. 
#, lat. / a got. d = slov. d by melo v skr. byti dh.- 
stslov. &zrLrL dltgi. (debitum, negotium), star. ir. dli g im debeo, dlig-ed 
(dłub debitum) dligb lex, officium Zeuss. 431. — got. dulgs (dluh) 
povaźuje se obycejne za cizi, ze slovan. vzate — dtagt se staviva ke 
skr. kofeni dhar (tenere drźeti, odkud dbarma officium), tedy by 
dltg^ było pfesmyknutim hlasek povstalo z dtlgTb, kor. by byl d^l 
m. di>r ve znaceni drźeti, srov. oeiakiskath ob^drtżati vedle oe^i- 
ffiaTH obrbdr-Lżati continere — r a l se stfidavaji. — 

— kor. dob opportunum esse, ornare, ^oes doba opportunitas, no-ftOE» po- 

doba decor, lit. dabinti ornare, ces. z-dobiti; got. ga-daban 
decere, ga-dobs conveniens, opportunus, ags. defe conveniens, de- 
fen opportunitas, dafenjan decere; 

— ąomł doli> foramen, fovea (dul), aoahiia dolina, vallis, got. dal vallis, 

fovea, dal-ath dołu, dal-atha dole, stsas. dal, skand, dalr, 
ags. dal vallis — mnozi porovnavaji skr. dara-s m. i dar a-m 
n. caverna specus, tez dar i f. id. kor. dar findere, k nemuż patfi 
stslov. drati, derun; można że stslov. ^pa dera, scissura lepe se hodi 
ke slovum skr. prave uvedenym. — Bopp spravneji — jak se zda — 
sta vi slova got . a stslov. $om; dole, infra, ftoaov dołu, deorsum, tedy 
i stat. jmeno ąom — neb vśechna jsou stejneho puvodu — ke skr. 
a-dhara-s inferior; v germ. a slov. fecech by tedy a poćatecne 
było odpadło ; dh skr. souhlasi ovsem s got. d = slov. d. 

— ^oehth dr ob i t i, conterere, scindere, got. g a-d raban csedere, sekati, 

Yysekati ; 

— ^131 drtzi. (audax drży), a^3<ith drtzati audere, skr. dhars, inf. 

dhars-itum id., zend. darśi audax, lit. drąs-us, fec. tłaoa-oc i 
\9ca(7-vg, got. ga-daursan (prset. — dars) audere, ags. dyrstig 
audax — i celt. traha (kymr. audax), tresa, tressa (ir. fortior auda- 
cior) — z ve slovan. misto starśiho s, srov. y^-kct. cresi. (prsep.) 
ultra i Yfn^i crez-L — s jest tu purodnejsi obłędem na fec. nacaiog 
obliąuus a stprus. kirscba, kerscba (sch = ś), kirsa prsep. iiber. 

— jvluith dtśti, gen. — ere, kmen dtśter z d-Bgter, filia, bulh. cl^śtere, 

stc. dci, nyni dcera, skr. d u hi tar (them.) nom. — ta, zend. dugh- 
dhar (them.), pers. dokhter, lit. dukte, gen. dukt er s, misto 
dugter, fec. &vydrr]Q, armen. dustr, nom., got. dauhtar, ags. 
dohtor; 

— ft-BK-L delt, pars, a«2ihth de lit i, dividere, distribuere, skr. dal a-m n. 

pars, kofen dal z dar findi, lit. da lis, star. ir. dal pars, znamenej 
take ir. da ii pars, da ił im distribuo, got. dails (dii) dailjan 
(deliti), skand, dala id. ags. dael, star. sas. del, angl. de al pars. 
a t. d. — 



— 11 — 

słs!ov. juth deti ponere, ^\mh, fttis dej a t i, dejun agere, facere (diti, dej i), 
kor. de — skr. dba ponere, yi-dha* facere, 1. sg. pnvs. dii-dliami, 
dhatas positos; zenJ. da (dha) ponere, facere: da -ta fectus, da- 
fcar (them.) ereator, ni-dhaiti deponit (skladś), lit. de'-ti, de'- mi 
pono, oolloco, lat. — do, prcet. di di, sap. di tum, s pfedloź. ab — 
eon— in— fec. Ti-frr ( ui, kor. <'>>,, star. w\ denim facio, kom. doyn, 
armor. do en facere, ags. dó-n agere, face iw ve slożen. tez ponere, 1. 
praes. dd, prest. di de, pi. di don: dsed f. actio factnm, ^ot. g a- 
deds id. 

— \<kvh dungt sanitas v iie-j^r-L ne-dungt morbns, ćes. duh, ne- 

dnb, got. dng-an, ags. dug-an valere, prodesse, bonum esse, skand. 
duga vigere, aptnm esse, dugr vigor. 

— A.iir-a dlT>bun scalpo (ces. dlab-u), akieok* dl^bok-L profnndus (hln- 

boky). ags. delfan fodere, delf effossio, fossa, angl. delfe, delf 
foyea, fodina, delve fodere, holland. delven id. stsas. b i-d e Ib ba n 
Bepelire — got. chybi: ags. i star. sas. souhlasi vsak s got. co do 
souhlasky d; 

— Aptiiun dremati dormitare (dfimati), slov. drem (somnus lenis), skr. 

dra : ni- dra somnus, odkud dr a i (1. par. dormire, spati), lat. 
dormio, dormito, kofen dor, pfesmyknutim hlasek; rec. Suo-Oupm 
dormio, aor. 2. 8-dctc*&op 9 ep. e-doa-&ov; stsas. drom strepitus, so- 
mnium, ags. dream jubilum, gaudium, angl. dream somnium, 
skand, dr a u mr sen, dreyma somniare, stnem. troum sen. 

P) ve stredoslovi: 

stslov. uuąą yladun impero, inf. b.ucth vlasti m. vlad-ti, broastn, — rak 

yladati, dajun imperare, dominari, patfi ke skr. kor. vardli, 
vrdh rusti, yzmahati se, caus. v ar dbaj a ni i, zend. yeredhajemi 
facio, ut crescat, augeo: srov. co do yyznamu skr. mańh, raah, cres- 
cere, rusti, z magli, v dial. prakr. mali posse moci, stslov. nor* nio- 
gun, got. mag possum; lit. w al dv t i, lot. valdit, got. vald-;in 
imperare, ags. valdan, vealdan regere, vealda gubernator; sfov. 
vi ad pfesmyknutim hlasek z vald. — 

— rpt..\hth vrediti laedere, nocere, KpT.,\f» \ ródr, Lepra, jactura, laesio, yuIiius, 

Ćes. vfed; got. fra-vardjan perdere, corrumpere, ags, rerdan, 
stsas. a-verdjan id. stnem, wartjai). yulnerare — \rr<l z ferd, 
vard — 

— Fh.\ORj v r, d o y a (ydova), skr. v i d h a v a, /nf. \ i d n a, słprus. u i d d 8 w u. 

got. yiduvo. stsas, w id o w a, ags. viduva (yeoduv) vidua : 

— m^i. gladt (famo.-, hlad), BnjpTH, ;n.n..\T.Tii źl-F.dati. źl-i.dMi cuper 

re. desiderare, źli,d misto glfcd, ,kr. kof. gardh, grdh id. grdh- 
nu-s ayidus. got. gr6d*ua famę s, grGd-ón esnrire, skand. 



— 12 — 

grad, pisę se i gradh, aviditas, gula, ags. grsed-ig avidus, vorax; 
— slov. I pfetvofeno z r, jako ćaste; 
słslov. rpa^-E grad^ murus, hortus, stabulum, urbs, skr. grha-s domus, z 
gardha-s, lit gard-as (chors obora), api-garde okruh, żar dis, z 
gardis, hortus, got. garda stabulum, gards domus, ags. geard se- 
pes, terra circumsepta, habitaculum, skand, gar dr (gardhr) sepimen- 
tum, aula, gerdi (gerdhi) sepes, murus, sved. gard chors, aula, villa 
rustica, stnem. carto, garto, hortus; rpa^-L tedy pfesmyknutim z 
gard-B. 

— med : nieTKĄOir meżdu z medju inter (mezi, slov. med id.), uemw 

meżda z niedja medium, terminus, intervallum, vicus (stfed a i d.), 
chrv. medja ]imes, terminus, confinium, ćes. meze, star. meźa, skr. 
madhja-s medius, madhja medium, zend. maidhja, ir. me do u 
medium, lat. medius, fem. media, rec. fisaog, ep. iiśggoc (stfedni) 
misto pi&ioc, got. mid-is medius, stsas. middi, ags. midd=midi, 
medius, ve slożen. mid, med; 

— m&$h ml a di. tener, mollis, immaturus, recens, iz-B mlada a puero, z 

mladi, ćes. mlad, a, o, skr. mrdu-s tener, mollis, mitis, suavis, 2) 
lentus compar. mradijańs; m£rdava n. mansuetudo, kor. mard, 
mrd conterere, emollire, słprus. maldai nom. pi. mladi, maldans 
acc. pi. — fec. pQadvg ze [A,Qadvg (tardus, lentus), got. milds, nem. 
mild, ags. mild mitis, got. milditha mollities, lenitas etc. — i 
ztenceno z a\ 

— fftjfyi rBd-r^ ruber, p-Ł^m rtdeti rubescere, OEfnjpTH ca ob-rydati 

san id., fnira^h ryżdt rufus, slov, chrv. rucleti erubescere, srb. ru- 
dj et i id., rus. py#a ruda 1) krev (2) — ces. ruda), odkud py#o- 
MeTB rudomet, lazebnik, ktery pouśti krev, ćes. rud-y, pol. rudawy 
skr. rudhira-m sanguis krev, prvotne ruda barva, lit. rud -as ry- 
savy, rauda (color ruber, cervena barva) lat. rufus i ruber misto 
rufer, fec. ś-qv&qóc (rudy) e-oevftoc (rudost, ruda barva), got. r a u d - s 
ruber, ags. rud (reod, read), skand, raud-r (raudh-r) id. rauda 
(raudha) krev — też star. ir. ruad ruber. 

— ypt^a creda 1) grex stado 2) pascuum pastva — odkud ćes. tfida, got. 

hairda, ags. heord f. skand, hiord (hiordh) grex hirda (hirdha) 
custodire, lit. kerdżus, z kerdju-s pastor, got. hairdeis, ags. hir- 
d e pastor, custos. Koren neznamy — ohledem na vyznam pastvy mo- 
hlo by se porovnavati skr. kard, krd, edere jisti; re pfesmyknutim 
hlasek z er, slovanskemu c stava v german, fećech ćasto h naproti. 

— Yp^i cred-L, firmus, tvrdy pevny — zda se byti pfibuznym gotskemu 

hardu-s, ags. heard durus, fortis, severus stsas. hard, stnem. 
hart — skr. kard, krd solidum esse. K temuż koreni należi take 
stslov. YfucrL, YpicTRi ćr^stB, c r t s t v b, solidus, firmus, tenax, 



- 13 - 

leeens. sincems, grayis, w >>. 6r&d-tvi — a Be vsut ym v 

YKpicT-h ćvn> sti> Bolidus, slov. órstev, recens, yegetns, lastar. 

crst-li Bolidus, i Syrstev, trb, 5vrst, a, o solidna, r«». lepcTBHB 

t. j yj tvnly. — chlfib - is, dirus, — a ja duda, dial, 

v e r - 1 y j ; pol. c /. ersl w y l ) recens 2) durus t yrd;f, — chlśb j 

y ralidus, firmus, regetns, recens. — 

Z tech sio?, która* Miklosich ye -\« ; Rozpn [eh sloyech pova- 

cizf, yyjmu jen nśktera dnleźitejgf, o kter^ch Be z podstatn^ch pfićin 

domyślim. ze nejsou cizf, neb o kter/ch aspofi pochybno jest, zdali json pu- 

tech promlayfm v 1. Oddeleni tohoto spisu. Pfipomfnam v8ak, 

telem rec*ene* Rozpravy za cizi povazovan&, o kierach v tom 

i 1 nemluYiin. nepokl&dam proto ySechna za cizi; nejedno z nich muźe 

i za ylastnf, by! i a&kolifca jazyknm rodiny indoevropejske' Bpo- 

do puyodu Bv6ho temne* i ocekaya* teprva nśle- 

l»rauy materiał ke porovnavajfcfmn slovniku feći Blovansk^ch, 

lam pak ve II. Oddaleni toh< -u ze zasoby byś" Blova dfileźitejSf, o 

u pftyodu eizfho. 

k Yiili yetśimu pohodli c f cnaiaiy slova >taroslovan. takr pfs- 

d latinskym, nznavam za potfebnć, ohledem na nosovky v fefii stslovan- 

raż była ylasl arobulhar., pfipomenouti, ze z duleźit^ch pffóin, 

■'■ na jinćm miste" yyloźfm, jsem toho mfnenf, zo v tom ćase, kdy2 Besta- 

taroslovan8ke\ aosovka A znela jako an, t. j. jako Prane, a u 

rka Si jako un. kterćźto mfnenf jiz slavny "Bopp w sve* po- 

grammatice jazykuy indoeYropejstych pronesl; kdeźto Miklosich — 

:i mnohym jinym acen^m mś za to, źe nosoyka i\ znSla, jako nynejSf 

t. j. en, a tu jako pol. a t. j. on — franc. on v on de. 



Rozbor jednotliyych slov. 

Oddeleni I. 



Anu. geiL-irt, agnan. gen. -antę. Ariihi|b agntcb, ar««i)« agnica, 
s/s/- ma. poyaSnje Miklosich za cizi i porovnava je s lat. ag nu-. 

-. — 

Jiź za piićiuon velke rozśifenosti jest to slovo sotva cizi, neb jest 
-ech slovan. fecech: stslov. krome vyśe uvedenych jeśte nmajfc 
:ibCb. eurNA jagnan, agnus; ianih.ao jagniło, locus nbi oves parinnt, 
•abni, nnuuiTh adj. jebneci; bulh. agne i jagne agnus, 
jagnence id. jagin>t (ovce se bahni), jagneta se izegnila; slov. jagnje, 

— eta i jagujec agnus, jagnjica agna, jagnjad f. collect. agni, chrv. jagnje, 
gen. — eta i -fnjac, gen. — anjca i jaganjac, dem. jaganćić id. jagnjica 

agna, jagnjiti i jagnjiti se parere agnos, jagnjad f. collect. agni, arb. ja- 
gnje i janje, gen. — eta agnus, janjac misto jagnjac id., pi. jagańci, jag- 
njad i janjad f. collect. agni. jagnjica agna, serb. jagnjiti edere agnum, 
a ovca ji ake godine dvoje jaganjaca", tez janjiti i jagnjiti Be; jag- 

njilo = stslov. jagniło; rus. arnenj. agnjec agnus 2) panis liturgicus, ho- 
. anilina agnica agna 2) vir._ arna agnja n. agnus, Sasteji urna 

flrueiKiK-L, jagnja. jagnjónok id. aTHHTBCfl jagnitsja. ob-jagnffeja (oba- 
hniti se): pol. jagnię, gen. — m ia, pi. jagnięta, dem. jagniątko agnus, ja- 
gnjak. Bocklamm, 6e$. jehnĆ, gen. 8te, pi. jehńata, dcm. jehfiatko; zastar. 
jehn- , gen. ąmus „Hory radovalj jako skopci, a pahorci ja- 

Ps. ms. 113. 4. — jehence agnus (Lei. tret.) jehnice agna 
jehi I). 1. Mos. 51. 28. jehniti Be, paren alk. jahna, jahnica 

agna. hlui. jehnjo, gen. — eća, dem. jehnjatko agnus. Sem naleli: 
oR.uiiMTM ca obagni gnos, turim <a or.i.ii*. bidg. ob-agni 

i ob-jagni cb (3. ag. praw ob-jagnjiti i o-jagnjiti, - 

ob-jagnf tsja, ces. ob-ahni! i. z kteróhoź utyofeno bahniti 

bahni" Krab. 118. odyrźenfm | ho o; podobnym Bpasobem 

stsht. r.()AMiT.\ branSti oalezenaj z oa-fjwra, ob-ran 

tbem. p*t rant: utfofeno pak i bahni femina, o?ce płodni, „ba- 



— 16 — 

hnice hojne" Ps. ms. Mus. 143. ktereź ma sotva co spolecneho se śved. 
bagga ovce, bagga beran; sem patfi Muz. bahnić parere agnos, bahnić so 
naści, de ovibus, i pol. bagniątko t. j. pączek kosmaty niektórych roślin, 
baranek iulus, amentum ; rus. amei^L HenopoHHLin agnjec njeparócnyj 
agnus castus, Keuschbaum, jest napodobenim rec. dyvog, ein weidenartiger 
Baum, Keuschlamm. 

Kdyby agnBCB i s rodinou było skutecne odjinud vzato, mohlo by to 
byti jen z lat. agn-us; neb z rec. a(*vóg byl by ve stslov. vznikl bez po- 
chyby tvar amn-B; slov lat. jest ale ve stslovan. velmi po skrovnu, tak że 
Miklosich ve II. vydani slovnika stslov. sam projevuje podiveni sve, jak slovo 
lat. do stslov. dostati se mohlo, uvadeje vyraz stslov. KneepurŁ klevret (con- 
servus, spoluotrok), pravi: „idem esse ac lat. collibertus persuasum nobis est; 
ąuomodo vero vocabulum lat. in linguam psi. migraverit, nescire fatemur. u 

Ostatne rec. a^vóg sotva jest srodne s lat. agnus — skupeni gn jest 
zajiste uchu pfijemnejsi, neżli skupeni ran, jazyk rec. se skupeni gn nikte- 
rak nevyhyba — ba naopak skupeni to v rec. velmi ćasto se vyskyta a sice 
nejen s pfedchazejici samohlaskou jako ve svrchu uvedenem ayvog druh stro- 
mu vrbe podobny, nybrż i na pocatku, jako ve yva&og celist, zuby; ostri; 
jicen; yvwT-6g (znamy) — lat. notus misto gnotus, zaporne i-gnot-us, chrv. 
znat : po-znat, a, o, coż by ve stslov. znelo znat^ — a ve mnohych ji- 
nych; nesnadno tedy uhodnouti, proc by jazyk rec. prave ve slove a\ivóg sku- 
peni gn byl zmenil v ran; jest se tedy domnivati, że ct^vóg neni stejneho pu- 
vodu s lat. agnus, kterehoż mineni jest i slavny Grimm, jenż ve sve Gesch. 
I. str. 24. srovnava a\ivog se stslov. ovLin, lit. a win as, lot. awens 
aries, beran, jeżto patfi ke skr. a v - i s, lit a w - i s, lat o v - i s, stslov. ovb 
v odvozenem ovbca, stnem. awi,/Ouwi atd. — pochybno vśak, zdali to poro- 
vnani jest prave. 

Dle uvedenych posud duvoduv jest tedy pravde podobno, że agnBCb 
neni cizi, nybrż że jest od praveku pfibuzne s lat agnus i celt. (ir.) ua- 
ghn, uaghan tehoż yyznamu; ba podoba se, że agnBCB — i cetna rodina 
jeho — stoji ve spojitosti se skr. adża m. caper, kozel, adża f. capra koza, 
— dż ze starsiho g — lit. ożys caper, oż-ka, oszka capra, lot az-is 
hircus, az-a capra, stprus. wosee capra, wosux caper, rec. ai'£, gen. aty-óg 
m. f. kozel i koza, thema ody z ay, nrec. aly-a capra, ir. aighe id. — skr. 
adźa i ostatni prave uvedena slova porovnavaji sice nektefi se stslov. K03a 
koza capra, ktereź se ale lepe srovnava se skr. eh ag a, ćhagi, chagika, 
z khaga atd., lot. kaza (capra), armen. kagh hircus, oset. sagh, saghe 
capra, promenenim k v s, coż se stało i v ir. seagha koza. 

Co se tyce vyznamuv, uvaż nem. Schafbock (beran) i Bocklamm (be- 
ranek agnus). 

Kofen nejisty; Miklosich — Wurzeln des Altslovenischen — stanovi 
kofen jag (obetovati) dle skr. jadż, z jag, sacrificare, deos colere, inaugu- 
rare, jadżati sacritlcat — odkud jadżńa m. i jaga m. obet — tak że by 



— 17 — 

bcb znaćilo zvife k obfctovani urwano. — So tkr. jadi pfibuzny jsou: zend. 

jaz : jazainti = skr. jadzanti obćtuji, //?•. «';-'"- (syaty), s kterym po- 

Qej ."At jadźja-s venerandu3; — a \>ak formy agiifcCB, aguica, wma jsou 

jagnbCb atd., j jest teprva pozdejśi pfedsuyka, jak i lat. agnus 

ije; oelze je tedy odn&seti ke sifcr. jadz: koren jest ag; co ale zuae-il. 

10. 

agn-ica zdaji pojeni byti: 

Ariu.M, agnandi> $tdov. populua aigra, remy topól, uriaftiiit ool- 

i "i\ jagned, jagnjed, wrb. jagnjed m. i jagnjeda f. id., stćes. je- 

d palma „yziechu ratolesti jahnĆdoye' (ramos palmarum)" Ćel. Dod. — 

ibem vztahuj . aj/-cco$ populua aigra ke stat. jmenu 

kozt'1. koza. 

Ahker $lov. menianum, mrus. al kur. pol. alkierz, dluź. li akii ar 

— z nem. E r k e r. A r k e r. — Pruł ej : Ćes. a r k e f , a r k y fi a 1 k y f podium, 

nie nia nu ni. ba i vikyf „yik^fe podia Com. jan. — vikyf zuaći tez Dacbluke, 

— za stara uźivauo i vikus. wkus „yzd&lajme na takovii zed \y- 

• Y\'kl. pis. Sal. rkp. k. 8. — lit. alkerus, sprayneji snad 

alkerius, stnem. ar charę (Kehrein str. 18.) srnem. ar ker, er kser e podium 

irium. Jungmann ve slovniku poukazuje k lat. arca nebo arcus, tak i 

-t. — yikua" zda se byti zkaźeno z arcus oblouk (klenuty), vi pre- 

z ar tak, jako ve vikyf misto arkyf. — Z Papia uy&df Dueange I.. 

•fiat. ..arcora dicuntur, quse super coluninas frant. a 

Sm^ui unborijkt modii geuus; forma stslov. utvofena na zakladr 

i. uborok — jistś mira na obili, — psena Bus. 401. — serb. uborak 

modii genus, pol. weborek situla, amphora, Ćes. ii bor, oubor, ouborek lis- 

(M. V. vborech calatus sumber), dłuż. bórk i zbork hydria 

drev. wumberak dle Jungm. słom — t<'ź stprus. wumbaria lamer. — 

Ifiklosich odvozuje z nem. einbar (stnem. — t('ź einpar, eimpar, ambar, 

. amphora, urna. hydria, urceus, situla) slozemdio z ein a par, bar, 

od per-an, ber-an nositi, nadoba o jednom drźadle Sili uchu. 

n. ein bor. nyni Eimer. 

To slovo se vśak da velmi dobre odyoditi od sepx beru, pryotn£ 

nesu ; znaći i ćerpati : bniti vodu; bor sesfleno z ber, jako v rozbor, vfbQt 

atd. s un jest predpona jako ye 8tslov. g soai un-yozi rallis, pol. wrą-woz, 

ćes. d-voz od kor\ rez : ica-* reno w/m. uebo ve sł$lov t &-tm Btamen, 

w ą - 1 e k. ces. u -tek, o u - 1 e k : kof. t'i,k t ka* I i . 

Melo-li by dokonce l»\'ti eizf, mohlo by Be tfmi pravem odvozovati z 
rec. dro, nadoba b drzadly po obou stranacb, nitin, 

ktere* rovu$ź pochdzi od ytym, jemuź jesi pffbuzne' ?af. fero, ^o*. baira, 
. peru, 8i»lov. B€f&, »A?r. bna* ■■•'im i. Bend barami atd. 

Bagno pol. i) pal >t. — toza, łozina Etainweide. Miklo- 

uvadi t 3arHo, óaryra, «"»;u \ .n.nni: j, bagno, bagun, bagulbnik 

luster i mru$. bahno, babrina - )i jsem naaeJ toliko ri**, ba- 



— 18 — 

gul&nik ledum palustre — ces. Muz. bab no palus, lutum, coenum, dluz. 
bagno; — zd& se ovśem byti pfibuznyin anglickemu bog palus, s niniź je 
Miklosich porovuava, rovneż i hollandskemu bagg-er limus, coenum; nelze 
ale pomysliti, ze by było cizi, neb pro vec, ktere było doma nekdy aż na zbyt, 
sotva vzali Slovane jmeno odjinud. 

KaiiiBSM-E balTbyan^ stslov. stipes, statua, columna, „stajaśe jako bal- 
van r b" Cod. bulg. ssec. XIII. — yyskytaji se też tvary: eoiteksiii-ł bol^yani. 
columua, ekiszutb blavan r b id. Op. baloyan^ Krmc. b^lyant Zlatostr. btl- 
vairL Svjat. — bulg. boluvan; slov. bolvan idolum modlą, chrv. srb. bal- 
van trabs, rus. óojmaHT., vyslov: bałvan statua, stipes; idolum; homo stu- 
pidus; mrus. bołvan; pol. bałwan massa, moles, bałwan soli, marmoru 2) 
fluctus bałwan morski vlna morska ; 3) statua, 4) idolum, 5) bomo rusticus, 
truncus Klotz; ces. balvan massa, moles „balvan soli kamenne rozsekati". 
Dipl. mor. 1623. — lit. balwónas idolum, lot. bulvans, ausgestopfter 
Lockvogel — rum. boloyan^ globus lapideus. 

Zda se ovsem bj'ti cizim; zdali ale pochazi prave z mad'. balvdny 
statua, idolum, o tom volno pochybovati — podoba se vice, że mad. ze slov. 
vzato. — 

Śaf. Staroż. 324. odvozuje z celt. peulvan, neudavaje vyznam toho 
slova; jini odvozovali z tatar, balaban, bal a ban 1) velky, 2) clovek ne- 
motorny, hlupak. Uvażeni hodno jest też srnem. b a 1 v e saxum, hervorragende 
Felswand. 

Bara, har^ bulh. palus, slov. bar a, barina palus, chrv. srb. bara 
lacuna 2) pratum „svaka livada (louka) u ravni", ces. barina; misty i ba- 
żina, ktereż ale muże stejneho kofene byti, co bahno. 

Proto jedine, że to slovo neni vice rozsifene, nepotfebuje byti cizi; 
Miklosich totiż pravi: „Die geringe Verbreitung in den slav. Sprachen deutet 
auf Entlehnung." 

Srovnej skand, bara unda; można że i lit. bala lutum jest pfibuzne, 
ackoliv se zda b}'ti bliżśim slovanskemu blato, ktereż pfesmyknutim hlasek 
utvorilo se z bal-to. Śaf. Staroż. 380. povażuje bara za geticke: thrac. para 
i bara voda ve vlastnich jmenech, rum. pereu rivus. Vec pochybna. 

BapBiiHOK^ barvinok, mrus., też bervinok, rus. óapBeHOKt b a r- 
venók, pol. barwinek vinca peiwinca, ces. b ar v inek, lit. borwikai pi., 
z lat. pervinca, vlask. pervinca: chrv. pavenka, ve kterem r pfed v 
yypadlo ; stnem. p e r e w i n c a. 

Bati, batjo, bajo i ba oj o bulh. natu major, frater, starsi, bratr, 
basta (pater otec), stslov. no-EauimM-L po-baśtimt, bulh. p o -bas t im, koho 
otcem nazyvame, srov. po-bratim?», koho bratrem nazyvame; srb. bata, bat o 
bratr, nekdy otec, rus. ósltr bat ja, dem. óaTioniKa batjuska otec. óaibiea 
batka (duchovni), mrus. bat ko otec; ces. zastar. bata bratr 
„Jaromir bratni povede: 
jaz to batio dobre vede" Dal. k. 36. 



— 19 — 

Tehdy jmu (sv, Yaclavu) Bolesław ńece, 
potirhna i nożnie mecie : 

Batio, jaz tobie vzdy rad śluzu Dal. (Hanus — MaL Yybor). 
r P»atio. ty mlu\i k nim oteekymi Blorj ą Rkp, kr. batek (zastar.) 
inns bratr z jedno matky: batuska o Yalaebm mora\sk\'eb najstarsi 
hospodar \e rei, alk. batja. kdo na mfste' otce jest, bratr starsi, ajec, str^c, 
Jnngm. slov. 

LU. batis ni. gen. baczo, dem. batuzis, jak se zda. bratr. pfftel „Ai, 

lati, Batużi mano. perleisk man tawo mergjtę 11 Rhesa Dain. sir. 74. 

. bafo, batko muj. ponechej mi 1 1 devee.) 

Miklosich poratuje basta i ostatni za cizf, poroynaraje mad. baty a 

„in der Au redę Brader! Landsmann ! — (?e slow mad. jsem nalezl: bratr starsi) 

natu major" — (v mad. sloYiiiku: bratfik), pak rum. ba< iu. 

tomu prUvedeiti. ze by YŚeeky tyto mizvy slovan. i s lit. batis 

hazely z mad. — praydS podobnejśf jest, /»' mad. slovo, co osamelć, vzato 

■vaii. 

Kol bat. jehoz* prvotni yyznam byl asi ..ziviti. chraniti". 

Bopp \ u skr. uvddi sice koron bhat nutriro, sustentare, kteryź 

jak ji>ti A. Weber v Beitr. II. '255. nevzrostl na pfide staroindicke, nybrź 

byl pozdeji od grammatiktr? indickyeh utvofen, nehodi se tedy ku porovnani. 

Besaga slov. hippopera Mantelsack — i bis aga, bulli, bisagi, di- 

pl., srb. bisag m. bisage f. pi. mantiea Quersack atd. jsou ovsom cizfho 

rodn; jak se zda z roman. jazykuv: vlask. bisaccia, fr. besace, bissac, 

sflat. bisaceium; ta ale pravde podobobno z germ. pocMzeji: ar/s. bi-siie 

. t. j. nem. Beisack; tez nrec. $100x109, Mantelsack, Felloisen, Koffer. 

I)c.oicut> bezrnjen rus. statera Schnellwage 2) pondus ąuoddam ; 
ezmin statera. pol. bezmian i przemian, przezmian id. der Desem, 
nor, £00. pfezmen 1) statera romana vel danica 2) patibulum Schnellgal- 
lit. bezmenas. — Mnohemu by se snad zdało, ze ta slova patfi 
ke kmenu men: meniti — jsou vśak bez poebyby cizi — a Bioe z german- 
ii, bosman, bis man, Md. besman, ddn. bis men Btatera, 
mer oder Desem, eine Art Wagę in den holsteinischen ffaus- 
halt Wb. —Grimm ale dokłada: „ein undeutsches Wort a -germ. 

nazw pocMzeji praydć podobno zfr. peson statera • ><! sloyesa peser vaźiti. 
Bir §lov. A.n88tattong, Janel bir, bira oollectio, tribntum, bulh. bir 
ribntum, serb. bir „ono źit<» Sto łjudi daju popn svake godine* (knezi kaź- 
\ uk. — ■>■. r.iif.i, bir 7. census — bir od?ozuje Miklosich 

ul. Im']- Lohn, Zins — avsak bir poebazf od Bfsrn, zet*, jehoź starsi for- 
bbrati, la.rati: chn>. s,-b. birati (sbfrati eolligere); tak i ies* bern£ od 
-u. — 

Bławy pol. (modry 1 , bławat l) centaurea cyanufl cnarpa 2) hedbś?nd 
;a, zvla.>te modre" ban . błayai = pol. 1) - jąpu bez odporu pfi 

; cizfho; ved\e stnSm. pi; "• blft, gen. blaw- 

2» 



— 20 — 

nynejsiho blau, holland. blauw, stnem. pławi livor — yyskytaji se też 
srlat. b 1 a v u s, blavius, stspan. b 1 a v o , prov. b 1 a v a. 

Bogati slov. (poslouchati, obedire) odvozovano z nem. folgę n, proti 
tomu nedalo by se nic namitati, kdyby było dokazano, że bogati stoji misto 
bolgati; pokud dukaz tento podań neni, volno jest domnivati se, że slov. bo- 
gati patfi ke stslov. boimth, — rata bogati, — gajun (servire slouźiti), ktereż 
jest — jak se zda — pf ibuzno skr. b h a d ż (ze starsiho bhag) colere, venerari, 
deditum esse; facere, exequi, got. bah v and-bah-ts servus minister. 

KoBpŁ bobr^ stslov. castor Azb. nalezaji se też tvary: ECBpi bebri 
(bebtrL Misc. 84.) BhBp-OBtuin maso bobrove Nom.-bulg. — slov. bóbr (Janeż.), 
breber i daber, chrv. dabar, serb. bobar i dabar, rus. óoópi., pol. ces. hluz. 
dluz. bóbr; — lit. bebrus, webrus, misty i debr u s, stprus. bebrus, lot. 
bebris; rum. breb. — 

stnem. pipur, pipir, pipar i bibar, srnem. biber (got. bibrus, z do- 
hadu), ags. beofor, angl. beaver, holland. bever, skand, bifr i bior, 
biur, sved. bafver, ddn. baver, lat. fiber, vlask. bivaro, śpan. bibar o, 
bevaro, befre, fr. bievre. 

Vyskyta se i v celtickych fecech: britan. corn. befer, gael. beabhar. 

Vsecko to jest uvedenycb tu feci indoevropskych spolecnym vlastni- 
ctvim; slovan. jmena nejsou odjinud vzata, jak Miklosich za to ma. Nejstarśi 
forma slovan. jest bobrt, ostatni tvary dlużno povażovati za odrudy. Zvife 
to ma jmeno od barvy sve: skr. babhru 1) adj. flavus, rutilus, plavy, rudy 
(2) subst. ichneumon); lat. fiber tedy presmyknutim aspiracie misto bifer. 

K()iayiiiki braci na stslov. saty hedb^vne, vestes sericse, b^ybk-ł 1) in- 
dumentum odev, 2) crumena, mesec na penize, stsrb. bracinb panni genus, 
druh sukna atd. — stslov. braci na a stsrb. bracinb z fec. lat. neb 
roman. — rec. fcanai Diod. die Beinkleider der Gallier, lat. braca i b race a. 
ital. brache, pi. spodky, fr. zastar. braąues; br^ebkt ale zda se po- 
cbazeti z germ. Krome uvedenych Miklosichem slov znamenej stnem. pruoh- 
ha cingulum, pruahhah zona, balteus; — fris. brók, holland. broek 
spodkjr, nohavice, skand, brók, ddn. brog; — sved. vsak bracka, angl. 
breech, braccae; nnem. Br u eh, femorale Hose, Niederkleid; też stprus. 
broakay Bruch (odev). Vśechny tyto nazvy dostały se do jazykiw evropej- 
skych z celt. — kymr. brecan, breckan tegmentum — v gal. gloss. vy- 
skyta se briogan, briogais; armor. b ragę z jeste beźne. 

Bpara braga rus. Brantweinmaische bfecka 2) druh ruskeho piva, 
mrus. braha, bfecka, pomyje, vypalky, patoky, pol braha i braja 1) vypałky 
eluvies vini adusti 2) druh piva 3) jisty napój z reżne mouky (pro chude). — 
lit. broga vypalky — odvozuje Miklosich z nem. Brei, srnem. bri, brie, 
stnem. pri, prio. — Myslim że slova ta vztahuji se dfive k nem. Briihe 
jus, jusculum, srnem. briiehe, briieje, dle Ziem. i briiege, holland. broei, 
brui — nem. prov. der Bragen to, co lit. broga (Ness.) — Srov. i celt. 
slova: cymr. b rag- aut, bracaut, brachaut mulsum, kom. bregaud. 






— 21 — 

Breskva s!w. amygdains ptfrsica, strom i avoce, diet. broskev, bro- 
skva; pfidej: pers. fersig, {pan, stl-berchigo id. 

Broskva. s/ov. ckn>. sr/>. brassica Kohl; ze vta$k. bras ca. lał. 
brassica. — Pfidej: //•. braisech genus oleris. 

KpoaeHi broz e n i» tttlov. fuscus — odvozovano ze v/<tsk. bronzino 
erzrarbig, schwarzbraun — praveji soad z ag*, brat as. b-r&een Bereus, /m. 
bras ees, an/ bri cuprum, brazen aheneusi 

Bruk dhiź. scarabaeus Brovnava* Miklosich Be vlask. bruco (hou- 

senka), kterćź pochazi / fec-fóf fcowtoc, Pcov%oc bruchus, jisty druh kobyłek 

kfidel; — bruk ale nenf nic jinćho, neźli ćes. brouk, jehoź tvar stsloy. 

byl by brunfcB, kofen jest i;(>ak brank sonum edere: e^akh*™, ćes. bfiućeti i 

uvaź hhiz. bruk i brank scarabseus, brunćeć, brunkać, brunkować 

tchwirren „brunća bruki". 

Ee#fMTun l>r u na t bii'i, gttlov. fuscus, pol. brunatny, ćes. bru- 

or fuscus; 2) genus tincturse, z pol. brunat tehoż vyznamu — 

i r a nett o, brunazzo braunlich, zdrobni tvar slova bruno 

puvodu germ. ags. brun fascus, skand, brunn, nem. 

braun. — 

Kfri.Aoun, bridunt stlov. gladius, tćź burdunB, borduu*B, ber<lun'i>- — 

purdun d\ka sica, pugio. 
KovEpT.n, bubrćgi $t$lov. ren, pravj fcvar sts/ov. G&Kp-Kri — soude 
<lle zastar. s/ov. bnmbrek Ledyina, hulh. bubreg id. — t> v bulg. svedćf 
ni źvuku ve stsloy. — rhw. bubreg, srb. bubreg, rus zastar. 
6y6pert bubrćgi, mrus. bubrehy pi. — tH a/b. bubureke jatra. 

Miklosich odrozuje z turc. bobrek. 8vrchu dokazano, 2e prava* stsloy. 

la jest bunbregB, slovotojesi tedv ve spojeni se srb. bubriti (na- intume- 

i. na-bubfeti id. Kmen jest ese* — pffpona tri, jaku 

ve stslov. bel-ćg*B znamenf; prvotui yy/.nani byl tedy: v«V nabrlila. — v srb. 

bubriti, Ćes bubfeti yytvofiló se u z oosovćho zvuku, kor. jest bab bunb, 

•li. lit. ba mb tumescere: bulh. na-ln>birj>, dur. — bhbiiiaam intu- 

o, bT>btnec tumor, ćes. zastar. bu bat i id. „źiyot, jenź mokrosti buba. 

mokrostf riedne" Ms. pol. bąbel l) bulla, 2) pustula, fcurnor, tuber, bęblić, 

bullire, će* zastar. bubel 1) bucculentus, 2) bulla, boubełat^ atd., hluz. bu- 

bnjeć intumescere, bombjel tumor, tuber, piri genus, bublina globulua fibu- 

]at<uius Knopf rum. bumb id. — Ze bunbregT. souyisf b bubfeti, jehoź 

tvar tt$lov. by byl bunbrćti, to dosvćdcuje i srb. bu b -al o (ledrina), kteróZ 

.)vbii u?edenćho kof. bunb, pol. bab. bu/h. b-i,b. lit, bamb intumescere 

lit. bśmb-a umbilicus, pupek, bambalaa cloyek oiviy . 

tólnaty. bumbulis bulla bublina. 

Buna dov. seditio, bu/b. buna, ehrv. srb. buna id. buniti concitfl 
jeditionem movere, — se resistere, Beditiosum esse boufiti . zabuna 

za-buniti perturbare, trb. zabuo busuttus, zabun adj. indecl. 
perturbatu- zmaten^, ehrv, srb. zabuna perturbatio, chrv. oabuna tumultue 



— 22 — 

seditio, rum. ne-bunesk insanire — nejsou stejneho puvodu s rus. pol. bunt 
zboufeni, ktereż pochazi z nem. Bund, srnem. bunt. 

Kofen slov svrchu uvedenych bun (z dobadu\ jehoż prvotni yyznam 
byl asi sestuare, bullire fluctuare — tak, ze by i slov. buna torrens bystfina 
(leśni), srb. buna, bunica — dvije vode u Hercegovini (Vuk) — sem pa- 
tfily. — srov. skand, buna scaturigo. 

Kov|m bur ja stslov. procella, tempestas, sestuarium; bulg. bure pro- 
cella, slov. burja id. 2) boreas, burka Sturinwetter, bur Schwelgerei, burić 
Schwelger, Aufwiegler, chrv. bura, boreas 2) tempestas, srb. bura procella, 
rus. óypn b lir ja id. 6ypaHi> buran, heftiger Sturmwind mit Schneegestober, 
óypyHt b u r ii n sestus maris pf iboj ; pol. burza, ćes. boure, star. buf a, burja 
Sturm, Ungewitter, Donnerwetter, za stara i krupobiti grando Ps ms. ćes. też 
tumultus, seditio. 

Yedle slovan. slov uvadi Miklosich turc. vlas7c. bora; rum. boare 
aura i poukazuje ku rec. fioomę, jako by yśechno tu uvedene było odtud 
vzato; puvodem mineni toho zda se byti ta okolnost, że burja, bura ve slov. 
i chrv. mezi jinym znaci też boreas ; tyto yyznamy vśak mohou byti pozdejśi, 
na zaklade podoby zvukuv burja i boreas vznikle, a byt i nebyly pozdejśi, 
nejsou nikterak duvodem ciziho puvodu toho tak rozśifeneho nazvu. 

Kofen jest bur, jenż se yyskyta i v cetnych slovesecb, jako: 

ve stslov. bov(>i€b»th, BOV(noift b u i* j e v a t i, bu r j u j u n fluctuare, slov. 
buriti aufwiegeln, burlati, burklati sprudeln, burkati incitare hetzen, burkati 
se brausen, stiirmeD, srb. buriti se irasci, us-burljati commiscere, chrv. bur- 
kati concitare; strepere, sestuare, tumultuari, rus. óyp^iiTb burlit tumultuari, 
6ypKHyTb ; óypKaTb burknut, biirkat stark werfen, schleudern, óypoBaTL buró- 
vat bullire, fermentare, pol. burzyć concitare, instigare, commovere, ad sedi- 
tionem movere, tumultuari, — się tumultuari, resistere, furere, ssevire, ces. 
boufiti to, co pol. też furere, sestuare, bacbari, grassari, — se commoveri, 
irasci, furere, fremere, buraceti tumultuari, furere, burcovati tumultuari. 

Koren bur — ma pfibuzne v fećech germanskych i v lat. — nem. 
bur ren, purren 1) furere, fremere, strepere: „es burrt schreckbar, der 
Sturmwind heult entsetzlich" Selim. 1. 193. — 2) sonum edere die Turtel- 
taube burret; murmurare, susurrare strepere „purrt eine Flieg ihm an der 
Nase" Gokingk 3. — 163. — trans, concitare, instigare, irritare „dat viier up 
purren (Brem. Wb. 3. 379) = das Feuer aufschiiren — „purre mi nig" ne 
me irrita, holland. bur len, purlen tollere, incitare, lacessere; stnem. pur- 
jan, purran, ar-purjan erigere, efferre, adlevare, excitare, inflare, srnem. 
btirn, er -bum efferre, adtollere, holland. beuren id, skand, byrja tol- 
lere — got. by było baurjan; skand, byrr viclier, ventus et ferens et furens, 
śved. ddn. bor; srnem. bur (Ben. I. 183), lat, fur- o, fur-ia; lat. fur -o 
ma se tak ke stnem. purian, jako fer-o ke stnem. peran, fer-io ke stnem. 
perjan. — vlask. buriana boure morska, burrasca vicher, można że vzato ze slovan. 

Sroynej i lit. buris prival Eegenschauer. 



— 23 — 

Kukom, by\uli,. sislov. bubąlus, bUYOta Ber. bujvol'i» Chroń. I. 
217. — 2) pygargua Deut. 14.5 — Peut. - Mifa. druh <livok\Vh koz, druh 
antilop — btjko.mh|.a byfolica armentum, bulh. bivol, s!ov. chrv. b i v o 1, 
fem. biyolica, serb. bi?ó, gen. biYola, rut. óyuljo.ti. buj-voł, biijlo, 
mrus. baJYoł, pol* bujwoł, ba ■■>■ baw o lica, &*.bu \<>i, byvol (v 

Mor. uźńanó) slk. byvol, hhu. buwjoł, rum, bivol, uunl. bival, tUb. bual, 
boa lica — ze -lovan. — lit. bawolaa bubalus, bezpochyby z pol. 

Kdyby dokazano było, Be bujYól-Ł jest nejstarsl forma toho slova, tu 

oeby 1 o pochybnosti, /•• ono jest pnYodnć slovan. a sice Blozene* ze stslov. 

Bori buj adj. insipidus Ferns, petulans a ko.\t> yoIi — 6es. viii bos, tak że by 

BYire od divokosti n. hlouposti jweno milo, podobnym spusobem slozeuo 

oyft-iypi buj-tur di\oky h\k. I tvar bu-VOli dii so vysvetliti v ten 

slovu yoI-l bos pfedsuta, jako v bu- jary. sesilujfci óastice bu, pff- 

buzi: t<</j w'ky chlapec, ^ov»Xi/łoc naramny hlad atd. 

— i ani byyoh. mohlo bj byti pozdejSfm pfetYoreniui z bu, jako gy- 

lle suwy. Neni Yśak yyloućena moźnost, ze to slovo vzato z ret. 

- li buvol 2) alrikansky jeleń, gazela, nwofee. fłwfłctloc buvol, @qv- 

t buvolice, łat. bubalus — odkud, jak so zda, i nem. Uiitfel. holland. 

buffo], fvćd. buffel, moźui prostfedkem roman. redl: vlasle, śpan. bufaló, 

■ uf fi o. 

I|at.\ .anta stslov. nnnius. obolus, denarius, peniz, obzvlaśto drobny 

penfz; pliśek in&łi, lamina cuprina, ruś. inna cata, denarius, obolus, pi. caty 

•ner oder śflberner Halbmond uber dem Haupte bei Heiligenbildern, 

i. nan;a cjatka Tupfel, pol. cętka 1) punctum 2) bracteola, blaszka (plf- 

I odmiennego kob.ru. cętkowaó punctis spargere, bracteis ornare, fes. ceta. 

. cętka bractea, bracteola, Flitter, cepce zlate* a cętkami — M. V. ceta 

nią, ceti pi. t. j. cety numi — lit ceta, Ylastne 7 ceta, silberner oder gol- 

Buckel auf dem Gurtel ze 3lovan. — ram. cinta ozdoba naprsnf. 

Miklosich ma za t". ze vśechno to pochazi z got. kintus m. dena- 
rius, obolus; ;i vśak cai praYde" podobno pftvodu slovan. i patfi ke 
kor. kan splendere lesknouti se, odkud bezpochybj i kan-ta* Bplendens, 
Lesknouci se; canta tedy mfsto kan-ta, an \>v<><\ soublaskou promemlo se v 

►vku a k ]>n*;](» v t (i|): dle mrus. cjatka zda se, /.«■ kanta promenilo 
napfed v kjanta a pak v canta, 

H<- 1 bs p -i,. uuTMajn, cetvar, ćytvai mrus. zedoaria, pol. cytwar- pfidej: 

BHTBapb cytvan., ies. citvar; sfnem. zitwar, tóz* cedewsere, zedwar cedua- 

rium (M _ 3.)— Ziemann vo Blovniku sfnem. u\.id( takć fa^ow^a, coź non i 

kia- do.aria, „Zedoaria, quae Yulgariter Citouar appellatur." 

do Vitriaco in Ili^t. HierosoL cap. 85. - Ducange. - fr. zedo- 

aire. jinak citoual, vla$k. zettovario, zedoaria, ipan. zedoaria. 

Cofać cofnąć, pol. rei ■ ! "- cv,.«?. coufnouti, couiati 

i couYnouti, - ri 6im removere, Woi. coW zu- 



— 24 — 

ruckschieben, dluz. cofaś — z nem. bavor. zaufen, rtickwarts gehen, obne sicb 
umzukehren — pfidej srnem. zoufen tergiversari. 

Cavel, gen. — via, slov. clavus Nagel, srb. cavao gen. — via id. 
stsrb. cavalB misto eavali» Danie. — tez stslov. YaeM» ca vii* clavus Grlag. 
Odvozovani ze vlask cbiavo, lat. clavus pokładam za chybne; lepe se bodi 
vlask. caviglia paxillus Pflock. Można ze sem należi i slov. kavelj, uncus. 

Yi\ąo cando stslov. dite, syn, clovek, infans, filius, homo, dem. ya- 
ąli|€, y^iiijc ćandtce, candice filiolus, bulh. cedo infans, slov. chrv. cedo 1) id. 
2) fetus, srb, cedo infans, filius, dem. ©edance, collect. ćedija potomstvo, rus. 
i ia#o ca do, dem. nabije cadce proles, £es. cado, z dobadu, u Rozk. ćteme 
cada gendus, coż jest, jak se zda, chybne psano misto ćado genitus, zastar. 
scedo „śced zabitych ne u małe" Alex. Vyb. I. 163. — tu znaci asi tolik, 
co clovek. 

Yyskyta se krome toho stslov. yaąl candb f. collect. homines lide 2) 
oilo? zastup, lid, sprosty lid; $&voc naród „otb kojego grada jesi i otb ko- 
jeje cedi Greg. - lab. ya^Ii twora $&voc \iiya Deut. 1. 20. — stslov. yajhth 
canditi parere „razverze utrobu ne candanśtuju detij" Obich. 

sUlov. hc-yaąhi€, liiHTA^Hie is-candije, iśtandije collect. progenies, uita- 
ąhi€ standije generatio, misto iśtandije, rus. neya^ie is-eadie progenies, rod, 
rodina, sUes. scedie id. „svu dceru, svatti Katefinu, miesto sebe za scedie 
samu zemi ostavil" Vyb. I. 288 — 30. pra-ścedie progenies, suboles „tve 
prascedie slovutne se zmóż" misto vzmóźe Vyb. L, 311 — 1. 

Miklosich ma za to, że yaąo jest puvodu germanskeho — a sice 
stnem kint, skand, kind infans, proles. 

Yftfto nezda se mne byti puvodu ciziho. Kofen z domysłu ćand s 
vyznamem germinare, pullulare, gignere, skr. kand v kandala m. n. ger- 
men, surculus, tedy vyznam korene też germinare, pullulare. Co se tyce wy- 
znaniu gignere sploditi, porovnej stnem. ar-kinan germinare, gignere; uvaż i 
vyznam lat germen 1) poupe 2) vypuk, vystfelek, pryt, vymladek, ratolest, 
zarodek, plod, dite, potomek, — germ. Kind miiże byti ovsem pfibuzne, * z 
a seslabeno, jako ćaste byva. 

^eóoTBi ceboty pi. rus. ocrese, calcei, Stiefel von Saifian, polnische 
Halbstiefel, mrus. cobit, pol. czoboty, choboty pi., lit. czebatas kurzer polni- 
scher Stiefel caliga — rum. ćibot-B — z pers. c ab a tan. — Pfidej vlask. 
ciabatta stary stfevic, fr. sabot Holzschuh, span. żaba ta, zapato calceus 
z arab. sebet corium kuże. Śaf. III. 553 uvadi pers. ćapat, arab. sabaton. 

Cep slov. embolus Zapfen, dem. cepie, bulg. cep. 1) id. 2) Knorren 
nodus, tuber ligni, chrv. serb. cep embolus ; cardo, mrus. cip, pol. czop, dem. 
czopek embolus, obturamentum ; cardo ; axis ; boh. cep, dem. cipek, morav. 
ćepek embolus, epistomium; axis, cep ve dyerich cardo, hluz. ćop embolus, epi- 
stomium; — też mad. esap; odvozovano z nem. Zapf, Zapfen. — O tom lze 
pochybovati, nebo kdyby ta slova była skutecne z nem. vzata, było by sotva 
ve vsech ć, to neb ono by zajiste było podrżelo c slova nem. jako dluz. cop, 



— 25 — 

rus. capfa i lit. capas, o nichż neni pochybuosti. że jsou cizi ; tfeba je odlou- 

citi ode slov svrchu medenych. Tak.' by v uicb sotva panorak takove sou- 

hlasi co do samoklasky. nirus.. pol., bluz. n;is zde nesini myliti. v mrus. by\a. 

jmeuovite v jednoslab. slovech, casto / mfsto c. \ pol. a hluż. jest o na miste 

ze nasleduje tvrdy zvuk. jako na pf. Soło na proti stslov. slov. srb. 

Kofen maże byti v pol czep-ić. ię figere anstecken, anmachen ; 

lii. su-si ezapiu. czapti sich Bcblieszen< 

Ciłav, a. o srb. integer. tllaesus, salwis. ktereź Miklosich s rum. 

•v porovnava. nepokladam za cizi: to slovo zda se mi byti starobylym. 

ćiti, forma ueurćita* ćit, a, o integer, verus, ex asse; 

pravd5 podobno lit. kot -as dunis, sanus tvrdy, pevny, zdravy, 

lot. c :. e pochśzf z i); srov. skr. kor. kit sanare, valere. 

l Jn:KiiKi» ciźiki> struś, acanthis TrigL rus. hiihcb ćiz, dem. mhskiii;-i> 

. pol. ezyź, slov. riżek. ces. riźek. hluź. ćiźik, dluz. cyż, cZewi. 

a id., słprus. c z iii X, jak 86 podoba, chybne psano uiisto czisix; — też 

ma<t. es i z. ]»ravdc podobno ze slovan. — Miklosich odvozuje z nem. a siec 

. nnćm. Zeisig — wskytaji se też tvary sfnem. zisic, zisinc, 

— pak se jevi hottand. sijsje, śved. siska, aur/L s i skin; po- 

s v techto tfech fećech nesouhlasi s z hornonem., melo by v nich 

t. jako na pf. nem. Zeit. ho/land. tijd. śved. tid, neb angl. teat, horno- 

. Zitze : krome toho jsou i koneoyky velnii nestejne ; mohlo by tedy byti 

pak. że UYedene germ. feći to slovo maji ze slovan. 

YfłT/Mi.niA §rć§Bnja cerasus, i|f>i;iin er es a Azbuk. bulh. cercie, Cank. 
i Pokl. I. 62. ćereśna Milad. 482.. s/ov. ćreśnja, mene 
uźivano treśnja. chrv. creśnja, treśnja, v Dalm. kresa, kreśnja, v Dubrovniku 
krijeyśa i krijeś (Vuk), srb. treśnja, rus. qopenmji ćereśnja druh sladkycli 
ni. leśni 9tfeśne, mrus. ćereśnja, pol. trześnia vedle czereśnia, coź jest 
rus. — ces. stfeśne i tfeśne, slk. ćereśnja, hluź. treśnja, dluz. tśjeśńa. — 
■ e s n a. z rus.— rum. 6 i r a s r i>, mad. c s e r e s z n y e, ze slovan. — alb. 
kjirśi — stnem. kirsa. - - sfnem. kirse, kerse i kriese, f//rol. podnea 
nem. Kirsche — Md. ker 8 -bar eerasum, holland. kers. kars. — 
i stroni) Theophr. t»'ź Keoaala, ntcaaśa Geop. — a Ktoćurw (ovoce) 
a. nfec. xio(caiov id. xtca<Tia, kśoogoc (stroni), lał. ■ ■••rasns id. a eera- 
sum o?oce, ipan. cerę za (ovoce), cerezo (strom), tlask ceraaa, obyćejne' <i- 

strom, fr. eerise (ovoce) — i turę. kirez. TSechno 

Cutura bulh. fasculum ńnariura, »hv. <';itiir;! eanthanw, konev, ze 
•iilimi ligneum lahev drwen.i. o z nosovky ;i. M fiutara; 
'b. ćutura vasculum vinarium, dk. 5utora id. — alb. 5ut*Bre 
lśhev na ?fno; mad. csutora [śbev dfevśnś. 

Mik 1 ra lśhev dfevfii i to. juk 

lóuji, pochśzi z / : <"'. lat. HÓr&etcoc, lot. cantharus — do tarć. 
. ze r:lovan. 



— 26 — 

YhBph cBbrB m. s£sfov. labrum, lacus, ĆBbBrB vina Chrys.- Duś. 
26. fo^ft. cab^r ; slov. ceber cadus, ćebrica id., chrv. srb. ćabar labrum, vas 
aąuale, hydria, cabrica vasculum, stsrb. ćbbr&, struś, cebr (Let. Ipat.) men- 
surae genus, mrus. ceber, pol. dźber misto cber, vedle ceber, ćes. dżber misto 
a vedle ćber labrum, orca, zastar. ćbernice lacus, situla, hydria, pelvis, Muz. 
cwor misto ćbor, mad', cseber i csobor ze slovan. rum. cub-Br. 

Miklosich odvozuje z nem. — stnem. totiż zuipar, zubar, srnem. zu- 
ber, nnem. Z o ber — zuipar, zuibar zuaći nadobu o dvou drźadlech. — Po- 
doba se, że struś, cebr, mrus. pol ceber tfeba odlouciti od ostatnich slov, v 
nichż jest ć; co se techto slov s pocat. c tyce, jest ovśem możne, że jsou 
puvodu ciziho, coż o slovech majicich ć nelze, jak se mi zda, souditi. Nejstarśi 
forma jest bez pochyby ĆBbBrB, ve svrchu uvedenem ĆBbBrB jest sice mekkę b 
na konci, ve starosrb. pam&tkach pisemnych byva ale obycejne mekkę jer na 
miste tvrdeho; że v koncovce było puvodne t, to dosvedćuji i żive feci slo- 
van. — cBbBr-B ale souhlasi vyborne s lit. kibiras vedro. 

Daga pol. (Fremdw.), u Mrongovia deka pugio, slov. zastar. deglin, 
ćes. dyka, starsi deka, slk. dyka pugio, sica Dolch; lit. dekis m. id. — ne- 
slovan. srlat. da ca, daga, diga, fr. dague, vlask. span. daga id. holland 
dagge, srnem. de gen id., nnem. Degen ensis. 

Daniel pol. cervus dama Damhirsch, ćes. slk. danek, danel id. — 
M. V. danek tragelaphus — Muz. dańk cervus dama, slov. damjek Edelhirsch, 
Gremse; lit. dane lis = pol. odkud pravdepodobno vzato; podoba se, że jsou 
za roveń s germ. jmeny: stnem. tamo, tam, srnem tamę, tamel, stnem. 
też da mi li damula, ags. da, ddn. daa — puvodu ciziho, krome lat. dama 
jest vlask. daino, daina, fr. daim, daine id. — uvażeni hodne jest star.-ir. 
dam- de cervinus. 

Ą&ra dunga stslov. arcns, iris, oblouk, duha, — Aftiirai"L dungat-B i 
clungnat-B variegatus pestry — bulh. d^ga, iris, tabula doliaris, slov. doga, 
z daga, tabula doliaris, duga iris, chrv. duga iris, duga tabula doliaris, srb. 
duga iris, duga tabula doliaris, rus. /ryra duga, dem. #y3KKa dużka inflexio, 
arcus, iris, neco ohnuteho, oblouk, duha, pa#yra ra-duga iris, srov. ra-dusije 
dobrosrdecnost, vlidnost — ra sesilujici ćastice, se kterou porov. star.-ir. ro 
(partie. intensiva), na pf. mar magnus velky, ro-mar nimis magnus pfevelky 
Zeuss II. 833. — pol. dęga (sztaba u wierzei), ces. duha, dem. doużka ta- 
bula doliaris Eassdaube, 2) iris, Muz. duha arcus, iris (zastar.); też rum. 
dung"B dorsum rei, doagi> tabula doliaris, mad', donga i duga id. — ze 
slovan. — nrec. dovya, dóya, dóyrj tabula doliaris, alb. doge id. — Krome 
toho jest srlat. doga, dova asser, proprie is, quo vas s. dolium compactum 
est DC. vlask. doga, provenc., catal. vallon. doga, fr. douve id. Vśechno 
to jest prej vzato z rec. doyrj, ktereż ale znaci 1) Aufnahme, Bewirtung uho- 
steni 2) Gefass nadoba, tedy uż yyznamem se ruzni. Nasvedćuje-li s jedne 
strany stejnotvarnos£ nrec. dópi tabula doliaris onomu mineni; odporuji jemu 






— 27 - 

s druhe strany nfec. ty ary dotyt, dópt których odriulou by ostatni tfó^ te*z* 
byti mohlo: — srlat. doga, doga dolium mi Bioe podobny yyznaui jako staro- 
t»/r vas, ale jinou tyarnost. Jest tedy pochybno, zdali fifec. <^ovy«, <%«, 
tóji; i ostatni slova ?edle nich uyedeini z onoho starorec. dotfj poehazeji. 

fte* silneji odporuji ononin mineni pnYiny z\ukosloyne vo slovan. 
.. h — ve stslOY. i pol. jest nosofkft, a ve stare dobę bez pochyby 76 
b >lovan. rećech nosoYka była: te* by bez pochyby nebylo, kdyby nazvy 
BlOTan. pocbazely ze rec. dorf. 

Za pricinou rhinesmu zda se od\ozovani stat jmeiia ftftra z kofene 

(M (kryti) byti nejpfihoduejśim. jemuz pfibnzny jsou lit. deng-iu 

r. dang-yju, — yti tegere, donga pokryradlo, dangus nebe, pa-dauge. 

ji pi. — danges podnebesf sether, stprus. dangus coelum, palatum nebe. 

Prvotni vyznam slo?a dunga byl obło u k, pal duba iris, ve chrv. 

duha iris luk nebeski. 

Hażeni bodno jest staro-ir. tu ag arcns oblouk, tuag nime arcus 

i (nem nebe mfsto neb. kymr. nef); tuag misto tóg, dlouhe ó b^va ve 

-ir. rozyedeno v ua a f se tam ćasteji uacbazi na miste d slovan. a ji- 

nyeh pribuznych fecf, srov. staro-ir. tresa fortior, kymr. trąba audax, stre- 

noua v. di-Lzt. audax. ces drży; nebo staroir. kor. fit (fet) scire: ro- 

fet - ar Bcit se skr. kofenem vid: yeduii scio, stslov. vemt misto vedmb, 

inf. vedeti — / v ir. ćaste misto v. — Nachazejf se i v germ. reeech podobne 

znejici slova: nem. Dauge vedle uźiyanejśiho Daube, śvejcar. dauge, duuge 

tabula doliaris, holland. duig id. stred. holld. duighe, znaćilo tez ćepek, epi- 

m należi i An-dauge, ein bedeckter Gang, v nekterych dilecb 

Nćmecka. Ac* v terb sloYech neni rbinesmu, mobou se pfec povaźuvati za 

pffbuzna yyrazum sloYansk^m. 

^ecTB desf f. rus. kniha papiru — z pers. dest raka; podobne ve 
fr. main (ruka) de papier. — Pfidej nrec. zsarię kniha papiru. 

T \ni.\HoiiT, dijakom, sislov, z rec. diaxovog, odtud i starochw. zak'i>- 
n-L. nynejSf źakan id., ces. ź u k. pol. zak. lit. zekas discipulus. 1\ ?ysve- 
tleni puyodu sykayky z nebude zbytecno doloźlti, ze diaconua ve sflat. Be jevi 
zia cod u s. 

Div tri obr, porovnava Miktosieh - turę. dfr diabolus, dsemon, 

. zend. daiva, dae>a (them.) daamon, domnivaje Be, ze bo bIoyo proto, 
jrb. se nachazi, jest z tarć. yzatoj a vśak trb. div ueni via 
jineho, neź si.<i.ov. ,\hkt. «ii\i. portentum, miraculum, cos. di? atd. - 
uuunem ponekud zmĆnen^m; Brov. \ t.' pffcmS 8tslov. voi\y> 6udo miracu- 
lum a yov.vf. ćud% . yflOBnme cudóviice monstrum; — d i v naleil 

k rodinć Yelmi ć< mnoh^ch pfiluiznycli avedu jen lit. d^was miracu- 

lum, .dei wy s Bimulacrum ^anum modlą, deiwe Bpectrum nocturnum, 
yrchu uvedene vyra/, in.' Do turc. dostało ba d i i 



— 28 — 

^pttraph drungarb, stslov. drungarius, qui drungo seu turmse militari 
prteest, vudce zastupu vojenskeho — jest cizi. — Miklosich uvadi lat. drun- 
gus z&stup yojensky u Flavia Yopisca z III., pak u Vegetia ze IV. stoleti 
— u tohoto cte se: „a vagantibus globis, quos vocant drungos". — Slovo 
lat. jest budto puyodu german, nebo celt. — nach&zeji se totiź v ags. dreng 
miles vojak, skand, drengr. — Miklosich uvadi take ags. drunga conferta 
multitudo zśstup, mnożstvi, ktereż jsem nenalezl v Ettmullerove ags. slovniku, 
najdes tam ale thrang (throng), thrynge turba, v nichź th nesouhlasi ; — 
staroir. drong coetus, copise Zenss II. 1097. — kymr. drogn coetus, dróg 
factio, ktere możn& ze sfcoji misto drogg, drong ; — nrec. dc>ovyyo? oddeleni 
jezdectva, skadrona, dcoyyyaciog velitel skadrony. 

Dreha chrv. srb. — bulh. dreha (dreht) vestis — srov. angl. dress 
vestimentum, vestes ode\r, satstvo, 2) verb. vestire, ornare, śatiti, zdobiti. 

Droplja srb. otis tarda Trappe, slov. droplja, mrus. drochva, ruś. 
/rpaxBa 7 #po<£a drach va, drofś, pol. drop, gen. — pia, Óes. drop i drof id. dropa 
olor Aqu. droptva olor Ciem. lex. ms., lit. trap as, trepas i trampas otis 
tarda, srnem. trappe avis ąusedam, sved. trapp, holland. trap-gans. 

Duda slov., obycejne pi. dudę tibia utricularis Dudelsack, srb. duda 
fistula, dudaljka id. rus. /iy#a dudś, dem. dudka, diidoćka fistula Kohrpfeife, 
fistula pastoricia Schalmei, pol. ces. dudy pi. hluz. duda tibia utricularis, utri- 
culus musicus— povaźuje Miklosich za cizi, srovnavaje s mad', duda id. a turc. 
duduk; mad. ale bez pochyby ze slovan. — Kofeii jest dud spolecny fećem 
slovan., lit. i germ. — lit. duda, obycejne pi. dudos (dudy), nem. Dudel 
fistula, Dudelsack tibia utricularis, holland. doedel-zak id. '— - slov. du- 
dati, ces. dudati, pol. hluz. dudać tibia utriculari canere, lit. dud-óti, 
— óju i dudenti id. rus. /ry#HTL dudit tibia canere, pol. dudlić dudeln, dudnić, 
— nię ein dumpfes Getóse machen, nem. dudeln misere canere. — turc. 
duduk preślo jen do srb. kdeź se nachazi duduk fistula; — ostatne można, 
że turc. duduk, ac mi neslovanske zakonceni, pochazi ze slovan. dud-a. 

Ąovm2ith, — aift dumati, — ajun stslov. putare, bulh. dumam, dico, 
loąuor, slov. dumati putare, 2) dubitare, rus. #yMaTb, — Maio dumat, — maju 
putare, cogitare, struś, po-dumati contemplari, pol. dumać cogitare, stslov. 
ftoirius duma senatus, consilium rada, bulh. duma verbum slovo, rus $ym'd 
diima cogitatio, opinio, consilium myslenka, mineni, limysl, też mestska rada, 
radnice, mrus. dumka piseii, pol. duma cogitatio, cantilena, superbia myslenka 
pisen, pycha, slov. dumnja vana de se opinio sobehrdost, stslov. ^ovMhi|b 
dumbCL consiliarius radce, rus. /ryMenTb dumec (zastar.) qui cum alio sentit, 
clovek stejneho smysleni, dumie (zastar.) id. pol. durnieć clovek pyśny; lit. 
dum-ti consultare deliberare, dumóju, dumóti cogitare, duma cogitatio my- 
slenka, dumczus judicio valens, consiliarius, jak se zda ze slovan. dumbCb; 
lot. do ma opinio cogitatio, domaju, domat cogitare — dv lot. naproti slo- 
van. lit u, jako v oma memoria naproti lit. uma-s, stslov. oitmi unii. mens, 
umeti; — got. dómjan judicare, putare, distinguere souditi, miniti, dóms 



— 29 — 



m. juclicium usudek, ags. dom, m. judicium, sententia 2) gloria, dignitas, 
dómjan gloriam tribuere, deirian judicare (ags. de = got. do), — o v got. i 
ags. z au — stnem. tuom, duam judicium, dignitas, tuomjan judicare, angl. 
doom 1) sloves. judicare, 2) subst. judicium, skand, dómr judicium usudek. 
doema judicare, sved. do ma id. Miklosich povaźuje slova slovan. proto za cizi, 
ze jest v nich d na proti got. d; tuto namitku jsem uz v uvode vyvratil; tfeba 
pfipomenouti i to, ze — kdyby vyrazy slovan. były skutećne z germ. vzaty — 
było by v nich bez pochyby o, a ne u. — Bopp (gram. III. str. 179) pota- 
huje pravem lit. du-ma (myślenka) ke skr. kor. dhu (tez dhu) morere, agitare 
„du-ma der Gedanke, ais bewegter". — K temuż koreni należi i fec. -&v-[ióc 
duse, mysi, smysl, duch, vule, cit, srdce atd. pak slovesa &v-v(x) (celeriter mo- 
veri), &v-w cum impetu ferri, sestuare 2) vehementer adpetere. Jest tu tedy 
uplne souhlasi pocat. konsonautuv : skr. dh, fec. #, lit,, sIov. } got., ags., skand, 
d; i co se samohlasek tyce, neni tu niźMneho neladu, muźeme tedy upl- 
nym pravem yynesti usudek, ze jest tu praveka pfibuznost mezi jazyky slo- 
van. lit. german, i fec. — 

Gambati srb. ire vacillanti gradu — srovnavano se vlask. gamba 
noha; pfidej vlask. gambettare zappeln, strampeln, a pośle ze vlask. sfnem. 
gampe =■ vlask. gamba, gampen salire. 

Gap, gen. — pia m. pol. Maulaffe, gapować, — puję hiare, nugari 
zevlovati, z germ. — bliżsi neżli nem. gaffen jsou: skand, gap hiatus, gapa 
hiare, śved. gap hiatus, fauces, gapa hiare, oscitare, ags. geapan, holland. 
gap en, angl. gapę id. 

Globa srb. muleta pokuta, bulh. globa (glob^) id. — też stslov. 
ri\OGa, slov. chrv. globa. — Miklosich odvozuje z alb. ghjob^ Vermogen, 
Busze; vyskyta se take rum. gloabi> muleta, nfec. alóna id. — globa lze 
povażovati za puvodne slovan. Kofen jest glob ve vyznamu prehendere, ca- 
pere, extorquere, premere, vexare atd. — srov. skr. glah, povstale ze glabh 
capere, sumere, accipere, prehendere, tollere, captare, prvotni tvar toho kofene 
jest grabh v dial. ved, s kterymż souvisi stslov. grabiti rapere. Vedle bulh. 
globe muleto, chrv. srb. globiti miiletare, extorquere, o-globiti, exhamire ve- 
xationibus et mulctis — nachazime srb. z-globiti misto s^-giobiti conserere, 
componere, z-glob 1) articulus 2) muż i żena conjuges, zglobi f. pi. fibulae, 
slslov. pa3r^or»HTH raz-globiti remittere, slov. raz-globiti, dur. — glabati dis- 
jungere, solvere, srb. raz-globiti, — glabati id., u-globiti inserere clavum, pol 
globie, — bię premere, comprimere, vexare, za-globić clavis firmare, cuneos 
adigere, roz-głobić disjungere solvere, remittere, ces. hlobiti clavis firmare, in- 
figere, stabilire 2) corradere, s-hlobiti conficere, conserere, componere, slk. roz- 
hlobit remittere, solvere, vy-hlobit excutere. Pfibuzn^m zda se byti lit. 
glob -i u, glób-ti i glob-óju, -óti amplecti umfangen, globa amplexus, ap- 
globiu amplector, circumdo, circumvelo; ap-gieb-iu, — ti amplecti, capere, 
continere; stprus. po-glabti amplexus est objal. 



— 30 — 

roEHiM go b- i na stslov. frn ges uroda, toehiio gob-ino fruges, ubertas, 
copia plodiny, hojnost, gobinBstvo ubertas frugum, bez-gobinBstvo neuroda, 
chrv. gobino far, struś. roEiiin gobina fruges; — tez mad', g ab o na fruges, 
frumentum, jak se zda, ze slovan. Pfibuznost jevi lit. gabiauja dea divitia- 
rum bohyne hojnosti, bohatstvi, gabiaujis buh stodol. — Kofen gob, lit. 
gab ve znaceni nesti, nositi: lit. gab-en-ti, gab-sn-oti ferre, adferre; srov. 
lat. fertilis i fero, nem. Getraide, srnem. ge-tregede obili od tragen ferre ; pfi- 
buznym zda se byti i got. gab-ei hojnosfi, bohatstvi. 

ToBhs^ gob-Lzrs i gob-rbZTb stslov. abundans, fertilis hojny, urodny, 
ćes. hobeżne abundanter (zastar.) bud pro neobyćejnost pfipony — bz-b, — -bz-b 
i raalou rozsifenost toho slova odloućeno od pfedeslych; pochazit, jak se po- 
doba, z got gab-igs, gab-eigs dives; subst. stslov. roEB3Hie gobszije ubertas, 
jevi se u nas co vlastni jmeno dvou osad moravskych: Hobzi stare Alt-Hart, 
Hobzi nove Neu-Hart. 

Gombati srb. altercari bud spravneji potahovano k mad', gemb rixa. 

Foiiłth, rojinłm go net i, gonejun stslov. sufficere povażovano v te 
rozprave za cizi i porovnavano s got. stnem. ganah dosti; od ganah by ale 
było asi gonosati. Neni żadne pficiny povażovati to sloveso za cizi; pfibuzne 
jest lit. ganeti, zemait. ganeti staciti, gana, lot. gan dosti. Bopp pravem, 
jak se zda, porovnava s lit. gana skr. gana, m. mnożstyi. 

roTOKi gotovL adj. stslov. paratus, take o penezich, ro-roBu gotove 
parate, cito, gotovo promto animo, po gotovu certo, bulh. gotov paratus, slov. 
gotov id. — v gotovich penezih, 2) jisty certus, za-gotov jisty, srb. gotov pa- 
ratus, też o penezich, rus. roTOBi,, totobbih gotov, gatóvyj, pol gotów, gotowy, 
ces. hotov, hotovy id. — hotove penize parata pecunia, Muz. hotowy id. ho- 
towe pjenjezy; znamenej: Muz. hot, gen. — a prseparatio pfiprava, dołhi hot 
cunctatio dlouhe pfipravovani, pri-hot prseparatio, do-hot confectio, — hotowić 
conficere. 

Stslov. roTOBa™, — Bara gotovati, — vajun parare, s pfedloż. pri, s-b, 
u — id. totobhth, — Bi\isi parare exercere, u-gotoviti parare, facere, bulh. pri- 
gatvem, — gotvem paro, u-gataj-B, — gatavam id., slov. gotoyiti securum red- 
dere, parare, za-gotoviti certiorem facere, cavere alicui de re ujistiti, ubezpe- 
ćiti, srb. gotoviti parare, rus. totobhtb, — bjik) gotóvi£, — vlju id. pol. goto- 
wać, gotuję parare 2) coąuere vafiti, ces. hotoviti, Muz. hotowić parare, rum. 
gat parare, prseparare, gi.tez, g^tesk id. gata paratus, g^tat prseparatus, 
confectus, alb. g a t i, — lit. g a t a w a s, lot. g a t a v s paratus, lit. g a t a w y t i, 
— yju, stprus. po-gattawint parare. 

Miklosich odvozuje z got. ga-taujan facere. Kdyby tomu skutecne 
tak było, zajiste by z one got. była se ufcvorila stslov. forma gotovljati, proti 
ktere by se nic namitati nedalo; nelze ale pochopiti, jak z onoho got. sio- 
vesa by mohlo pojiti adj. gotovB, od nehoż teprva slovesa gotovati, gotoviti 
odyozena jsou. — Ohledem na drive uvedene Muz. hot prseparatio, jehoż forma 



. 



- 31 — 

ot. by była gon. a lit gat-as, zda se mi, Be pro slovan. fe&i tifeba sta- 
noviti kor. got (hot) facere, conficere, jehoz starsi forma gat se nachazf jeSte* 
v W. /of. stpru*. — skr. ghat (1. atm.) facere, conficere; adj. gotort, hot- 

od statn. jmena hot, ktoreź by — jak rffo udano — sts/ov. goti, zuMo. 
jako 6es. hlad-ov, a, o od hlad, stslot. gladi, fames. Bulli. u-gat-aji> zacho- 
?alo jeśte starsi tvar kofene. Prihuznyiai se zdaji byt i tei ags, geat-u, -ve 
apparatus, geato-lic paratus, ar-geótere aeramentarius, ar mosaz; geótere tu 
znaói tolik, co hotovitel. 

TOKT^TH. KTJ& i — H.UY> gOYeti, — YCJUll 1 gOYljUll. rcligiosi' \CYCY\. 76- 

nerari, 6ufy. govem vereor, goveji> jejimo postim se, srb. u-goveti, — vem 
satis facere, probare rem alicui, es einem reclit machen, rus. roirbTb, roB-feio 
*oveju venerari, religiose vereri, jejunare, prseparari ad sacram coenani 
za-govt'tsja. dur. — govljśf — sja, — gavlivat sja se ad jejuniuni prseparare, 
acąuiescere in iv. satis habere; mrus. roBtni hovity; ces. koveti, — vim in- 
dulgere, parcere, obtemperare, fayere pohoveti patientiam habere, ąuiescere, 
B-hoyfyati indalgere, favere, tolerare, u-hoveti satis facere, to, co srb. vy- 
hovi'ti satisfacere, obtemperare; Muz. howić i zkażene hójić favere, aptuin 
. wu-howić, — hojić, — howjeć satisfacere, obtemperare; lit. gawe-ti, 
-ju. Jot. g a v e t. gaveju jejunare. 

Miklosich mś za to. ze gov<5ti jest puvodu germanskeho; slyśme jeho 
\lastni slova: ,.goveti ist auf das ahd. gawihjan (got. gaveihan benedicere, 
wiem. weihen) zuruckzufuhren, dessen h der Slovene lieber ausfallen lassou 
ais durch eh ersetzen wollte : befremdender ist 2 (t) fur ?, das vielleicht 
mundartlich Bchóń damals et lautete. Die ursprftngliche Bedeutung ist „hei- 
n a , „heilig halten". die der Bedeutung „fasten" zu Grunde liegt. Merk- 
wurdig ist, dass das Wort dem nsl. (slov.) und serb. fehlt (v srb. ale jest) ; 
beachtenswert. dass es im cech. sich findet, denn hoveti indulgere ist unge- 
achtet der abweiehenden Bedeutung mit dem asl. goveti identisch. Ans dem 
russ. kam das Wort zu den Litauern und Letten, wohl erst im nerzehnten 
Jahrhund. 

nu na odpór povaźujeme goveti za slovo dolnaci i starobyle; 

kofen jesl gu; pfibuznymi jsou pravde* podobno armen. govem lando chva- 

Ifm, gowest laudatio (chvala), kteryźto vyzuani se shoduje s ^znamem bIo- 

van. venerari ctiti, s óctou v/.vvati: pak skr. hu (kóf.) Bacrificare, diis offerre 

vati bohum, prses. dżu-hóti, s redupl. — dźu ze starSfho gu, 

rificium; h ohledem ua pffbuzue* jazyky i tta Blabiku zdvojovacf, 

. pochazi z gh; jifiliuznńii jesl praYde* podobno i lat. 

. jehoż / poystalo, jak se zla. z gh, jako Ye Blovech fornus, turnus pec, 

me souhlasi se stshu, rf»i,in, grani lebea k< \** ropn goni 

aminus ohniśl Herd, ropnymKa gornńfika Kohlenplatz, słslov. 

rfiiiiiiMi _ bnilo, _ : i. .-. : b, _ ,'.:;,. rus. lopmi.io gorn-fło fornai ad conflanda 

talia pec na rozpoust^nf kovfi, vfhefi; kofen skr. ghar, 'jhr svili1i. prvotnS 

— 



— 32 — 

Grata chrv. srb. crates jest vlask. grata Rost, eisernes Gritter; 
bud tedy oddeleno od srb. garda sepimentum capiendo łmsoni, ktereź pochazi 
asi z rum., kdeż se naleza gard sepes, ze slovan grad; srb. krata, pol. 
krata, casto pi. kraty clathri, caucelli, crates, tez lit. kratas, m. krata, kratę, 
kratis f. vedle krotas, pochazeji bezprostredne z lat. crates. 

Gredel i gredelj slov. scapus aratri, dentale, clavus, axis, srb. gre- 
delj scapus aratri, terno, pol. grządziel id. ces. hfidel, star. bfiedel cylindrus, 
axis, axis in peritrochio, scapus in bilance, scapus aratri, urvum — rum. 
grindeju, mad' gerendely Pflugbalken — ze slovan. — Srodnymi jsou: 
stnem. krintil, grintil vectis, repagulum, terno, srnem. griudel, grendel 
id. 2) scapus aratri, ags. grindel clathri, cancelli, skand, griudel pessu- 
lus, obex, holland. grendel id. — gredelj, pol. grządziel, tvar stslov. byl 
by asi rp^ezih grandelB, souvisi se stslov. rpap granda, 1) trabs, 2) area, 
grand-Ł trabs — slov. srb. greda trabs etc. rus. rpn#a grjada pertica, asser- 
culus 2) stratum, area, — octpobob-b Inselgruppe souostrovi, pol. grzęda, dem. 
grządka trabs, asser, pertica, scala gallinaria 2) area, ces. hfada, hfadka 
trabs, pertica, scala gallinaria 2) area, pulvinus, M. V. hredi trabes, Muz. 
hrjada, trabs, hrjadka puMnus, dluz. grjeda trabs, scala gallinaria; lit. grin- 
dis, tez grinda, grandis, granda tabula, assis, solum assibus munitum, 
stprus. grandico Bohle — rovne tak, jako germ. grindel se skand, grind f. 
cancelli, clathri, śved. grind porta clathrata, ktereź jsou pfibuzny slovanskemu 
rpflp. — Domneni tedy, że by gredelj było puvodu germ. sotva se s pravdou 
srovnava. 

TpHfth, rpHAHin gridB m. gridimb struś, satelles ozbrojeny pruvodce 
kniźete, Pravd. rus. pi. dat. gridem-Ł, rpii&HTH griditi esse in contubernio 
rpHAhiu gridLba collect. satellites, aulici, rpii^um, rf>HĄbtiHi|a gridŁnja, gridbnica 
satellitum domus, z cehoż mohlo povstati lit. gry ni cza cubiculum famu- 
lare ćelednik — yypadnutim d pfed n. 

Miklosich odvozuje ze skand, hirdh f. cohors aulica, satellites, hir- 
dhir satelles. 

Foneticky lepe se hodi ke gridB skand, gridh servitium służba, 
odtud gridh-kona mulier serviens, ancilla służka, gridh-madhr domesticus 
hospitii jurę et ąuadra hospitis fruens, srov. ags. gridhjan tueri chraniti. 

Grip^ staro-chrv. sagena druh site rybarske. — 

Miklosich porovnava se vlask. grippo Raubschiff; grip^ ale neni nic 
jineho, neżli rec. yglyog, yQt7iog, odkud i lat. griphus; — jeste podnes v srb. 
użiva se grib (na Ćern. hor.) „velika mreża (sit) kojom se po blatu (jezeru) 
Skadarskome hvata riba" Vuk. 

rovim gunja stsrb. yestis pellicea, rovBib gunj vestis rusticana Dus. 
nynejsi srb. gunj, gunjac pallii genus druh piastę, gunjina = suknena bjela 
halina s rukavima, chrv. gunj pallii genus 2) gausape, gunjac dem. pallium, 
slov. gunja id. gunj cento, rus. tjrh giinja vestis lacera, pallium vile (zda 
gunjavyj calvus i gimba trifolium officinale sem należi, jest pochybne) mrus. 






— 88 — 

honja svrchui odey vesnicanu?, pol. gunja palii genus 2) gausape, de*, houne* 

japę — M. V. nunc t. j. himi' id. morav. slk. hufia; W, gune gausape, 

aa* z pol. — Gunja zda* se b^ti stejnćho korene 9 lat. gaun-acum, gau- 

eklass.) kosmate* pokryyadlo nebo kosmatj ode*v; sro?, 

jown pallium, kymr. gwn toga (Lei. cambro-brit) — ;-«n-«, pewwa 

\ est i- pellicea u spisovateluv Byzantinsk^ch, nfec. y<>i>«. id. myslfm, ze ze 

ni. pochazi, uebo kdyby pftvodne" fec. było, souyiselo by bez pochybj - 

iiYedenym yavr-Am i i melo by pak v koronne* slabiee. zajiste* «v, ne »v : ze 

. pfeslo tu slovo do sflat. kdez* jest gonna, guna yestis pellicea, fr. gonne; 

— slovan. p&yodu jsou rum. gum pallium, alb. ghunt id. mad. gu- 

nya ode? selsk^; zda vla»k. gonna sukne Bem nalezi. neni jisto — Miklosich 

protivneho mineni i odvozuje slovan. gunja z prave uyedenćho \lask. 

Bloya, pak nfec. a t. d. 

Gusa bulh. collum redlę guśb palear, ingluyies podbradek Cank., 

ekrv. guaa, srb. guśa guttur ayium, strunia yole 3) jugulum — sOtva pochazi 

1 alb. ghu$Ł collum, rum. guśił stroma; naopak jest oboje pravde podobno 

3lovan. Yzato za roveii s nfec. yxowra struma. Pfibuznost jevi lit. guszis 

gużis) der Biustkuocben der Yogel, auch das denselben bedeckende Fleiscb, 

odtud rud-guszćle rubecula Rot-kehlcben ; lot. guza gula aviuiu vole ptakfty. 

Harati srb. spoliare, deyastare, usu deterere pleniti, popleuiti. po- 

harati eipilare, ttsrb. 110x.1p.iTH po-barati vastare. — kraina; okrv. harati diri- 

pere. spoliare. deyastare, po-barati deyastare. shv. harati to. co ohrv. Miklo- 

ńch odvozuje ze słnem. herjan, sfnem. hem, nynej. ver-heeren; — jsou 

kr«»me tobo : bar jon vastare, populari, praedari, skand, htera pilare, 

herjan vastare. bello premere. - v*ec jest jeśte pochybnś i \ymaba 

dukladnejSfho skoumani; neb harati by moblo byli tóź furażem velmi staro- 

bylym a souyiseti se skr. bar (lir) 1. par. atm. prehendere, capere, tollere, 

iere. auferre, rapere, abripere; 2) bar, (hr) J. par. yiolenter facere, bar a 

in fine comp. rapiens, barana actio auferendi; kymr.-brit. hwra capere; 

ke skr. kur. bar patfi i rec. ytin ruka. od brani, cbytani, kof. %*q '■ *v-X s Q~W 

- handhabend zrucny, ruói a t. d. — 

Harc pol. pugna leyis Scharmutzel, harcować, uję, t<». <•<> rus. har- 

nik levi pugna concurrens, mrus. barćoyaty, rus. rapuoBaTŁ garcoyatb das 

rd tummeln 2) scharmutzeln l<-\i pugna concurerre, laceasere bostem Le- 

vibu> proeliis, slov. harc certamen, 6es. harc incursus, pugna, pugna levia 

har< 1 rus. J). harcovnik liber <-<]iie-: levi pugna concurrens, niono- 

immler; mm. harc pugna, h^rcelesk \«'\«>. Miklosich 

od\' /. harcz certamen, pugna; avaźen( zaślub uje fr, harceler 

en, reizen, lennemi infestare. 

Hatar »r&. territorium, ager, ftnes, Bprśvneji kotar, r. pod K; hatar 

]■ hranice, obvod, dzeml 
Kian chlćbi *t$lov. panis, frustum, dem. \.m.i;i.i|k panis, brth. htób- 
-rhw h' hljebac U panw 2) ein Lato Bród 

a 



— 34 — 

pecen, rus. xjrfcó , L chleb panis, frumentum (obili), mrus. chljib, pol. chleb, 
ces. chleb, chlib; hluz. khleb, dluz. kleb panis; lit. klepas, lot. klaips 
panis, za pricinou p misto b snad ze stnem. — got. hlaif-s i hlaib-s panis 
ga-hlaiba commensalis, bi-hlaif-s id. stnem. hleip, srnem. leip, nynejsi Laib 
ags. hlaf, angl. loaf, skand, hleifr panis; — srnem. klep, gen. kleb-es 
vśak ze slovan., jak dokazuje neustrojne k. — Pfibuznym zda se byti i lat. 
llb-um Kuchen, Fladen, Opferkuchen, v nemż jak se podoba, pocat. souhlaska 
odpadła; srov. ohledem na odpadnuti pocat. souhlasky lat. lens, gen. lend-is. 
(th. lend) hnida s lit. glinda, se slov. gnida, rec. xónd-sg pi. ags. hnit-u, 
stnem. knizi, śved. gnet, ddn. gnid, starir. sned — v lat. a lit. I misto n i n 
pfed d vsuto. — Miklosich povazuje chleba za cizi, z germ. vzate; nesnadno 
domysliti se, z jake pficiny. Co se tyce souhlasek, stoji tu h germ. feci na- 
proti slov. * (eh) jako v jinych slovech, na pf. ve stslov. y;it»mt» chl^urE collis 
chlum — stsas. holm clivus prope marę, insula, ags. holm, skand, hólmr in- 
sula a t. d. nebo stslov. y^\\i\ji\ chrakati screare, bulh. hract screo stslov. ,vpa- 
kothiia chrakotina pituita, srb. hrakotina, struś. xpaiCB chraki>, stslov. o^pnKi 
o-chraki» sputum, skand, hraki id. hraekja spuere plivnouti, ags. hrsec tussis, 
vomitus, saliva hraca sputum — a jinych; b slovanskemu stava ve slovech 
stejnokofennych got. ags. skand, b nebo / na proti 

1) na pocatku slov: 

stslov. Eep& b e r u n beru, skr. bharami, got. baira. 

— Ef>i;rfi bregun est mihi cura? dbam, pecuji o neco, got. bairga, 
(berge, bewahre). 

— Ef>'E3r : nf>o-Ef>-Ł3riixTH brezg : pro-brezgnunti illucescere svitati pro- 
brezg^ diluculum, stces. za-breżdenie diluculum, nynejsi roz-bfesk, 
-nouti se, skr. bhraelż, ze bhrag, splendere, fulgere vedle bhredź; 
bharg-as (ved.) splendor, got. bairht-s clarus jasny bairht-ei f. claritas 
a t. d. 

— e-łith byti fieri, esse, EiiBaTH byvati freąu. id. ces. byvati esse, ha- 
bitare, skr. bhu esse, existere 2) fieri, oriri (bhavami 1. sg. praes. 
jsem, aor. a-bhuvam, perf. ba-bhuva), bhuti genesis, bhuta subst. n. 
creatura, res bhuta (them.) part. perf. pass. factus, 2) qui est, existit 
— stslov. bytt, ces. byt, a, o ve sloz. do-byt, na-byt — zend. bu 
fieri, esse 1. sg. praes. bavami, got. bava habito, skand, bti-a habitare 
by habito a t. d. 

— EpsTpi brati ,r b skr. bhratar (th.), zend. bratar (th.), got. brothar 
a t. d. 

Mało kdy byva v germ. na pocatku / na proti slovan. 6, jako : stslov. 
ekw bltcha (blecha) lit. blusa, stnem. flóh, ags. tlea. 

2) ve stf edoslovi a v koncovkach : 

stslov. psE-E rab t vedle pos^ rohfc pfesmyknutim hlasek z arbt servus, pr- 
votne dite, chlapec, srov. stslov. ot-rokt infans, ces. otrok servus ; 
yyznam zplozence, ditete yyskyta se jeste v rns. poóa robja, pi. re- 



— 35 — 

bjata, peóeeoirfc t. j. rebjónok dite", fo. robS; skr. arbha-s natus, 
proles, (/ot. arbja, stnim. arbeo, im1>o beres, ylastim potomek; skaml. 
arfr, fo££ arf bereditas, ogra. erfe ul. 
sts/ov. greb fodere : rp»:Km grebun, ces. bfeb-u. brabu, sts/ov. ;ui(m:i;«; za 
it-un. i«//i. za-grebi>. dur. gribrnam defodio, sępolio za-bfebu, 
oi-. rpom. grubi* fovea, sepulcrum, W/i. s/oi;. sr&. grób (brob), rus. 
rpofa grób id. 2) capnlus rakev, /W. grób, £es. brob — ?tt. grabas 
ik-rum. tamnlas, eapulos; got. graban (piąet. gróf, gróbura) fo- 
dere, graba fossa, skand, grafa, stsas. grabban, stnem. graban, aga. 
grafan fodere kopati, stnem. grab (brob) a t. d. 

— aiobhth. &WUK Ijubiti, ljubljun amare, srb. Ijubiti (polibiti). 8t$lov. 
AH)B-L ljnfrfi earus, eioptatns (miły. liby), fit. liub-yti, -yju amo (libi 

mi neco) skr. hibhjami eupio. desidero, lat. lubet, libet, libido; 
got. liub-8 earus. amatus. skand, liufr, stnem. liup, ags. leof, liof, 
got. * liuban (praet. lauf, luburn) amare, stnem. liupan, ags. lufjan 
a t. d. 

— cKOGJh skobls radula, riw. ckoójehtb skoblit scabere, scalpere, ruu- 
cinare scbaben, kobeln, ckodcił skóbelj radula, runcina Schabeisen, 
ckoóju skóblja Selinitzmesser, slov. skobelj m. i skoblo runcina, sko- 
bliti. — blati runcinare, ćes. skobla, skoble, skoblice radula 2) sko- 
ble źelizko rankojicke pincette, skobek Leuchtspan, lat. scab-o, scobis 
n. scobs, scobina, got. skab-an (praef. skóf, skóbum) radere, scabere, 
tondere. stnem. scapan, scaban radere. scalpere, ags. scafau id. scafa 

dU\. sceaba) runcina. radula, skand, skafa scalpere, radere, '2) s^afa 

radula. Bkefill scalprom, fit. skab-yti, -óti secare, caedere. 

Nekdy se oalezd v genu. p na proti slovan. 6, na pf*. stslov. i^iami, 

ifisiK grab-iti, grabljun rapere, skr. grab, \rd. grabb arripere, lit. greb-ti 

rapere, prebendere, got. greip-an capere, skand, grlpa rapere; avsak stnem. 

grifan t ire, rapere, greifón prensare. Co se souhlasek t^ce, neni 

żadne pfićiny, z ktere by cblćbi za cizi povazovano b\'ii melo. 

Ti (< i ttslov. [i:/, shoduje s got. at\ jako v kt.,\hth b&łiti cogere, 
got. baidjan | .. zwingen), sptrs bregun, //o/, bairga, y(h;,\.a BrSda grex 

. .yof. hairda — /* misto prvotnfho h a re sloran. presmyknuti bla- 
i .iii.n. : _i,, got. snai\ --. 

KoFeo taniny — Bopp ve glossaru skr. odvozuje //o/, hlaif-a od caus. 

nami facio ut coąuatur, jehoź kof. jest śr§ (2. par.) \afiti: blaifs, 

chleto i lat. lib-um daji se -nad sprayneji odvoditi ze skr. kof. śr!, ze krl, 

coąnere ?afiti, jim smysla i zrati; n (cb) sloyan. ke jkr. 4 f jako ve tyoui 

chromi (claudus), jeźto souvisi se >-- ze kram, de&tigari, l. sg. pn 

ojami, -rama-- lassitudo, una?enost; / na mfstó pftyodnfbo r, jak-, gastó. 

ni pravś, pak by \f slovan. by] kof. chli, sesilen^ ve chlś, 

pftpona -b-f» mi- . goi. -ba, -fs; mezi b i 8 rypadlo \ got, o, b pak 

• 



- 36 — 

X2vebt» clilevL stslov. stabulum, casa (cłr^że), KKfcRhijh chlevbCb su- 
burbium; ,YiitLKiuiA chlevina domus, cella, sedificium, diversorium, cimeliiim, 
conclave, stabulum (dftm, sklep, staveni, hospoda, chlev) xvłrhiihi|\ chlevinica 
dum, bulh. hlev, slov. hlev, rus. xiń>wh chlev, dem. xjrfeBOK r b chlevok stabu- 
lum, xjrkBiraa chlevina (ze stslov. chyże), mrus. chljiv, pol. chlew, ces. chlev, 
chliv, hluz. khlev stabulum; rum. hilivb. — Miklosich odvozuje z german.- 
goi. hlija (Ty.rjvrj stan, chyże, stsas. hleo, h-lea umbra, umbraculum, sr- 
nem. liewe besidka; krome toho yyskytaji se jeste fris. skand, hlie, ags. 
hleov (hliv, Jileó) umbraculum, apricitas, asylum, refugium besidka, stinne 
misto, yysluni, utociśte, hleov-stól asylum, hleov-stede yysluni locus apricus 
hlyv-ing refugium. — Nej bliżsi jest zajiste ags. hleov, (hliv). — Bopp ve 
glossaru skr. odvozuje got. hli-ja od skr. kor. śri, ze starsiho kri, ire, adire, 
inire, ingredi vejiti (3. sg. praes. med. śrajate), odtud a-śraja (aditio, actio 
refugiendi, 2) perfugium, refugium, domiciiium, domus, 3) vicinitas, vejiti, uti- 
kani-se 2) utociśte, obydli, dum 3) sousedstyi) ; podobnym spusobem skr. 
veśa-s (domus), pfibuzne stslovanskemu RhCh vbSb praedium, castellum, vi- 
cus, ces. ves, odvozeno od vis intrare vejiti. Proti tomu odvozeni neda se 
nic namitati, r a l se ve pfibuznych fecech casto zamenuji. Też slovan. 
slova Ize k tomu skr. kofeni potahovati, śri zmeneno ve eh li, pak sesileno 
ve chle, pfipona jest y^, jako ve gne-VL ira nebo rus. ze-vb fauces od zi, ze 
oscitare. Nasledkem toho budte slova gerin. i slovan. radeji za sourodna po- 
vażovana. 

Xiviei\L eh me Ib stslov. humulus lupulus „chmelb Tijett san krugt 
dreva" Clim. 228. — prava forma stslov. zda se byti clrbmelb, slov. chrv. srb. 
hmelj, rus. nw^jih chmelb, spravneji xmejih chmjelb 1) id. 2) trop. opiły, opi- 
lost, XM , BJieK , b chmeljók opilost, xM:bjrBTb chmelet, o-chmelet opiti se, mrus. 
chmilj, pol. chmiel, ces. chmel gen. -le, hluz. khmjel, dluź. chmel id. stslov. 
o-xMei\H!€ o-chmelije temulentia opilost, pol. po-chmiel id. — rum. hemeju, 
nrec. xov[Asli] ; srlat. humulus chmel „transcrescat — humulus sepem" DC. 
— też humulo, humelo, humlo — skand, humall, śved. hu mb la, ddn. 
homle. Puvodu nejisfceho. — Jungm. ve slovniku uvadi też pers. hymel. 

XoMtti"L chomuntTb stslov. jugum, libra Grom. Misc. - Śaf. bulh. 
homot, homut jugum, też łionrbt, slov. homot, rus. xoiviyT r & chomut jugum 
helcium, pol. chomąto jugum, ces. chomout jugum, helcium, hluz. khomot; lit. 
kamantai, pi. helcium; stnem. chomąt lantinum, recte helcium, srnem. 
ko mat, kum et helcium. — Nekteri ucetii nem. povażuji, jak se zda, pra- 
vem stnem. chomąt za pfeśle ze slovan. Ruzni se srb. homut manipulus, 
ktereż srov. s 6es. chom-ać. 

Kofennou slabiku eh om v xom&tt» porovnej se stnem. chamo ca- 
mus, kam lupatum, srnem. kam camus, retinaculum jumentorum, angl. ba me 
helcium, holland ha ani jarmo, jugum collare, helcium, koe-hamme, koe-kam 
numella, nnem. prov. kam me, kamme, kam f. — srov. też lat. camus, rec. 
y.ijfióg; lit. kam-ana kozena uzda. 



- 37 — 

Slov. chru. ham helcinm, srb. ham, Am. 6>s. cli a my pi. lora equi 
trahentis. rum. ham arinainenta eąuaria jsoa tvaru prostejSfho nei chomunto; 
a Blabiky kofenne* je ale uvadi v podezfenf, ze jsoa cizi. 
Chutor n**, \. Kot B r. 

HcTiE.i ist*Bba tttfo*. tentoriam, dom. Rcnema ishdn.ka id. struś. 
BCTŁÓa isttba, HCToóKa, tez istopka, istopnja, istba istebka, nyni raóa izba. 
. 6u&. sr6. jwo/. izba. ces. j istba (obs.), jizba, drev- jazaba (Jung. slov.) 
cubiculum. conelave: lit. stu ba. istuba, lot. istaba id. ttprus. stubo Stube, 
bni fornai pec, kamna; stnęm, stupa, stuba ovile, hara, mansio „si 
ąuis stuba m. ovile, porcaritiam, domum concremaverit, u L. Al. tit. 82, §. 3. 
aff.), bade-stuba balneum, srnem. 3 tubę, stobe balneum. cubiculum, do- 
micilium, skand, stofa coenaculum, hypogaeum, ags. stole. — au f. sudato- 
rium. balneum. stov, e f. loeus, mansio, habitaculum, ongi. stove fornai, 
domicilium, plantarum calefactorium zahfivarna. łv£d. stufva, stuga jizba 
cubiculum. słfed. Holland. stove couclaye, nyuej. stoof Darrstube; srlat. 
-tuba vaporarium, hypocaustum, fornax, caminus, stuffa, stupha baluoum. 
hypocaustum, sudatorium. tez stupa balneum. vlask. stufa fornai kamna, 
balneum lazeń. — perle piante Treibhaus, stu tarć das Schwitzbad braueben, 
d&mpfen, e stufa cubiculum heizbares Zimmer, balneum Schwitzstube, 

fornai kamna, estu filia foculus portatilis Feuerkicke. e stu far ealefacere 
topiti. zahfiyati; portug. estufa; provenc. estu ba. fr. etuve balneum 
Badestube, etuver bahen, schmoren, śtouffer d&mpfen, erstickeu; nfec. aroiapa 
panev na uhli, kamna. lazeń. jak se zda ze vlask. — To slovo zdd se by! i 
odu romauskeho: do slovau. se praydepodobno dostało prostfedkem feći 
lite?, jak tomu pfedsiwne* iv istuba nasyedeuje; srov. v tó pffem^ lit i-sz- 
k a d a skoda, i - s z k a 1 a Skola. 

Hu iva salii Trigl. (struś), kdeż se nachśzi tez mira, hbho ivina, 

iyka. slov. iva. iba salix caprea, chrv. iva eine Art Bachweide (siler) 2) ja- 

bylina lećiva, srb. iva, viva salix helii, rus. ima iva. dem. raymKa fvu- 

pol. iwa 1) salix caprea 2) iwa, iwinka Feldcypresse, Erdpin— 

cbamaepitys, 6es. jiva (Spatne" h.wa) salii caprea; — - 

Vn. • pol. _?). jiva 3) vimen Koś. ji\i. jfvovi collect. - znafl take" 

yiinina: jivek chamaepitya Berg exc. — Muz. jiwa salii caprea, dluz. wiwa; 

jewa, zemait. iwa, lot. Swa Faulbaum rhamnus frangula; rtprus, i n- 

iv, ive, eov, eove f. 1) taius (tis) 2) ornua (wilde r> 

. iwa, nekdy tga id. *fn&m. Iwe 1) id. 2) 

Ziem. nyi i. Eibe; fns. i t'. ddn. ibe, fvłd. id taius; vlask. 

iva chamaepitys, Span. iva Wiesengunsel consolida, ajuga, fr. if fcaiUB; 

;i sice kymr. yw, ywen, armor, i vi u, ivinen, horn. hiuin fca- 

romŚE a celt. d< fco jmeno, jat se podobd /, german. 

Miklosich povaźuje i *lovan. Fecech za cizi; proti komu Bv6dci I) trelld 

slovan. fećecb, - ; ) ba okolnost, Se jim poznaceny jsou 
my. ktere jsou ve Blovan. krajinacb dum<>vem — v\zh;hh chamaepitya 



— 38 — 

v pol. i ces. pocMzi pravde podobno ze vlask. — 3) kdyby ta slova była 
piivodu ciziho, jmenovite german,, neruznila by se vyznamem od feci ger- 
manskych. — Buznost vyznaniu nev}^lucuje ale pfibuznost; neni to nic neoby- 
ćejneho, ze tymź slovem pojmenovśny byvaji rozlicne rostliny. — 

Hkopl jak ort rus. z jankor, kotva; lat. anóora; pfidej lit. inkar-as. 

Jal slov. invidia, livor (zavist), jalen invidus, malignus zavistivy, zlo- 
bny, jaliti se simulare, simulatorem esse, fallere, chrv. jaliti se simulare pfe- 
tvafovati se; aivL ata nequitia glag. ajiBHt altni. insidiosus, ib. — Miklo- 
sicli mi za to, że z turc. al fraus vzata jsou; pfihodnejśi snad budę, uvesti 
je ve spojeni s got. aljan zelus (horlivost, żarlivost), stnem. ellan agon, 
zelus, robur, ello misto eljo, z aljo, aemulus żarlivy ellinón aemnlari, ags. 
ellyn zelus, skand, elian id. elja aemula (ż&rliv&). 

HHTapŁ jant&rt rus. succinum, ces. jantar (z rus,); — rus. po- 
ch&zi z lit. gen taras, jentaras i gin taras electrum, lot. dzinters, 
zitars id. — Podivno, że i v mad. se nalezd gyantar electrum, resina, 
gyanta resina. 

Japa, japica, japek slov. pater, chrv. srb. japa id. Miklosich Fremdw. 
z mad. apa pater. Srov. vsak rec. anna tak, pfivetive mluve, nazyva mladsi 
starsiho; asi: Miły otce! skand, afi avus, pater. 

Hpt jar rus. ripa declivis, praeceps pfikry bfeh 2) vortex, gurges 
vir, zatocina, KpyTO-api, kruto-j&r ripa praeceps, dial. iip-L = bysfcrina reki; 
— slov. jar-ek fossa, elix Wiesenfurche, jaruga fauces montium użlabina, 
2) fossa pfikop, chrv. srb. jar-ak, gen. jarka fossa, canalis pfikop, stoka, 
pruplav, chrv. jaruga Bergriese bystfina, 2) to, co slov. srb. jaruga alveus 
de monte decurrens bystrina, 2) odvadeci stoka vedle jeżu canalis praeter mo- 
lem, rus. aopyra jaruga uvoz, użlabina via cava, fauces montium, pol. jar, 
jaruga = doł, wąwóz fovea, fossa, via cava, morav. j&rek, slk. j&rok 
locus depressus, fossa, rivus, elix, canalis; — rum. erugt. Miklosich odvo- 
zilje jaruga z turc. jaruą rima, hiatus, caverna Kluft, a j&rok z mad\ arok 
fossa. — Jarek i jaruga jsou pravidelne odvozeny od rus. i pol. kofennelio 
slova jar, pfipona -uga vyskyU se też ve chrv. a srb. piljuga nisus kra- 
hujee, ktereż souvisi bez pochyby s pile (kufę); pak v rus. ót.iyra, beluga 
acipensor huso. Jar a ostatni maji pfibuzne i v germ. jazyku: skand, ar 
flumen feka, eyri litus, ripa bfeh. 

HkeTpt jesetrt stslov. (z dohadu), pol. jesiotr, srb. jesetra, rus. 
oceTpi> asjótr, ces. jesetr — M. V. iezzetr — rum. isetru acipenser sturio; 
też lit. asetras, słprus. esketres id. — Ze sflat. sturio pochazi sice pol. styr, 
i souvisi s nim też stnem. sturo, ags. styrja id., ale że by tvar: jesetr z 
neho vyvinouti se mohl, to neni k vife podobne. Kofen jest, jak se zda, os : 
ostrt acutus, puvodne as : skr. aś-ri acies, lot. as's acutus, tak że by tedy 
osetr^B była starsi forma; srov. lit. erszketras jesetr a erszketis spina, acu- 
leus trn, osten. — 



— 39 - 

Kacida arb. cassis pfflbice, jak se podoba z lał. cassida, vedle 
gen. -idis pfflbice kovova; — można ie i srb. kaćiga. pak sfou. 
kaciga pfilbice odtud vzato : (/ i // se nekdy zamoiiuji. 

K.^h kadL sfe&w. cadus, dem. UftU|« kadi.oa id. stov. kad f. labrum, 
aheus. kadunja alveus panarius, mactra, chrv. kada labrum, Lacus, kada ku- 
paća (vana), dem. kadica, kaca misto kadea. srb. kada labrum. lacus, yannus, 
kaca misto kadca labrum, dolinm, rus. Ra#fi, kad. dem. kącika, kadocka. ka- 
duska, labrum. lacus, sinum, cupa, pol. kadź cupa, labrum, ces-, kad, dem. 
kadka. kadice, kadecka cadus, lacus, cupa, orca, Muz. kadź cupa. labrum — 
mm. kadi. : mad. kad Wannę, Bottich, (db. kade; lit. ko* dis labrum, 
cupa ki stslov. kadi. — fec. ttadog \as. doli urn, nrec. xddo>; 

Einier yedro. xadtov dolinm, fr. .a dc mira midob Gelaszmasz. angl. cade do- 
liuin Tonne. caddy Thee- oder Zuckerk&stchen, hot land. kad vas ąuoddam, 
tmem, Kad vas — Luther uźiva cad v bibli vq smyslu nśdoba na mouku, 
ua Yodu — ag*, ead liuter lodka. uhm — nadoby i lode mivaji ćasto toże 
jmeno. Miklosicb odvozuje /. rec.-lat. nadoc cadus. Yelka rozśifeuost tobo slova 
i ta okolnost, źe ono jest s obecnym źivotem srostle, nasyedouji tomu, ze 
spolecnym vlastnictvim feći evropejskycli. 

K.ir.-\iihi|h kaganBCB struś, lampas, rus. dial. KaraneicB kaganec, mrus. 
kahaneć, kałmeć; pol. kaganiec, kaganiek 1) lampas 2) batillus carbonarius 
(pine? na uhli), ces. kabau. kabanec kahanek lampas, nafadi lampę po- 
dobne sluśi, jak se podoba. potahovati ke stslov. taimiii tagairB sartago 
panew ktereź poebazi z rec. zdyrjpw foculus, rtjyavov panev; — kit se dosti 
3 zamenuji. 

Kalduni chrv. pi. pulmo plice, ces. kaldoun, obyćejne pi. kaldouny, 

kaltouuy intestina, take droby husi, kaldoun 2) omentum 3) conyicium i u 

hominem yentriosum. gorącem, pol. kałdun (kałdon) abdomen Wanst, 2) o- 

meutum Netzhaut 3) intestinum pi. -ny, bluz. kbaldona, dluz. kalduna, — 

Kaldaunen intestina ynitfnosti. hlavne zvifat, omasum, frusta carnis 

ei ventre bovis vocab. saec. 15. dol.-nem. kaldune, — Brem. Wb. 

kału non i klunen : v nekterych krajinadi kalaunen, cal den, ve sicz. nd- 

i dem. kalunken; — caldunen intestina <\n\n tez, <> Yiiitfnostech lid- 

li : — ddn. k a 1 d u n. k a 1 1 u n. ivłd. k a 1 u n ; sflat. c a 1 d u n a. — T( i 

byti pu?odu celtickśho: kymr. coludd riscus, -eris, coluddyn 

stinum 8tfevo, gad. molan id. pi. caolśin droby doby tka zakolnóho, bret. 

1 o n n<'jvy!)(»rnćjśi kus ze drobav. — 

Kumu kalika struś, miser, peregrinus, mi. sajieiea kaleka, mrus 

kilika. pol. kaleka debilis, mrzak; rum. kalik miser. z turc. kalak defonnis; 

— j< iluco bidny. 

K\ii.uhi|.i kanatica stslov. \as yinarium nidoba n;i rino, stsrb. ko- 

konatica Danić. mensura rinaria, nynejSf konała mensura ąuaedam \ina- 

ri;i mira vinna — z nrec. natarć^ ngo-TtawetOf urcOUfl źban na fOdo xa*6tiOf 

poculuin : lat. cannata traa yinarium, canota arceolufl, amphora sluii 



— 40 — 

oddeliti od hluz. dluz. kana, ktereż patrne pochazi z nem. Kanne, stnem. 
kanna, ags. canne cantharus, crater. — Slova germ. jsou też puvodu ci- 
ziho: sflat. canna poculum, nfec. xavlov stfibrna nadoba se dlouhym lizkym 
hrdlem, srov. fec. xdvsov } xaviag, corbis, ktereż se yyznamem ponekud odehy- 
luje ; uvaż co do vyznamu lat. corbis kos, srlat corba id. a corbum situla 
vimine contexta; — z nem. kanna nebo ze srlat. canna poch&zeji take ces. 
konev, konva, pol. konew, rus. dial. kohobb, KOHOBKa konovB, konovka, 
mrus. konoYt, pak słprus. kanowe Tonne. 

Kanta chrv. srb. hydriae genus (e Germania adlatnm) druh nadoby 
na vodu, ze sfnem. kante, nebo stnem. eh ant a (sfnem. też kandel), ktereż 
pochazeji z fec.-lat. cantharus, odkud vlaske cantaro (pelvis) a z toho srb. 
kant ar a ollae cupreae genus druh medene nadoby. 

Kana kapa cucullus, caputium slov. bulh. srb. rus. atd. ze srlat. 
capa, cappa — od toho tfeba oddeliti: ces. kabat toga yirilis, pol. kabat 
tunica, mrus. hluz. dluz. kabat, chrv. srb. kavad tunicae rnuliebris genus 
druh żenske sukne — lit. kobotas id. mad. kabdt Oberrock, nrec. nafiadior 
dlouhy svrchni odev— vśechno to ze stnem. ka-wati n. collect. yestimentum, 
vestitus, srnem. ge-wate, gewaete, od wat vestis. 

KanovcTa kapusta struś, brassica, nynejśi KanycTa kapusta, slov. 
pol. ces. kapusta id. — vlastne brassica capitata lit. kopustas hlavka ka- 
pustna, kopustai pi. brassica alba (capitata), lot. kaposts; mad', kaposzta 
— nelze odvozovati ze stnem. kumpost, kompost, sfnem. kompost, pocha- 
zejicich z lat. composita, proto że slabika kump, komp by se v pol. była 
pfetvofila v kąp, v rus. ces. v kup a ne v kap. Kapusta souvisi — rovne 
tak, jako chrv. kapuś, kupus, srb. kupus brassica capitata, slov. kupus 
glavati id. stnem. kap u z brassica capitata, srnem. kabez id. kappusz bras- 
sica capitata (vocab. ssec. 15.), nnem. Kabis, Kabiss, dial. Kabus, Kappes- 
kraut, Kappiskohl — s lat. caput, fr. cabus, vlask. capuzzo, cavolo ca- 
puccio z lat. caputium. 

KapacB, kara sb rus. — mrus. pol. karaś m. cyprinus carassius, slov. 
karaz, srb. karaś, ćes. karaś id. karaś morsky coracinus, hluz. kharas, dluz. 
karaś id. — lit. kar ós as Schleich. — i korosas Ness., lot. karuses, kures 
eston. karrus, mad', karaś z — nem. Karausche, starsi Karuse, Karusse, 
Karaz, Kar as; — dial. karutsche, karusch, karauze, karuse ; holland. 
karuts, ddn. karudse jiho-sved. karussa, fr. co ras sin, car as sin, 
vlask. coracino z lat. coracinus, fec xoQaxTvog jista morska ryba vrane 
barvy Com. Strab. — lat coracinus, fec. xocaxivog adj. vrany od corax xócaC 
havran. — 

Karazya pol. pannus carisanus, pannus crassus druh hrubeho sukna, 
rus. Kapa3ea karazeja druh vlneue tkaniny hrube — vlask. carisea, nem. 
Kirsei, Kersei, holland. karsaai (latka vlnena), śved. kersing, angl. kersey; 
lit. karazia sarldt. 



— 41 — 

Kapę tu kareta rat. pol. pilentum koeiir. /#. kareta id. budto Be 
sflat. carreta carrus, plaostrom nebo i romdnsktho: vlask. ca netta, fpan* 
car r e t a carrus. //•. eh a r e 1 1 e — też holland. k a r r 6 tj e mik. 

Iuphth kar-iti ttrui, Lngere żeleti. tmchleti ..kariti. po BYOJej 
Karaniz. 4. 119. »fsr6. karsba córa starost, kari. lj iv moestos 
smutny. chrv. karliy tnuhliw wó. raskariti Be iu curaiu incidere, moestam 
tieri byti starost! jat. zarmoutiti se, kar cura. slk. karę epolom fonebre po- 
hfebni body. — Miklosich mś je za cizi, srovnavaje: r/ot. kara cura, stnem. 
chara ąuerela, luctus, zalosf, zarmotek, żałoba, Brnem, kar. - Kroinć toho 
\skytaji stnem. (.baron lugere, stsas. kara cura. dolor, moeror starost, 
zarmutek, skand. kara. kera conąueri bedovati, ags. ceorjan, cerjan 
murmurare. complorare, eear adj. sollicitus starosti jat, cearu (cara) f. 
cura, inoestitia starost, truchlicost, cearjan curarc. angl eare (cura.) — 
Ye slovan. neni to slovo sice tak eetne zastoupeno, jako y german, fecech ; 
nieniene ale slusi yyrazy slovan. i germ. povaźovati za spoleenou majetnost, 
neb kofen kar nachazi se uź ve skr. kar-una adj. miserabilis, tiebilis. que- 
ribundus , kar-una misericordia. 

Kap.ia karla nu nanos, nana dem. karlik nanus, karlica nana. mrus. 
karłyk, pol. karzeł, gen. karła nanus, karlica nana. Miklosich Fremdw. od- 
yozuje ze stnem. Karl vir, nynej. Kerl, ktereź se yyzuarnem podstatne lisi. — 
dfive byti po>. lit. kdeż jest Kar las, Karla nanus trpa- 
slik. :eź nem. (slez.) Herrle nani „Zwerge, die im Herrleberge wolin- 

ten, dem Hńgel, an dessen Fusze Łangenbielau liegt" Weinbold, jenź ale to 
o, nevim, zda pravem. poji s Herr. 

Karp pol., gen. karpia, rus. KapirB karp Cyprinns carpio slov. chrv. 

srb. krap pfesmyknutim hlśsek z karp, kterśż se ve bIo?. a srb. tóź w- 

i: ćes. kapr, hluz. karp. kharp, dluź. karpa; — rum. krap. — To slovo 

dluźno ve slovan. pokladati za cizi, proto że zakony zvukoslovnć nejsoo du- 

Ine provedeny: ostatne" jesti to jmeno velmi rozśifenć: lit. karpia m. i 

karpa f. lot. karpa: stnem. cbarpho, charofo, srnem. karp f 6, dolno-nrm. 

k ?. r p e. hoUand k a r p e r. angl. c a r p, ddn. k a r p e, sued. k aro cy prinus 

skand, kar fi, karbi, ul karfi <yininus pelagicus; srlat. cara bu-, 

Ikud, myslim, stnem. charofo) carpio. carpo, carpus, dffve 

(jiż u Cassiodora), fr. carpe, łpan. car pa, proveng. escarpa, vlask. 

rpione — i v celtick^cb fecech: kymr. earp, cerpyn, gael. mr- 

t nacb. 

Kmrn katom sUlov. castra fcśbor -i- katona" 8vjat.-Op. 2. 2. 

lulgendis ■ ovibos, sUrb. katon r« . ria 2) ovia- 

ria : ilaś, kat u nart, pastor, •■ conject. - aynejSi trb. katon Locos 

lestate ovibos \fec. narowa tabernaculom, ca 

alb. katunt pagus, regio, orbs, ?es, krajina, mesto; oboje, jak 

/.da. że slo\an. Miklosich odYOZOJe /. turę. ąothon habitatio; pak l>\ 

ale v prvni Blabice mtych odtud \<\-<i/.n\ Blo?an. mele byti ii; katoni by 



— 42 — 

mohlo byti puvodu slovan. i souyiseti se skr. korenem kat (1. par.) tegere 
kryti, od nehoż kat-aka castra, vicus, urbs. — Jest-li ale cizi, mohlo by 
dfive z roman. pochazeti, a sice ze vlask. cant one regio; fr. cant on id. 
sflat. canto, cantonns regio, provincia, cantonum urbis pars, regio. — 
Ostatne treba vypatrati, ve kterem veku se to slovo ponejprve jevi ve spi- 
sech slovanskych. 

Klej Ćes. pol. gluten, odvozuje Miklosich z nem. Klai. Tomu nelze 
prisvedciti uż proto, że to slovo jest ve slovan. fećech mnohem ćetneji za- 
stoupeno, neżli podobajici se jemu Klai v rećech german. Marne krome 
toho stslov. Kutii, KJiefi klej, klej gluten, bulh. klej resina, slov. klej, kleg, 
klegje bitumen, pix liąuida, oleum resinosum debet, klejki, klejast resinosus, 
chrv. klija gluten, też kelje (ze vlask. colla?) prikliti ferruminare rus. KJien 
klej gluten, rybij klej Hausenblase, pol. klej rybi, ćes. klej rybi id. rus. 
Kleinom, iczreimBra klejkij, klejnyj glutinosus, KJienTB, KJiem klejit, kleju glu- 
tinare, ferruminare, KJieeHKa, t. j. klejonka Wachsleinwand, ces. klejenka; ces. 
też kii gluten, ferrumen, klih gluten, slk. kliv, hluz. kłij id. ces. klejiti, kle- 
jovati, kliżiti glutinare — stslov. i^hh klij lacryma 2) resina, schinayTb kii] 
aiolvov lentisci, kahhni klij ni* adj. resinaceus; rum. kleju; lit. klijei m. pi. 
gluten, kiijoti, klijoju glutinare. — Pfibuznost jest można s angl. clay, 
stfris. klai, klai argilla hlina, ślin, ags. cl a eg sarnia terra, claeja adj. 
argillaceus, holland. klei Marscherde, Lehm. 

KiiOBoi"!^ kłobuka stslov. pileus, K^oemKi (klobunkTb) Mat. 48. Op. 
I. 119. dem. klobucBk-Ł, klobucBCt; slov. chrv. kłobuk id. srb. kłobuk gale- 
rus Hut ohne Krampe, petasus, modii genus, rus. KJio6yK r b kłobuk Kapuze 
(der Monche), pol. kłobuk (zastar.), ces. klobouk, star. kłobuk,' hluz. kłobuk 
pileus. Miklosich porovnava kłobuka s turc. kalabak (srb. kalpak, nrec. xal- 
7Tay.i); z toho by se było asi klabak utvofilo. Vec jest pochybna. U Dal. 
cteme kobłiik, „kobluk jim pfivrhace, hlavy jim setnechu cap. 93. v pol. se 
naleza k ab łuk Monchskappe, ktereż mohou souviseti se vlask. cappelluc- 
cio; jsou-li tvary kobluk, k ab łuk, jak se podoba, starsi, tedy se klobukt 
pfesmyknutim hlasek z nich vyvinulo. 

Kmgtl kmetB stsrb. magnatum, procerum unus, judicum genus; 
starsi forma k^mett „ktmetij niolodycłrB" Lavr. kmetove i bolere Bulg. -lab. 
I. 30. 34. bulh. kmet „star i kmetove izneli carce na r-Bce" Milad. 86. jak 
se zda: seniores, senatores, seljani vie kmetovi ib. 144 (Miki. Fremdw.) ru- 
stici; slov. kmet rusticus rolnik, kmetijstvo rolnictvi, polni hospodarstvi, srb. 
kmet 1) selsky starjesina t. j. starosta „na kmetove, selske poglavare" 
(Naród, pis.) — tak było dfive v Srbsku asi do r. 1815. — nyni starosta 
obce i v mestech; 2) arbiter rozsudi na Ćerne hofe, „u Crnoj gori kmetovi 
se zovu sudije, koje parci (souperove) izberu, da im sto presude." Vuk 3) v 
Bosne kmet == sedlak, ktery sedi na cizi zemi i v cizim dome; za stara byli 
v Bosne kmete starostove zemsti, banu i jeho rodu nejbliźsi ; v puvodni 
listine bana Matthaea z r. 1249. jest cisti: „od nasich det i od naśich unucije 



- 43 - 

i od naśieh k nieti" : .iii lias syn, iii nasi unueije iii nasi knioti" (Saf. Alt. 
Denkm.) : struś. KueTh kmetfc prooerum unns, K^i.icThCTKo ln»metbstvo milites 
Chroń. -Vost. wirus, kmef rustieus, pol. kmieć, dem. kmiotek id. Ces. kmet 
senex: olini kmef 1) procerum, optimatum unus, consiliarius principis; 
senior, senator „Drahomif sje v syna maza. a na kmerieeli prava yztaza" — 
„Iv.:, kmetie pot&zachu, to jie za prśvo — dachu" Dal. kap. 25. — 

Pilni .... jechu sje krain mlnviti — : „Krain rac svy.1i km 

slovo slyśetr ib. kap. (j<d. 3) jiulienm kmeto i zeniskeho, dyanacl 

pfiseznych kmetÓY kn. pr. zem. Ms. 4) subditus, rustieus poddany s<mIici na 
pańsko roli, jemuź należelo platiti z ni ćinzi a konati jiue povinnosti, kmeci 
dvur neb statek praedium rusticum, 5) senex; slk. kmefo: — rum. ku ni et 
rusticus; lit. kumetis Kurs. — kumetys Ness. Instmann, ein mit Wohnung, 
Arbeitslohn und Ausgedinge bedachter Arbeiter auf einem Gute, — stprus. 
Kumetis Bauer. Miklosich srovniiva srlat. eomes, gen. comitis, stred.-rec. 

s; nrec. y.ńuri hrabe: pro e ve slovan. srov. radej i rec. Kowi/r^ vesnican : 
obyvatel vubec, obywatel teźe Oasti mesta, soused. 

Kmin kniga knjiga sts!ov., starsi forma rmhh ki>niga, In.njiga lit— 
tera. scriptura, epistoła, pismeno, pismo, psani, knigy raspustany litterae re- 
pudii Saf. - glag. — ars, seribendi, liber umeni psati, kniha Ostrom. Supr. 
tabulae Supr. bulh. kniga liber, charta, epistoła (kniha, papir, psani), slov. 
kniga i knjiga liber, chrv. knjiga liber, epistoła, srb. knjiga litterae, epistoła 
knjigu pi§e litteras scribit; liber; litterae ve smyslu studii „dali dijete (dite) 
na knjigu", charta list knjigo bijele (list bileho papiru), rus. Kiinra kniga liber, 
m ru s. knyha, pol księga misto knięga, dem. książka, ces. kniha liber, volu- 
men Vn. v kniehach in Yolumine 1. Par. 29. glag. knihy code\ Veles\ ■- od- 
deleni knihy, — pi. knihy pantices Bl&ttermagen, hhd. kniha liber, dlui. kni- 

pl. id. lit, knygos pi. liber 2) pantices, sg. knyga zastar. Mikuckij uv;idi 

kuinga, ktereź co do nosov. n sonhlasf b pol. księga; pfeslo i do mad. 
kónyv, v misto g. jako v kanak nisus misto kargaly pfesmyknutfm ze kra- 
galj. slov. kragulj, srb. kraguj, kraguljac, pol. krogulec atd. Knjiga jesi 

id etymologicky temnó. Dobrovsk^ mel za to, /.<■ pochazi z ćinskśho king. 
: mnozi pfisySdći. — Mikuckij srovnaval skand, kenning 

. doctrina (souvisi s nem. kennen), tomu odvozovani by rhinesmus v pol. 

i lit. Yedlejśi forma kninga nasv6dćovaly, \vznain by \M nevadil; podstatne* 

vii'' jsou ale proti tomu, iraniga, ki.ujiga aemftóe pochazeti z 

kenning . ve slovań. e pfedchazejicf h muselo promeniti v 6; — 

k*i»niga mohlo by Bouviseti se Bkr. kofenem kim (1<>. par.) cumre, inflectere 

hybati. 

KHyi"6 brał nu. flagellum Knute —jesi germanskćho, nikterak po- 

chybnćho pftYodu : got. hnuto flagellum, aculeu | fkand. knutr, 

bnutr nodus, hnyta m >lectere (plesti), tvSd. knnl nodns, flagellum 

el, suk, bić), knyta p] d. knyta nodare, flagellare, ag$* cnotta, 

nodus, cnyttan n» < knodo nodus, nynejSf Knoten. Vubec ilova 



— 44 — 

pocinajici s kn, o kterych neni dokazano, ze mezi k a n samohlaska vypadla, 
nebo że k jest zastupitelem jine souhlasky, możno pokladati za cizi. 

KoKina ko km a stslov. vas ąuoddam, jista nadoba, stnem. chuhmo n. 
chubma cacabus; rod nejisty, neb jevi se pouze v acc. ehuhmun Grimm, 
gram. II. 147. — z lat. eucuma n&doba k vafeni, kotel; nrec. xovxovpiov 
urceus, vas. 

Ko.iokojite. kółokoł rus. campana zvon, pi. KOJiOKOJia; ve II. vy- 
dani slovnika stsloy. uvadi Miklosich stshv. kamom* klakol^, ktereż povstalo 
zdvojenim kofene i pfesmyknutim Masek z kalkob&, kor. kal, skr. kal 1. atm. 
sonare, od nehoż kala-s sermo lenis, placidus, pak kalakala-s sonus lenis, 
placidus, zvuk lahodny, ktereż se vyborne bodi ke kkakoai, rus. ko.ioko.tb; 
pfibuzne jest skand, kalla clamare, vocare. — Z got. kelikn turris, skand. 
galkn, ktere ostatne i vyznamem se lisi, neda se tvar kółokoł, klakoto vy- 
svetliti. — Co se zdvojeni korene tyce, srov. stslov. glagolt z galgote., kor. 
gal, puvodne a skr. gar, gr sonare, pak slov. mlamol abyssns, cbaos, pro- 
past, patfi ke mleti, meljun molo, kor. puvodne mai, srov. ces. yymol, zmol, 
morav. zmora — ces. plapol flamma, kor. puvodne pal. 

Konoba slov. chrv. cella sklep, srb. konoba 1) id. 2) caupoua hospo- 
da, krcma, konobar 1) kljucar claviger 2) caupo, starochw. konobarB pincerna 
Śaf.-glag. 16. struś, komobi konoba Nest. pol. kanaparz cellarius in rnona- 
steriis spravce sklepa ve klasterech. Ze srlat. canaba sklep penus, cella vi- 
naria, canava id. canapa, cella vinaria, vlask. canova sklep vinny, vinarna. 
Od tobo tfeba oddeliti: 

Kohoeł konoba stslov. pelvis, vas nadoba, stsrb. konobb id. — ze 
sflat. conabus pelvis; srov. też srlat. hanapus, hanapbus patera, era ter, 
phiala, cymbium, staro-fr. hanap, vlask. anappo; kom. h a naf (hanapus), 
armor. ha naf, anaf, pastella, hanap, anap granorum et fluidoruin modus 
mira na zrno i tekutiny — hanapus a roman.-celt. vyrazy odvozuji z german. : 
stnem. hnapf, nnem. Napf, stsas. hnaep, hnaeppa calix, patera. 

KoNonnift k on o pij a stslov. cannabis, shv. konoplje f. pi. srb. kono- 
plje pi. rus. KOHonjia ; KOHonejiB, KOHone.TBKa, konoplja, konopelb, konopelbka, 
mrus. konoplja, pol. konop f. obycejne pi. konopie, ces. konope, hluz. dluz. 
konop, obycejne pi. — pje, rum. k^nep-B, alb. kan^Bp; lit. kanapę s pi. 
lot. kanjepes pi., stprus. knapios pi., stnem. hanaf, hanuf, ags. hanep, 
henep, skand, hanpr, ddn. hamp, sved. hampa, angl. hemp, — rec. xdv- 
rafiig, xavcc@ig f. i xavvaftoę, nrec. nawa^ig, xavvafiiov, lat. cannabis f. i can- 
nabus, srlat. canapis, też canna, canapa (vox ital. DC.) cannaba, canopus, 
canobus, vlask. canapa, span. canamo, misto caiiabo, fr. chanvre. — 
skr. sana id. ze starsiho kana; armen. kaneph (Fremdw.) Jeżto latinskemu 
b stava ve slovan. pravidelne, a feckemu /? vetsim dilem też b na proti, 
kdeżto v konop, konoplja jest p; jest tato neshoda pfićinou domnenky, że 
yyrazy slovan. jsou piwodu ciziho; nejbliżsi formou jest srlat. canapis. 



— 46 - 

KoNoiiLi|h ko no pbi- 1. 9t8lov. Faniculus proyazec, »fou. konop restis, 
radens provaz, lano, srl>. konop, kanap, konopac funis, faniculus cannabinus, 

konopar restio provaznik — trlat. canapns funis, radens, ca napa funis 
cannabaceus DC. vlask. canapo, canape fanis cannabaceus, radens konopnj 
az, lano. 

Konłuśb stsrO. vestis genus, «r6, kontuś yestis pellicea koiich, rui.- 
dia/. kuntoś, kuntyś. wirus, knnius. kuntyś; pol. kontus/ dlouhj s\ivhni ode>. 
Miklosich uvadi mad. k5ntfls odev, fr. contouche, bavor. Kontusch, nfec. not- 
s kratkymi ruk;ivy. — To slOTO jest puyodu orientalskelm. 
uż ve staro-fee. naclia/.i se x«*£fc$ modsky a perska svrchni ode*v i ruk&YY u 
pb. Luk. k nemu/, se ies. k a uduś dlouliy syrchni odev formou \elmi 
blfżf. Srov. t6ź staro-tr. cnndu supparua druh odeyu. 

Kopt»i|h korbCB 8ł$lov vaa ąuoddam, sJov. korec haustrum (nadoba k 
). modi -ula Rinnziegel, rwua. koreó, rwa. Kopen> korec 

haustrum eisernes SchOpfgi - 2) arca farinaria moućnice vo mlyne 3) obs. 
modins, pol. korzec modins, ces. korec 1) id. 2) haustrum yydlabaiui nadoba 
na dlouhem drźadle ku pfeliyani vody (v pivovarecb) :)) Kasten, Eimer au 
Radern, odtud korećnik Schopfrad, oberselilachtiges Wasserrad 2) oberschl&ch- 
tige Miihle. slk. korec nadoba z kury (bfezoye) na jahodj : hlui dluz. korc 
— pfeślo i do nem. śłfjr. Gorz „ein gorz kornes, magn" (maku) Kaneli Bd. [. 
Miki. Fremdw. uvadi stslov. Kopt» korb y.óon^ Luc. 16, 7. Nicol., ktere se ve 
II. wdani >tslov. sloYnika jeste nenachdzi i na zaklade toho odvozuje korni. 
I rec. xóqoc mira = 6 attickym medimnum ; — y.ónoj: y tom yy/.namu pfichazi 
u Josefa Flavia a jest slovo hebrejske. za roveil se sr/ał. n corns qui 

inta modiorum" Papias; z hebrejskeho kora paliorky: „Córa hebraice 
colle- appellantur: coacervati enim modii triginta instar collis yidentur." 
- 2 „corus mensurae annonariae species apnd Anglos et Germanos* 1 
DC. upozornuje na angl. cor jistś mira. 

PtfhodnejSi snad budę, odyoditi korec* od stor. korene kar (1. 
3. kir-ami) conjicere, spargere, perfundere, implere, fec. necaco, xicatfvfit. 
KoT.ipi, kotara tUrb fines, regio lion. - wro. WTopi chotars li- 
- territóriuni (hranice, uzemi Gram. 53. 62. 94. 2;>7. shv. kotar tęrrito- 
rium. ager, ambitus dzemi, obYod, wrb. kotar Bepimentum circum tnetam foeni 
■.dni sen 2 erritorium, kotarka druh stodoły, tik. cho- 

ina (pomezi, dzernf), rum. botar fines, confinium, 
. bat ar id. 2) reg m. Hotel [\ Uhrach). 3tar. Btr. ii. 

celt. — neudayś ale slova celtickśho, i kteróho 
-li, le prYotni y^znam toho slova byl asi obrada, plot, 
bra:. »vname radeji o&sledujici Blova germańska: ttnem. kataro, ka- 

ia, valva i lathri, porta clathral 

ga teren conji pojiti. — ( >d kotarb, chotarB tfeba 

i«. pi, chdtor Y^orwerk, mź srov. ttnim. h an- 

ena (Graflf), od bu 



— 46 — 

KoiwL, KOThiiik kotl^, kotBlt stslov. vas aeneum, lebes, dem. kotl- 
abi|h kotBlBCfc lebes, bulh. kotel, slov. kotel, gen. kotła, chrv. kotal, kotao, 
gen. — tla, srb. kotao, gen. — tla cacabus, rus. kotgjtb, t. j. katjół, mrus. 
kotel, pol. kocioł, gen. kotła, ces. kotel, Muz. kotoł, c?/wz. kotł, kośeł; — rum. 
kotlon, mad', katlan. — lit. katilas, stprus. catils, lot. katls; got. 
katils ahenum, ags. cetil, cetel cacabus, stnem. kezil, kezin cacabus, 
caldarium (mlat), skand, ketil, kettil cacabus, ahenum, stnorw. ketill, pi. 
katlar, stśved. kat i l, nynejśi kittel, prov. katel, stfris. szetel, holland. 
ketel, angl. kettle, ddn. kjedel, nnem. Kessel; tez fin. kattila, eston. 
kat tal, katla. Vśechno to, jak se zda, z lat. catinus, nebo radeji z dem. 
catillus — ktere Bopp v glossaru skr. sestavuje s kathina, n. vas fictile. — 
Nektefi srovnavali slova dfive uyedena se rec. xorvlr] (duta nadoba). Naproti 
tomu zastava Grimmuv slovnik to mineni, że uvedene vyrazy germ. jsou pu- 
vodni domaci, nikoliv z lat. vzate i dokłada se pfi tom prostejsich tvaruv 
stnem. chezzi, srnem. kezzi caldarium (kotel), pak skand, kati navis, island. 
kati lodka — nadoby a lode mivaji nekdy stejne jmeno — Biórn uvadi kati 
tez ve vyznamu catinus 2) vas, dolium. Jest otazka, zdali tyto formy nepo- 
vstaly odvrżenim soublasky konecne z kezzin neb kezzil a t. d. 

Kot, kotac srb. l) stabulum parvum 2) zagrada u koju se riba 
hvata, kocina pro kotćina zootbeca, chrv. kotac chlevek, stslov. kotli|k kotBCL 
cella, mansiuncula (sklep, tesne obydli), bulg. kotec, slov. kotec hara svinsky 
chlivek; rus-dial KOTyx r B kotuch; pol. kociec, kojec cavea, gallinarium klec, 
kurnik, ces. kot caverna, stabulum parvum, psi kot stabulum caninum, dem. 
kotec, — na telata, — na hołuby, — husi; 2) taberna pi. kotce, misto v 
Praze, kde rozlicni femeslnici sve zbożi prodavaji forum scrutarium ; — nem. 
kotec tugurimu chyże, alb. kotec gallinarium — jak koncovka -ec do- 
svedcuje, ze slovan. — lit. kutys stabulum. Jest k vire nepodobue, że by 
to vsechno melo pochazeti z germ. — proti tomu svedći velka rozsifenost toho 
slova ve slovan. fecech i ta okolnost, że dle zakonu? zvukoslovnych nem ża- 
dne priciny, povażovati je za cizi ; jest ono tedy od praveku pfibuzne slovum 
germanskym : skand, kot n. tugurium (chatrny domek selsky) ags. cot n. 
cote f. spelunca, casa jeskyne, chyże, holland. kot casa, tugurium, stabulum, 
dolno-nem. ko te, kate, nnem. Kothe f. Koth. n. tugurium, angl. cot id. 
i v fecech celtickych : gael. cata caula (obora pro dobytek), kymr. cwtt, 
gadh. coit; srlat. cotta, cota tugurium, latibulum. Yśechno to zda se na- 
leżeti ke skr. kofeni kat tegere kryti; srov. też zend. kata cast domu, pr- 
votne — jak se zda — dum. Beitr. II. 221. 

Kotł kot, rus. (stslov. by było kot-b) felis mas, dem. kótik; kot^ 
MopcKon kot morskój phoca ursina, kothkh ; kotkh kótiki, kotki Felle junger 
Seebaren, mrus. kit ? pol. kot felis, obzvlaśte kocour; kot polny (zajic) „zając, 
inni teź zovią, kot polny" 3) czas wydania płodu samicy zająca, „zające są 
w kocie" Mrong. pariunt 4) ancora, pi. koty (v. kotwica id.), ces. zastar. kot 
ancora (Kat.) pryotne kocka felis ; morav. jisty druh tance „honiti kota" — 



— 47 — 

i. kot felis mas: Inilh. kotak felis mas . kat -;i a ł) folia mas %) ancora, 

nyiii vice uznano katinas kocour, siprmt. ca Mo felis. &>/. katins; lat. 

ttus) v pozdejśi latinS u Palladia; u Isidora 12, 3, 38, poznaceno 

lat. — pak eatulus (dom.) kotć, Stćnć, u/i\,i se ból o mladycli ji- 

; i zvifat, ca tul a f. śtene catulio, — ire (coitum adpetere, de canibus, 

lupis): rum. kotok catus , ags. catt, m. cattus, muriceps, tkand, kflttr, 

m. i, r eu. kattar felis, śved. katt felia mas, don. kat felis, Holland, kat 1) 

id. 2) ancora parva, mała kotva, dem. katje felicula, anql. cat; znamenej i 

u. cazo, m. ktereż se jednou cte u Ghraffa, nnim, dial. kat/-, kaz kocour. 

s1 <//aA spar-kaz passer mas yrabec: tez v celt. fećech: w\ cal, 

ya<?/. cat, cait, %w?r. cath, cath, A-o?*;?, kat, armor. (breton.) k a /, catus: 

v roman. fećech: fr. chat m. chatte I". proveng, cat. cat a, ipan. gato, 

ta, ulask gatto, gatta; — nrec. Karrjc felia mas xarC{ov, xaxCovhf>t ko- 

tatko felicula. y.uru i yara felis, pośledni snad z vlask. — tez .A'?!, katti, 

i. kat. lap. kat to — inoźna* ze s\ćd. — gruzin. (georg.) kat i, armen. 

to, f*/rc kędy: Hammer Purgstall v „Sitzungsberichte der philos.-liistor. 

Akademie der AYissensch." Band XIV. 1 a 2. mad i tako 

arab. katli. — m 

Kon.K.1 kot-Lka stsfov. felis 2) ancora, koh>ka źelezi>na; balh. pol. 
kotka, mrus. kitka— srov. dolno-nem. dem. katteken; — lit. kate felis: 
koiiilka k^i,ka -koska mjavkajet u Ex. 211 jesti tvar rus. koiuku koska \j 
felis 2) ancorae g-enus — misto kocka? — ces. kocka (ve staroslov. by było 
koćbka) kocice. Muz. kocka zdaji >e byti dem. zanikleho koćb, ktcreź b\ 

i na lot. kakis (kakkis) felis: — srov. i lit. kac z uk as felicula; 

poi koczko-dan cercopithecus : stnim. cli a z za t. sniem. Kat ze, dolno- 

is. k a 1 1 e, strrA.-h<- 'and. kał t e. sved. katt a, skand, k o 1 1 a . 

Kotcu, kotelb sfs/or. m. felis, Lśpe, jak se zda. kot 1 ja „ju.sonn, i 

• I. 546—359. srov. lit. dem. katśle. — 
Kot a. gen. -atc, ko tan stslov. eatulus felis, ro», kotji kotjś, pi. 
kotjata, tćź kotohoki, t. j. katjónok, pol. kocię, -<j»ia, dcm. kociątko id. 
2) młody zaj; >, pi. kofata. 

KoTovf»i, kotun, 8ł8lov. auiiual ąuoddam jakesi zvtfe ..\i<l«- 
a velika, imenemb koture" (misto koturja) Misc. :'>•"». Lex. II- sro?. pol. 
zur (kot dziki, divoky kocour), de*, kocour. hhu. kocor; BtOV. I 
hataro felis rn. katere, kater, dol.-nim* i holland. kater, 

. dial i . kazer, angl. eatei \ caterwanl clamoi felin 

Kotrj kot. KOTiiiiii i kotńca ancora, »lov. kotva, 

:"Ti3ima kótva, kótvica (ze stslov. — uźfya" Be jako r), pol. kote 
-twi, dem. kotwi łtar. kot, .<u- 

:i. kotvice, hluz. kotwa, kotwica id. lit. kał 

k i s/ou. *>•/,. iiiiirKa l; felia 2) ancora, wad! ras-maeska kol 
<\i-/,]\.\ kocka — jine* pffkladj uź dffve uvedeny. 



— 48 — 

Dftleżita jsou slovesa i adj. k temuż kmenu należejici, ktera svedci 
o jeho nadobycejne vyvinutosti i domacim pfwodu, jako: slov. kotiti, skot- 
niti (parere roditi mlade, o zvifatech vubec) o-kotiti se (o kocce), s-kotna 
praegnans, chrv. kotiti (parere, o ssavcich), też kotiti se naści, multiplicari , 
za-kotiti se uhnizditi se, s-kotna praegnans (.0 dobytku), srb. kotiti (parere, 
o fenach i kockach), o-kotiti se id. s-kotna praegnans (o fenach, liskach a ji- 
nych mensich ctvernohych) rus. kothtbch katitsja, okothtbch o-katitsja (pa- 
rere, o kockach), cyKOTHan su-kotnaja (praegnans, o kocce), pol. kocić się 
parere (o kockach, zajicich, kralicich, ovcech a t. d.) o-kocić się id. też o 
kozach, medvedicich, svistech, srnach, kotna (praegnans o kocce, oyci zajecici, 
srne, medvedici a t. d.), ćes. kotiti so (parere, o kockach, fenach, kozach a 
ovcich), 2) misty blandiri, lichotiti — srov. lit. kacz-oti, -oju id. — o-kotiti se 
(parere), slk. kotiti se multiplicari, penize se mu koti Pik. ćes. s-kotna prae- 
gnans (o kocce, fene, ovci), Muz. kóćić se (parere, vubec o zvifatech) brawa 
(krava) so kóći; lit. su- si-katin ti coitum adpetere (o kockach). — S tim 
se zda byti ve spojeni, srb. kot progenies Brut. — Neni k vife podobne, że 
by to vsechno, jak nektefi uceni jisti, pochazelo z lat. catus, ktere, jak feće- 
no, teprva v pozdejśi latine se jevi. Kmen tak hluboce zakofeneny v pfide 
eyropejske, tak bujne rozvetveny budeme radeji povaźovati za odveke spolećne 
vlastnictvi tech feći evropejskyeh, ve kterych jej spatfujeme. 

KoTiira, kotoits kotyga i kotuga stslov. tunica, vestis, vestis sesti- 
va (odev, sukne, odev letni), esophorium (spodni sat), nj>ocTii — vestis e cen- 
tonibus confecta, ode> slltany, dem. kottj;khi|ji kotyżica indumeutum. — Podoba 
se, że pochazi ze srlat. co tu ca (vestis genus druh odevu) „Milites ąuidam 
super armatura cotucas indtierunt" Thomas Walsingham in Edw. II. p. 114. 
DC. Srov. też vlask. cotta tunica (Rock, Chorrock), śpan. portug. pro- 
veng. co ta, słarofr. co te dlouhy odev svrchni, nyni cotte spodni sukne 
c o t i 1 1 o n id. srlat. cota, cotta, cottus, cottis (tunica) — nektefi je od- 
vozuji z lat. cutis; srnem. kot te, kutte. Srov. i lit. katekis flammeum 
yirginale, capitis ornamentum sponsae rouska, zavoj. 

KoKTBYen kovBĆeg ,r B stslov. arca skfine, theca, marsupium nieśec na 
penize, loculus rakev, dem. KOKtYeathijh koy^oeŻBCB marsupium, fiscella e yimine 
plexa kosik, bulh, kovceg, srb. koYceg arca, cista, dem. koyceżić, rus. KOB^er^ 
kovćeg id. też archa umluvy, archa Noemova. — Na każdy spusob cizi, ne- 
jisto ale odkud vzato — ■ budto z fec. xawdx-r^, xaxpdyjor (od xa\pa) Kiste, Be- 
haltniss nebo z nrec. xnvxax-toi> mała dfevena nadoba (dem. stat. jmena xav- 
xiov dfeyena nadoba) — prvni jest pravde podobnejsi. Srov. też stnem. kafsa, 
kafs (capsa\ srnem. kafse, kofse, kefse, kebse skfine na posvatne ostatky, z 
lat. capsa; pfi tech si ale nelze vysvetliti, jak by gi*, g do koncovky pfiślo. 

KoBhf^E, i«OKf>'Ł koYBr-B, kovrB, struś, tapes, rus. KOEep-B t. j. kayjór, 
dem. KOBpnKTb kóvrik, pol. kobierzec, ćes. koberec, starsi kobefec id. — 
zastar. kober nngeum (vestis) Yeles. (nageum, nugium pallium tenue DC. piast 



— 49 — 



tenky. srb. gub er stragulum Bettdeekc. — Miklosich pra/rem porovnav£ 
; . cover pokryyadlo, srov. i fr. couYert Tischgedeck, Obdach, eou- 
?rir pokryti. 

Kp.iKHH krab-ij ttsUm, tiscella e rimine pleza, arcula, oiarsupium 

(krabice, kośik a t. d.), dem. Kpasniqa krabijca tiscella e rimine plexa, też 

Kp.iBHM, Kp^KHij.A krabija, krabica arca, chw. ikrabioa capsa, py\is. srb. Skrabija 

reciprocus pfihradka vysuvna. v ckrv. a srb. s pfedsuto, m*. KopoFfi 

•b, dem. KopoBOK^B, KopoEoieirB korobók. korobóóek corbis, theca, capsa. 

KopoBKa koróbka, KopoBO^Ka koróboćka od neużiyaneho koroba; KopoBBa 

bbja zastar. — Kpanin krabija ale jesti tvar stslov.; mrus. korobka, pol. 

krobka, króbka, mene spravne krubka capsa, theca, star. krobia, ćes. krabice — 

neużiyaneho kraba — theca, pyxis. tiscella. arcula. capaula, krabuse. dem. 

krabuska, krabośka tiscella e yimiue plexa, receptaeulum, 2) krabuska oapi- 

strum, camus, postomis. — Sem n&leżi i s!ov. kra bul ja, kra bo- no sic a, 

chrv. krabulja, krabo-nośa persona larva. će$. krabośka (M. V. cra- 

bosca larva); lit. kar bij a arca, capsa, theca; — kar bas corbis ale mohlo 

by by ti z nem. Korb: kar ab as inyolucrum, theca kornoutka, obalka bez po- 

chyby z rus. korob, — skand, karfa i kórf corbis (kerfi compages), stnem. 

chorop Grimm, gramm. II. 38, srnem. korp id., holland. korf corbis dor- 

sualis. lat. corbis kos: srlat. corbis mensurte fruinentariał species, corba 

anistrum. corbum situla yimiue coutexta ; vlask. corba kos, srov. 

>taro-ir. cli ab corbis — r a l se ćasto zameuuji. Miklosich domnfvś 

ze yyrazy sloyan. jsou puyodu ciziho i srovnava lat. corbis, skand, korf; 

de podobnejśim jest, ze uyedena" sloya jsou od yekfi v spolecuou majetnosti 

dfiye jnienoyanych. 

Kracun bulh. uatiyitas Domini yauoce, stslov. by było KpAYoim kra- 
\Ł8. Kopo^ym, koroćun jejunium (pust) nativiiatis Domini, mrue. 
kerećunj yećer yigilia natiyitatis Domini śtedry yećer, sOc. kraćiin va- 
noce, mad. karacson id. ze slow, rum. kn>ćun. — Miklosich pravf: .Jan 
dunkle*--. wohl fremdes Wort". — M&m za to, ze kofen toho pamStihodnśho 
st: krak. pfesmyknutini z kark povstaly, ve yyznamu : jiti. kradeti 
. gradii. skr. carc z kark ire. srb. krakati gradi kraćeti, ocfkud kra- 
kać ktery dobre krdci — kraeuin, tedy znaća puvodne tolik co pfichod adven- 
smyslu kfestanskem adyent. — Z tehoź korene pochazeji : bulh. 
kr. noha. srb. krak crus longum ein langes Beili {rum. krak crus), 

-krak pes suillus noha vepfo?a, kr,' . perna krcla, aoha re- 

rus. oKopoKi, ó-korok perna, petaso Schinke, lit karku pea anterior 
rum, perna, lacertus etc. pfednf noha vepfova, h^źdfi a fc. d. 

K(i.\rovri kraguj stslov. accipiter „YSta (misto \c;n,) zaneee kra- 

kragulj, ni -im' Bpravnfi kragol aiaus; accipi- 

. chrv. kraguj, kragujac nisus, falco subbuteo, erb. kraguj. kragu- 

. rus. Kparyfi kraguj id, 2) faleo rapai, pol krognlec, dle nu 

i hi kragnlec, de*, krahuj. krahnjec i krahnlec faleo aisua (M. 









- 50 — 

V. crabuji pi. accipitres, jedn. krahuj), Muz. kraholc wulki accipiter, — mały 
nisus, slov. też kreguj, kregulj nisus — mad', karoly vedle karvaly nisus' 
coź pfesmyknutim blasek a promenim g v retne v povstalo z kragalj, ze 
slov. Kofen: krąg sonum edere, clamare, crocitare zvuk vydavati, kficeti, 
lit. krog-ti, krog-iu i krog-oti, -oju crocitare, stertere, grunnire kra- 
kati a t. d. rec. xqaC(o ze xcccyj(X), perf. xś-xcaya kficeti, xcuyóv adv. kfiklave; 
stnem. krag-ilón garrire, kregen crepitare, resonare, jemuź zda se byti 
pfibuznym, slov. kr ega t i vaditi se rixari, objurgare, increpare, lit. kręg- u, 
-eti grunnire. Od tehoz kofene i slov. krag-ulja, kreg-ulja tintinnabu- 
lum zvonek. Miklosicb povażuje kraguj ża cizi, porovnavaje dzagat. turc. 
karagbu (Fremdw.) a mong. kirgbui. 

Kpanh kralB stslov. rex, bulh. kral-Lt, slov. chrv. srb. kralj, rus. ko- 
pojiŁ karólt, mrus. korolt t. j. korolj, pol. kroi, ćes. kral, Muz. dluz. kral, 
ocekaval bys kroi nebo król. — Miklosicb uvadi też mrus. kroi' i krii' ; prvni 
zajiste » pol., drube jest odruda prvnibo, ktera se utvofila v pozdejsi teprva 
dobę dle spusobu nafeci mrus. o v jistycb padech vyslovovati jako i; rovne 
tak jest i neużivane krolt, ktereż se tam vedle korolt co rus. uvadi, vlastne 
forma pol. — Pfeslo i do rum. kraju, mad. kirą 1^^, turc. ąyral, qral; 
^galrjc, xQalaiva, ucalhCa u spisovateluv Byzantickych ; — lit. jest kar ar- 
ii us rex, karalene regina, karaliauti, karaliauju, praet. karaliaw-aii (kralo- 
vati). V rozprave o cizicb slovecb pravi Miklosich pod kr alt: „Es ist die 
slav. Form des Namens des gewaltigen Frankenberrscbers Karl, Cbaral, wie 
scbon Dobro vsky erkannt hat. u — Karl nachazi se v germ. fecech też co 
appellativum : skand, karl vir, stnem. charl, cbaral mas, maritus, vir, ags. 
carl masculus, vir fortis. — Źe by vlastni jmeno mobutneho panovnika moblo 
pfejiti v rodove jmeno kr ale, proti tomu nelze nic namitati ; podobnym spu- 
sobem stało se slayne ylastni jmeno fimske Csesar, jeboż rec. forma jest xal- 
<tccq, ve slovan. a german, fececb rodovym jnienem: stslov. i|i;c^pii, i|kc^k ce- 
sart, CBsart, a stażene carL, rus. ccaps carB imperator, pol. cesarz, ćes. cisaf 
a t. d., got. kaisar, stnem. cbeisar, nynejśi Kaiser ; — i promeneni slova Karl 
pfesmyknutim blasek ve kralB było by dle slovan. zvukoslovi nezavadne. — 
Pokud ale dokazano neni, że v te neb one stare pisemnosti slovan. użiva se 
vlastniho jmena Karl. cisaf e nemeckebo ve formę kral& co jmena obecnebo 
(appellativum) ve vyznamu lat. rex, nem. Konig, potutl jest vsechno, co v te 
veci posud proneseno było, pouba domnenka, jistoty v tom neni. Ve stslov. 
legendę o sv. Metbodiu (rkp. ze klastera Leśno vskebo, kdeż podle urciteho 
vroćeni napsan byl r. 1330. a vsak patrne ze mnobem starsiho originalu) 
nachdzi se ovśem ylastni jmeno nemeckebo panovnika Karla ve formę KralB. 
Mista v te veci duleżita se tuto uvadeji: „AndrijanB że papeŻB rimBskyj, po- 
stavyj archiepiskopa blażenaago Metbodia na stol& Andronika apostola panoiiB- 

skyjan oblasti Sedese v zemlii moravstej, prelożi vBsan 60 knigB 

yetcbago i novaago zakona ot& grBCBskago vb slovenBskyj vb 3 jedikti v 6 
tisunstnoje tri sta 4go sta tretije leto pri SyantoplBca knanzy (sic). CarB bese 



- 61 



grbćsskyj Yasilije a BlbgaromB ot boga knanzi> Boriflfc, Kralu iumiumu- 

skymb ljudemb- t. j. Carolus Crassus, jon/, amfel r 888." — (Ta Legenda 

była tiskem \ydana ve spisę „Hiljadogodiśnja svetkovina la spomen slav. apo- 

a sv. Ćirila i Metodija" v BelehradS v. 1863. otiStena pak v Casopisu 

ho Museuni r. 1863 sv. U. 219—221.) — Tini \sak aeni jefitó dokazano, 

toho jmena użivalo ve yyzuamn lat rei. Ten dokaż jest ale neyyhnutelnl 

potfebny? pokud ton podań noni. molilo by Be stojnym pr&rem jistiti, ie 

kra U jest puvodu litoYskóbo; neb lit. karali u s ces molilo by roynć tak 

ivne pfiponou alius ntvofono byti z kar-as bollimi (sr*v. stpers. kara voj- 

. got. karja tliom., nom. harjis id.), jako na pf. meg-aiius Schl&fer / 

Schlaf, kurp-alius Leisten kopyto z ktirp-e stfevlc, bezd-aliua Pister z 

st, bezdeti visire. Z kanilins molila by zakonum z\ukoslovnym 

pfimefene povstati rus. forma korólb a stazenim słslov. kralb; srov. v t« ; 

ine stslov. c.Ap.AKHHb sarakiin> Saracenua a sta/onó cp&ifMRi, BTacin*B, sraci- 

niin>. srus. coponjHHnHi soroeinim*. — Noni inne tajno, ze by i naopak lit. 

kanilins niohlo povstati z ras. korólfc, neb na miste o slovan. byva v lit. 

jazyku i ve slorech ze zasoby slovan. \zatyeii pravidelno a. a na miste i> 

koneoyky stslov. nachazime tam i v takovych slorecb koncovku -ins (us), 

neb is; — pak by ovśem nebylo v żćidne spojitosti s kar-as vojna. — Mi- 

neni to pozbude ovsem Yselikó podstaty, jak mile onen diplomaticky duka/ 

u budę. 

Kp.uio.u kra mol a seditio. insidia\ tyrannis, turba, bellum (zboufeni, 
-tani, zaloha, samoylada, zastup boufliyy, hluk, vojna), KftSMOiior, kt^atii 
kramolu Vbzanti armari ozbrojiti so, bu/h. kramola tiimultus bluk, .s/od. kra- 
mola seditio, tumultus, coDeursus, słsrb. kramola, rus. KpaMoaa kramóła 
ditio. za stara też boj, patka „nacjaśa knjazi pro małoje so relikoje 1 1 1 1 1» \ i t i 
- 5"*' kramolu kovati" Igor VI f>. „vt> 
mł skratiśa-sb Igor. IV. 10., ces. kramol 

kramola na knieźata" (contentio) Ps. Ms. 106. 4(). — „ab] ne- 

jich nebyla pfićina jicb kramolu (sporu, putky) a nemilosti" Sfcit rkp. 

-M V. rramola seditio — 8tslov. Kp.ui(Mimi. -mx> kramoliti, -Ijun turbare pfe- 

oepokojiti, — spjaśćago (dormientem), occnrrere potkati, corrigere — 

kogo:— ca pugnare, turban, potykati se, bojovati, itauoaeiATii, ■ ioy* kramo- 

iti dissidere, rus. icpaMo.urrb, KpaMO^bHHnaTb kramólif, kramólbnicat sedi- 

ćes. kramoliti se dissidere „aby &&<in^ aic > " 1 "'' aesobil, ab; 

• było jim pffćiny kramoliti" Śtit. rkp. Pnrotni v\'znam: bluk. krik 

iltu-. clamor. — Kofen kram loąui, clamare, ekr sram, ze kram, 10. 

par. loqui, alloąui, vocaro, invitare, s/ov. kramljati, kremljati loąui, 

lj senno colloąuium. — SroY. ag* cymr clamor, strepitus, $łn 

cyrman, theod. karmjan clamare — Ettmull. (karm. karmjan 

I \ Graff-ove" stnem. slovniku) — trlat, carmula „carmula mit i- 

gata- (Vita s. Udalrici w \ ) — „seditionem eicitare, quod Boiarii i 

mulum dicnnt" ! mul mu le?avit" Aun;il. Ratisp. — 



kujażicln> kramoladri, yeci 
kramola seditio, contentio 



— 52 — 

K roku 818. 819. neni-li puvodu slovan., mohlo by souviseti s vyse uvedenym 
karm, jestli v pramenecłi stnem. skutecne se nach&zi. 

Krap slov. carpio, v karp. 

KpHiia, KpHin krina i krin^ modius, bulh. krina (krint) mensura 
ąusedam frumenti, srb. krina labellum, krincica scutella miska, struś. Kpira-B 
krint arca, res rotunda vec tvaru okrouhleho, nynejsi KpnHKa krinka olla ro- 
tundse formse hrnec okrouhly, pol. krzynow scutula lignea; dluz. ksinica Kei- 
benapf; sem należi tez stslov. ok^hh^ o-krini* pelvis, patera vedle o-krint f. 
id. rus. oKpHHrb okrin patera, vas potorium (ze stslov.)-, ces. okfin okrouhla 
hluboka misa, żylaste dfevena scutula lignea, paropsis (Com. jan.) orca, ca- 
tinum, lanx, alveus trulla; okfin, okfinek Backschussel, slk. okrin = cefen 
lacus torcularius Kelterkasten, Muz. wokfin; dluz. hoksin alveus. Miklosich 
porovnava krina, krini> se stslov. ck^hiiki skrinja arca (z lat. scrinium) ; dle 
toho by tedy była vyse iwedend slova povstala ze skrinja odvrźenim pocat. 
s; o Muz. krina, obycejne kfinja arca, kfinca pyxis nelze pochybovati, ze 
stoji misto skrinja, neb yyznamem souhlasi se stslov. skrinja (arca); o ostat- 
nich ale, ktere jsou vetsim dilem vyznamu odchylneho, to sotya jistiti możno. 
I na to tfeba upozorniti, że kdyby krina, krint a t. d. były stejneho pu- 
vodu co skrinja, sotva by tvary bez pocat. s były tak ćetne, jak ve skutec- 
nosti jsou; i v koncovkach by se jevilo vetśi souhlasi se skrinja. 

KpoujhiiHi|& krossnica stslov. canistrum, slov. krosnja cophinus, sporta 
kos, pfistroj k noseni bfemen na zadech, chrv. srb. krosnja kos, krośnje pi. 
feretrum nosidlo, krosnjast, na pf. drvo — o, t. j. siroko ramosus, mrus. kro- 
snja, rus, Kponraa krosnja, dem. KpomenKa krósenka corbis, fiscina gallinaria 
kos, klec na kufata (formy korosnja, kterou Miklosich uvadf, sem nenasel), 
ćes. krosna, morav. krosna, krosna, misty i śkrośnja capsa, cista, arca, cor- 
bis; uvaż: „Decima salis Trussa, quse slavonice dicitur krosna" Dipl. So- 
besl. II. gl. Yysehr. str. 146 (Dóbr.) — Miklosich povażuje za cizi, z nem. 
vzate, jest totiż v nafeci bavor. Krachse, rakous. Krachse, Krackse, Krack- 
sen, slez. Krechse. — Velka rozsifenost toho slova v fecech slovan. odporuje 
tomu, naopak by vyrazy nem., jeżto jsou pouze provincialni, mohly pochazeti 
ze slovan. — krosnja (stslov. tvar by byl kroŚBnja) a ostatni mohly by 
byti pfibuzny se staro-ir. crocenn receptaculum, tergus, crocann tegmen, 
kymr. c r o c h a n vas — Zeus II. 740. 

Ity-EYan, Kf^Yarn kr-Łcag^, krtćaga, stslov. vas fictile, dolium, 
urna, srb. kreag urceus żb&n, rus. Kop^ara korcaga vas (ligneum), sinum na- 
doba (dfevena), bane, slk. krcah, krcak urceus, pol. korczak ve yyznamu dfe- 
vene cisę n. misky, jak se zda z rus. — Srov. skand, krukka urceus, sved. 
kruka vas fictile, urceus, olla żban, hrnec. — 

Kula pol. globus, dem. kulka globulus, glans, mrus. kulja, morav. 
slk. kula, stćes. kula, nyni ko ule a mene użivane kule globus dem. kulka 
globulus, glans; piiula (zastar.), dubova kulka galla, kulky pi. testiculi — 
tak i v holland. kul testiculus, srnem. doi. kul en pi. testiculi, na doi. Eyne, 



— 53 — 

kul lek en id., sfnim. culle fcesticulus (srov. fr. eouillon. fiask, coglio- 

ne id. o niekź ale neni jisto, zdali jsou tehoz piiyodu) — Kkut. dkuL kula 

bus, lit. kule globus, dem. kulka — nepochazejf z nim. Kugel — sourisl 

> nem. proy. Kaule globus (ve stfednfm Nśmecku), trnSm. cule Die- 

fenb. spha?ra globus, kule, pila, nnem. v noktorycli krajiuacb kulo, teź kulle 

>s. slez.). kaul, kul: Kegelkaule; Kaule nćkdo tuber; sever.-angl. co ul, 

ca ul, oo w 1 tumor, tuber. skand, kula tumor, sved. nonc. kula, 1) tumor, 

sl. kula id. — eston. kul, fin. kuula glana Scbioszkugel; odjinud 

vzata. — pol. kulać volvere, kulić sio convolvi, Ćes. konie ti volvere, Muz. 

kuleć id., nem. kaul en, 1) intrans. volvi. 2) trans. volvere — srov. i fec. 

•> volvo; srb. kul jat i provolvi (o koufi, \ celach) molilo by sem takć 

iti. — Dle toho se zda, że to slovo jest spolećnou majetnostf fec. slovan. 

rui. Jsou-li vśak skr. gula m. i gola m. globus, s uyodenynii germ. 

niruiź je nektefi porovnavaji, skutećnc srodua. pak by kula, koulo 

cizi. z germ. pfevedenś, proto ze skr. g muźe sice v germ. slovech stej- 

nokofennycb jeviti >e co Je, uikoliy ale ve slovan. kdeż so jemu jen g ozy- 

niuże. 

Kupa słsrb. dolium Danio, — z lat. cupa sud, boćka: srov. fec. tchną 
skr. kupa fovea, cavum, puteus, zend. kaofa, staropers. kaufa; — 
sem naleźi i slk. kypa yelkii barvirska k&d, stnem. kuofa, sfnem. kuofe 
dolium. odkud bezprostfedne pol. kufa cupa, ags. cyf, -e cupa, dolium. 

Kupa slov.. dem ku pic a carebesium, poculum ćiśe, chrv. srb. kupa. 

1) id., 2) tegula, ku pi ca, 1) poculum, 2) cucurbitula banka, metati kupiec 

:i banky, mrus. kupa, struś, icyna kupa poculum — souvisi s pfed<'ślym: 

.. kupi. ollula, alb. kupi; mad. kupa mensura (rluidorum) das Masz. 

srlat. cupa. cuppa; nfec. xovna poculum, vlask. coppa id. coppo ur- 

łnek, śpan. co pa poculum, calix, fr. coupe, angl. cup poculum 
id. kupa vas rotundum, ags. cuppa, cupp poculum, copp calix, stnłm. 
ku ba (cu] 

Kydt,. KyBOK-B kub, biibok rus. — pol. kubek poculum, odtud 
kubka, kupka, kupkus id. — asi ze sfnem. kouf poculum. kterśż* ostatne 
ze sflat. cupa poch&zeti se zda. 

Kufel pol. vas potorium ligneum, dcm. kufllk, kufelek, fas. koflft po- 
culum pravdć podobno ze stnem. kup fi li, sfnem. kupfel scyphus, wlał. cu- 
la poculorum genera; sem naleźi, jak sc podoba, i mrus. kucholj orceus, 
•torium, v nemż by tedy /' było preSlo ve eh. 

rac-B kutas rus. fimbria tfapee, mrus. kutas, pol. kuta^. Mi- 
zuje /. turc. ąuthas. — Avsak kutaa zetó se b\'ti puvodn litey- 
ho: kuta-s m. kuta f. fimbria Quaste, Franzen, kuf -u. -eti 



Kvir srb. membrana, chrv. kvir, kve*r pergamin; Ifikloeicfa odyozuje 

i urn: b-pe se hodi fr. cuir (coriuni), odkud i sfnim, cuir (kftie). 



— 54 — 

Kma kyla stslov. hernia, — vodna hydrocele, slov. chrv, kila id., 
srb. kila 1) hernia 2) tuber arboris 3) glebula nivis, rus. Kima kiła, mrus. 
kyła, pol. kiła, ces. kyla hernia; — lit. kuila vedle kiila id. odvozuje se 
sice obycejne z rec. xrjlrj, dor. xa^ hernia, tumor, struma, nrec. xrjlrj hernia, 
tumor ; nevim ale, zdali pravem; srov. skand, hau 11 hernia, stnem. hól-oht 
herniosus — h german. stava casto naproti k slovan. na pr. stslov. kmęk kla- 
dun, ćes. kładu, skand, hlada struere onerare; mene souhlasi, stnem. gil 
hernia. — 

Kiem k-Lbl^ stslov. modius, cadus, k-Łbtli. Krmc. ssec. XIII., bulh. 
k-Lbel, slov. kabel, kebelj mira obili, mefice, kobelj Schaff, keblica hydria, srb. 
kabao, gen. kabla, star. ki>bl& hydria, kablica id. rus. koóctb bóbeł haustrum, 
dial. KyóejrB kubeł, struś. KOÓejn> jista mira obili, mrus. kobeł (v sever. U- 
hrach), pol. kubeł hydria, ces. kbel sinum, urna, cadus, lit. kii bil as, kubilis 
sinum, urna, lot. kubuls Braukufe; mad', kobol Kubeł ; stnem. kubelin mulctra, 
srnem. kubeł, kubeł, nnem. Klibel — byva odvozovano ze srlat. cupellus; 
mohlo by tez naleźeti ke srlat. copellus, mensurse species aridorum simul 
et liąuidorum DC. nebo ke srlat. cubulus mensura vinaria apud Hungaros, 
2) aridorum mensura in Charta ann. circ. 1150. DC. — uvaźeni hodno jest 
i rec. xdpog jista mira obili; — pol. kufeł dreyena nadoba na piti sem nena- 
leżi, v. pod kupa. 

Mąhk\ ladija stslov. starsi forma ajiĄHKi aldija, altdija navis, slov. 
chrv. srb. ladja, rus. jia^Ba, Jio^hsi ładbja, łodbja, pol. łódź, ćes. lodi, lod, 
Muz. łódź, dluz. łoź; lit. eldija — nemuze byti porovnano se slov. lada = 
nem. Ladę, proto ze, jak starsi forma aldija dokazuje, nema s nimi nic spo- 
lecneho; jest ale stejneho kofene se skand, al da unda. 

Lapath staro-chrn. frustum „lapate zemle" Śaf. - glag., nynejsi lapat, 
gen. lapta id. srb. lapat panni particula, rus. jionoTfc łopot f. fimbria, Jiono- 
TBe łopótBJe vestis detrita, fascise, srov. JionnyTb łópnut rumpi, lacerari, mrus. 
łapot m. łaptje n. lacinia — rozdilne jest rus. jianoTB łapot Bastphuh, pol. 
łapcie pi. m. id. — Miklosich povaźuje lapat a t. d. za cizi i porovnava je 
s nem. Lappen, ktere jest ovsem pfibuzue; lapat a ostatni buclte radeji pova- 
źovany za spdlecne vlastnictvi reći slovan., lit. a german. — lit. lópas la- 
cinia, lóp-au -yti sarcire latati, lot. lap-s lacinia, też eston. lap id. — 
skand, lappi assumentum, łap pa sarcire, sved. lapp lacinia, lappa sarcire, 
ags. lappa, -an fimbria, pars, portio, stnem. lappa lacinia, srnem. lappe 
cento, nnem. Lappen; angl. lap, 1) subst. lacinia, 2) verb. involvere, holland. 
lap lacinia, lata, lappen sarcire latati. 

HaKa łava struś, scamnuni Trigl. — slov. lava Credenztisch, bulh. 
lavica Gesimse rimsa, rus. jiaBa łava ponticulus Steg, fliegende Briicke, jiaBKa, 
jiaBOHKa, łavka, lavocka Bank, Budę, Kaufladen taberna mercatoria, mrus. 
łava, pol. ława scamnum, pi. ławy Bankę, wo man Esswaaren verkauft, ła- 
wica Bichterbank, 2) vrstva stratum „ławicami leżą ałunu łopieniki", ławka sca- 
mnum dem. ławeczka, ces. lava scamnum, lavice id. subsellium, lavice lazebna 






- 55 - 



anum balneatorium, lavka, lavka scamnum, ponticulus, hlui dluź. lawa 

anum, dem. ławka, ławica; — n/w. lavic& scamnum, mad, lócza, ze 

, IL _ m. i ,5 w a sponda Bettstelle, /of. lawa scamnum. — Miklosich po- 

ije za cizi i porovnava, svłd. lafve la?ice, ieseui, lavice lazobna. (o ale 

tazi ze slovan. zaro\eń s nekter^mi jinymi sloyy, jako na pr". JfoAi nat'- 

acer cainpestre s pfedsut^m n, stslov. a von., ja von. platanus; scn- 

pasmus kfec, rus. cyaopora siidoroga, forma stslov. by była <:*,\p*r;\ 

sundraga, nebo śt-ed. torg, uź i ve staro-skaml torg forum, sćsfou. tymn 

ropr-B torg trh a j. — lava pfeslo i do ./?'>?. Lawa Pritsche, 

Diele, lawo. lavice v parno hizni. 

Łaźnia pol. balneum, ces. lazeń, hlui. łaźna odvozuje Miklosich z nim. 
. irdenes bauchiges Gefass. Srov, radeji skand, lauga lavare. laug I', 
balneum. sveU log a koupati, stnem. luhit, liuhhit lotus, inf. budto lulijan 
nebo liuhjan ; lub en luere. 

AtK-Ł lek* stelo*, medicina, slov. chrv. lek. srb. lijek, mrus. ljik, po?. 

lek. casteji pi. leki. ces. lek. lik. hlui. lek medicamentum — rum, leak id. 

— stsZot?. .iniuph lekarb medieus. s/ou. c/iru. lekar id., 2) pliarmaeopola lćkar- 

uik. srb. ljekar, rus. .iei;apb lekan,. pol. lekarz, &s. lekar, hlui. lekar medi- 

ou. .yłkoiuth. -hovia\ lekovati, -kujun sanare, — carami, pol. leko- 

-kuje mederi ćes. lekovati, -kuji „Bub rani i ra\ny lokuje" Mm. Eeel. 38. 

ineantamentis curare „babsko lekovani ineantatio yetularum Aqu. hlui. leko- 

-kuju mederi. słslov. itcyhth, \m& lećiti. mederi, slov. chrv. lećiti, srb. 

rus. .icmiitl lećit pol. leczyć, -czę, ces. lećiti id. a t, d. Miklosich 

ozuje lek-L a t. d. z german, i odvolava se na Zeitscbrift fur vergleichende 

chforscbung 5. 31. 32; 11. 173. — neni mne vedomo. jake* duvody tam 

leny jsou ku podporę tobo mineni. neb jsem nemel pfilezitosti pouziti tobo 

sopisu. Lit lekoriu.s medieus, lekarstwa medicina. iSkorauti cu- 

mederi, bez pochyby ze slov. — V germ. fećecb jest ten kmcn io\ne tak 

• \o slovan. znacne rozśifen a \yvinut: got. lekeis. leik-eifl medieus, 

ki non mederi, ags. lsece, 1) medieus, 2) hospes host, 3) hirudo pijance, 

- u medicina, lacnjan, laecnjan sanare. angl leech medieus \reterina- 

i hirudo pijavice; stnem. la lilii medieus. lahjan mediri, la chan 

la, srnem. lachem n. id. lachen mederi, incantarę, lachenare magus, 

henie unguentaria, vaticinium, sortilegium, frU, loka. 

tza medi« and. laekna mederi, la-knari medieus, liku curatio, 

/. laeka mederi, laekare medieus, ddn. l«ge; i«'ź \ vr. leigh 

3. — Mezi samohlaskami kofennś slabiky neni v fecech german, oile- 

en lek mohl by Bouyiseti Be -kr. kofenem likh (1. I 

ificare, leviter incidere, I radere, Bcalpere, 

Ani|«.iu.f.7, licemSr* ttdov. Bimulator, utątutpun Licemenje Bimulatio, 

Mniuit.f.MTM licemeriti simulare — - slov. LicumSrec Bimulator, ehrv. lice- 

r id. licemeriti adalari, rus. .iiiuorl.p-i. licemer Bimulator, janfiKbpm 

1 i.-fmrrny. li.-mićruy Bimulans, LicemSrnik -ima- 



— 56 — 

lator — M. V. licemernici simulatores, hypocritse — povaźuje Miklosich pravem 
za slożene z lice vultus a men. odvozeneho od skr. kofene me mutare; srov. 
lit. weid-mainys Simulator, hypocrita, z w e i d a s facies, vultus == stslov. yid^, 
rus. vid a m a i n i s in fi ne comp. mutans m a i n a i mainas mutatio, slovan. 
mena; srov. tez stsl. m]\£-#wh lice-dej Simulator a rus. prov. obmenennik id. — 
Jesti vsak i to możne, ze v druhe casti -mer poystalo r z n, ve slovan. ne- 
mame ovsem mnoho pfikladuv takoveho pfechodu, za to ale vice v jinych 
fecech: srov. lit gensze i gersze ardea Beiher. Ve span. pfechazi n velmi 
casto v r, jmenovite v koneovkach stat. jmen, jejichż kmen jest y lat. zakon- 
ćen souhlaskou w, ve kterych span. fec, melo-li by pak pfed r tak yzniklym 
stati m, vklada b mezi mar, na pf. lat. alumen ledek — span. alumbre, 
lat. femina żeńska — span. hembra vedle femina, lat. homo, gen. homin-is — 
span. hombre ćlovek, lat . lumen svetlo, span. lumbre, lat. nomen jmeno, span. 
nombre, lat. sanguis, gen. sanguin-is krev, span. sangre. I ve fr. ordre po- 
fadek rad stoji r misto n: lat. ordo gen. ordin-is, vlask. ordine, span. orden. 

Muz* lich-va stslov. usura, slov. lih-va, srb. lih-va (zastar.), rus. 
jinxBa lichva, pol. lichwa, ces. id., 2) v okoli KlatoYskem drubeż, slk. lich-va 
znaci też dobytek, Muz. lichwa usura; — stslov. khvo licho ve slożen. usura, 
lucrum (lichva, zisk) m\o-iiMiiime licho-imanije aviditas lakomost, -imanBnikB 
fenerator lichvaf, -imatelt -imBCL, -jemLCB avidus, lakomec, -jemati, łakomym 
byti, rus. jraxo-HMame licho-imanje (ze stslov.), -hmctbo (lichva), -HMen^ 
(lichevnik). — Srov. staroir. luach (fenus) : ar luach propter fenus ; ua jest 
rozvedeni dlouheho ó, tedy luach z loch. Prvotni vyznam slova lichva jest : 
pfirostek, plod, pfiplodek, zisk incrementum, fructus, lucrum; srov. v te pfi- 
cine stslov. pacrL rast/B usura, 2) statura, pacTh m. fenus lichva, od pads 
rastun (rostu), slov. rast incrementum, rus. pocrB rost m. statura, incre- 
mentum, usura, fenus; skand. vóxtr usura, fenus, od vaxa rusti, ags. vastm 
omne quod crevit, fructus, proles ; usura ; statura — souvisi s. veaxan cres- 
cerę rusti. Stanoven bud tedy kofen lich augeri, crescere: stslov. ahwiatii 
lich-nunti abundare, excedere ; kh,vl licłrB redundans, nimius hojny, prilisny; 
i\hxo licho 7tlBovaaix6c usura zin y xo i€MKft lucrum capiens, H31 mw iz licha supra 
modum nad miru, hs-hhjtl iz-licbi. abundans, h3-j\k,yoe;ith iz-lichovati fenori 
dare pujciti za liroky, h3-i\hiuhi€ iz-liśije superfluum, abundantia zbytek, hoj- 
nost np^KiwL pre-licłrB superabundans, ces. pfi-lis, -ny; chrv. srb. za-lich 
valde magnus, superfluus, rus. jranieicB lisek mmmmii lisnij superfluus zbytecny. 
— Srov. kom. leas, stkymr. liaus multus hojny, mnohy. 

Uhki lik-B stslov. chorus pies „liky i glumilista" Nom. -Mik. khku 
tbophth, j\hkobsth, -KOYia liky tvoriti, likovati, likujun saltare, canere, plaudere 
skakati, plesati a t. d. likovanije saltatio, likovatelB saltator, likoYBnikB id. 
likBstvije chorus, liko-nastavBnikB i AHKO-iisYMhiiHKŁ liko-nacanlBnikB dux 
chori vudce chóru, ahyhth, ahys liciti, licun choreas agere provozovati koro- 
vody, tanciti do kola; m&kł lek-B ludi genus, druh hry „leky i sachmaty 






— 57 — 

inieti da san ostanesi" Bus. 390 „igry zoYOmyi Ijaki" Chir., chrv. lik chorus, 

rus. .luwb lik chorus, clamor lsetus, jubilum, jrasoBaiB likoyat hrtitia efferri, 

Itare, jubilare plesati, — lot. loku i lecu, lekt i lekt salire poskakoyati ; 

'f. lek- i u lek - 1 i volare leteti ruzni se \\'/aam: — got. laik- a o 

salire. exsultare, lfetitia efferri, jubilare poskakorati, plesati, laik-s ehorus, 

skand, leika ludere, salire. saltare, joeari, illudere. irridere lir.it i skakati. 

)vati a t. d. leik-r ludus. jocus lira, zert. ag*, lac-an salire. ludere, 

lae ludus, carmen, elogium, sacrificium, donom, munus hva. basen, zpev a t. d. 

a. leicb ludus. carmen, srnem. leicb ludus, modus, saltatio, lira. nipev, 

\ leichen salire ludere. — Ta okoluost, ze ve Yyrazeeb slovan. jest — 

yyjma leki>, pak ljaki, kterez psano rakh, tak ze by se molilo i lanky cisti — 

v kofenne slabice ?*, jest dńvodem. ze je dluźno pokUidati za doniiiei. n 

^dmi: nebo kdyby z germ. pfevedeua była, naehazelo by se v nich 
i jen *. Pfibuznym se zda byti skr. lakb (l. par.) ire. yyskyta se 
:ukh i lińkb (liku) ire jiti, choditi. 

Ljulj srb. lolium — z lat. Pfidej Ćes. li lek i j i lek, stnem. 1 o 11 i id. — 

lormi legata j explorator nemń Bernem, Ino gen, nynejśim lugen 

>ćneho; mileżif rovue jako nfm-wjT.™, -aoiwuti pre-lagataj, -logataj 

tor, insidiator i npt-joiwreih pre-logatelb id. yyzyedać ke kofeni leg 

e : 3i-.\euiTH, *m& za-lesti, -langun in insidiis esse, (fes. żałoba. Casto pL 

by insidiie, stnem. laka, laga. srnem. lagę insidiflB (od ligan lezeti) 

m, srnem. lagę u insidiari; rec. X6%oq skryśe, żałoby, kor. Ir; : 

ulożiti zu Bette bringen, ein Lager anweisen, med. lebnouti si. 

lemura łodyha mrus. łodyga, pol. caulis Steugel, ktere v Bozpnwe' 

izieh sloyecb pod houithkji lośtika lactuca uvedeno, dało by se snad tópe 

•vnati se stnem. lot a pr surcuhw letorost, snmar-lota id. srnem. 

imer-late, -ladę id. Stanoviti by se mobl kofen lod, z a 1 d. ard 

i: skr. ardb. rdb (4 & 5. par.) crescere, fec u).d : aldto, aldtj- 

. nrabira łodyga talus kotnik zda se byti stejnóho korene 

:/s. lod, ge-lode spondyli, juncturae yertebrarum. 



Imm łotyga 



struś, homo neąuam, ylastnr prodigus, nynejsi ru$. 

narnotratnik -- tfeba odloućiti od s!ov, łoter lasciYus; pochazf, jak 

latting piger, otiosus, deses, latija pigritia, desidia, lAttjaa 

dare, otii lat-r piger (lenivy), ttta$. lat 

latj an tardare. got. lat-8 segnis, piger, ni latjan retar- 

_rnem negligentein reddei \. la z d ignaYUS, be 

sus; laza prostituta — srov. \Al trb. lot-inja ignam, 1 1 « • *_r 1 i - 

dobre bodi ke got. latei id. 

targi luda struś. \ ans, druli ode>u; pfidej: ttnłm. Ludo ve- 

lentum quoddam (birrus, penula, lodix), ags. loda (lodha) Lacerna, Lodii, 
l ludd coactile, pannus yillosus plsf, hounS, Luden hirsuti 



- 58 - 

Jly^HTB łudifi rus. verzinnen, bliżsi, neżli srnem. loeten, jsou ags. 
lead plumbum (olovo), angl. lead, 1) id., 2) verb. plombieren, holland. lood 
plumbum, looden plombieren, śved. loda ferruminare. 

ilo^Ki luk-B stshv. csepa, slov. luk id., bulh. srb. luk allium (cesnek), 
rus. jiyKTb łuk allium, csepa, pol. łuk allium yineale, tes. luk (obs.) serpyllum 
M. V. i Bm. „s luku ot krasneho kvetu leti ot vonneho" St. skl. 1. 104. 
nyni materi douska, slk. luk allium vineale — lit. luk a i pi. m. allium, 
porrum, lot. loki, skand, laukr, śved. lok, ags. leac allium, porrum, angl. 
leek, stnem. louh, srnem. louch, nnem. Lauch — slova germ. mohla by 
souviseti s ags. luccan, lucjan, lyecan evellere. — Pictet odvozuje ags. 
leac, skand, laukr od stejneho kofene co skr. rócaka drub cibule, róć-ana 
cibule; kofen ruc splendere, fulgere, zend. ruc id. (lesknouti se), misto ruk, 
slovan. luk, stslov. kovy« luca radius, slov. chrv. luc svetlo, slov. pre-luka 
majak, svetlarna, got. kofen luh : *liuhan (prset. lauh, laubum) sv£titi liub-ath 
svetlo, stnem. liuh-ten, skr. zend. r pfeslo v ostatnich jazycich v l. — Jest-li 
odvozeni toto prave, pak by k ve skand, laukr, ags. leac nesouhlasilo, melo 
by tam byti h. — 

Lulka pol. mrus. fistula fumatoria dymka, lulka ve vychod. Morave, 
slov. chrv. srb. lula id. rum. lul^b, lulea; nrec. lovleg id. z turc. lii la. 

Lunek slov. Achsnagel zakolnik; pfidej: chrv. lunjak id., ces. lon, 
lonek, lonik, nekde tez lun, lounek, zakolnik t. j. kolek żelezny do osi k 
zatykani kol u vozu; stnem. vedle lun obex, paxillus, tez luninc; srov. 
holland. luns axis, horńo-nem. liinse, ags. lynis f. axis. 

Macka slov. felis, macek felis mas, teź chrv. macka, maćak, srb. 
macka, 1) felis, 2) iulus kacicky, jehnedy, barusky, 3) ancora, hypoeor. maca 
felicula, 2) iulus, maci t i, tez maciti se (parere okotiti se), maconja bos colo- 
ris felini, maculja vacca coloris felini, macad f. collect. catuli felini kotata, 
macak 1) felis mas (kocour), 2) piscis ąuidam marinus, macan kocour, 
mace, -eta kote, slk. macka felis, ancora, maca n. kote, ces. macek felis 
mas ; nem. Mi ze, Mieze, rum. męce, vlask. mucia felis, severo-vlask. micia 
(kocka), mi ci o (kocour), span. mi z a, mi z o felis, fr. matou (felis mas). — 
Tfeba to pokladati za spolecne vlastnictvi feci tu uvedenych. — Nachazi se 
i v mad', macska felis, vas-macska ancora, vlastne żelezna kocka. 

Małż pol. ostrea stoji, jak se podoba, misto pałż, stslov. na-ŁJKh pHżb 
cocblea, slov. pol z, chrv. srb. puz, ces. plż; — s rum. melćju cochlea li- 
max ma to pol. slovo sotva co spolecneho, ovsem ale muże bulh. melcjov 
hlemyźd, ślimak, ktereż neslovansky zni, z rum. pochazeti. 

Maren slov. inanis, pol. hluz. dluz. marny, ces. marny vanus, stslov. 
sa-iiaphin za-martn^ futilis, lit. marnas (ze slov.) — jsou slova cistę slo- 
van8ka i nelze jich odvozovati ze srnem. mar, gen. marwes marcidus tener 
mtirbe; maren a ostat. souvisi se sloves. mafiti zmafiti perdere, delere, 
coż jest caus. slovesa mreti mori; zmar, na zmar uvesti a t. d. 



te - 



Mariti, ma rat i słov, cnrare, mar cnra, diligentia Aebtsamkeit, mar 

n. mar i mi je za k aj euro, dbam o neco, mu ni mar za to.nedbii ko, V lie- 
mar pustiti, zanedbati, zanemariti id. negligere, marljiyosi diligentia, chrv. 
mar sollicitudo starost, nije mu mar. nestara" 86, mariti /.a koga, za 
urare. marlj iv diligens, no mar negligentia nedbalost, nemaraost id, 
iarljiv nedbalf, ne-marit 61o?śk nedbaly. — Miklosicb povaźuje za cizi. 
non. mar i memorabilis, srnim. maere ten, o kterem lido mnoho mluvi. 
zmińuji, slOYutny, proslaYeny. vftbec zmimy. diu.v.ity. miły : — j;i to 
mam za spolećnou majetnost obou jazykii. — K temuż kofoni nalozi: sts/ov. 
inp.i mara mentis eruotio, hnuti myśli, o-iupimi ca, ousfcK cj o-mariti san. 
animo moveri. o-i.upt.Tn. -»«» o-mareti, -ejun id. — i pol. mara ndSni YC 
marzyć somniaro sniti. marzy mi sio. 2) Itlouzniti, marzenie snoni. 
blouzneni somnia, Schwarmen zda se byti teboż pfivodu. — Piabuznost odvrk;i 
vi i v nasledujicich slovech: got. merjan zvostovati, zminiti so. memo- 
. niereins nuntiatio. oratio sacra zvestovanf, kazanf, mor- i tli a fama 
mors inclytus sloYiitny. skand nuerr, m«r id. nnora clmiliti, 
maere illustris, elarus slavny. stnem. marin annuntio, celebro ZYestuji, 
im. mari fama poYesf, srnem. maere subst, fama. narratio, mcmoratio, 
sf, povidka, zvestovani, bajka. Koren skr. smar, (1. sg. pr®a, 
r-ami, med. srnare) meminisse, memorem esse, recordari, pamStliY byti. 
zpomenouti sobe, 2) desiderare żadati : zend. ma rent i, (3. pi. pracs.) ze biua- 
renti = skr. s m a r a n t i memores sunt. m a r e t h r e m commemoratio, v pr- 
qi formo zachoYal so koren smar v paiti-smar commemorare zpomi- 
nati. zminku ćiniti: rec. uan i fieo : pag-wc, uun-Tvn testis. martyr BYSdek 
tiiućennik) fitn-fitoog starost pusobici; tćź starostliyy, pśc-piica sollici- 
dyojenim kor.), ińn-nna rura. sollicitudo starost, lat. mor : me- mor, 
le-moria (redupl. misto mer-mor), hymr. mor-ethek sollicitus, 
ir. smuair-ean sollicitudo, moeror starost, zarniutck zachovalo po&t. 8 
kterez v fec. lat. kymr. germ. a slo\an. odpadło a \ zend. zachoyalo 
ve sloźen. —s/or. mar-nja fama. povóst. marenj, m. Bermo, rumor, 
rin fabuła, bajka, marnjati loąui, garire jsou Yfiak, jak Be podobd, \ 
n. Yzaty; koncovka v mar-in poukazuje k cizimu puYOdu 
l.l«:f,om.vi,. iicfioiu.NK meropbchs, aeropscnt wtorb. colonus cujusdam 
dle śaf. - serb. rusticus, Bubditus, aeni nic jinśho ne« 
praeditus, fucoms pi. uomines lido; - 51ov8k mfilo \ 
' vyznam poddanśho. - Vśelike jinć odvozovani Botva b pravdou 

l.ldimr.To monisto stslot. monile ozdoba Bije, „monisty zlatymi" Cyr 

monista, m unista, struś, mohhcto, naHHCTO monisto, manisto, 

o i na u aeni jisto, zdali jesl puvodii cizfhó; z lat. 

. ni a n i li luiuila ozdoba ve formS mi mon i '-, r 1 io, 

k nimź Miklosich poukazuje, uemohlo povstati, neb ta bIoy* by ve stalOY. 

pfijala tvar monilb, nebo Bnad monilja; ani z W/7, ma- 



— 60 — 

nin nedd se monisto vysvetliti. Stejneho kofene jsou pravde podobno fec, 
fidwog, fjiarog, fiówog monile, collare, dfive uvedene lat. mon ile, skr. mani 
gemma drałrf Mmen, 2) amulet, stnem. mani, me ni, ags. mene, skand. 
men, stsas. me ni monile; ir. muinae torąues; Stokes v Beitr. IV. 397. 
uv&di star.-ir. ve formę muince collare, od muin collnm. 

Mops mora stslov. maga ćarodejnice, jak se zda ; „żena mora" Nom.- 
lab. shv. chrv. srb. mora ephialtes, incubo, rus. KHKH-Mopa kiki-mora spec- 
trum strasidlo, pol. mora, z-mora t. c. slov. — ces. mura, star. mora, 1) 
incubo, 2) maga „baby carodejne, mury" Com. jan., 3) phalsena — M. V. mo- 
ruzzi incubi, t. j. morusi, Valachum morav. jest tez znam morus incubo; 
hluz. mórawa; alb. mori> ephialtes, incubo, nfec. [icóca id, — Miklosicb po- 
kłada mora za cizi, a sice german. — slovan. i german, jmena budte radeji 
povaźovana za spolećnou majetnosfi; — ags. mara incubo (mura), skand. 
mara spectrum nocturnum strasidlo nocni, sved. mara, stnem. mara, sfnem. 
marę incubo, dol.-nem. ma ar, nagt-maar, holland. nacht-merrie, angl. 
night-mare id. — i fr. cauche-mar (mura, caucher = ital. calcare, 
lat. calcare ślapati, tlaciti); — mor-a souvisi, jak se zda, se slovesem stslov. 
nopHTH mor-iti eicruciare, srb. moriti fatigare, stsrb. mora fatigium; pryotni 
forma kmene mor była mar. 

Morac chrv. srb. foeniculum, chrv. take komorac, kdeź ko jest pred- 
pona, nestoji-li misto koporac; ruzni se yyznamem od fec. apacanog, afidca- 
hov majorana ; pfihodnejsi snad budę, odvozovati je od fec. fidoa&-ov, [xdQa&-og 
foeniculum, a se promenilo v o, coź ve slovan. casto se staya, a & po odpad- 
nuti koncoyky on, os s pocatku asi v tj a pak v c, misto ć; tak stoji tez 
chrv. srb. mrca myrtus, jak se zda, misto mirtja, fec. fivQtog. 

Mosądz pol., óes. hluz. mosaz aurichalcum, z german. : stnem. mes- 
sinc, sfnem. messinc, tez mosche, móschlnc id. ags. mass (mess) stannum, 
mas ling aurichalcum, skand, messing id., sfnem. messę bronce — odvo- 
zuje se obycejne ze sfnem. masse Metallklumpen, ktereż pochazi z lat. massa. 
PoYsimnuti hodno jest kymr. mas (metallum, kov). 

MouihiH mośtna stslov. pera Matth. 10. 10. (mostno-rezBCt i mosi>- 
nBniki. peras abscindens), slov. chrv. mosnja crumena, mesec na penize. slov. 
srb. mosnje pi. scrotum, "rus. Bionma mósna, meśec marsupium, 2) scrotum, 
pol. moszna pera a pi. moszny scrotum, ćes. mosna pera, sporta, fiscina ; capsa, 
mosna chlupata kastanuv Samenkapsel, hluz. mosen, dluz. mosyna, — lit. 
maszna, makszna, maksztis marsupium, crumena, lot. makstis theca, 
vagina pouzdro, posya, maks marsupium mesec, kapsa. Miklosich odyozuje 
z nem. dial. (bavor.) Mosche, Mus che Hangekorb; to slovo zaujimś, ale 
jen obmezeny prostor na pude germanske, jest tam temef osamele, nejevi se 
ani ve staro- ani ve stfedo-nem.; neni tedy pravde podobno, ze by moś&na 
slovo tak rozsifene a od davna ve slovan. fecech uzivane, odtud pochazelo; 
dfive by to mohlo na opak byti. Stejneho kofene by mohlo byti chrv. mohu- 
na ; srb. mohuna i mahuna folliculus, siliąua. Srov. take skand, smock-r 



— 61 — 

tubus. yagina, śved. snu •_ :. s tu neradi, neb s dii pocatku slov pfed 

souhldskami - odsouya. 

Mrkva s!ov. ekrv. srb. daucus satiyus. slov. tói mrkew ru?. MOpKOBB 

t. j. markó\B f., mrus. morkoy. morkva. bulh. inorkov, prayde podobno z ras., 

. mrkev. morav. slk. mrkva id. mrkyice dem. jinak mrkev piana, pt&óf 

bnizdo, oleśnice wilde Pastinake daucus carota Linn. (daucus creticus 8. bau- 

Aqu.) — pol. marchew f. hluz. mor c hej, dluz. mar cli w oj daucus 

rus; — rum. niorkoy (Fremw.) id. hi. morka, mort-is i niorkwa dau- 

>ta. — Miklosich povaźuje uyedena jmeua sloyan. za cizi, a sii 

german. pfevedena, — stnem. moraba, mor ba pastinaca, shiem. mor li o, 

nynejsi Mohre. — Yyjma bulh. inorkoy, kdez by misto mork- nielo byti 

mn>k- a tez koncoyka uiela by jina byti, ktereź tedy bez pochyby z rus. 

7* v pol. bluz. a dłuż. jedinou neprayidelnosti, kteraż" ale neni tak 

ydźna. że bychom pro ni meli ysechny ty yyrazy povazovati za cizi, neb na 

mistć A* nach&zinie ye slovan. nekdy ve stfedoslovi c/i, jrnenoyite po r, srov. 

pol. charkać, charkotać, vedle charo bać, chrachać, screare se słslov. cbra- 

kati. slov. hrakati. rus. charkać id. ćes. chrkati. 

Mtjto myto stslov. merces, lucrum, satisfactio, facultates, yectigal, 

ninnus ad corrumpendum datum. s!ov. mi to, mi ta f. i mitek vectigal, 

telonium. 2) mito (zastar.) donura corruptivum, corruptio, chrv. mito merces 

ministerii. donum corruptivum, srb. mit, mito largitio, struś, mwto, mtjtt» 

myto. myt-B. nynejsi myto vectigal, telonium, pol. myto merces, pretium con- 

ducti. merces habitationis, ces. myto yectigal, zastar. merces, lucrum „ze 

ćnii i. proto jedno myto", hluz. dluz. myto merces, — rum. mit-L 

usura. largitio; lit. mu i t as yectigal, lot. muita telonium; — slov. mititi, 

pod mit it i pecunia corrumpere, mititi se komu se insinuare, lisati se, 

srb. podmititi pecunia corrumpere podplatiti, pod mi ta corruptio. — V 

german, feeech se yyskytaji: r/ot. mota yectigal, telonium, stnem. mu ta, 

srnem. mu te yedle muzę id. nynejsi Maut — ye stnem. Brnem, i niirm. 

nielo by byti ^ misto f; ags. mót, -e census, numisma, skaml, mata 

munus, śved. mu ta donis corrumpere, mutor f, pi. dona corruptiya. — Mi- 

>ich odyozuje ta slova ze sflat. muta, a to z mu tarę; — mu ta B€ ale 

pochyby ze stnem. dostało do sflat. dle toho, co Ducange ?6 Blovnfkti 

sflat. uvadi: -Muta. quodvis :al." — „nullnm theioninm, ueque anod 

muta yocatur, aut portaticum aut pontaticum" etc. Alem. 

ozoyani to jest i pr< ovnśvśme-li og*. 

inutjan mutare. kterćź jest bez pochyby z lat. yzato, B mót, -e census, w- 

mohlasky tu nesouhl se slovan. tyce, tu by sotya y (u) było tak du- 

. kdyby ta slova była cizi; \ tom neb onom było by zfistalo 

i neb ó cizi feći. — ćes. mito, mit, mitina pasi ekane* mi 

lua, mititi, yymititi (les) interlw Heli, nebot son- 

ot. mai tan csedere, secare; psati v tech sloYecb y jest tedj chybne** 



- 62 — 

MhYh mLC& stslov. gladius, slov. ces. mec, chrv. srb. mac, rus. 
me^rh mec, pol. mieć, Muz mjec, dluz. mjac id. lit. meczus, ze slov. 
Spolecneho puvodu jsou: got. męki, n. stsas. maki gladius, skand, maekir, 
ags. męce ensis, mucro; fin. miękka można że z german. — Stanoven bud 
kofen mbk, lat. mac, skr. makh mactare: skr. makha, m. victima, sacri- 
ficium, lat m a c - 1 o, macellum, m u c - r o ; — i fec. paz-cuca mohlo by byti 
stejnokorenne. 

Ml3^s m h z d a stslov. merces, praemium, retributio, donum ; mazda 
Śaf. - glag. jest forma srb. — slov. me z da; rus. M3#a mzda merces, retri- 
butio, ze stslov., ces. mzda merces, praemium, (namezdnik mercenarius), 
Muz. mzda, zda merces; stslov. oi-mls^hth u-mŁzditi emere; — mBzda slusi 
pokladati za srodne s got. mizdo, zend. mizda (Schleicher Formenl. str. 
126.), fec. łiiG&óg; ags. meord praemium, misto meozd. Można że sem patfi 
i ags. me de, med f. merces, praemium, stsas. me o da, mieda, meda,/^. 
mede, mide, meide, stnem. miata, meata, mięta, srnem. mięte id. angl. 
meed merces, donum. 

Mata, matiu manta, mantva stslov. mentha, slov. meta, też metva, 
metica, srb. metva, metvica, 1) id., 2) casica u nózi patella genualis, chrv. 
meta, metica, rus. Mirra mjata, pol. mięta, miętka, miętkiew, Łes. mata, 
Muz. mjatej misto mjatew, dluz. uietwej (mentha) — lit. meta, bez po- 
chyby z rus. i mad', menta; — fec. [iiv&a, [A,iv&i], ^ih&og f. lat. mentha, 
ags. min te, stnem. minza; też v celt. fecech: kom. men te, armor. ment, 
kymr. mintys, ir. miontas, gael. meannt. — Miklosich odvozuje z fec- 
lat. — Mohlo by ale też byti spolecnou majetnosti uvedenych tu feei i sou- 
viseti s kofenem skr. manth commovere, perturbare, stslov. mant (mata 
matu) a znaćiti bylinu omamujici, kterehoż mineni byl dfive i Miklosich. 

Mhc« misa stslov. patina, pol. misa, ces. misa id. a t. d., lat. men- 
s a, vlask. mensa, span. mesa stul — got. mes mensa, patina, ags. mesę, 
meose, myse mensa — też v celt. recech: ir. mi as, kom. muis, kymr. 
muis, mwys mensa. — slovan. asi z got., ac forma ags. myse se ke slovan. 

vice bliźi. — 

Henra nenja mrus. lnater (v Halici v horske krajine), njanjo njańko, 
njanecko pater (v severaich Uhrach), bulg. neni, nencjo ; tak nazyva mladsi 
starsiho (bratra), srb. na na mater, matka, misty nena, rum. nant tak na- 
zyva sestra mladsi sestru starsi ni»naś kmotr, mrus. nanaśko id. — mad. 
nene starsi sestra. — Miklosich md za to, że ta slova vzata jsou z turc. 
nene matka, starsi sestra, bratr. — Slova ta ale należeji zaroveń n&sledu- 
jicim k rodine indoevropejske: chrv. nana, pol. na na matka, rus. hhhh 
njanja, dem. HjraLKa njanka, pol. nańka niańka chuva; Muz. nan otec, — 
fec. vavvag, vsvvog avunculus ujec, stryc, vavvrj, vsvvcc teta, nfec. vavĄ id. — ir. 
nain avia; skr. nana mater (Geiger Ursprung und Entwickl. der mensch. 
Sprache I. 352.). I stnem. ano avus ded, ana avia, ktere, jak se zda odvr- 
żenim pocat. n poystaly z na no, naua, smn potahovftny byti mohou. 



— G3 — 

Operne orundije st*?ov. negotium, apparatus, instrumentom „cho- 
diti na svoje orundije". op&AiKfl oruinh.ka instrumentom, slov. o rod, orodek, 
orodje instrumentom nastrój. chn\ srb. orudje id. p rek orudje „o eemu 

zdrepćanici (źdrepćanik Ortscheit, Sohwengel) \aliy u vozu jugum, n»t. 
opy/pe orudie instrumentom, utensile, opygiii aem^e^tJiBeKU orudija zemlj* 1 - 
skija instrumenta rustica, — osa*dnyja pffstroje k dol>yvani mest, pevno> 
tium ..komu budjet do nich kakoyo orudje"? a. 1504., pol. zastar. 
orędzie nuntium, mandatum poselstyf, ces. zastar. orudie atensile, yas, 
snpellectile, — z bliny, — sklenć; instramentum „sekerami a rozlicnym ji- 
nym orudim k te jeskyni kazał stożku prorubati" Leg. II. J. 11. „Beze vseh<> 
orudi na moro je pustil a ib. 14. D. — genitalia „zakrycku otcovo orudie, 
neb tu dobu nepo2fvachu liaeek" (gati, spodku v) Hist. schol. 1404. 

lis. Cerroni; — tez komora (camera, conclave) ; nekdy zmeteno s orużie 
arma — stolon, op^ok-ath. -— awib orundovati. agere, pol. orędować rem 
alicujus gerere, defendere, intercedere zastarati, ujimati se nekoho, stćes. oru- 
doyati — pol. orędownik intercessor, deprecator, stćes. orudovnik id., 

hocatus: podobne stslou. cbodataj mediator, rus. chodotaj (pfimluvce, 

rfednik. jednatel, plnomocnik) souvisi s choditi incedere, ire. — Miklo- 

gich Fremdw. odvozuje ze stnem. — Slova slovan. nejsou z german. vzata, 

- germ. stejnokofennń. srodna; nachdzeji se: ve stsas. ar u ud i 

nuntius. ags. a?rende mandatum, nuntium, negotium, skand, erindi id. 

n. a rant i. ar on t i. arunti, też arunti verbum, mandatum, nuntium. 

a. a rant mandatum. angl. er rand id. — ags. ar, stsas. eri, skand. 
ari. got. airus nuntius poseł. — Z&kladem jak slovau. tak germ. slov. jest 
>kr. kuf. ar (1. sg. prses. ar-ami) ire, pervenire; adipisci, zend. ar ire Comp. 
I. L68. — *AHie, v germ. -undi, -ende, -anti a t. d. pfipoua. 

Ocb.A-K os bli, stslov. asinus, slov. osel, chrv. o sal i osao, gen. 

:e.TL, t. j. asjół, pol. osieł, osioł, ces. osel, hluź. wosoł, gen. wSsła ; 

t srb. osałj, gen. osia jak&si morska ryba, z lat. asellus?) — 

s(pr» s. a - i 1 i B, lot . e s e 1 i s ; got. a s i 1 u s, ags. as al, e s 1 1 1 . 

D m. asinus (asse, — an. f. ośli, o), angl. ass, skand, a sn i m. 

g u. jumentum, stsas. ttnem. e s i 1, nnem. Esol; — lat. asinus. 

rec. opoc, jak se zda* mfsto oavog; t«'ź \ celt. rećech: ir. gal. 

(asinus), Horn. asen, ar, nor. azen; — stslov. ocriai 

3 ags. a sald asinus 

se pawdu t\'r«', panuje rozlicne* mmeni mezi ocenami. — Benfej 
• hin (asina oślice) ryńnulo rec. wo, Htm a 
orog, kterśź .im' tk od &ekuv dale na zśpad roziffilo. 

$tavuje got asilua .< fc. d. a goi. a ' ■ 

yus mercenariua -lulu. pachołek, namezdnfk, ha miru asnón 
ibus nit rvire modo aainario, Blouziti, pracovati j;ik<. 

ile i.yti denom. •"! vf$e aredenelio skand, asui (osel), i 



— 64 — 

oślice. — Weber Beitr. IV. str. 293. potałmje to jmeno ke skr. kor. as, 
od nehoż i asa (cinis popel); znacilo by tedy zvife popelave barvy. 

Palanga vedle poluga srb. vectis. pertica paka, żerd, chrv. poluga 
id. s!ov. poluga 1) id., 2) pegma leseni — z lat. palanga, phalanga 
vectis, pertica, a to z fec. qdla£, gen. ędlayyog f. kus dfeva, podlouhly i 
okrouhly, nfec. ędlayyag; palanga, poluga tfeba oddeliti od mrus. pała- 
nok (v sever. Uhrach), rus. miaHKa płanka asser, prvni pochśzi z mad. pa- 
lank, a to ze vlask. palanca Zaunpfahl, Piankę, druhe budto ze sflat. 
plan ca, odkud span. plancha dlinnes Brettchen etc, fr. planche deska, prkno, 
nebo z nem. Piankę, tez z roman. feci yzateho. 

Parma sIov. foenile sennik, obycejne parna id., 2) horreum stodoła. 
Pr idej : ces. perna, pi ma receptaculum frugum, Banse pr istodulek, z nem. : 
stnem. parno (Haupt 3, 462), parn prsesepe jesle, hou-barn foenile sen- 
nik, sfnem. barn prsesepe, nnem. Barn 1) jesle, 2) pristodulek, oploten, dial. 
baarn, barn stodoła, sennik, oploten, pliveń; ags. beru horreum, angl. 
barn stodoła, 2) oploten. 

Pawęza i pawęza pol. — mrus. paveza, ces. paveza druh stitu; 
rum. pavLZi> — z roman. feci: vlask. pavese i palvese velky śtit, span. 
paves, fr. pavois, sflat. pavesium, pavesis, pavesius scuti genus, 
pavenses pi. scuta majora, nfec. TiafihCia, sfnem. pavese. — Śaf. Staroź. 
§. 17, sti\ 324. povaźuje za celticke: kymr. pafais. 

n*urL peg ,r B adj. stslov. yarius pestry, ntroTa peg-ota tuberculum, 
lepra, nuroim^ pegotiy^ leprosus, 2) lenticulosus lice pegotiyo, slov. pega 
macula, lenticula skvrna, piha, pegav, -gast maculosus, lenticulosus, pegovat 
id. (pihavy), pegat Perlhahn, pegatka Perlhenne Numida meleagris, pe- 
gam, spravne snad pegan, ampelis garullus brkoslav, chrv. pega macula 
lentigo, pegav, a, o maculosus, lentiginosus, peguća (piha), srb. pjega; adj. 
pjegav, pjegast t. c. chrv. — rus. irferift pegij yarius pestry, ntraHKa peganka 
Brandente, n^^KHHa peżina macula okrouhla skyrna na biły eh chlupech n. pr . 
koni, pol. piega t. c. slov. piegaty, piegowaty (pihoyaty) — Jung. uvadi ve 
sloyniku też pol. pęga macula, ktereż jsem jinde nenaśel; ces. piha lentigo, 
nseyus, star. peha „piehy" Aqu, — morav. slk. jeste peha — 2) yitiligo, 
pihayy, pihoyaty, morav. slk. pehayy, pehoyaty, lentiginosus; maculosus, cae- 
sius Aqu., moray. slk. 2) yitiliginosus, pihatka (rec) Numida meleagris, 
zastar. piehoyec scrophularia Braunwurz, Muz. piha lentigo, yitiligo, dluz. 
pjega lentigo. — Kofen jest pig colorare, tingere barviti, jemuź pfibuzne 
jsou: skr. pindż (pidż), z ping (pig), colorare, tingere, pihga nigricans e 
gilvo, lat. pin go, kor. pig : pictus misto pig-tus, pigmentum. Miklosich v 
II. yydani slovnika stslov. jisti, że peg^Ł jest z germ. yzato : got. faihu-s 
(z dohadu, nenachazi se ve Stamm. gloss. got.), stnem. fen yarius pestry, 
sfnem. vech, ags. fali (fag) id. — tato slova nemaji nic spolecneho s peg-a, 
jsou ale kofenem svym fih oysem pfibuzna stslov. kofeni nHC, nhc pis, pBS 
pingere, scribere : pisati, ptsati ; żiyo-pisi., -pistCL pictor, fec. Caycaąog malif , 



— 65 — 

slov. buth. pisań yariua, dhtź. pisany id.. sts!ov. pi>s-tn, id., ćes. pestry a t. d. — 
f v feeeeh german, misto puYodniho a sloyan. ;>, fi misto pftyodnfho k, 
slovan. 5, jako: v got. faihu, n. poous, pecunia, tfnem. film. ags, foch. 
nnem. Vieh naproti /rt. peku-s. stprtts. pekn, lał. pecn-B, «fcr, pasu 
stia, z paku). sts!ov. psst, &s. pea - se zmenenym yyznamem. — Pi- 
ki niileżi ke skr. piś, z pik, ornare tormare. tigurare, decorare, 1. 
prses. pinś-ami, odkud peśahi-s pnlcher krasny, Hprus. peis&i scribil 
scribunt, peisaton scriptua paan, peisalei pismo; tćh"ż p&yodn jesi i 
woat-ilog pestry. kor. pik. 

lltMAn, penangi, stskn-.. Custoji mmm denarins, obolus, assarium. nuni- 
mulus, bulh. penez. slov. penez, penezi pi. nummi, pecunia, chrv. penez, 
pi. penezi. srb. penezi pi. pecunia. obycejne Be uziva novci, rus. ii1.uh.u> 
penjaź nummus, ze stslow, mrus. pinjaź, pol. pienią z d id. pi. pieniądze 
pecunia. ćes. peniz, star. penieź denarins, nummulus, obolus. pi. penize pecu- 
nia, slk. pen a z, hhd. pjenjez, dhd. pen je z; alb. penez — rum. pinztrie 
domus monetaria. ma<F. pen z pecunia, ba i turc. penez, lit. piningas i 
pinigas nummus, pi. piningai pecunia, styrus. penningans pi. acc, — słnem. 
phenninc obolus, ags. pening, pending, penig, peneg denarins anglo- 
_ siclus, 3) as, skand, penningr, śved. penniug denarins, 
nummus, pi. penningar nummi, pecunia, holland. penniug nummus. — Mi- 
kk-sich povaźuje imuri.. n-Kimh za cizi. za pfieinou koncovky an, *3h. — Jak 
udano v Rozpraye o cizich slovech, jest v Zeitschrift fur yergleich. Sprach- 
hung 11. 173. \ysloveno to rnineni, źe stnćm. phenninc pochazi 26 
an. — DiiYody tam proneśene mne znamy nejsou, neb jsem nemel pffle- 
sti, poznati ten yedecky casopis. Bud jak bud, penangi>, penanzi. i germ. 
pening souvisi pravde podobno se skr. kofeneni pan, 1) l ad er e (tesseris) 
hrśti (y kostky), 2) in lusum ponere, iu uleam dare, yaaditi ?e hfe, 3) lucri- 
ficare ziskati. 4) yendere prodati; pana, m. ładna 2) pretium lira, cena. '/.<■ 
nejsou yśechna slova s koncoykou ang-B, anzi cizi, dokazino pod retanzt. 
Penkava ćes. friugilla, slk. pinka id. tóź v nektcryrh Sastech MJo- 
ravy pinka, y jinych pinkava. Mikloeich pravem poi<>vnava rtnem. fincho, 
srnżm. vinke, finem. Finkę, bavor. Pieffk; vlask. \ dial bendt finco; 
f. pin ty. — Dodati tfeba, ze i v romśnstyeb fececb aalezajf se podobne* 
znejici jmena toho ptaka: vlask. pincione, /r. pinaon, atarśi psani spuseb 
pin <; on. ipan. pinzón; sfłat pincio (Papi 

Piebgować >wać pol. co \v temnś, 

pocMzi z ntm p f] egen. 
Piło, gen. pileća hhd. pulltus anserinua bouse, dhd. pile, Broynarś 
Miki. — za turc. pilldż" kun- — a bulh. trb. pale (osie), chrt>. 

e (hinnulus); lat. pullu p a 1 e ji era b lat. i 

bo z nich yzato; a jmśnem pile, piło md ile aotya co spo- 

luź. naci bulh. pile n. pileC, pilence a\i.-, pulliis 

gallina.- 5 pile gen retapullus, 2) pullu- gaUinacens, 

5 






— 66 — 

pil ad f. collect. pulli, aves cohortales drubez, pilica gallinula, pilence t. c. 
pile, pileż mnoźstvi małych deti soboles freąuens — pfibuznymi jsou, jak 
se podoba, lit. pylis, pyle anas domestica kachna, lot. pile id., nem. dial. 
Bille anas domestica, v Hess. n Westfal. Frank., kdeż se take na kachnu vola 
bile! bile! pile! pile! 

Pipie chrv. kufę pullus gallinaceus neni odvozeno z lat. pip ar e, 
nem. pfeifen, nybrż naleźi — za roven se ces. pipa infans „infantem mulieres 
appellant pipa" Eos., slov. piplje, pipljic, chrv. pip lic pullaster, srb. 
pipie, gen. pipleta gallinula, piplica id. pipac, v pisni, passer: vrabac pi- 
pac, slk. pipiśka alauda fistulans, angl. pippit id.; stprus. pippalins acc. 
pi. aves, mene spravne pepelis, pipelko ptak, lat. pip i o, gen. -onis 
ptace, rec. ninoc, tzTtzoc, 1) — mnca eine Art Baumhacker, 2) — lat. pipio 
ptace, 7ii7t-Qcc jisty ptak — ke spolecnemu kor. pip : rec. mnalCw, lat. 
pipo, pipio, inf. pipare, pipire, pipiare, ces. pipat i, pipnouti, 
pipteti pipire, lit. pyp-iu, pyp-ti pipire, vagire, sved. pipa pipire sibi- 
lare, holland. pij pen id., tibia canere, si-nem. pfifen sibilare, stridere, angl. 
pip pipire, sibilare. — Sem naleźi i stslov. iiMieas pip-ela sambuca, nmio^ 
pipola tibia, mene dobre tympanum, cithara, lit. pypele fistula, tibia, sved. 
pipa fistula, holland. pijp fistula, stnem. pfifa, też phifara, srnem. pfife, 
ags. pipę, angl. pipę id. 

[Wen, n^ru, pungva, pungy, gen. -g^ye stslov., 1) ooianoc corymbus 
(qoi(7xoc ozdoba, okrasa ve spusobe granatoveho jabłka), 2) malum punicum 
granatove jabłko „pungvy rumeny vb lici javljachu se w Sabb. 137., n^rBHip 
pungvica globulus, 2) corymbus (corymbus hrozenjDfectanu, chomac), Berynda 
vysvetluje slovy: kutas (tfapec) 2 guz (boule tuber), pol pągwica (guzik 
skórzany u kożucha, kożeny knofłik) globulus fibulatorius, rus. nyroBHiia pu- 
govica id., lit. pugwycza, ze slov. — Prvotni vyznam zda sebyti: chomac, 
tfapec, boule, hmota (kulata) i muże se povażovati za pfibuzne: skr. puhga, 
m. n. puńdża m. acervus, multitudo, turba — rum. pungt crumena mesec 
na penize; — got. puggs t. j. pungs @allavriov (t. c. rum.), ags. pung sa- 
culus, stnem. phunc marsupium, skand, ptingr, fris. punge, sved. ddn. 
pung crumena. — Grimm Gesch. str. 300 ma za to, że vyrazy germ. po- 
chazeji z byzantinskeho novyyl,. Yyskyta se i v nrec. 7iovyyl, novyyiov crumena ; 
— do stfed. i nov.-fec. se"ta slova, zaroveń mnohym jinym, asi ze slovan. 
dostała i zmenila pak vyznam. 

naawa plaka stsrb. lamina, tabula, plaky kamennye Sabb. 33. — 
z nrec. nlana id. też tabula lapidea — a to ze starorec. alaC, gen. nlanóg id. — 
pozoruj i skand, flak ve słożen. skip - flak tabula naufragii, angl. flake 
tabula, lamina, stratum Platte, Schichte; — sem naleźi, jak se zd&, i stslov. 
nftOYa ploca forum, też saxum, prvotne lamina, planities ploska, bulh. ploće 
lamina, tabula, slov. ploca id. srb. ploca lamina, 2) sołea ferrea podkova; 
stslov. ni\0YHuiT6 plociśte forum, chrv. plokata id., lit. plokas pavimentum 
dłażba. — 



— 67 — 

Od techto, myslim. że tfeba oddeliti stslov. uajci p lacha segmentam 

ukrojek (collect. imuituc plaśije assulae), rus, n.iaxa phi cli a plosky, odstfpenj 

kas dfeva, frustum ligni tissi. caudez, kterći Miklosich nepravym sposobem 

iad. peleh lamina; neb peleh neni nic jinóho neźli £00. *2fc. 

pi ech, z nem. Blech. — S placha srov. ags. flób fragmen. 

fhoin plngi Trigl. aratrum, faift, ftfov. pług (slow plużiti arare), 

chrv. srb. pług id. pług zemłje jugerum (pluźiti. drzeti płub, sustinere stivam) 

njiyrB pług aratrum. 2) kus polo, kteró ćlovek za tri dni poorati mftóe, 

mrus. płub. pol. pług, des. płub, hluz. płub — fo'f. pliiga:., stprus. plugis, 

rum. pług, alb. plioiiar aratrum — stnem, pfluoc (plob, fluoc), srnem. 

p f 1 u g, hol land. p lo e g, skand, p 1 ó g r, śved. p 1 o g, ddn. p 1 o u g, OfłgrZ. 

plougb. star. angl. pi o w. Miklosich jest tobo niineni, ze pocbybnost, zdali 

sIoyo jest slovanske, neni jeste odstranena. — Grimm Gescb. 1. 40 ma z 

pfićiny, ze pocat. pf a p vzbuzuji podezfeni puvodu nenemeckćbo, za to, ze 

uyedena slova germ. jsou ze slovan. vzata. — 

ipfibodnejsim odvozenim slova pługi* zdii se mi byti to, ktere od 

Grimma pochazi, totiż od kofene plu nayigare (ćes. płouti), skr. plu (1. 

praes. plavami = stslov. iuok* plovun) natare, nayigare, nave proficisci, 

transsilire a t. d. — srov. v te pfićine skr. ar itr a-m (veslo, lod), które" 

>i\ lat. aratrum, slovan. o radio, orało, skand, ardbr, stsas. 

er i da. stkymr. a kom. a radar pfijalo yyznam plubu; uvaż krome tobo 

skand, er i a (orati), ar (obdelavani pole) i ar (veslo), ags. erjan (arare 

ti) i are (veslo), sved. ara, ddn. aare (veslo), angl. ear (orati), oar 

3t. 1) veslo 2) verb. veslovati ; lit. ar-ti, ariu orati, ar klas (płub) a 

ir-ti. iriu veslovati, i r ki as veslo; i ztenćeno za. — 

fh-LK-Ł plik-B stslov. turba, populus, cohors, eipeditio militaris, acies 

instmcta, castra (zastup, lid, vyprava yojenska, tabor), slov. polk, n£kde 

puk. chrv. srb. puk (populus lid), rus. mrus. iio.iki* połk, pol. pólk. spniv- 

neji pułk. ćes. pluk, oddeleni vojska Regiment, stces. pl'k cohors, caterva 

turba „knieź Svatopluk zatrati reś Vrsovcóv pluk" Dal. e. 5<>. (t. j. rod): 

8tslov. o-haiyhth o-pltćiti iu acie collocare, rus. o-no.iuim. o-połćff ozbrojiti, 

raviti k vojne, stslov. o-ii.my€iihic o-pltcenije acies instmcta, n», o mu 

Menie o-polćenie ozbrojeni, 2) vojsko. Miklosich se donnimi, ze ptaki jesi 

germanskeho. — Duvodfiv zvukos]ovn\Vh, pro ktere* by souditi było, 

vo jest piivodu ciziho, neni tu docela żadnych, atarobylosf i znamenitó 

r< ddujf Łomu, le i jesi od \<- 

kuv spolećnou majetnosti reći slovan. lit i germ. UL pulkas torba 

agmen. populus (zastup, lid), lot. pulka cohors, agmen; rtnem. role, v <» 1 h 

iluś, skand, folk populus iylki agmen, caterra, ag$. fylce id. i fole 

ilns, stsas. folk id angl fped. ddn. folk id., skand, fylkia aciem in- 

. fylking acies instructa, a tim Bouhlasi 8 vrchu hv.mI.mi.'' o-pl-BÓiti 

— Grimm Gesch. I. str. 229. uvśdf rtc. n6X%oq [lid), Merę* by — jestii sku- 

:y.-h penezfch Kretensk^ch pHchazj — tel pfflmznosl jevflo. — 

6* 



— 68 — 

pl-tk-L povstalo pfesmyknutim hlasek z pi»lki>, kor. pT&l, pfipona k-B, — pr- 
votni tvar tobo slova ukazuje lit. pul -kas; — prvotni vyznam: mnoźstyi, 
srov. shr. purii multus (mnoby), ved. pulu, od skr. kofene par, pf irnplere 
2) seryare, tueri, custodire, 3) traducere, part. perf. pass. purna— s impletus, 
plenus = st slov. nram plimB (pln-y) ; z teboż kofene pocb&zi i lat. p o - 
pul-us. — 

Podgana slov. mus rattus. — Miklosicb odvozuje pravem ze vlask. 
(benit.) pantegana mus amphibius; pantegana stoji, jak se zda, misto 
ponticana, nrec. jest novxiy.lov mus, 6 [isyalog ttovtmóc, take bez [isydlog, 
mus rattus krysa. Sem n&leźi i morav. slk. potk&n, mad', patk&ny. 

noraiiB pogan-L adj. noiMiwiii poganina subst. stslov. gentilis, slov. 
pogan, ces. poban — z lat. paganus, od pagus, vlastne vesnićan, venkovan 
— tfeba oddeliti od stslov. nor.iin po-gant adj. impurus necisty, no iwmmi 
po-ganiti profanare, hulh. po-gan, slov. srb. pogan, a, o impurus, pollutus 
necisty, poskvrneny, srb. pogan f. stercus, po-ganiti polluere poskvrniti, 
po-ganjenje pollutio a t. d. rus. no-raHHT& po-ganit profanare, polluere, nora- 
hbih po-ganyj impurus, mrus. pohanyj id., rus. noram. po-ganj f. sordes, 
pol. ganić, -nię vituperare, gańba vituperium, na-gana id., ces. baniti ba- 
neti vituperare, bana Yituperium, ignominia, vitium, ban-ba ignominia de- 
decus, po-haniti, -neti eontumelia afficere — lot. ganit polluere, inąuinare. 
Kmen gan, jak se zda, z gadn, vysutim d pfed w, jako ve stslov. po-vonb, 
vedle po-vodbnb, inundatio, ces. povodeń; pravy kofen by byl tedy gad : 
stslov. ra$HTH gaditi yituperare, abominari, rus. ra^HTt gśdifi nauseare, inąui- 
nare, polluere, stces. baditi yituperare. Podobnym spusobem należeji, jak se 
zdd, stslov. tahath ganati proponere, ruumne gananije propositio, conjec- 
tura, senigma, 3s-ranxTii za-ganunti conjectura asseąui, slov. go no tka, za- 
gonetka, chrv. srb. gonetka, za-gonetka (zabada) ke kor. gad : stslov. rs- 
^aiH gadati, conjicere, putare, conjectura asseąui Mdati, i v nieb tedy d pfed 
n vypadlo. 

Ilpnnop^ prapoi"Ł stslov. 1) vexillum, signum, 2) tintinnabulum — 
noponofn. poroporb Vost. 2. 156. jest forma rus. — ■ npnnophifh praporbCb tin- 
tinnabulum (zyonek), slov. prapor, praporec vexillum, chrv. srb. praporac 
tintinnabulum, dem. praporćić, mrus. prapor, rus. npanopi. prapor, dem. 
npanopeirB praporec — forma stslov., neb prava rus. forma jest poropor — 
vexillum, 2) meton. cobors, pol. proporzec, proporczyk vexillum, ces. pra- 
por, praporec, 1) vexillum, 2) meton. cobors, 3) pluma — od kof. par vo- 
lare, jako pracb pluma od prebati — rum. prapor. Mikuckij v Izv. uvadi 
take lit. papartis (vexillum) t. j. pa-par-tis; kof. par. Miklosicb povażuje 
np^nopB za cizi i poukazuje k nrec. ąlaiinovQov, lat. flammula. Prapor neni 
puvodu cizibo; kofen jest par volare, volitare, stslov. nspHTH par-iti yolare, 
litati, npaTH, nep& prati perun id., 2) ferri. Prapor povstalo pfesmyknutim 
blasek z par-por, kofen zdyojen, jako na pf. ve slov. mramor vedle bramor 



— 69 — 

die Werre gryllotalpa (s*tfr), z mar-mor, jehoz koron jest. jak se zda* mar, 
skr. mar murmuraro : marmara-s, marmur, Busurrus. 

np:i-iip&,vi. -np.Y»,vi». npt;-iipm r \i. npn-iifUA.i pra-prunda, -prundi., pre- 

prunda, -pranda słslov. purpura — spravnejśf forma zda se byt i s pro — 

Miklosich Fremdw. povażuje za cizi, dokłada je: ..Wahrscheiulich ans gr. rrof- 

'. entstellt." Nelze porozumeti, jak by z rroęcpttęa modem'' Btslov. tvary vy- 

yinouti se mohly. — prepranda, -prunda a t. d. jsou pfiYodu slovan. koren 

npaj prand urere paliti; rum. a-prind accendere zapaliti. a-prindere inilam- 

matio, pol prędanie ustio palenf, rus. prov. iipy;urn>cn prudifsja t. c. za- 

ya, grefsja fervescere calescere, des. pruditi accendere urere „Praeh z ka- 

mence prudi mrtve telo uebo maso a susi nimi" Knili. lok. 1544. o-pruditł, 

uditi iucendere. — Podobnym spusobem souvisi pravdopodobno gaci eor- 

cura (purpura) se skr. cur urere, ze starsiho kur, (słslov. KoipiiTH kuriti, 

lit. kur-ti a t d.), a stsIov. B.irp-K bagrt purpura, L r ) vestis purpurea se skr. 

bliadź. z bhag, (1 sg. pr«s. bhfulzajami uro, coąuo). 

nptcbH-L presbn-L dulcis, recens, non fermentatus sladky, ćerstvy, 

sny, pfesbno pivo. testo, salo, presbm> med, presr>ny ryby, purus „pres ni 

rekśe cisti Krmć. - Mih. o-nptchH-bKT*. -iihkt. o-prćsbindrb, -nik-b azymum, bulli. 

pres en, fem. presna recens, presenćen hleb (non fermentatus pfesny chleb), 

slov. presen crudus, non fermentatus, chrv. presan crudus, srb. pr i je san, 

3an recens. crudus. presno meso; dulcis, presno mljeko, prijesan bljeb (non 

: recens. presna rana, koza, rus. npliceiiT,, irptcm.iu presen, 

snyj non fermentatus, dulcis, presnaja voda aqua dulcis (no siana.), pre- 

• mołoko (sladke mleko), presnoje testo, pol. przaśny azymus, przaśnik 

panis azymus, ces. pfesny azymus. fig. sincerus, verus „pfiesny chleb, — 

:n należi i pfisn^ severus, austerns, pfieseń rigor St. 

— Pfibuzna, jsou : stnem. frisc, srnem. vrisch, nnem. frisch recens, 

crudus, vegetus, doi. -nem. frisk, ags. fersc dulcis, purus, skand, ferskr, 

frlskr vegetus, 5ved. farsk, frisk, ddn. fersk, frisk — z german. pfeslo 

i i do fQi':i roman. — vlash. span. portug, fresco, jr. fi- ais, f. 

frafche; uź srlat. friscus. Miklosich poukazuje k recem. germańskim. 

. źe — kdyby to slovo było porodu germanskóho — Botra by 

sledne była v nem proyedena dvojhlasl tóź by souhlasky h po i 

y sled by] pozustal, jako v Uf. preskas, prSszkas aon for- 

mentatus, ktereź pochśzi z nem. — Konećne* i vellri rozfiffenost ve Blovan, 

i proti cizimu puvodu. Można* /■ i lat. priscus 1) Marnd.iuiy, 

iźny. pn-ny. jest sroduym. 

Mł.iifiT. psprB, n&dy m.m.f.i, phpr.rb. pbpr.n. (pipei uhnę* rodle 

"' — nejen ve slovan. ale i v jin^ch eyropejsk^ch Fecech pnvodn cizfbo. — 

ijimavo, kdyź se ukaże, jak yelke* ttosti to jmeno doftlo i i 

- bulh. piper, peper, slov. prper, peper, chrv, 

ar, dle Śaf. III. perper, trb. papar, t.'v biber / turę. bib 

(chrv. srb. paprik;. im annuum pepf 



— 70 — 

pfeslo i do mad', paprika), rus. nepeiyb perec, jak se zda, misto peprec, 
mrus. perec i po per, pol. pieprz (pieprzyca to, co paprika), ces. pepf 
(perny, vedle peprny, piperatus, pernik artopiper), Muz. popjef, dluz. peper; 
lit. pi pi ras (zrno pepfove), pi. pipirai pepf; rum. piperiu, alb. pi per; 
nrec. mnści., lat. pip er, fr. poivre, vlask. pepe; — stnem. pheffar, stsas. 
peper, skand, pi par, ags. pipor, (pepor, peopor), angl. pepper, śved. 
peppar, holland. peper; ir. piobar, pipur — skr. pippali, pippali; 
pers. pel-pel, pil-pil (Śaf. III. 455.). 

PaMhtrL ramBrn^ casteji pawEin ramemb adj. impetuosus, vehemens, 
celer ; letalis smrtonosny ki3b* (kuit-u* Greg.-Naz. (jazva vulnus rana); piMniio 
rameno adv. alte, valde, vehementer, ramene adv. celeriter, graviter, pawBMhCTBO 
ramenbstvo vis, silą, ramna misto rambna alta Azbuk. slov. r a m e n, a, o 
magnus, rameno valde, ramino, vehementer, ćes. n&ramny permagnus, vehe- 
mens, adv. naramne valde, insigniter, vehementer, summopere. Miklosich srov- 
nava stsas. irmin rnagnus ve slożen. irmin-thiod (thiod gens, populus), stnem. 
irmin magnus, ve slożen. irmin-deot, ags. eorman; to vsak znaci terrestris, 
universalis : eormen-cyn genus humanum. Vyskytaji se jeśte stnem. irman-sul 
altissima columna, universalis columna, irmin-god mundi deus, skand, ior- 
mun permagnus, — rekr taurus permagnus. f>«Mi;in» by mohlo byti s temito 
slovy srodne, pak by było pfesmyknutim hlasek z armeni> vzniklo, jako 
raman r&me z arman, s nimż pfibuzny jsou: stnem. aram, nnem. Arm, lat. 
armus. — Jest ale i to możne, że ramene a ostatni souvisi se skand. 
ram-r fortis ; firmus, validus. 

Peueiih rement m. stslov. lorum Ostrom. Svjat. a t. d. 2) calceus, 
collect. peniCNHie remenije lora, dem. pgmukt> remyk-B lorum, bulh. rem en, 
remik, slov. remen a pfesmyknutim hldsek jer men, srb. remen, remik, 
collect. remenje, rus. peMeHb remen, dem. peMemeKt remesók lorum, mrus. 
remifi, pol. rzemień id. rzemyk 1) id., 2) crumena mesec na penize, ćes. 
remen, coli. femeni, dem. femenek, zastar. femyk lorum, dfive też kuże: 
rzemen corium Aqu., Muz. rjemjeii, dem. rjemjenk, riemjesk, dluz. rjemen 
lorum; — lit. rymas id. — stnem. riumo lorum, srnem. rieme, nnem. 
Eiemen id. skand, reim, rsema corrigia, sved. rem lorum, holland. riem 
id., ags. reóma, -an membrana, ligamentum, angl. ream lorum; srov. też 
staro-kymr. ir. ruim das Band (Beitr. IV, 404). Otazka, zdali rement z 
german, pochazi, nebo zdali to jmeno slovan. i germ. fećem od praveku spo- 
lecne jest, posud rozhodnuta neni; to slovo jest v germ. fecech rovne tak 
etymologicky temne, jako ve slovan. a v techto jest rovne tak cetne zastou- 
peno, jako v onech. 

PeT/»3h retanzb m. stslov. catena, mrus. pemsb retjaź, pol. wrze- 
ciądz, rzeciądz skobni fetez Thurkette, ćes. fetez, morav. feta z, slk. 
retaz, Muz, rjećaz, dluz. rjeśaz; rum. r^teaz; maci', retesz obex, ze 
slov. — lit. reteżis Hals- o. Halfterkette torąues, stprus. ratinsis catena. 
Miklosich v II. vyd&ni sloynika stslov. pronesl totomineni: „peregrinum esse 



— 71 — 

Tidetur respondens Focabulo cuidam german, in i n g* exeuuti. u — Jsou vśak 
też slova, kterd se konći v i3k, mi a proco jsou bez odporu pfiyodu slovan- 
skeho: ve stslov. se nachazi ftocoTin robotang servus, słćes. robotez, ylastne' 
robotiź. jemuż by so rovnalo sts!ov. poROTA3h, laborator angarius ; operarius 

botiezi tvoji (negotiatores tui. operarii) Ms. BeL 35. — Koucovka mu vyvi- 
nula se z ari, stencenim -k v h, pfed nimż pak g se proinenilo v z; teto 
koncoYce stoji ua proti v gonu. feeech ing, got. ings; ale i v Ut. nachazi 
se koucovka ingas (v adj.), ua pr\ iu o i li ugaś adj. aruans, benignua mi- 

tny, laskavy od móiló laska. kor. mil; możne tedy, ze tato pfipona była 
uź v dobę predhistoriekć touito trem jazykiim spolećna, byt i pozdeji nektera 
i s tim zakouceuim była z germ. do slorau. preśla. — Dle pol. wrze- 
ciądz by so podobało, że prvotnf tvar stslov. byl asi vretanzb od vreti clau- 
dere; tomu ale odporuje stpru*. ratiusis. Y ags. racenta (catena) jest pfi- 
buzuosti ua odpór A- naproti slovan. /, a t ua proti sloyan. z. 

Romar s/W poutnik peregrinator religiosus odvozovano od vlask. 
r om ero. fr. romier id. a to od Roma Rim, jakoby vlastue znacilo putu- 
jiciho do Kima: avśak ve slov. pfichazi i sloveso romati peregrinari, (reli- 
gionis causa) putovati, s kterym srov. angl. roam vagari, peregrinari, roa- 
mer yiator, jeżto sotva souvisi s Roma Rim. 

PonjTb. poruTA ropatb i ropata delubrum, nemeckaja ropatb Izv. 
rus ponarB rópaf chram pohansky; srov. stsas. racud domus, sedes, 
templum, ags. reced (raced) a?des, domus; k dosti casto pfechazi v p. 

Povxo ruch o słslov. ouus, onus navis, supellex, spolia, vestis, ruch o 

żentskoje. rucha s vii sn a pi. (hedbavna), poiwao ruchlo onus, onus 

navis. prvotne asi: zbożi. poiiiimui rusi na nundiae trh, vlastne merx zbożf, 

r kupecb ruśinu pogubivb" Ephr. - Yost., hulh. ruho vestitus, slov. ruha, 

rjuha linteum. chrv. srb. ruho yestitus, chrv. tez ruh, struś. pyx.io ruchło 

nafadi. nynejśi pyx.-ifub ruchljad id. ruchljad mjagkaja kożesiuy, 

. rur- ho piast żensky pal limu muliebre, 2) Schleppe am Frauenkleide, 6es. 

icho, star. rucho vostis. amictus, yestimentum, dem. obs. rusce id. 2) 

o u eh a, rouśka, Btar. rucha, ruSka linteum, flammeum, ve- 

lum „ućinista Bobie vienky tocis zastierky jakoźto ruchy Hist. sch. Ms. Cerron. 

ruchu tćź = Ust. Btola, potni roucha Budarium, dem. obs. ruSice mały §a1 

pannus. — rum. rufo mad. ruha vestis, ze ąlov. - nrec. $vv%ov 

pan: 1. ta ńoi-ya \ jarcinae zavazadla, $av%ii>oc bou- 

keirj chyby ze stelo?. - nachazi Be i ve ełprua. rukai pi. restes, lit. 

u-r mim. u zda so byti pfedponou, jako v Ut. a-zbonaa 2ban; srov. rtnłm. 

stimentum, ober-ruchi Leyitatorium, eo by Leyitatoriom znacilo nevim, 

ani/ ■ <<. sloynfku oalezl, mi snad byti „leyitonarium", 

tluje Ducange lakto: „osi colobium lineum Bine manicis, quali 

moL. i utuntur". Kofen zdi Be byti ruch, z ruS, $kr< rufi (1. 

par.) ornare. 



— 72 — 

Povce rusrb stslov. adj. flavus, subflavus, rufus, igni siuiilis povco-B«aci 
ruso-ylas-B flavam comam habens, bulh. rus flavus, slov. rus, a, o rufus, ru- 
bellus, ruso vince, rusa glava — vedle rosa, ktereż jest vlask. — chrv. rus, 
a, o: rusa brada, rusa glava, ruso vino rufus, flavus, serb, rus, a, o rufus 
rusa glava, rus. pycLin riisyj flavus blond, mrus. rus, a, o, pol. rusy, ry- 
sa w y rufus, ćes. rusy rufus, flavus, rysy, ryśayy, r y s a v y rufus, ryska 
1) rysavy clovek, 2) rysavy kun — stslov. povcuTii ruseti rutilare, rus. pyctTB 
rusefi flavum fieri. — Miklosich povażuje f>ovcE za cizi z gr.-lat vzate. — 
A vsak rusi. jest jedno z tech pametihodnych slov, ktera — jsouce spoleć- 
nym vlastnictvim ne-li vsech, tedy aspoń mnohych reci indoevropejskych — 
aź do nevystihle davnovekosti sahaji. Nachazeji se: v lit. ruzwas — misto 
ruswas — rufus (o konich), srov. take lit. rauszes f. pi. sanguis ferarum 
(krev zvefi), lot. rusa rubigo; holland. ros rufus; — zdali stnem. r o samo 
rubor, aerugo, lentigo sem należi, neni jisto; — lat. rus sus, odkud vlask. 
rosso; rec. coihtioc rubidus, rufus, nrec. cowaog flavus ; — alb. rus flavus, 
rum. rośu, mrum. qoixjov — skr. ruś-ttnt (ved.) rutilans. 

PiJKh rtzB stslov. secale Sbor.-Kir. 23. bulh. i"BŹ, slov. reź (adj. 
reźen; reźiste Roggenfeld) — Miklosich uv&di formu rź — chrv. raź, adj. 
raźan secalinus, raźovica reżny chleb, srb. raź, gen. rźi (su raź i ca, su-rźica 
triticum secali mixtum = ćes. sourźice), rus. po^cL roź, gen. pjKH rźi, 
pol. reź, gen. rźy, ćes. reź, gen. rźi, Muz. roź, gen. rźe, dem. rożka; 
stprus. rugis secale, lit. rug-ys granum secalinum (zrno żitne n. reźne) 
kr&sne souhlasi se stslov. p-ŁJKh, povstalym ze starśiho rugi — lit. pi. 
rugei secale, adj. ruginis secalinus; lot. rudzi; — ags. rygę, skand, rugr 
i rug, n. śved. rog, rag, ddn. rug, stnem. rocco, roggo, nnem. Roggen, 
holland. rogge, angl. rye — też celt. rhyg (kymr.) ; — sflat. rog o, z 
germ., mad', rozs, ze slov. — -fin. ruis, ruvis, gen. ruktin, est. rukki, riigga, 
jak se zda, z german. — Pfibuznost jevi i rec. aoyCa f. vedle 6qv£ov n. (ryże), 
ktere pravde podobno z 6cvyja se vyvinulo, o jest pfedsuto, jako caste v rec. 
srov. ódovg, gen. odórr-og (zub) s lat. dens, gen. dent-is, lit. dant-is, skr. 
dant-as, got. tunth-us, aneb ó-q>Qvc brv, obrv, se skr. bhru, loc. sg. bhruvi, 
stslov. bri>VB, zend. brvat (th.), stnem. prawa, nnem. Braue, ags. breav pal- 
pebra a t. d. — Slusno, to jmeno pokladati za spolecne vlastnictvi reci indo- 
evropejskych, ve kterych se nachazi. 

Cuiap-L samari. stslov, onus bfemeno, 2) sacculus mesok Azbuk. 
bulh. samar Tragsattel, slov. chrv. samar clitellae, srb samar id. 2) sagma, 
onus : konj za samar ; rus. caiyiap^ samar, pol. samar clitellae dle Jungm. slov- 
nika — alb. samar, somar clitellae, rum. samar; mad', szamśr asinus 
(osel, jako zvife k noseni bfemen urcene), mrus. somar (v sever. Uhrach, z 
mad.) id. rovneż i slk. somar id. — vlask. (benat.) somaro asinus, odkud, 
jak se podoba, do mad. pf eslo ; srlat. somarius, jr. sommier (soumar) — vla- 
stne puvod\l rec. r>a\iaqiov schol. LuC misto a vedle aay\)iaqiov } pi. aaytiaQia 
Packthiere, od aćcy^a clitellae, onus soumarske sedlo, bfemeno, nrec. <jafió.Qiov 



— 73 — 

vedle (Tctyuccotot; też (jouantor, clitellae soumarske sedlo. — £es. sournar ju- 
nieutum clitellarium, 2) clitelltt poohśzf z nem. : stnem. s o unia vi, srnem. 
sou merę eąuus clitellarins od soum sagma, Barcina, odkud des. soum onus, 
a^s. seamere eąuus onerarius, jumentum. seman, synian onerare od seam, 
seom sutura, '2) sacculus, 3) sarcina jumentaria, onus; było i srlat. san ma, 
animal quodvis sarcinis destinatum, odkud vlask. suma bfemeno. — Soni m'i- 
leżi i Óes. soumna" gravida, pnvgnans, stćes. siimniee nyui silniee chaussi 
german, soum odvozuji nektefi też z rec-lat. sagma: nevim, zdali prśvem. 
CejfB#Ł BelBd rus. clupea harengus, mrus. se^edeć, oseledeć, 
pol. śledź, ces. sled id. — cizibo puvodu, jak rus. forma dokazuje: skand. 
I . ddn . s i 1 d, sved. sili id. ags. s e o 1 e d halee ; — lit. s i 1 k i s m. s i 1 k e 
f. lot. silkjis, stprus. sylecke jsou bliżsi lat. halec, z ktereho by pocha- 
zeti molily. promenenim A v s: dle s/ou. serdun (sled) mohlo by se mysliti, 
źe selbd poslo z fec.-lat. sarda, ktereż se ale yyznamem ruzni. 

CrAGpi sjabr'/> struś, soeius, nynejśi rus. prov. CHEp^, CHEepi. sjabr, 

er, a zkażene masep* saber soeius, yicinus spolećnik, soused, stslov. forma 

by była cicpi sanbrB, soude dle mad. s zim bora consortium, czimbora so- 

isors, ktereż Ballagi ve slovniku svem uvadf, pak dle rum. stmbri, 

jeboż yyznam v Rozprave o cizich slovech uddn neni; s nim souvisi jak se 

rum. -imbrije merces, pramiium mzda, odmena, Schleicher Douai. 

nyadi i pol. siabr; to jest ale forma rus., nebofi pravd forma pol. by asi 

była siębr; lit. sebras cocius, consors Tbeilnebmer, Genosse; Kunde, ktereż 

s. — Miklosich Fremdw. porovnava rec. ffv[ifłokov; pi. za tróppoka 

znaci obchodni smlouvu mezindrodni ; jest i avfi(3oXaiov obchód, obchód kupecky, 

umluYa. Proti tomu da se namitati, że by ze symbol-on była se bezpochyby 

jini forma vyvinula, neżli sanbi"L, sjabr. To slovo by mohlo byti też puvodne 

slovan. i BOUYiseti se skr. korenem samb colligare svśzati, spojiti. 

Skarb pol. thesaurus, mrus. skarb id., rus. oi;apr> r r> skarb 1) id. 2) 
llex, CKipKi thesaurus Azbuk. Per. 11. 40.; lit. skarbas thesaurus (po- 
kład, z pol.) — jsou puYodu germ. : stnem. scerf, srnem. scherf obołus. 
3 c h e r f, S c h ii r f 1 e i n ; skand, b k a r f r, sved. s k ii r f id. . ags. BC60 r p 
. habitus cujusvis generis; — s eh er pa, scherpha, 8 ci r pa mo\iły 

•b.) 

Cmuu skolka stslov. Lntegumentam, ostreum, concha, testa, „vo Bkol- 

rum crustis: tćź cmokma, cmmm skałka Pal. — bulk. 

•jkaconoba, mfsto skoljka, stsrb. skolfcka testa Danie', uyni Bkoljka, 

ha, chrv. slov. skoljka id. — rum. Bkojki. — Miklosich po* 

-kolka za <-i/.i. /. germanskćho pfijató; uach&zc botiź: s/cnnl. 

:, skal. skal poculii ' skał putamen, ■/.;„. skaal, 

e 1 1 concha, I eal u putamen, %i cala 

li ;'i I e, schal i - h a I e putam i, integameotum 

. kamen*. i; — rec. tnudłę patera, 



- 74 — 

catinum Hesych. — (TxaXXiov catilJum, poculum. — Vsechno to mohlo by byt 
ve spojeni se skr. challi f. cutis, pellis, cortex, skr. eh = sk jin^ch pfi- 
buznych feci. 

Ckot^ł skot^ stslov. pecus, jumentum, animal „skoty źivotBnyi" 
aloya Co5a Śis. 216. imenBJa i skot-B Chroń. I. 154. 18. koni i skoti. 
ib. 162. konBski. skot^ Men.-Leop. vb ćrBne skote Misc.-Śaf. 136. 
skoto ovBcij; ckotł skotB f. jumentum, cKomiia skotina pecus, asinus, equus 
„skotina, reksę konB iii osie" Krmc.-Mih. ckotsi skotan jumentum ckothuitl 
skotistB asinus, cKOTaph skotarB pecuarius; bulh. skot pecus, slov. skot fetus, 
progenies, chrv. skot id. (skotna forda, praegnans bfezi), srb. skot pecus, 
2) progenies: pasju skote! (pse!), skotina augm., srov. kot progenies; rus. 
ckot-b skot pecus, struś, też tributum, census „na ca ś a skot^ brat i, oto 
muza po ćetyri kuny, a oto starosto po devjati griven-B, a oto bojara po 
ósmi desjato grivenB". Bor. 62. (dan, davka), CKOTHHa skatina pecus, mrus. 
skot, pol. skot pecus (skotak pastor, 2) lepus, skotarz pastor), óes. skot 
pecus „detem, skotu odpocinem" Dal. „nerod jich k skotu rovnati" noli eos 
pecorum instar habere Cat. skot ovci neb mensi, obycejne skot armentum — 
M. Y. scoti jumenta, „vlk litok ćini ne na stada bravu toliko, ale i na skoty 
Com. jan. 410. skote, n. St. skl. pecus (skotak pastor, bubulcus, morav. misty 
zajic; 3) petulans juvenis; skotnice, slk. skoteń pascuum), hluz. dluz. skot 
pecus, drev. stjot (Jir. Kozpr.); — struś, ckotmihijs skotBnica aerarium po- 
kladnice. — stfris. sket pecus et pecunia, got. skatts numus, pecunia, 
stsas. seat numus, skand skattr tributum, ags. sceat denarius, pecunia, 
stnem. scaz, srnem. schaz denarius, pecunia, thesaurus, tributum, srnem. 
doi. schat thesaurus (stfris. skot census, ags. scot solutio, stnem. sco$, 
srnem. scho^ tributum dań — sem nepatfi, jsou jineho kofene: ags. sceó- 
tan (sceat scuton), erogare, dare, tribuere, skand, skióta, stnem. scio^an, 
nynejśi schieszen) — lit. skatikas numus gros; srlat. scatum thesau- 
rus, scaticum tributum. S vrchu uvedena slova germ. sluśi povaźovati za 
pfibuzna; co se tyce vyznamu: dobytek a penize, jmeni, srov. lat. pecus 
dobytek, odkud pecunia jmeni, penize, peculium jmeni, got. faihu pe- 
cus, pecunia, nem. Vieh pecus, bulh. dobitek, ćes. dobytek pecus, stsrb. do- 
bitak pecus, nyni lucrum, fenus, slov. dobitek lucrum, stslov. aoGiirLisii do- 
bytokT. facultates jmeni, prvotne bez pochyby i pecus, jak tomu rum. dobitok 
animal a bulh. nasvedcuji; bulh. imane pecus, facultates. Vyznam: doby- 
tek jest starsi, prechod ve vyznam majetku, penez pochazi z te doby, 
kdyź dobytek byl hlavnim, temer jędrnym jmenim naroduv. — Ye slovan. fe- 
cech ma slovo skoto — vyjma struś. — jen starsi vyznam dobytka, ve slov. 
chrv. srb. znaci tez tolik co ple meno fetus, progenies, kteryż vyznam bych 
pokładał za jeste starsi, neź vyznam: dobytek. Ve struś. vyvinul se vyznam 
slova ckot-b skoto tributum, census, pak skotBnica aerarium pusobenim 
feci skand., v niź skattr znaci tributum. V germ. fecech jest toliko ve 
stfris. sket oboji yyznam: pecus i pecunia, z te se ale to slovo uż z pfićin 



- 75 - 

zyukosloynycb nemohlo dostati do slovan . neb sket by se było promenilo 
ye seet: z ostatnfch feci germ. nemu/.o Bkott by ti vzato. proto ze by pak 
nernoblo jinćlio yyznamu miti nez yyznam penez, jmeni. pokładu. 

Ckoit-ł skuti śłtlo*. edtrema yestis (podolek), — rizy; fimbria tre- 
pem'. <ht(lo)j' piast, odey, bulh. skut laeiuia, sinus klin odoru, chrv. srb. 
skut ora. limbus kraj sukno lemovany nebo tfepeny, podolek, skuti pi. donji 
(dolni) kraj kosulje, osobito zenske. slott. skut sinus, limbus. syrma ; — nm, 
skutek fascia pianka. 

Srcduymi zdaji se byti : got. skauts sinus, limbus, ags. sce&t, n. 
sinus, gremium, seeat. m. pars. portio, angulus (dii, lihel, kout), saes sce&t 
sinus maris, 2) vestis, pallium, pellis (odey, pl&df, kfize), scete (scyte) portio, 
angulus. yestis, skand, skuti margo, limbus, ora prominens Vorsprung, skaut 
laeinia. sinus, stnem. scójo id. scd^a gremium, plagula, genus yestis, sfnśm. 
sebis u. sebo$e m. f. angulus (dri-scó} triangularis), laeinia, sinus, gre- 
mium, fimbria, stfris skat gremium, śved. skote, n. klin odevu. Slova tato 
BOu?isi s ags. sceótan (praet. sce&t, pi. scuton) 1) celeriter vebi, ruere, 2) 
ducere, 3) jaculari stfeliti, stfileti, 4) erogare, dare, tribuere (poskytnouti), 
eotan cum impetu erumpere, tó-sceótan eruere, effugere, sceót 
eeler, promptus (rychły), (ags. sceó, sced=got. skiu, skó), scyte ictus (Schusz), 
meatus. on -scyte aggressus, ii t -scyte erruptio, effluxus, skand, skióta 
promovere, trudere (posouvati, postrkovati), 2) jaculari, skyt jaculor, skut la 
jaculari. skiotr celler, skotti cursor, misto scutfci, ddn. skj u ta jaculari, 
l. skj u ta promovere, trudere, propellere, jaculari, glandes emittere (stfi- 
ictus, teli jactus (Schusz), skutt incursus, impetus, saltus utok, 
skok. theod. sci o 3 an jaculari, 2) celeriter buc illuc moveri, sco$ón t. c. 
2), sfnem. schiejen, schiu^e (praet. schój, schu^en) ruere, jacu- 
lari. nnem. schieszen; holland. s cli i e ten jaculari (stfileti) jacere hazeti, 
metati. ruere. progerminare pućeti, praebere, mutuo dare poskytnouti, pujćiti, 
oot ictus. teli jactus (yystfol), 2) sinus, gremium klin odevu, 3) palmes 
tfelek, 4) obex zavor. — v got. by ag*, sceótan znelo skiut-au (praet. 
;t. pi. skutum) kor. skut. — Spojitost sloya skauts sinus limbus (klin 
u. podolek; s uvedenyini slovesy dś se vysvetliti tim, ie ta .VisC odSfU 
lobu stfely nebo klinoyiteho końce kopi, sudlioe; srov. v <<• pfi- 
rus. cipcia streła* (sagitta, Sfp), cTptjnca stroika Zwickel im Strumpfę, 
klin v pnnćose; laeinia, ora humerału naramek; srov. fcćz* agi. gńr hasto, 
ftelum a g ra prominens. sf,, tridens, hasta, jaculum, pilum (kopi. 

m. limbus, laeinia, sinus klin od£nr, podolek, jenź vo trlat. 
i pilum. 

mi b1o?< i Brodnś: $t$hv. ckutjith c* 

ri. circumferri (toulati se, rabst wb« ckijuiiiih: skytauije; 

kytanije refuginm (, non%annnn podi-skytiti inclinare, misto podfe- 

kloniti _m* imeaSe fridi podskytiti Aiitch. .-. under- 

otan Bonulcire ; . i t a vec erro, raj 



— 76 — 

tul&k, chrv. srb. skitati se vagari, skitac, skitnica (tulak) skitnja, 
skitacina vagatio, rus. cKHTaTbca skitatsja vagari, CKHrame skit&nije tou- 
lani cKHTajiei^Tb skitalec homo vagus, erro Ha-cKHTaTBCJi na-skMfisja natou- 
lati se, no-CKHTaTBC^ poskitafsja vagari — ćes. skytnouti, skytati offerre, 
praebere, skytati dar Trój. „jat vam skytu z sve milosti" Boc. exc. skytu 
jaculor (obs.) „ze vsiech najprye śturm pocę, kdeź naviece (t. j. najviece) 
kamen vale a kdeź ćeste skytu hrale" Alex. Vyb. I. 1080 (33) — hrale 
lancea, hasta — skytu pfed sje trudo, propello „boje łekna sje, skyta pfed 
sje vis ktereho" ib. 160 (16), skytu sje offero me, „vźdy mi sje skytes (offers 
te), vźdy sje hotova ukazujes" Vyb. I. (787) Śtit. — byl tedy inf. skysti ; 
na-skytnouti, -skytati offerre, ingerere, suggerere, — se offerri, ob- 
jici, suggeri, po - skytnouti, -skytati, -skytovati, obs. po -skytu, -skysti, 
„poskyte jemu Bóh toho, coj' prosił" Śtit. poskytnouti penize G-eld vor- 
schieszen, vy-skytnouti, -skytati proferre ostendere, monstrare, - s e 
adparere, erumpere „neżli se oheń v plamen yyskytne" Syr. 22. 25. vyskyt- 
uouti se z temnosti erumpere e tenebris Jel. Petr. „yyskytl se ostrov na 
mofi a emersit ib. eminere, prominere „veże, ktera yysk^ta se" Ben. — se na 
nekoho impetum facere (obs.) „se na ne yyskytaje a jim velike rany davaje u 
St. skl. v. 52. za-skytnouti se apparere; Muz. skićić, -ćeć praebere, 
porrigere, dare, -so offerri, skićizny pi. casus, eventus, pericula, na -ski- 
ćić, po-skićić offerre, praebere. &tslov. skutt jest tedy stejneho kofene 
s got. skaut -s, jen że ve slovan. kofen se jevi ve formę skyt; srov. co se 
tyce sesilen hlasky ta (y) v ov = u stslov. kor. styd, ctii^th ca styd-eti 
san erubescere : ctov^t. studt pudor, stslov. ctiih^th stynunti misto styd- 
nunti frigescere, kor. styd : cto^-ł, bulg. stud frigus; ctoi^łwł studBnB fri- 
gidus; stslov. rxiE gyb (i"i>igii&th gybnunti perire, hynouti) : rovuHTH gubiti 
perdere, hubiti, ns-rovE<* pa-guba pernicies, corruptio, ćes. zahuba. Zakładem 
jak germ. kofene skut, tak s!ovan. skyt zda se byti skr. ścjut (1. par.) 
stillare, fluere, cum acc. effundere; pak śćut (1. par.) effundere (3. pi. prses. 
ścótanti); vyznamy: ruere, currere, iluere paditi, beżeti, teci, stfidaji se caste, 
srov. stslov. T6K*, T6UITH tekun testi currere, fugere, fluere, scaturire, ćes. 
teku, teci fluere, u-teku u-tiksłm fugio; uv&żeni hodno jest dfive uvedene 
ags. ut-scyte effluxus. 

Cii^^Bii-Ł skundel^ stslov. testa, cK^em tegula, testa, tectum, też 
CK£#BAik skundtl^ Assem., slov. skódla i skodla, srb. skudlą scandula, rus. 
GKj^ejih skudjelB m. i f. tegula, vas fictile, pol. s z kudła scandula, bez po- 
chyby z rus. — ces. skudlą lamina „jako skudly żelezne" quasi laminae 
ferrese lob. 40. 19. skudlą olova, plumbi lamina ib. — też skudlą „stkle- 

nutie z prken uhlazenych cedrovych a vazovych zlatymi skudlami 

opaźenych" Trój. 5. 3., 2) tegula, 3) lapis schistus, zastar. — souvisi s lał. 
scandula, scindula, vlask. scandola, fr. echandole id.; stnem. scin- 
tala (scandula, tegula, imbrex, assis), nynejsi Schindel, lit. skindelis, 
skin d uli s scandula. — Vsecko z lat. 



— 77 — 

Od ck*aił.vl skundeh. t- 'atm.h s nim \e spojeni sto- 

tfeba oddeliti: > kudeł ja, Bkedelja, skleda i t. d. j( 

iitella, scutula miska, odkąd t ..delia, fjicm, 

ud Ula misa: nr rftUUof misa. talii", z lat. też skoud. 

till mensa pana. u; u la (acutula) ?edłe Bcuzzila (misi 

kom. s c u d e 1 (discus ) . fcym r. y s g ode 11. 

Sobą srb, cubile. < onclave, thalamus. stov. chrv. sobą id. (s\etnbv, 

ba fornax kamna. rum. sobl kamna żele/aia. Miklosioh ma 

pochazeji z mml. Bzoba cubile, ktc.-eż pry poYstaló 

tak, jak -tobor (stslov. stobor-i, cohunna 

pak i do fur fornai. — A ?9ak Boba mohlo by bou- 

fa cubile sv£tnice, srnĆm. kobe stabulum. bara, 0076 Loettfl 

ve cubile. skand. i$l. ko fi tugurium (chfze), śved. k <> lv a. 

norv -. kove id. Brm. A* na proti sb>\an. t, irov« s/.s-/ou. CAM 

-ano trał l. kana (maić saue\ </</». kane id. staro- 

ani cymba lodka. (Gr. W.) 

Som ffov. stln mis, chrv. srb. B0ID silurus uianis, 

rus. m. wjriłfi . sum, su mec silurus glanii, • > m 

aa, hlui. sum* silurus glanis; lit. s /. a mas, /o/, sams, BOmfl 

id. — l\ <lmo pochazelo z fot. salmo. jak Mikloaich za to ma. 

było b\ Be ' v jednom nebo druhem z techto slov zachoyalo, v tó aeb 

i było by ze salmo dle obdoby jinycli b1ov povstalo asi Błam; — o 

ale neni ani sledu. Jmenovitó v lit. a lot. by / pftd w BOtra 

• vvpadlo. 1 vyznam Blovan. lit. a lot. jiny ; toliko slov. souhlasi 

lat. 

Spuga chrv. z lat. Bpongia nebo radeji vlask. Bponga; pfidej 

•u/. \ a. 6es. spulia- • hoUani. spon- 

id. 
Z*MĄ\ Bpiffidl słs/ov. inodiiis. .s/ou. rhrv. spud liidiMira Huid<»ruui. 

ii , i; skśho vcdra), nu. cu\.ri, spad (bibL) mensura ąnae- 

ri. pod spudom clam, ooculte, tajne „imfó 6to pod spadom* 
. de*, initi neco za Łubem, pol. spad, dle Jungm. Błonnika, omd 

mi frumenti, modius. — Miklosieh pr.ni v pffćine' toho -I 

i. pund, "/*'/. i»bun<l. irobei eine ^erandarmig der 
Be<i ind der Vorschlag einea i anzonehmeo irare, tri 

3 portiero." To jest ale odi I Libo?olnó; eaxfti loUTisi 

ii s f. i e pa n ge f. modiolns, amph< 

pa d u modin- bumentl Vj- 

Cp\h\ ■ unii 4N ■ tanie i, 

c*wmi|i mu i 

ivodu. - ar •'. 



— 78 — 

etiam tunicae, sarica, sareca tunicae species; skand, serk-r toga virilis, 
ags. serce indusium ; tez angl. s ar k id., lit s z a r k a s i s z ar k u s toga, 
vestis superior, rus. copoKa saróka leinener Kopfputz der Bauerinnen arn Ural, 
rnit buntem Zwirn durchnaht, nesouvisi-li se copoKa saróka (pica, strąka) ; 
copoHKa saróćka indusium ; ces. zastar. srace tunica M. V. — Uv&zeni hodno 
jest vyse uvedene xctTa-(jaQxa, z nehoż mohlo odpadnutim pfedlożky xatd, srlat. 
sar ca se vyvinouti i pfejiti pak do ostatnich feci; neni-li tomu tak, tedy 
jest to slovo puvodu germanskeho. 

Ctaiu stunpa mortarium, domyśleny tvar stslov. na zdklade slov. 
stopa i pol. stępa — stsrb. stupa mortarium; pedica, nynejsi stupa mor- 
tarium ligneum, tudicula, 2) machina cannabi frangendae, 3) torcular, dem. 
stupica 1) t. c. stupa, 2) decipula past, stupati tundere, za-stupati pusku 
nabijeti rucnici, slov. stopa tudicula, pistillum, dem. sto pica tudicula, rus. 
CTyna stupa mortarium ligneum, dem. crynica stupka tudicula, 2) kużelovity 
nebo valcovity kousek, na pf. barviva, caynnija stupica modiolus rotae, n&boj 
u kola, pól. stępa tudicula, mortarium, dem. stępka id. 2) stria żlabek, 3) 
carina dno, puda lode, stępie a decipula, pedica past, osidlo, ces. stoupa, star. 
stupa tudicula, mortarium ligneum, pi. stoupy t. c. stupnik pistrinum, 
dem. stupka pilum, 2) zastar. decipula, stupice tudicula, 2) decipula, pedi- 
ca, stupati pinsere, contundere „młyn se ctyrmi kolmi miicnymi, pate k stu- 
pani na zarodniku." Boc. ms. — 

Miklosich Fremdw. odvozuje z nem. Sfcampfe. — Kofen jest CT&n 
stunp tundere, percutere, calcare: stslov. cT^nHTH stunpiti percutere. Neni 
żadne pficiny, domnivati se, żeby dfive uvedene vyrazy slovanske były z 
germ. vzaty — jevi se tu opet odveke spolecne vlastnictvi obou jazykuv. 
Y germ. fecech se nachazeji: śved. stampa, ddn. stampe tundere, terram 
pede pulsare, sved. stamp, m. tudicula, skand, stimpill typus, stnem. 
stampfón comminuere fruges, 2) cudere, vlask. stampare, z germ. — srnem, 
stamp fen raziti signare, procudere, stnem. stamp f, stamphm. lignum, 
in quo frumentum (milium) excutitur (stupa), 2) pilum, srnem. stamp f pi- 
lum, stempfe = nnem. Stampfe, stempfen tundere, cudere, signare ra- 
ziti, holland. stamp en tundere contundere, terram pede pulsare, stamp er 
pistillum 2) nabij&k, odtud asi pol. stąp o r pistillum. 

dpona stroka stslov. centrum, linea, momentum temporis (stfed, 
cara, doba), rus. CTpoKa linea, versus fadek; 2) Absatz, trop. prikaznaja 
stroka rabula advok&t pfekrucujici pravo — srov. stslov. ĄO-cTpOYhii-E do- 
stroĆMTB disertus vymluvny; stroetno adv. distincte— dem. CTpo*nea strócka 
radek, biły sev, crpoYHTb strocit prośivati, vyśivati, pol. stroka virga, linea 
pruh jine barvy, strzoka linea, slov. strok periodus (v gram.), nepoch&zi-li 
ze starsiho strąk; srb. stroka jakysi neduh ovci (ovćije kraste), streka 
to, co pruga, ces. pruh (linea, taenia, Streif) strijeka rima Eisz, Ritze — 
lit. strąka ordo, series, rada, stslov. cipoYmfj strocica veru, obelus rożen. 
Koren jest strsk; CTfUKHftTH strknunti pungere, distinguere, (pichnouti, vy- 



— 79 — 

znaeiti. ozdobiti), ctphk:\th strekati pungere, stimulare, ct^ka stryka stimulus, 

u, CTpiKi, CTptK-Ł strtkt i streki>. ces. strerok oestrus. M-€fftMN ua- 

kati notis distinguere, psanije nastrśkano ; pol. stark stimulus, slov. str- 

knenje impactio, ms. cTpeEHyTB, crpeKan strekmtt, strekit pnngere, <?es. 

iti, strkati a t. d. — stroka tedy ylastne /.mci tolik, co punetum — tak 

>dvozoval Miklosich jeste ve U. yydani sloynika stslov. — \e spisu, o nem/. 

nyni mlimui. dava ale na jevo, Be by to sIoyo mohlo pocluizeti z genn., 

porovnavaje got. striks liuea, kteróź jest ale, zaroveu muohym jinym sloviiin, 

trok a srodne. — Pfipoj stnem. strih linea, nota, zona, apex, 

skand, strik liuea, ags. s tri ca linea, apex, stracung deliuimentuni, hol- 

land. streek liuea, virga, taenia, śved. strek linea, strąk girą, smrr. angL 

ake. streak linea. virga pruli, streaky pruho\aty, streak lineas du- 

- pruhoyatym ciniti, skand, strika lineas ducere, stnem. strichu lineo. 

Strzyga, s trzy gonią pol. spectrum quoddani nocturnum, larva noc- 
turna strasidlo nocni. slk. striga maga, shv. strigon upir, vampir, (ze 
vlask.). kaśub. strzyż jakasi prisera, jinak wieszczy (srov. yeste, vestka) 
nazyyana. dite, o neruż se myśli, że se narodf se zubami a, kdyż umfe, jine 
ta berę; — lał. strix, gen. strigis 1) noctua, sova, 2) i. q. 
striga druh noćnich ptakuy. o kterych se myslilo, że detem yysysaji mleko ; 
pak ćarodejnice, maga. rec. crzoiyS, gen. cToiyy-óg avis nocturnae genus druh 
uch ptakuy. nrec. argiya noctua, strii passerina, vlask. strega, st re- 
gon a carodejka. stregone ćarodej, fr. esirie; srlat. striga yenefica, 
lamia: stnem. striga. stria, quae dicitur mas ca L. Koth. 379. 2) necudna 
-tbrnicariam aut strigam" ib. 197. „striam aut meretricem" L. sal. 
quis, a diabolo deceptus. crediderit secundum mores paganorum, yirum 
aliquem aut leminam strigam esse et homines commedere & Capit. reg. fr. 
iff VI. 739.) — rum. strigoe saga. alb. striga; gali. striga vene- 
mulier. — bulh. s trela saga ćarodejnice, można że z nrec. arofyla id. 
;tim g a sesilenim i v e. 

Ciernn stu kant, hc-toik.tiit* is-tukani> stslov. statua, idolom, si- 
mulacrum sculptum — stnem, tonkaninc deus opertant-us (Grimm. Gram. 
Ii 350.), ktere Śaf. ve Star. §. 18. 7. s istukam, poroynśyś, B0uvisi B6 itnłm, 
can occultus, secretus i znaSf modlą skryton. — Dle fcoho by tonkaninc 
se si -tukain,. s-tukani,, kterśz pochazi od is-tukati sculpere, nebylo 

srodne. Kofen tuk scalpere srov. se srnSm. tuc ictus. 

Covf.n.i Burna sUrb. fistula (pffitala) „pustiSe -urny i fcrubnye gla 
.. typ. rh rv . surla 1) id.. 2) rostram Etnssel — dle podoby, \. co do 
. yyznamiiy rp*r..i srb. Bnrla rostrum rypał irna, 

surma lituus, slk. -nr ni a bnccina - u r 1 i» Łsfeala; lit. 

ma. surmas tibia tuba. — Miklosich Premdw. i hwe. suma, znrna. 
— >ur-na ale zda se hyti stejnóho korene se rec. mta-tCtu ńbilare, trvo-u 
rinx, nrec. (tvq-1£(o fistulo, (TVQ-lffzoa ftstula, inrc-fffriftf tibi< 



— 80 — 

srov. też nem. surren, surm en, lat. su-surr-us. — Podoba se tedy, że 
do turc. se to slovo ze slovan. dostało. 

Sajka srb. navigium, scapha lodka, clun, z turc. sajqa — odkud i 
nrec. aaixa id., vlask. saica lodka kupecka. — Oddeleno bud mrus. ćajka id. 
ktereż pochazi z turc. kaik, też vlask. caico lodka. 

IIIapaBapBi saravary pi. rus. siroke nohavice Pumphosen, pol. sza- 
rawary, srb. salvare, z pers.-turc. selvar; uż ve staro-fec. aacafialla. i 
(racafiaca, też Gaganacai jmeno dlouhych orientalskych nohavic (Antiphan. 
Poll. Strab.) 

Sas slov. carex, carectum, chrv. sas id., srb. sas, 1) id. 2) folia 
zeae listi turkyne — odtud sasarika scapus zeae; spica zeae klas turkyne, 
sasarovina, śasljika, ś aso vi na strameu zeae slama turkyne, mrus. sas 
(v sever. Uhrśch) carex; s a chor, ś a eh orf, morav. slk. (siti, rakosi) scir- 
pus, arundo, ces. sachor cyperus, Cypergras, morav. sas i scirpus, arundo, 
saśina arundo — srov. stnem. sahar carex, scirpus, srnem. saher carex, 
rakous. nem. Sacher spitzes Grras ; ir. seisge, kymr. hesgen carex. Mi- 
klosich Fremdw. odvozuje slov. sas z mad', sas. 

•V 

Sat slov. pannus, lintoleurn, mappula Tellertuch, Tiichel, rus. dial. 
maTa sata, mrus. sat a vestis, pol. szata id. obyćejne pi. „szaty czynią 
człowieka", ces. sat, dem. satek, mor. slk. sata pannus, linteum, tela lneny 
sat linteum, potni sat sudariuai, 2) sat vestis, obyćejne pi. saty, collect. sat- 
stvo Yestes, satiti vestire, Muz. sat vestimentum, linteum, pi. saty lintea, 
sato (zastar.) żensk}' ode> ; vyskytaji se też tvary sant, santo (s£tek), dluz. 
sant satek na krk, ktereż były, jak se zd& pfićinou, że Miklosich sat ma 
za cizi, porovna>aje srnem. Sc han z vestis vilior. — Sat vyrostlo na pMe 
doniaci; pfibuzn& jsou jemu slova germański: ags. hat, n. vestitus, hatt 
pileus, mitra, tiara, skand, hattr pileus klobouk, śved. hatt id. hatta te- 
gere kryti, srnem. haeze, haz vestitus, vestimentum odev — skr. khatt 
tegere, srov. też skr. śath, 1. sg. praes. śathajami, ornatum esse. — Słovan. 
ś naproti germ. h jako v srb. sala jocus żert, saliti se jocari, żertovati, rus. 
niajiB sals f. nugae, scurrilitas, majiHTB śalit nugari łaskovati, ina^yH^ sałiin 
homo petulans a t. d. — na proti skand, hi a la colloąui, exhilarare, oblec- 
tarę rozyeseliti, nebo stslov. miłymi śid-iti, pol. szydzić irridere posmivati 
se (ces. sid-iti, slk. sudifi, Muz. sudźić, dluz. suźiś decipere, lit. szidy- 
ju, -ti keifen vaditi se, nada>ati), skand, hadh irrisio, sved. ha da irri- 
dere, conviciari; i ve slovan. z a seslabeno. 

UJ t iThf)T> satBr^ stslov. taberaaculum, bulh. sator tentorium a sja- 
trec destnik, slov. sator, sotor i śatra, srb. sator tentorium, satra ten- 
torium mercatoris, rus, niaTeprb, t. j. satjór, mrus. sat er, pol. szatra 
tentorium, slk. sator, sator id., satr t. c. srb. satra; lit. szetra casa, 
tentorium; rum. satr-B, mad. sator stan; — tfeba oddeliti od bulh. cad-Br^ 
srb. cador, alb. cad^rre tentorium, ktereż pochazeji z turc.-pers. cadir, 



— 81 — 

kdeżto śattr-h a ostatni, majiei $, vzata jsou, jak se podoba, z arab, setr 
teetum, yelum. 

IIIe.iKTł. t. j. śołk rus. seriami, mrus. Sołk, Wf. szilkai pi. id. 
(^szilkas nit hedbavna). sroy, tez silkai pi. lana erioiyli ba\ina, sfprit* s i 1— 
kas hedba\ i ; — z //t r/>>. : skand, s i 1 k i. fo&Z. </</». s i 1 k e, ag$, s e o 1 o e, 
seolc, angl. silk (hedbi \a germ. pravdepodobno z Ża/. sericum. 

promenenim 7- y / a odrazenfm koncoyky urn; stnem. selecho, sil och o toga 
(U raił) - praYeni sem potahuje. kdezto stnem. ser i li hedbay patrne 

z lat. — lat. jmeno, zda se. pochazi z reci orientalskycm, jest totiź mong. 
rkek. mandż. ssirge, korean. s s i r (J. Klaproth Asia polygl.) — yyskyta* 
pak v mad. selyem, oset. seldag hedbay; sroy. i ar men. śeram 
boinbyx. 

Sereg slov. chw. eatena, srb. śereg turnia, odtud sereźanin 
druh yojakuw rus. inepeura śereuga ordo, series, acies, rada (vojen.), pol. 
reg id. vy. szeregowiec fadoyy yojak — rum. śireag catena, 

cohors: mad. sereg. Mikiosich srovn&va nem. Schaar. — Śereg pochazi z 
nektere asiat. feei : srov. mong. cerik, ćirik vojsko; tatar, jerge, mony. 
dz er g b, mandzur. d z e r g i rada. — Schleicher Beitr. V. str. 376. md 
za to. źe rus. śereuga jest nejstarsi forma toho sloya, o nemz se domniva, 
że pochazi, a \śak ne bezprostfedne, z pers. set reng, ktereż povażuje za 
pfijate ze skr. eatur-ańga co jest o ćtyrech faddch, yojsko o ctyrech ra- 
dach, yojsko uplne. 

UJhuukt. śiśak"Ł (struś.) galea Trigl. slov. chw. śiśak id. Pickel- 
haube, srb. śiśak galerus ćepka, rus. iimniaKT* śiśak galea, pol. szyszak 
eine hohe spitzige Sturmhaube, slk. morav. siś&k galea. — Mikiosich odvo- 
zuje z mad. ^isak id. — Nezn&m pfićin, z kterych by se tomu pfisvedciti 
meL k t> mohlo by souyiseti se stslov. iiiiiiiii.k \ śiśbka, jehoź yyznani 

nejen galla, ale i conus kuźel, tak, że by znaćilo pfilbici podoby kuźelo- 
jnokofennym zda se byti chw. srb. śeśir klobouk. Srov. skr. śikha, 
yed. śikha cacumen, yertex ; crista etc. 

Skrat, Skratec, śkratelj slov. lamia, dsemon Bergmannchen, pol. 

zot; ces. skręt skręt obs. — M. V. seret daernon, screti penates nitinii 

ni skfitek diemon, lar, starsi forma skrietek „baby skriet- 

kem (na Bkfitka) k ćertu yzletie" 8Ł skl. V. 206. Zdaji Be byt i pfi- 

rmanskeho: stnem. scrato, scratun pi. larTO, larea mali, lenn, 

schraz, schratze, schretze, pilo>us, taunus, dffimoE 

Kobold, Wichtlein, Knirps, Bchretei, schretzel, schretelii spiritus 

liaris, Art Kobold. Alp, pi. penates, larea mali, 3chrawa3 faunus, stn&m, 

-scrato satyros, — sruem. iralt-sehrate Demon dea RTaldes, skand. 

atti n. terror; nrov. fvśd. skratt risua, cachinnus, 

ratta risum tollere, irridere. Nejiato, zda angl. icrat bermapbroditus 

ośleźi. 

G 






— 82 — 

Szlachta pol. nobilitas, des. slechta id. vlastne genus, a t. d. pravem 
ze stnem. slahta, srnem. slahte, slachte genus, tez stfris. slacht rod. 

III ji a na sljapa pileus klobouk — srnem. slappe Haube, Kappe, 
cerveliera (Ziern.) 

UJakmt, slem^ stslov. galea vedle kkłm-e chk&mB, stsrb. slem^, na 
vychodni Morave sieni ozdoba ciii strój hlavy żenske — zda se byti tehoż 
puvodu, co stslov. ymłwl chl-Bmi. collis, shv. holm, rus. xojri\rB cbołm, ces. 
chlum a t. d. jimź jsou pfibuzna : stsas. la. o 1 m clivus prope marę, insula (pa- 
horek blizko mofe, ostrov), skand, hólmr, hólrni, insula, ags. bo Im, śved. 
boi me, ddn. bo Im ostrov a jina. Srov. struś. rnojiOMBe sołomBe colles a 
mejiOM^ sełóm galea, mrus. solom galea, znamenej i rus. inejiOM-B, mojiOMT> 
sełóm, sołóm canterius tecti superior vrcbni krokev; uvaż pak yyznamy slova 
ags. hełm operculum, galea; protector; culmen; yyskytaji se krome tobo 
got. bilms, stnem. hełm, skand, hialmr, sved. hjelm galea, lit. szal- 
mas, stprus. salmis id. kelmis pileus. 

Stiglec s!ov. carduelis i strglinec, oboje zastarale, nyni se uzivd 
lisek, lisec, liscek; chrv. staglin, srb. steglić, zastar., nyui jest v użi- 
vani cesljuga od ćeślja cardui genus, bocll&k, oset; rus. merojTB, njerjie- 
hoki, scegół, śćegljónok id. inerjiOBKa sćegłóvka samice — srov. scegolj, scó- 
golj homo elega^s, trossulus Stutzer, sćegolicha femina eleganter vestita żeńska" 
vystrojeua, scegoljat strojiti se — pol. szezygieł, "gen. — gła, ces. ste- 
blik, star. stehlec Eozk., slk. stehlik; Muz. śćihlica, dluź. śćigelc. 
— rum. śt iglic, st iglica, steglicB i tengelicB, toto bez pochyby z 
mad. tengelicz, tengelicze, v nichż poć&tecne s odpadło, neb v mad. nena- 
chazi se — vyjma vlastni jmena — nikdy st (szt) na poć&tku slow Pfibuz- 
nost jevi też stprus. singuris, lot. ciglis, też siglis ps&no, est. tiglits; 
nem. Stieglitz, srnem. stigeliz, stegeliz Yoc. a. 1419. śved. stegli- 
tsa — rus. scegół, pol. szczygieł, jakożto formy prostejśi, tedy i pu- 
yodnejsi, dosvedcuji, że nem. a śved. pochazi ze slovan. — ostatne uż kon- 
covky -itz, -itsa też k tomu usudku vedou. To slovo jesl ale posud etymo- 
logicky temne. 

UJoiEa su ba stsrb. vestis pellicea, slov. su ba, mene sprane savba 
id. kozich, pol. szuba, rus. inyEa siiba id., ces. su ba i cuba 1) veliky pl&sfi 
nebo jemu podobny odev pro oboje pohlavi pallium, toga „mestane v sub&ch 
neb dlouhych suknich" Jel. Petr. cives togati, 2) vestis pellicea — Z#. szuba 
krasny drahocenny odev ; Ness. Frauenpelz, mad', suba, subicza selsky 
kożicb, ze slov. — srnem. schoube toga, pallium; vlask. giubba Jacke, 
śpan. al-juba (t. j. chuba) vestis i chupa t. j. cupa to, co vlask. — ysechno 
to puvodu orientalskeho : arab. el-dżubbet vestis. 

Taiihifh tanBCB chorus Śaf. - glag. 87. bulh. tanec, slov. tanec id. 
chrv. srb. tanac chorea, saltatio, 2) modi, moduli, melodie, tanco-vodja qui 
choreas ducit, rus. TaHeu;^ tanjec, mrus. tanec, tanok, pol. taniec, ta- 



— 83 - 

nek, ces. tanec n v tańcu* in choro Pass. mus. — chw. tańca t i saltare, 
srb. taneati ad modulos eanere. rat. TaiunmaTb tamoyat. pol. tańczyć, 
tańcować, Ćes. taucovati. St Skl. tancicvati, tanciti saltare. 

Mikiosieh jest — zaroveń mnohym jinym ucenym — tolio mineni. 
źo to sIoyo jest pfiYodu germanskeho. jest totiz stnem. t a n z cliorea, saltatio, 
Brnem. tauz. tantz. uynejsi Tanz. shiem. tanzen saltare. — mit den heiulen 
applaudere. (v got. było plinsjan ze slov. mucom a saltjan. stnem. sal- 
zón. z lat. saltare): skand, dans chorea, śved. holland. djins, angl. dane o, 
1) subst. 2) verb. — fr. danse, vlask. danza (tanec). — Tanz, tanzen od- 
yoziiji nekten od srnem. dinsen trabere gewaltsam ziebeu, reiszen, tragen, 
stnem. dinsan trabere. ducere (tahnouti, vesti) dansón buc illuc trahere, 
stsas. thinsan, got. * tbinsan trabere; tomu odporuje z po n a poćiit. t. 
v tanz. neb v nem. by od dinsan mohlo jen dans poehazeti ; i skand, dans 
chorea nernuźe souviseti s dinsan. ktere by ve skand. — soudic dle stsas. 
•t. — znelo tbinsa. sroy. v te prićine stnem. dom, spina. got. thaur- 
nus se skand, stsas. ags. tborn; nebo stnem. denju tendo s got. * tba- 
n j a n. stsas. t h e n j a n. skand, i b e n j a tendere, ags. t h e n j a n extendere. 
Tato nesboda zTiikosloyna by se dala jen tak vysvetliti, ze se to slovo z ko- 
fene dans vyvinulo na pude rom&nske a potom teprva pfeślo ve tvarech 
tejnych do feći gerinansk}^. — Tjiihijh a ostatni yyrazy slovan. mołily 
na pude domdei Yzrństi: uniżeni hodno jest pol. tany pi. m. od neuźivaneho 
tan. t. c. taniec. ..poszła z nim w tany" t. j. w taniec; tan jest tvar pro- 

puvodnej>i. od nehoż tanec odYozeno, jako na pr. hradec od hrad, 
otec od starśibo ot (ota), chlapec od chlap; duleźite jest ćes. tanu moYeo 
„ani jsem prstem netanul ; ani jsem sebou netanul ; tanouti y srdce, v mysi 
_ i-i „Judaśovi ihned diabeł y srdce tanul pozielenie jebo prorady" Ms. 
Leg. 199. 1., — y srdce i v srdci animum moYere „milost Jezu Kristoya 
jemu y srdce tanula" Ms. Leg. 194. 1. tanouti na mysi, na myśli in meutem 
Yenire „na mysi to jemu h rożne tanulo" ; „tebdy mu na mysi tanu" (tauulo) 
-ki. U. 1^7. „zle* myślenie tanę na mysi" Ms. Hus. ..kdyź jej na myśli 
tanir Kat. 41*. ». — Prayy kofen jest ta, z nehoź pochizf i slov. tavati 

jat i lente circumire; skr. ta (13. gl. tay 1. atm.) ire. se movere. 

TifTi tarca scutum Azbuk. Alcx. tarca slov.. struś. rapMi, tarć 

im (okrouhly Stft), pol. tarcz, tarcza scutum. cetra Stfi jezdecty, 2) 

m. terc*e, terc* f. clypeus, 2) Schieszscheibe, hhtz. 

tan- f. cly] '. tarcia, targia, targa (scutum), vlask. targa, 

fr. targ tarja id. (yysloT: tarcha), nrec runy., stnem. targa, skand. 

Lypeus, holland. t a i- L r i «• : angl. targe t. <•. pol. 
. rtsche, ga< '. I a rga id: • - t</ mad. \ i r< 
pol. - .'mi od ttnem, zarga (margo kraj) sotvi pravdoii 

piiToda orientślskśho : a/rabi tai 
•urn. clyp >us i Bamm 

c* 



— 84 — 

Teatra telega stslov. currus, slov. taliga i toljaga, tolige pi. 
carrus, telege pi. Ochsenjoch, bulh. tal eg a, taligi, telengi pi. currus, 
chrv. taliga, srb. taljige f. pi. currus unijugus, rus. Tejrfera telega plaust- 
rurń, mrus. teliha, pol. telega; rum. teleagt. Miklosich srovnava mad'. 
talyiga, taliga, turc. taligha. — Nachazi se i v lit. talenge, tolenga 
cisium, rheda kocar; srov. i srnem. zelgat vojensky vuz, z dle zpusobu 
hornonem. z t. 

Torara, Tonrara t oj aga i toljaga stshv. baculum kyj, hul, bulh. to- 
jaga, srb. toljaga i t oj aga fustis, toljaske, toljaśki, vedle tojaske adv. 
fusti, ut fusti; rum. tojag. — Miklosich srovnava s turc. tojaąa. — To- 
ljaga zda se byti starśini neź tojaga i mohlo by souviseti se srb. tolja 
„drvo sto se priveźe uz kosiste, kad se źito kosi, da obara (ut prosternat) 
żito upravo ; co do pfipony srov. vinjaga uva, kr te aga vas fictile. 

Tonofu toport stslov. ascia, dem. toiio(»u|l topon>CB id. slov. topor, 
rus. Tonopt topór, dem. TonopnKt topórik id. pol. topor, dem. toporek, ces. 
zastar. topór, dem. toporek, slk. topor ascia, morav. topor o, dem. t o- 
porce, topurko manubrium, Muz. toporo, dera. toporko id. — rum. topor, 
mrum. topear-L; mad', topor ascia, stslov. TonofmuiTe manubrium, bulh. 
toporiska, slov. toporisće, chrv. toporiste, rus. Tonopuuie toporiśće, pol. to- 
porzysko, ces. toporiste, hluz. toporiśćo, dluz. toporiśco id. Miklosich pova- 
źuje toport za cizi i porovnava turc. teber, armen. tapar, pers. ta bar, 
tavar; Śaf. Star. 294. porovnaval tez s pers. armen. — pak kurd. teper. — 
To port da se ale dobre odvoditi od kor. tep percutere (stslov. Ten^, ćes. 
tepu a t. d.), e sesileno v o, pfipona ort jako ve stslov. glas-ort aąuilaB 
genus. — Nachazi se i ve skand, tapar i caput mallei, securis, v ags. ta- 
per-ax securis. 

Trajati srb. durare, bulh. tra (kor. vivere), odvozuje Miklosich z rum. 
trtjesk vivo; — krome uvedenych vyskytaji se: słslov. tpjuath, Tpaia trajati, 
trajun durare, slov. trajati durare, perseverare, chrv. trajati id. — vreme 
transigere tempus, srb. is-trajati transigere, consumere, vlastne uźiti, sUes. 
trati misto trajati durare „nebude moci vas jazyk diuho trati" Dal. c. 4. 
„najdel tra rovne" Śtit. tak to dliiho tralo Pułk., hluz. trać traju, dluz. tras 
durare. Kor. tra, jemuż pribuzny skr. kor. tra servare : traje servo i. e. 
facio, ut duret. — ces. trvati, pol. trwać misto travati, trawać, hluz. 
zastar. trawać durare; lit. triwoti id. z pol. 

Trata, trati na slov. csespes Grasplatz; Viehtrieb, chrv. srb. tra- 
tina csespes, campus herbidus, ćes. trata, trat oddeleni poli k jedne osadę 
neb vesnici należejici das Eied, die Flur campus, ager; z nem.:stnem. trata 
compascuus ager, srnem. trat f. vestigium, via, pascuum, compascuus ager, 
vervactum, nnem. Tratte, bavor. trat f. Yiehtrieb, Brache, tez skand, tradh 
pascuum . 

Tp^r.^ trunba stshv. tuba p „trunbami trunbljaachun" Izv. 458. 2) 
fistula, tubus podBzemlbuychb trubB Krmc.-Vost. crepnyje truby fistulae te- 



— 85 — 

ieae; tp^kiih trunbij tibieen: bułh. trambika York. 372. bu/h. sedmi- 
hrad. t roni be nie (Lex. 11.). shn\ trob, trobilka cornu yenatorium, t ro- 
bę lik a cicuta; t romb a tuba. bez pocliyby ze \lask. — chrv. srb. truba 
1) tuba, buccina 2) volumou svitek, truba n. trubla płatna massa liutei, chrv. 
truba morska typhon, vlask. tromba marina, chrv. srb. trublja buccina, 
t r u b i c a 1) tul ia 2) rostrum. zobak, trubeljika cicuta, t r u b a n j clangor, 
truba o fauces, trubnja. srb. trubnja sonus tubae, srb. trubjela chy- 
źo panduruv, rus. rpyr.a kraba tuba buccina, 2) fistula, tubus, tez komin, 
trubo-eist kominnik, trąba govornaja (trouba lilasnd) fistula augendae voci, 
-zritelimaja tubus opticus, -po/arnaja sipho incendiarius stfikaćka, dem. Tpyn- 
ku tnibka tubulus. epistomium, volumen, amieulum cbartaceum ; tez dymka; 
pol. trąba tuba. 2) tubus. ristula, 3) canalis 4) trąba słoniowa proboscis, 
trąba == pysk ogara lub charta rostrum, — głosowa t. c. rus. truba gorornaja, 
trąba morska t c. chrv. — powietrzna turbo, dem. trąbka tuba, — myśliwska; 
-lumen. ces. trouba. star. truba t. c. pol. — hlasna, — slonova Com. jan. 
- s, (fig. homo stolidus). dcm. trubka id. trubice id. — dychara n. 
prudusnś arteria aspera, tron bel f. fistula, slk. triibela trubelka id. 2) 
ealamus, Muz. truba tuba; ristula, tubus; yolumen, truba płatu massa liutei, 
trubina volumen, trubjel f. buccina, trubjałka id. 2) ealamus, rum. 
trimbicL buccina: lit. truba. lot. trube id. bez pochyby ze slovan., stslov. 
Tp^niiTH. tyftciis trunbiti, trunbljun tuba canere, ric- tp^riith, dur. -TpftEKKiTH, 
-iii, no-T(>.i\KHTH id. slov. tróbiti, chrv. srb. trubiti, rus. TpyEUTt, -e.iio trubifi 
-blju. pol. trąbić -bie, ces troubiti, star. trubiti, hluz. trubić id. 

Miklosich Fremdw. odvozuje z germ. — stnem. t rum pa, t rum ba 

tuba. srn^n. trumbe id. — Vyskytaji se krome toho skand, t rum ba tym- 

panum, stnem. t rum bar i, srnem. trumbaere tibicen, trumben tuba ca- 

: holland. tromp tuba. buccina 2) proboscis 3) crembalum s neorganic- 

kym p. można* ze z fr. — angl. trump tuba, buccina; v fecech romdnshjch : 

'.. t rum ba. dem trombetta, fr. tromp e, trompette tuba — 2) trompe 

d'elephant pr a trombe typhon, turbo. span. trompa, dem. trompeta 

tuba, buccina, 'i) trompa proboscis, srlat. trumba 1) buccina, 2) fistula seu 

rmenti bellici; trampa bucciuae species. Jest velmi pochybnć, 

zdali rp&sa trunba pochazi z germ. v germ. fećech jest to slovo rovne' tak 

_i'-ky temne, jako ve slovan. a ve sloyanskych jest mnohem cetnfiji 

trump- is canna. Tvary, jako: slov. trombeta, 

trumbeta, trombenta, trobenta, chrv. trumbita, mrus. trombeta, trombita, srb. 

trombeta a podobne* json ovsem cizfho pftvodn a siec romanskóho. 

Tum. r y u r, struś, murua „huom olyniti gorod" Izv«\st. 2. 118. nyni 

1MH1 tv u Bepes, tyn zeliznyj Pis. "1. 141., ces. tyn 

mi. munimentum. M. \ . tin, t. j. tyn. sepes, munimeEtunu r jenź 

■delal ?i ifnem ohradil ji u (qui plantarit rineam et Benem circumdedit 

a. Vien. Mb. dem t^nec, fcejnec Beptum, zastar. coeno- 



— 86 — 

bium klaster Vel. — shv. tin podium, maenianum (vikyf), tinj ; chrv. tin 
iiitergerium, paries intergerinus, srb. tin paries, tinj munimentum stabuli, 
tinjiti, ob tinjiti munire stabulum '(foeno) ohraditi chlev senein; slk. tyn 
pertica, źerd tenkś — drev. ttaun — lit. tiiinas sudes, palus, caudex (kul, 
pen); — holland. tuin sepes, hortus (plot, zahrada), ags. tun septum quod- 
vis, praediuni, fundus, ager, habitaculum, domus, vicus, villa, oppidum (vśechno, 
co jest ohraźeno, statek, polnost, dum, ves, osada a t. d.), skand, tun mace- 
ria (zed około zahrady, vinice a t. d.), skand, tun oppidum mesto, viridarium 
(ohrażeny travnik pfed domem), angl. town urbs mesto; ags. tynan sepire, 
sepimento claudere, stnem. zun sepes, maceria, vallum, srnem. z tin, nnem. 
Zaun plot. 

To slovo jest porodu celtickeho: gali. star. -iv. dun arx, castrum 
(hrad), kymr. din castellum, lat.-celt. dunum ve ylastnich jmenech osad, 
na pr. Augusto-dunum, Lug-dunum. — Z celt. pfeslo to slovo do germ. a z 
germ. (skand, stsas.) dostało se do slovan. 

Povsimnuti zasluhuji i vlastni jmena osad, jako ćes. Tyn, Tejn, Ty- 
nec, Yelmi casto se yyskytajici, Tyniśte; na Morave Tynec, slov. Tinje, nem. 
Tainacb. 

Urlati srb. ululare — vlask. urlo ululatus, urlare ululare, odkud 
i rum. urlu ululo. 

Vagan slov. modius, bulh. vagan jista nadoba, v srebren vagan je 
svarila Milad. 474. chrv. srb. vagan scutra lignea, 2) mjera żitna mensura, 
mrus. vahany pi. alveus Trog, rus. dial. BaraHKH vaganki id. slk. vahan, 
nadoba, do niź se testo pfi peceni klade, okfin scutra lignea — pravde po- 
dobno cizi; Miklosich porovnava nrec. ftayhi, pisę se tez (3ayhiovj dolium, fła- 
ysvdxiov id. — srov. tez lit. wogone, wagone pyxis butyri lignea rotunda, 
stprus. wogonis Stulpschiissel ; srlat. vagna vas yinarium. 

Vampir srb. Wampir, vampyrus, chrv. vampir i upirina, rus. Baoi- 
nnpTb, ynnp-L vampir, upir, mrus. opyr, vopyr vedle uper, tez vam- 
pyr, vepyr Werwolf ylkodlak; pol. wampir i upiór; ces. upir; — u v 
upir, upiór moźnd źe jest zkaźeny rhinesmus a; vlask. śpan. vampiro, jr. 
vampire. Mikuckij Izvest. I. 3. str. 113. odvozuje z lit. wempti bibere, piti. 

Vanger slov. steinerner Tłmrstock, tez bangar Thiirstock, pol. wę- 
gar Thiirpfoste; dle zvuku zdało by se b}Hi srnem. wangsere, wanger, 
stnem. w a n g a r i, got. v a n g a r i ceiwical poduś ka, srlat. v a n g a r i a, ktereź 
se ale vyznamem ruzni. 

Warcab pol. Bretstein, pi. — by Damenspiel, warcaba, warcabnica 
Damenbret, mrus. yarcaba fenestra, vlastne tabulka v okne, ces. vrhcab 
Bretstein calculus, latrunculus, pi. vrbcaby Damenspiel, tez vrcaby Boc. 
exc. vrhcabnice, vrcabnice Damenbret, lit. warcz ugaś, warcugas z pol. — b 
promeneno v g — warcab, vrbcśb ze srnem. wurfzabel, worf-zabel (za- 
bel z lat. tabula, tabeli a) Wurftafel, Wtirfeltisch, Bretspiel Ziem. 



— 87 — 

Wardęga pol. jumentum Psalt Malg. srom Miklosich 8 nim, Waare, 

óaror. war das Yieh. daa Beste der Habe. To se zd;i z pficin zYiikosloynych 

byti trochu odyaznym. nebo t/ naiezi ko slabice korenne. pripona jest -Cga, 

jako ve włócz- ęga tulak. — Mrongoyins inadi ?e sv&n sloYiiiku pol. war- 

- co zastarale, ve yyzuamu tulska, s kterymż porowej srb. vrd-ati 

yyhybati se, vrdnuti yyhnouti se declinare, us-yrdati se tergiyersari, declinare. 

K.^phth. upn yariti. \arjnn antevertere, prieoccnpare, anteferre, 

praeeedere, pnecurrere „preżde vari nibzdu patrijarehb" antetulit meroedem 

riareha Leont. ces. vari, varite i 7 ar, yarte imperat. neużivanebo variti 

derę, diseedere — sotva pochśzi z got. faran, nim, fahren, ktereż Śaf. 

srovn&va\ proto że na miste germ. / było by ve starosloy. oćekayati 

b nebo p, nikoliy ale v; f cizfch feći meni se ve sloyech pfijatych teprva v 

h fecech sloyan. jako v srb. v soulibis. v, na pf. srb, 

rranc rnisto franc syphilis; yrator misto frator, frater ve klasterech katol. 

i lat. — vedle tobo ale prator id. — S yariti srow lit. w ar- a u, -yti 

waryti sich sputen, newernybę waryti eine Unredlicbkeit be- 

do vf znaniu srov. stslou. iia\,\iith punditi pellere. pol. pędzie 1) id. 

speehati, paditi. run. dial. nyflHTb pudifi spechati, skr. pand (1. 

atni.) ire. 

Vatra srb. ignis. slov. chrv. yatra id. srb. chrv. yatralj batillum, 
Feuerschanfel, yatrenjaća parolod. yatriśte ustrina, focus ohniśte, yatruśtina 
niorbus acutus horka nemoc, mrus. yatra obeń, rus. Barpyxa ? BarpyniKa va- 
trucba. yatruśka drub pećiya placentffi genus, ces. zastar. yatra fulmen 
M. V. slk. yatra ignis. focus. — 

Miklosicb odyozuje z rum. vati"B focus, alb. vatr r i> focus, fundus 

ins, ir<>ynayaje co do yyznamu lał. focus ohniśte se vlask. fuoco oheń — 

ale pocbazeti ze sloyan. — ncb yatra souyisi praydepodobno se 

ni.), nom. atar-s. ktereż iiy-Adi Bopp v porom grammat. I. 

74 i III. 198. — v pfedsuto ve sloyan, nemilujici na poć&tku sloy samobla- 

i*. apno i yapno, tóź jap no cali, kdeź apno n&leii povazovati 

. forinu. 

Vidati srb, ćkro. mederi, (yidar medicus) sroynayś Miklosich s rum, 
yindek jnokorenn^m zda se byti i lit. waistas medicina, m 

- - kor. vid? jako waie "lit misto waid-tas od korane \id (vi- 

is medicus - - Lććba; skr. vaidja medi< 

Vigenj s/ov. m. gen. -crnja officżna fabri clayarii Nagelschmiede, 
krv. yiganj, gen. -gnja caminus fabri ferrari] (Esse, yyheń). 2) 
nj, gen. -gnja officina fabri ferrarii (koy&rna), £es. vfhe& f. 
vyhne forameD furni, prefurninm, 2) ostrina 3) ignitabnlnm Zid, — for- 
. horkem v yylmi mś putku a mm calore fornacifl Br. Eccl for- 

ia Schm< officina fabri ferrarii, hlui. w u be u I — 

:inye kowtrna. /.<• sloyan., g pfed 7/ yypadlo. 



— 88 — 

Miklosich Fremdw. pravi; „Ein Wort unbekannten Ursprungs." — 
Vigeixj, vyhen, wuhefi jest got. auhn-s clibanus, fornax, śved. u g n fornax pec. 

Bhuihiżi vis n ja, spr&vneji chiuliiki YiśbDJa cerasum apronianum, za- 
ch'ovane jen v adj. khuiiirk-e visnjavB fuscus, colorem cerasi aproniani habens 
(viśńove barvj), bulh. visne, slov. chrv. srb. visnja (strom i ovoce) — dem. 
yisnjica 1) id. 2) phaseoli . genus, srov. vis hrach — rus. bhiuhh visnja 
cerasus et cerasum, collect. BHineHte visenje cerasi, pol. wiśnia, misto 
wisznia, ces. visne, star. vis na cerasum apronianum, też strom, hluź. wi- 
śeń, wisnja id. dluz. wis n ja; — rum. yisn^ Yisin-B, alb. visje — mad'. 
visnye, ze slov. też nrec. @vacnvov, spra>neji ^igivov (ovoce), fiioma strom; 
lit. wy s zna, wyszne strom, v nekterych krajin&ch też ovoce, stprus. wis- 
naytos pi. Kirschen. Znamenej i srnem. witschen-bouni viśńovy strom, 
witschen-brtin fuscus viśńove barvy. 

Miklosich Fremdw. pravi: „Dunklen Ursprungs, vielleiclit deutsch" i 
porovnava srnem. wihsel, nnem. Weichsel (st nem. było wihsela), z nichż 
ale slov. visnja, viś&nja odvozovati nelze; nebot z wihsela było by se ve slovan. 
utvofilo asi visla tak, jako z nem. Deichsel, stnem. dihsala (terno, oje) poślo 
rus. #Himio dysło, pol. dysel. — Etymologie nejista; srov. stslov. BHuih vist 
rami virentes, silvula vetve zelene, lesik, tak, że by vistnja było pftvodne 
znacilo leśni tfesni; uvaż take lit. waisius (fructus, plod), waisa fecun- 
ditas uroda, urodnost weise'ti fructum ferre urodnym byti, stprus. weisin 
acc. plod. — kor. wis: lit. wislus fecundus, fertilis urodny. 

Bhta3l vitanzB m. sislov. heros, instr. pi. -zy; slov. vitez eąues, 
dfive vojak miles, chrv. vitez eąues, heros, srb. vi te z vir fortis, heros, rus. 
BHTn3b vitjaź heros, ces. vitez victor — M. V. vitez heros 7 victor — hluz. vi- 
ćaz cliens, vasallus; pol. by było wiciądz, dle obdoby stat. jmena pieniądz, 
nyni użivane zwycięzca victor nemelo by se psati s y, nebot pochazi od 
BHTAstsHTH suporare a ne od wy-cięzió, jehoż stslov. kofen byl by im tang; 
spravneji by se tedy psalo zwiciężyć, zwiciężca a t. d., rum. viteaz heros, 
vir fortis, mad'. vitez heros, eąues Śaf. Star. str. 349. i nasled. — pak Alt. 
Denkm. d. bohm. Sprache str. 96, 97. mi za to, że BHTA3h vitanzb hmotou i 
formou souhlasi s germ. narodnim jmenem Witing, ktereż dle jeho mineni 
pfijalo pozdeji vyznam soudce. Witingy uv&di Trebellius Pollio Vita Clau- 
diani c. 6. ve formę Vittingui. Dle Safafika byli Witingove obyvatele po- 
mofi baltickeho, ktefi ve spojeni s jinymi kmeny nemeckymi r. 269. podnikli 
vypravu valecnou do fimskeho mocnśrstvi; pfipominaji se i v listinach stfe- 
dovekych co Withingi. Pak byl v Sambii v ten cas, kdyż rad nemecky ji 
opanoval, v^żeny a mocny stav pansky pod nśzvem „alte Withinge u , o nemż 
se Śafafik domnivd, że dfive dustojenstvi kneżske a soudcovske zastaval. 
Mikuckij uvddi v Izvest. I. 3. str. 113. lit. witis victor, ktere — neni-li 
zkażeno ze slovan. — by tomu było na odpór; nebo jest-li to slovo puvodne 
litevske, należi je povażovati za jiny iitvar z tehoż kofene ; ve stslov. by se 



— 89 — 

lit. witis jeyilo ?e formę v i 1 1> . Mineni zveeneleho badatcle, ze kor. vit 
uarodniho jmena Witing — k nemu/, potahuje ags. vi ta eonsiliarius, sapiens, 
procerus, nem. witzig r 50) srnem. wit zer sensatus, aga. vitig, 

sciens, sapiens, peritns — jest srodny s kor. slov stslov. yitij, votij. vetija 
i'hetor. rus. nuiin vitijii (fecnik). pak slov v i t a t i, z a v o t, o d v e t, p r i v 8- 
tivy. nelze pfisvedćiti; neb germ. kofen v i t (got. aga. vi tan. sfooa. ni tan 

i. k nemuź «</.>*. vi ta, vitig nalezi, ruzui se od slovan. kofene slov 
dnve uvedenych i jest srocbrf se akr. vid scire, slov. vid yidere, ved-eti 
Bcire, lit vid. lat. vid (\ideti). Tim pozbyya platnosti zalożene na tom do- 
mneni. ze starsi yyzuam sk>\a yitanzt byl orator, sapiens, pozdejsi heros, 
rictor. — 

Viza slou. acipenser huso. yizena acipenser stnrio, chrv. viza t. c. 

. — mrus. yyzyna caro hnsonis (rus. r.luyra, belńga acipenser hnso), 
pol. wy z m. ces. vyza i vyz acipenser hnso (M. V. wiza echins, hnso, Keś. 
salmo; vyza esox Żidek. vyzeń esox Rozk.), pol. wyzina, ces. yyzina caro hu- 

s, hluz. wy z t. c. ces. — Miklosich ponkaznje k mad', vi za hnso, kterez 
jest ale ze sloran. vzato. AYyz, vyza BOuvisi se słnem. huso (scarns, esox, 
echinns — pisces) vlastne acipenser hnso, sfnem. huse, nynejśi Hansen — 
v pnćine v i h srov. ces. vochle misto hachle, z nem. Hechel, sfnem, hachel 
strigilis. 

Vizel m. viźla. i. slov. canis sagax Spurhuud, vi źle n. Wachtellmnd, 

riźao, gen. -żla m. i yizle, gen. -eta canis avicnlarins, tez viźlica; 

cu;kyicii, BN7KJIHFCB, BM/K.iOBica yyźlec. Yyźlik, vyżłovka canis venaticns, 

mrus. Yyżła; pol. wyzeł, gen. wyźła canis sagax, ćes. vyźel, gen. -źla 

(dem. vyźlec, yyźlik, yyżlenec), vyźle, gen. -ete n. vyźlice f. canis avicu- 

larius, canis sagax — nvaź: vy źle— małe devće, yyżlata małe* kachny Us. 

alk. wźła canis sagax. Lit. wiszlis Ness. canis ayicularius, jak se zdd 

\an. 

Miklosicji poyaźuje puvod za pochylmy, i ponkaznje k mad'. vizsla 

ale sotva k vife podobno, ze by vsechny svrcha Q?edenś feći 

an. — mezi nimiź json nekterć zuaćnym prostorem oddeleny od mad. — 

o z mad. vzaly. — Uvaź tak.' arb. viźliti ocnlos circumferre sem 

pohliźeti, viź last. a. o. oculos circumferens, yiźlica coąuette, \H slov. 

viźliea id. — Pfibuzn^m jesl praydgpodobno itprua. wuysis canis i^nus 

druh psa?, jak se v.<\ lx, yyklid lovem cracker \igil bcdlhy. 

lujn vlaclri, tt$lov. Vlachi ratim homo romanse originis, plur. 

Italia izi, \ 1 a r- ii -j, ifeth. 4.. 2) Valachia — ptiyodne' znadilo eloySka pfiyodu 

tickćho, jak dosWkicuje aga. Walii, pozdeji pfeslo to jraśno na lidi mi- 

rednosti rom In,, stsrh. pastor, Sabbce - fcyp., Stat. Polic. \ 1 a h 

. Lafa Italu^. srb. V I a li 1) Vala -lnis. 2) ..Srbi za- 

kona turskoga i oni zakona rimskoga zovn — kao na porugu dasima bratju 

feckćho ryznani) Vuk; n \i, V*ałdch (Rumun, 



— 90 -~ 

Yalach) Bojioxhh Vałóchija (Yalachie), pol Włoch Italus, pi. Włochy Italia; 
Wołoch (Kumun) z rus., des. Ylach Italus Vlachy pi. Italia, Yalach (Eumun), 
tvar nem., 2) Valach jmeno obyvateluv horskych vychodni Moravy, 3) yalach 
morav. slk. pastor ovium, 4) valach eąuus castratus, proto że takove kone z 
Valachie do zapadni Evropy pfiśly, nem. Wallach, i sved. vallack, lit. 
wolokas id. — Walakas, Walokas (Rumun), Yalaku źeme valaska zeme, 
walakiszkas valasky i vlasky, walakiszkas reszutis vlasky ofech; — ags. 
Vealh 1) Gallus, Britto, Vallus (Chroń. - Sax.), 2) peregrinus, alienigenus, 
3) servus (vallicus), stnem. walali, walh peregrinus, Italus, Romanus, wa- 
lahisc romanus, latinus; srnem. w al eh Vlachus, peregrinus, Romanus, Italus, 
Gallicus ; ze Walhen, ellipt. Walhen Italia, też wal Gallus. — Do slovan. feei 
se to jmeno pravde podobno z germ. dostało. 

Rfn;/VL vredi> m. stslov. ne vredu s^tyoriti reprobare, ignominia affi- 
cere; Kpt^E by tedy znacilo asi honor, dignitas, ćest, dustojenstvi, vażnost, 
ep^km YredLnTi digaus, bulh. yreclen, slov. vreden, chrv. vredan dignns vre- 
diti dignum esse, valere, vrednost valor, pretium, srb. vrijedan i vredan 
dignus, vrijediti vrediti valere: vrijedi (hoden jest) careva grada, vrijed- 
nost valor, vrednoća dignitas; rum. yreadnik dignus. — Sem należi 
i stsIov. iieKp-B^ołrieMoie nevredujemoje abjectio, iieBfi-Ł^bn-E neyredtnL adj. de- 
spectus, 2) azęÓTOfioc excelsus et asper, ylastne s yrchu neb ostre skrojeny 
„ota nevredna kamenę vodu izyede" Pyrg. 

Miklosich ma za to, że vredi» jest puvodu germanskeho: nachazi se 
totiż v got. vairth-s valor, pretium and-vairthi n. id. 2) vairths adj. dignus 
carus, idoneus, vairthón sestimare, ags. veordh adj. dignus (un-veordh, 
in-veordh vilis) 2) subst. veordh pretium, valor; honor, dignitas; veordh- 
jan honorare, revereri 2) obseiware 3) ditare, donare, stsas. werdh carus, 2) 
subst. pretium, skand. virdha aestimare, verdh pretium, śved. varde n. 
pretium, dignitas, holland. waard dignus, carus, waarde pretium, dignitas; 
też v celt. fecech: kymr. gwerth pretium cena, kom. gwerthe vendere 
prodati, zpeneżiti, gorthye yenerari ctiti. Vyrazy slovan. mohly by za roven 
s germ. souviseti se skr. kofenem yardh, vrdh crescere, rusti, pfibyyati, 
trop. felicem esse, florere stastnym byti, caus. augere, amplificare mnożiti, 
odkud yrddha, 1) adultus 2) auctus, dives rozmnożeny, bohaty, vardhana 
inerementum prirostek, vrddhi f. inerementum, successus, felicitas (prospech, 
stesti); tak że by slovan. vred i vi ad były z tehoż kofene prvotniho vyro- 
stly. — Got. th na proti slovan. d tu nevadi, to byva i v jinych padech: 
srov. got. nauthjan cogere (nutiti) se stslov. hov^hth nu di t i id. skr. nud 
impellere, incitare, 1. sg. prses. nudami, nudę, v ags. jest też d: nead, 
ned, nyd necessitas, compulsio, inopia, neadjan compellere, nedan cogere; 
got. af- hlathan onerare, ags. hladan struere, exstruere^ onerare, hlad 
onus, skand, hlada struere, onerare, hladi strues — stslov. kmj;k kladun 
pono, VBS-kladati imponere, na-kladati onerare. Y got. se Dekdy th stfida s 



— n — 

d. sroy. svrchu uyedene nauthjau, pak nauths necessitas, miseria s naudi- 
thaurfts notdiirftig. — O po!, wart, mrus. vart, stprus. werts, lit. wep- 
tas, lot. worts (dignus, hoden) neni oysem żaduć pochybnosti, że jsou pu- 
vodu nemeckeho. 

K-hiiHTH. -nm.* vi>piti -pijun clamare, kuihichhic VLpijenije, vBpi- 
janije clamor, bmxi> rbplb m. id. — gorbki> lamentatio, slov. v p i t i, v pi- 
je m clamare vedle yapiti id. yapaj clamor, upij Trub. chrv. vapiti-im. 
yapijati -pijem clamare. vapaj clamor, srb. vapiti -pijem i upiti -pijem 
i na Cern. hor.) iuclamare. rus. boiiiitb yopit clamare, lamentari, bo30Iiiitb 
yozopit eiclamare gemere, mfsto yozyopff; boiiiihtb, -niio yopijaf, -pijii t. c. 
yopit. dial. i BontTB: Bon.iB yopls clamor, dial. yop, vopa i vap, vapa 
clamor. 6es. ii pet i -im, star. upeju „ua te upeji Tkadl. II. 43. clamare, 
ejulare, lameutari, zastar. lip clamor — M. V. vp gemitus, ululatus, planc- 
tus. — iip ueiniti ftad. zem. rkp. pMć a upy veliky Leg. rkp. 574. 2. vep 
lamentatio ..smutnymi blasy kfićiechu, toho sie jej zżęli yepu" Kat. 1209. 
liiklosich pokłada ytpiti za cizi. z got. yopjan, thema vopi; podiyny jest 

m tyar pfitom. casu: niw dle yzoru EHt^ bijun — jeżto do toho odde- 
leni tf idy I. pravidelne jen jednoslabićne kmeny, konćici se v », nadeżeji ; od 
VT>piti ocekaval bys pfitom. cas. ybpljun, jako od kropiti kropljun. Zda jest 
ale tato jedina neprayideluost dostatećnym dftyodem, aby kmen tak vyvinuty 
l rozsifeny poyaźoyan byl za cizi? — V germ. fecech se vyskytaji: got. 

jan yocare, acclamare, stnem. wuofan, sfnem. wuofen, wtiefen ejulare, 
lamentari, też w a fen, stsas. wópan, ags. vepan flere, deflere, skand. vepa 
clamare. angl. weep flere, plorare, ags. vóp, stnem. w u o f lamentatio, stsas. 
wóp vociteratio, skand, óp clamor. Uydżeni hodno jest lit. wap-u, -et i 
i wap-oju. -oti, blaterare. garrire. 

Kh,\OK.i vbdova sts!ov. yidua. bi^oku* VBdovaja adj. Kb^OKiii|A vbdo- 
vica id. Ki.AOKhi|h YBdoYBCB yiduus. BhjOROBjmi, -ioyk vi»dovoyati, -yujuu yi- 
dua] BkĄOBkcrio YBdoYBstYO viduitas ; bulh. do vi ca vidua, dovec viduus, 
odpadło, slov. ydoy, a. o Yidnus. a. urn. v d o v a yidua, vdovec Yiduus, 
srb. udoY. a. o adj. yiduus. a. urn, adovica Yidua, udovac yiduus, rus. BflOBa, 
BftOBHna ydoya, ydoyfca Yidua. BgOBeu; ydoyóc Yiduus, t<'ź browb ydov (CJribo- 
b^obctbo ydoystyó* Yiduitas. B^OFBTfi ydov£f, o-ydoYet yiduam, Yiduum 
. pol. wdowa, dem. wdówka, wdoweczka, wdowula. wdów unia Yidua, 
. - «-. rdoya, dem. ydoyice, ydoyka, ydoyićka yidua, vdovec 

yiduus, h/uz. w u do w a Yidua. Wudowc Yiduus. dluz. w u do w a, - rum. 

Y7, d u VI, f. VI, d u v ni. 

Miklosiefa po va żuje redoya za cizi i porovnivś lat Yidua, got. \ i- 

'. wituwa; praydć podobnej*? jest, ze ?bdova jest jak a yyrazy 

:ymi, tak i Be tkr. v i d h a v ;'i (ydoya), Btprus wid de w u. star.-ir. 

Ib, jak se ida, mfsto fedub, kom. guedeu, hymr. gweddw od praylku 

pffbu 



— 92 — 

Co do etymologie panuje dvoje mineni: Bopp povażuje vidhava za 
slożene z c&stice odjimave vi i dhava ni. vir, maritus, muz, manźel, tak 
ze by vidhava znacilo tolik, co manźela zbavenl — Weber (Beitr. IV. 281.) 
odyozuje to slovo od skr. kor. vidh (vyadh) 1. sg. prses. vidhjami perforare, 
ferire, vulnerare probodnouti, raniti, vlastne dividere, separare rozlouciti, k ne- 
muż i lat. di-videre należi; dle toho by vidhava znacilo tolik, co rozloueenś, 
żalosti, bolesti ranenl Ohledem na to, ze ve slov. i srb. — pak v lat. to slovo 
se jevi co pridavne : viduus, a, urn i ze ve slovan. se nachazi i muz. vdovec, 
zd& se druhe odvozovani byti pfihodnejśim. — 

JCarafTL zagart stsrh. canis venatici genus, druh honiciho psa: „chrtti 
i zagari", nynejsi srb. z agar id. bulg. z agar; z tg tri pi. Milad., alb. za- 
ghar yertagus, chrt, nrec. CayaQiov canis sagax, vyźel, stred.-rec. Cayactor 
canis venaticus, Hispanicus, accipitrarius, qui cum accipitre venatur u DC. 
srlat. sagarius. Slovan. z rec. a to z bask. chakhurra, zacurra canis 
(Grimm Gesch. I. str. 27.) Srov. take ir. gaighear canis. 

Zeljar slov. inąuilinus podruh, źelar advena, srb. ziljer inąuilinus, 
slk. źelir id. rum. żeleriu, mad. zseller id. — Miklosich Eremdw. pravi: 
„Ein mhd. sideisere in der Bedeutung von Ansiedler voraussetzend." — ziljer 
a t. d. jest srnem. gilsere mendicus (truncanus Yoc. a. 1429.); uv&żeni 
hodno też stnem. gil ar i sedes, habitaculum, dum, obydli. 

HCeM^yr-B żemciig rus. margarita, perlą, mrus. żemćuh, lit. źem- 
czugas id. 2) gemma — na każdy spusob cizi; z tat.-turc. indżii, afghan. 
dżuman margarita, ani ze rec. Cń{Avł~, ^a^v^ lapidis pretiosi species (Pott. 2. 
1. 811.), s nimiż nekteri to slovo porovnavaji, neda se forma żemcug vyvoditi. 
Srov. srnem. gamahii, chammahu (camee, camaeus, onyx orientalis Ziem.); 
srlat. camahutus, camahotus sardonyi, fr. c a m a y e u. 

ffinafttt, jkmcth żladun, żlasti solyere, exsolvere, reddere i raiu^*, 
jk^cth żledun żlesti reddere, compensare, poenam luere, mulctari, ran^Kii 
żladva damnum; rans^LES żladtba muleta, łKiin&hGa żledi>ba id. pokuta; — vy- 
skytaji se też tvary jKh^tpTh, raeMK&HTh żBledet& i żeleditB Vost. 

Miklosich mi za to, że ta slova jsou piwodu got. a sice proto, że v 
nich stoji d na proti gotskemu d; że to neni dukazem ciziho puvodu, ukdzal 
jsem jiż v pfedmluve. — Dfive by to mohlo byti durodem ciziho pochozeni, 
że vyse iwedene vyrazy jen ve stslov. se nacMzejf, v jinych feeech slovan. 
neni jich ani stopy, kdeżto v feeech germ. jest kofen gald, z ktereho by 
vyrazy slovan. pochazeti mohly, bujne vyvinut: got. gildan (prset. gald, pi. 
guldum) s pfedloż. us-, fra- rependere, retribuere, gild n. tributum poplatek, 
ags. gildan, geldan to, co got., gild n. tributum, gil de compensatio, 
pretium, angl. guld muleta pokuta, skand, gil da valere, pretium rei sta- 
tuere cenu ustanoviti, cenu miti, gialda solvere, persolvere, retribuere, re- 
munerare, gil di sestimatio, giald pecunia, retributio, stnem. geltan red- 
dere, retribuere, luere, gl et muleta, możnd że misto gelt. — Jest-li żladun 
skutecne puvodu germanskeho, povstalo pfesmyknutim hlasek ze żaldun a to 



— 93 — 

z galdnn. neb z jest pretYofenim starsilio g, — Srov. ostatno i lit. gel-oju, 
-oti valere. in pretio esse płatnym byti. cenu meti, v uemź by byl pro- 
stejs*i tvar korono. 

Zmulj, z mul, ziiiuo srb. poculum, calyi ciso. kalich, stsrb. znmli> 
Danio. chrv. zmulj, z ni no, cyathua \itreiis, stov. żmnlj id. — chrv. tez 
ć ni ulic a urceolus. 

Miklosich porovnavś lał. cucumula od enoiinia. z tolio ale źninl sotva 
poch&zi; jest-li i pinodnojsi. nez ć. niolilo by zmul poolr.izoti zo rec. yavX6g 9 
(jttSlog) vasis convexi genus, nadoba yypukla, 2) haustrum, urceus, tez lat. 
gani ns — m by pak było v>nto. 

Zrebel. gen. -bla slov. elavus hfebik mohlo by ovsem pock&zeti ze 
ttnem. -robił, grobel pańllus, srnem. grebel; co se ale tyce ćes. hreb 
clavus, hfebi zakolu! paiilli Vel. Nomencl. — zastar. hfebij, hfebi m. „hfe- 
bimi k kfiźi piipiaty" St. Skl. — ..bycli ten hfebij zase yyńal" ib. dem. 
hfobik clavns. — tesafńy paiillus; lze o tom pocbybovati, proto ze tu neni 
ani słodu souhl&sky I, kteraź se v nom. nach&zi. 






Oddeleni II. 



Ab as a a bak a rus, Hackbret, Siiulenplatte, vlask. span. a baco 
piat >l«»upovy, nadhlavnice, lał. abaeus, poćt&rska tabule, pult sloupovy, fec. 
£/fa| deska, tabule, stftl a t. d. 

Abanos srb. „dno, sto u vodi otvrdne kao kamen" Vuk; jest dfevo 
ebeiiOYÓ: nfee. afutcwog, fec. sfłwog, lat. ebenus. 

Adamant ces. obs. adanias, nyiii obyćejne cl i a mant, rus. a^aMaHT-L, 
'■ c. addfiag, gen. -awoq diamant, ylastne nepfemożitelny indomitus ; vlask. 
adamante (poet.) mfsto diamante ; sfnem. adamant. 

Adof slov, upnpa dudek; na każdy spusob cizi; slov. n&zvy jsou: 
vd"<]. y.lel). udeb. 

\\i> ad-B stslov. orcus peklo, rus, a%h id. ze fec. «(%, odrazenim 
koncovky. 

Afijun srb. opium, nfec, acfiomor, z arab. afiiin; też span. zastar. 
ifion, nyni opio ; vlask. affione opium ambrou i śafranem pfipravene. 

Agat, ahat slov. achates yzacny kdmen, rus. axaT r L ; aran,, pol. 
agat, a e h a t, ćns. agat, a c h a t ; vlask. span. agata, fr. a g a t e, angl. 
agate: nem. Achat i Agat, holland. agaat, śved. agat, ze fec. uy/cr)^. 

A r pa m a htm ag ram &n ty pi. rus. vestium muliebrium, auleorum 
ornamenta ozdoby żeńskich satny, opon, z fr, agrśment pfijemnost, okrasi. 

Agrśak srb. vcrti<illus pfeslen; bez pochyby cizi, pravć srbske jmeno 
śljen. 

Agśtejn. akśtejn, akśtyn, ćes. succinum, electrum jantar, v. nim. 
Agstein, Agtstein id. sfnem, agestein, agetstein; stnem. agistein ma- 
ili lapis nigellns. 

Awcji, afst rus. ciconia oigra fernj 6śp; soustava x\ukuv Bv8d5f 
><lu. 

A i\ na ajva rus. malum cydonium kdoule; pnvodu orientalskóho. 

Ak piwni. v. ap1 

Ai;i:y.ia ;i k k u 1 a rus. Banalna ftralok, aa kaidj spnsob cizi; sflat, 
tri Longftudine, tenuitate etacie" DC, ryba, kterd 



— 96 — 

u Plinia nazyva acus (jehla) neb aculeatus, fr. aiguille, śpan. aguilla 
neb aguia pescado jehla morska, jevi sice jistou podobu, ruzni se ale vy- 
znamem. — 

Alabanda srb. (Cera. hor.) ex illa parte s one strany; vlask. al la 
banda stranou, banda strana 

Alabarda chrv. bipennis, rus. ajienap/^a alebarda, pol. hala- 
barda, tes. halaparta, halapartna; vlask. śpan. alabarda, fr. halle- 
barde, sflat. alabarda hastse genus, Helvetiorum atąue Germanorurn DC. 
Slovo puvodu nem : srnem. helinbarte, też helnbarte, hellenbarte, nnem. 
Hellebarde, holland. bellebaard, śved. he Ile bard. 

Alafanc, halafanc ces. obs. donnm corruptivum dar podkupn}', vza- 
tek; z nem. Al fan z fallacia, nequitia, nugse, cavillatio podvod, nicemnost a 
t. d. — starsi formy: alefanz, alifanz, alafanz. 

Alcen slov. los; vlask. alce. lat. al ces, fec. cllxrj id. 

Alcny pi. ces. segmenta corii kusy kuże k vyplneni miry; bezpo- 
chyby cizi. 

Alem slov. chrv. srb. gemma ąusedam jisty drahy kamen; sro v. srnem. 
almetin jmeno jisteho vzacneho kamenę; oboje zda se byti puvodu orien- 
talskeho. 

Alembik pol. vas distillatorium, ces. alembik, alambik Destillierhelm, 
8 fiat. alembicum „vas distillatorium, in quo fit aqua rosea" DC. fr. alam- 
bic Destillierkolben, śpan. alambiąue, vlask. lam biec o, lambiccio, lim- 
bicco, nfec. ala^izog id. ze fec. u{i@ixoc, apflt-t; Destillierhelm s pfedlożenym 
arabskym artik. al; nektefi odvozuji z arab. alembich superius coopertorium 
vasis, et aquam rosatam et alia hujusmodi ad distillandum. 

AjiKioH^ ałkión rus. alcedo ispida, lednacek cistę rus. zimoródok; 
ze fec. alxv(ov. 

Aloka srb. alveus de monte decurrens; pochazi, jak se podoba, ze 
fec. ćlloC, xog vedle użivanejśiho avla£ brazda, ryha, nfec. avXaxia brazda, 
avXaxiov brazda, ryha, stoka, potok. 

AjiTonaci. ałtobas rus. pannus auro vel argento intertextus zla- 
tohlav, stfibrohlav; srov. turc. altyn zlato. 

Amanat, amanet srb. depositum zakład, zaloh svefeny, rus. aaiaiiarŁ 
amanat obses zastavnik, zakładnik, rus. załóżnik, nrec. a\iavixiov pignus 
zastava, zakład; z turc. ktereż jest, jak se podoba, ve spojitosti s arab. aman 
schovani. 

Ambaje pi. pol. obs. sollicitudines vrtochy, yesania blouzneni 2) gar- 
ritus tlachani, z lat. ambages pi. Umweg, Umschweif im Reden okolky; 
zmatene feci; vlask. ambage okolky, obśirnost v feci. 

Ambulja srb. saceus longior dlouhy pytel ci mech; srov. fec. ava- 
polt], stażene apfiold (poet.) das Umgeworfene, der Umwurf, das Gewand, der 
Mantel ; yyznam se ovsem ponekud odchyluje. 



— 97 — 

Amelj §rb t (?e Bremu) frumentum sordidom nedisto Bito, 2) neóistota 
iv. srnem. amel, tli amer, triticum spelta Bamopse, Spalda, nnim. 
A 111 e 1 k o r n. 

Ampułka pol. lagena łihrice (na olej), 2) nalewacika do kielicha 

z /a/, ampulla lahey; tffal. a m pul la, ampola vas amplum 

olla ampla. vlask. ampolla lahvice, ipan. ampólla id. — Z lat. bśź nem. 

A ni a m p u 1 a. ampla, tfnem. a m puli e, a m pol \ as. ags. a m- 

pelle, skand, ampli; V imm. ziku-i lahev na olej i lampu; i mad. ampolna. 

Rumian imtbont §t$lov. ambo, pulpitom, rnś. aMsoscB ani von 

pulpit kv cteni pfed oltdfem, pol ambona urn ecclesiasticum kaza- 

luhne, Kanzel; nr >>■<- kazatelna, srlat. ambo 

pulpitum, tribunal ecclesite, ad quod gradibns ascenditur; ./>. ambon Em- 

porkii 

Au m«' vci, anćóus nu, clupea encrasicolus, rod Bardel, pol. anczoa; 

mgl anchoye, anchovy, ipan. anchóa, ">'m. Auschoye, hol' 

1 v i s, nrec. arrCóia. 

Andravolji m. pL wrb. pannicnli eaparty, andrarailje n. id. slova 

patrne cizi; ipan. and raj o huinia, ziu Bice podobne jako prvni ćast 

36 ale byti nahodnou. 
Androga $lov. cyprinua leuci iliee, zda se byti vlask., v Jage- 

OYniku jsem \śik nic podobnólio nenaśel; obycejne slov. jmćno 

Androny pL pol garritns tlarhani: 90Qvisf, jak se podobil, se wiat. 
I i tam, Locha publicus, abi viii inyicem confabulantur rozcestf, 
hoyorem Be bayf; v\'znam mista, kdeź muźo\v 
ba\ili, pfeśel tedy vo vyznam bovoru sameho : rec. avdcóav 
domu. kterś była obydlim i jfdelnou muźuv, lat. andron chodba mezi dyćma 
dvory domu, vlask. androne dlonbś cliodba. 
Androt pol drub peciya, składankę libum tesselatum Waffelkuchen ; 
van. 

Animela pol tliymus yituliuus brzlik toloci, ze oUuk, a ni mc Ma id, 
Amin, anit ru$. anethnm, jinak nkrop, z rec. uftj&or, kpijtop kopr, 

\ n yj sloyuje jako i. 
Ankorka pol | Pozn 5.) odiom nenayist, zaśtf, yedle rankor, ran- 
korka ; lat. ranc . olatk. rancora;/r. rancune id. 

Ainuuyrj. an tyalifl paka na lodfch, z holland. 

i paka. 
Ant imulna i arminalis liromadka (zemś)ke 

ai hrani antati cumuloa Łerminalea pOm '. antę* pi. 

lapides, <\m rineas elandunt, kameni, Werę* ohrazoje vii iceriae ąnibua 

rineta clandontnr. 

Anterija §r6. ekrv. taniec geniu spodni Baknć a rakavy; nrec «**»- 
■ 

7 



— 98 — 

Apa srb. (na Ćerne hofe) odór zapach; puvodu nejisteho, srov. chrv. 
vapa vapor, exhalatio vypar. 

AnejiBCHH^ apel&sin malum aurantiuni sinense, z holland. ap- 
p e 1 s i n a ; nem. Apfelsine. 

Apich ces. apium, z nem. Ep pieli, sfnem. epfich, epfe, eppe, ktereź 
pochazeji z lat. apium, fec. am,ov. 

Aplina pol. rudens lano; jest slovo sloźene, druha easfi jest pravde 
podobno sfnem. linę, nnem. Leine, holland. lijn id. 

AnpHKoc^B aprikós rus. prunum armeniacum, pol. aprykoza, 
ces. aprikoza, aprikosa, obycejne merunka; holland. abrikoos, svid. 
aprikos, nem. Aprikose, Abrikose; angl. apricock, apricot; fr. 
abricot, span. albaricoąue, albericoąue, vlask. albercocca. 

Ancejit apselB rus. Besansegel, z holland. — druha ćast jest 
holland. ze ii velum płachta lodni. 

Apta, slov. chrv. srb. sambucus ebulus Attich, chebdi, slov. tez apto- 
vina; z fec. axz'sa, antij bez; k promeneno v t; ze rec. pochazi pravde podobno 
i nem. Attich. 

Arbun chrv. srb. (v Dubrovniku) rnullus barbatus Seebarbe; sflat. 
barbo, gen. -onis parma, vlask. ben&t. bar bon id. ve spisovne feci b ar- 
bo ne ten, ktery ma velkou bradu, lat. barbus, vlask. barbio parma; po- 
c&tecne b odrażeno. 

Arch ces. ein Bogen Papier plagula, pol. arkusz, slk. arok, hdrok 
id. lit. arku s as, arkuszas,, arkuzas, arkużas id. mad', ar kos; sved. ark id. 
z lat. arcus. 

Archa ces. arca, — iiinluvy arca foederis ; schrśnka oMrni taberna- 
culum; archa Noemova korab Noemuv nem. die Arche Noah; nem. Arche 
arca cista, 2) navis, stnem. archa, sfnem. arche; got. arka, holland. ark, 
ags. earc, angl. ark, skand, ork; z lat. arca skfine, schranka, sflat. też 
archa. — 

Arkabuz ces. pol. (zastar.) rucnice z obyceje yysla Feuergewehr; — 
z roimin. : span. arcabuz i ale a bu z, vlask. archibuso, fr. arąuebuse, 
sflat. archibusus sclopetum; prvni ćast z lat. arcus oblouk, druha jest 
sflat. busa tubus, holland. bus = nem. Btichse, ze fec.-lat. pyxis. 

Arkas pol. Milchgallerte ; bez pochyby cizi. 

Arlice pi. slov. walsche Kirschen vlaske tfesne; srov. sfnem. arii ] 
ve sloźen. arli$-boum acernus, cornus (dfin), nnem. Arles -baum cratsegus aria, 
sorbus jefabina, Arles-beere sorbum. 

Arman slov. millefolium Schafgarbe; ciziho puvodu. 

Armara ces. scrinium, meiie spravne almara, misty jar mara; 
srlat. armarium, armaria, skfine, tez al mar i u m, almaria, vlask. arma- 
r i o, span. a r m a r i o, fr. a r m o i r e id. stjr. a u m a i r e, armaire ; nem. A 1 - 
mer, f. dial. (bavor.) a Im ar. 



— 99 — 

Armider pol. obs. tumultus hluk. tez harmider; lit. armidaris 
ermid aris id. 

ApnHRi ar nijak rus, toga nisticse genus druh kamelotu, druh 
odeyn sprostych lidi, -pol. gier mak (obs.), fó. jer me kas plebeja epomis 
sukne selskych zon. bez ruka\u: z turk. armagk druh odevu. kaftan. 

Arpa-kaśa srb, ptisana Gerstengrutse, Sisfce" srb, jeSmena kasa; kasa 
(puls slovan., arpa maJ. jecmen, arpa-kśsale' Gerstenschleim, kśsale" 

van. 

Armotaj, dl £es, obs. aurichalcum mosaz souvisfse sflat. ara ni u m, 
ara ni e n ses, vlask. r a m e nied. 

ApAiY.n, a mi ud rus. nialum eydoniuni kdoule; puvodu orientaM. 
ApoHie, a p oni u arónije, arónija rus. mespilus nyspule stroni; 
dporn cizi. ac jsem vo znamych mi rećech nie podobnćho nenaśel. 

ApTo.ih artjólb rus. operarioruni societas spolecnost delnikuv, ktefi 
pracuji nebo jedf; souvisi. jak se zda, s turk. orta stfed, obec, 
my statek. 

Artićok, ar tyć ok ces. cynara scolymus Artiseliocke, slk. artysoka, 
apTiniKUM. artiśók; vlask. artieioceo, fr, a rt ich aut, holland. ar- 
k, angl. artichoke, v. karczoch. 

ApTi,mi7> ar tyś, m. rus. juniperus sabina chyojka klasterska; pfi- 
i orientalskśho. 

Arynga po!, formuła, srov. vlask. aringa fec ycfejne pronesena, fr, 
angne. 

Asia, asya slov. erysipelas ruźe, ohnivy vfed, pravde podobno z nem. 
1 ni. laesio cuticnlse Stelle ani thierischen Korper welche wegen Ver- 
letzung der ner?enschutzenden Oberhaut gegen Beruhrung besonders empfindlich 
i-t. v rakouskt'in dial. zna<'i Afel otok i zanet. 

Atula chrr. srb. cymatiuni finisa ; bez pochyby cizi; ncniohl jsem 
najiti, odkąd by yżato było. 

Au;i](i;i avarija rus, ztnita ńamorskś, ztnita zboźi z lodź \yho- 
Iho; z fr. ayarie, nebo vlask. ayaria id. — span. averia, angl. ave- 
\olland. liaverij. ayerij, ivid. ]iai"veri. utm. Ba v arie, Haverei, 
■ri'i : nr. a id. sflat. a v ;i r i :i jactus mercium qui &avis levandse 

• simuląue jacturse computatio, jak Be podobd, z rec. aftacrjc bez bfe- 
mena neb tfźe, b-hky. dle DC. tś2 afłacóc eioneratio; bfv& Sasto odvozovano 
\ nayre pffstay. 
Avet. tinja ehrv. srb. Bpectrum BtraSidlo; nesloyan. 

Avgutar §rb. ova piscium condita eine kii POkelrogen, jak Be po- 
"<<'/o/ jikry, odrazenfm poślednich dv. .u alabik achon. 
Avśa redlę alSa slov. mente captns blond, hlupec, alosan srb, (ye 
id. Na I pnaob cisi; zdali mi - mad. alsd inferior dolni co 

za pftćinoii rozlićnćho y^znamn pochybno. 



— 100 - 

Azup slov. color cseruleus barva modra, nebeskd, azuren adj. cseruleus, 
srlat. ażur a color cseruleus, ażur rum cseruleum, tez azolum id. fr. ażur, 
vlask. azzuro barvy nebeske, tez azzuolo, śpan. ażur, a z ul modry. 

Bac pol. raus rattus druh krys; z mad. pócz vodni krysa, odkud i 
chrv. srb. pacov mus rattus. 

Bac luz. porcus castratus vepf; nem. Betze mlady vepfik der Ba- 
clier, Barg. 

Backor, backor a Łes. calceamenti genus, druh obuvi, slk. tez boć- 
kor id. — mad. bo es kor der Bundschuh. 

Badelj srb. (ve Śremu) piscis genus druh ryb, pravdepodobno cizi. 

Badil srb. pala łopata, ze vlask. badile id. tez śpan. ba dii, badila 
Feuerschaufel, z lat. batillum, batillus łopata, łopatka na uhli. 

Badyan (badian) ces. anisum stellatum Sternanis, pol. badyau, rus. 
BSLRhfiwb badtj&n id. — fr. badiane, śpan. vlask. badian a id. 

B&Rhsi badtji rus. modiolus, situla, hydria okov u studne, vedro; 
turk. badja, badje vetsi n&doba. 

Bag pol. ciconia nigra cerny cap; temneho puvodu; jinak bocian 
czarny. 

Baga srb. morbns ąuidam eąuorum jista choroba koni; pravde po- 
dobno cizi. 

Bagana srb. pellis agnina ovci kuże ; nejisto, odkud vzato ; srov. srlat. 
basanium aluta jircha, fr. ba sanę id. vlask. bazzana na hnedo pfipra- 
vena ovci kuże, pak srlat. b ecu na aluta jircha, śpan. bad&na yydelana 
ovci kuźe, d a g se nekdy zameńuji. 

Bagaria chrv. Juchtenleder, mad. bagaria id. Oboje bez pochyby 
cizi; srov. vlask. b ulg ar i m. pi. juchta. 

KAiMuih baga śb, m. stslov. mensura ąusedaiu jista mira (na obili) 
srb. bag as modii genus „źitna mjera od deset oka" (oka turecki mira i vdha 
— 2V 4 rakous. libry). 

Baglama srb. obycejne pi. baglame cardo et vinculum januse stę- 
żeje i spona ciii zaves u dveri 7 2) trichordii genus druh hudebneho nastroje, 
mała bandura; zd& se byti puvodu turc. 

Baglati slov. mendicare źebrati; jest, jak se podoba, cizi, sotva ale ve 
spojitosti s angl. beg żebrati, beggar żebrak. 

Baglja srb. fasciculus foeni, straminis otęp sena, shtmy, bagalj, m. 
foeni acervus kopka sena; mad. baglya stoli meta foeni, frumenti. 

Earopi. bagór rus. Schifferhaken, Fischhaken lodnick}', rybarsk}' 
h&k, srov. nem. Bagger nastrój k yyklizeni balina a pisku ze pfikopiw a 
prfiplavuv T , holland. bagger bahno, bagger en vyklizeti bahno. 

Bagra srb. piscis marini genus jista morskti ryba ; srov. śpan. bagre 
eine Art Weis druh sumcuy, można że v jednom nebo druhem n&feci vlask. 
jest podobny nazev, ktery do srb. pfesel; srov. też srlat. be gra piscis spe- 
cies druh ryb. 



— 101 — 

Bagrena arb. robinia pseudoacacia Btrom akacie; puvodu ciziho. 
Bagun. bagunac chro. arb, porcus orispus, ces. bagoun uhersky vepff, 
>it. baco, bacco, bacha, bacoaua porcus saginatus, ustulatus et sa- 
litus: petaso aut perna; atfr. bacon; ongi. bacon alaniny. 

Baxpana bachrama* rua. fimbria tfepenf; na każdy sposób cizi, 
zda - tehoź puvodu, co nnc. i<i</n«<<«^ zavoj Turk\n 2) sudarium satek, 

mrb. ma li ram a sudariom, kterći poch&zeji z kurc, 

Bachym ino. żylasto diyoka, Z nem. Bach o, sfnem. bacbe 

- ine. 

BaftKa bajka m«. Boi, Fries, pol. baja, će*. pajka ji.sta vlnćna 

tkanina, hluz. buj; nem. Boi, ni. ktorćź Grimm povazujo za nonemccke, fr. 

. baj et ta, ddn. baj, fo&J, boj. holland. ba a i. f. m?^. baize. 

Bajorko/, palus non profuoda luze nehluboka. moćal: pravde podo- 

bno /. nem. Weiber rybnlk, kterśż, jak afnem. forma wtwsere dokazuje, 

bazi z Zat. vi v ar i u m. 

Bajorek pol. pfedenć zlato, niti zlatć Fadengold; bez pocbyby cizi; 

» I iore silny, oslepujici Lesk. 

Bak arb. dena zub. v Feói detakć; mad. fog zub. 

Bakalaj efcr©. w6. (v Dalm.) piscis marini genus jakasi morska ryba, 

ask. baccala treska, Stocktiseh; fr. bacalau id. nfec. unaxaXaq. 

Bakalar calaorena pr?nf cestny titul na vysokych śkolacb, pol. 

L8, psedagogas, rus. óasajiaBpi bakaliin* to, co 

ntor pfedzpcvujici; ze arlat. baccala r i us, bac- 

alarii. baccalarii, baccalaurei, bacbellarii in academiis, qui in 

,t. ut ad doctoratom aspirare possint." DC. v!<isk. baccellifcre, 

. bachelier id. {pan. bachillśr id. 2) garrulus, blatero; angl. 

::ain> bakśn rus. Plorentinerlack, bezpocbyby cizi. 

I > ; 1 1 ; ; < \ t i, ltakaut rua. guaiacum officinale, guajak; jak se podobaj 

id. pokhoui t. j. Pockenbolz; guajak se nem. na żywi tćz Bock- 

holz, bakaut mohlo by tedy taks z holland. formy tolio jmćńa (boken- 

khout? seti. 

BaKBopTi bakbórt rua. leva" zadni gtrana kor&bu, pol. bakort; 

m— holland bakboord, iv4d, babord, ddn. bagbord, nem. Bak- 

fr. babord, vlaah babordo, {pan. babór, babórd id. 

Basenu baken rua. Bignum nayigantibua fcutum monstrans ingres- 

pulsumve, . znamenf ohnivś, syStle* pro lode* easu nocnfuo; 

-ikon fedle baak i'., ongi. beacon Larmzeichen, Larmfeuer, aga. 

rfznum znameni vu' • -ula, pharua 

mi. vel vaa liitorale, pro nocturno nayium i objrcejne' Be \ ms. 

rrazu maja \ porodu i pol. baka phanu BvStlarna, majak. 

Baketa | baculufl bulka, ze via 



— 102 — 

E a k ji a r a b a k 1 a g a rus. vas ligneum drevena nadoba se dvojim 
dnem, pol. bukłak, bukład, dem. bukładek, bukłaszek uter usnik, kożeny 
mech na vodu; na Litve dfevena nadoba na tekutiny; lit. buklogas orca, 
amphora sud, vedro; asi z tat. 

BaKJiaHTb bakłan rus. coryus aąuaticus, pkalerocorax krkavec vodni, 
ćes. baklan, v novejsi dobę z rus. uvedeno ; bez pochyby puvodu orien- 
talskeho. 

Bakonja srb. velky pan; neslovanske. 

Bakule Ćes. dem. bakulka tuber Knorren, Knoten, Beule; srov. nem. 
Buckel 1) tuber boule, 2) umbilicus, lamella, bulla in libris, glans in arcu, 
3) umbo clypei, srlat. buc u 11 a, bucula umbo (clypei); fr. boucle kruh 
Bing; srnem. buckel vypukla ozdoba z kovu a t. d., v Sachsenspieg. bokele, 
pukele ancile, pelta druh maleho śtitu. 

Bakulja srb. alburnum blana, belmo na dfeve; pravdepodobno cizi. 

Bakuń ces. Schnupftabak, v novejsi dobę Preslem uvedeno, rus. na- 
Kjnjy bakiin turecky nebo sprosty tabak, dle toho vykladu tedy z turc. Srov. 
tez mad', bagó ostatek nedokourenebo tabaku. 

Bakut Muz. scolopax sluka; bez pochyby cizi; srov. span. becada 
id. z nehoż ale hluź. nemuze bezprostfedne pochazeti. 

Bakvica srb. vas aąuarium, modii genus, dfeveny sud na vodu; srov. 
srlat. bacca vas aąuarium. Stoji-li ale v srb. a na miste stslov. i, jest to 
slovo domaci a souvisi se słslov. kiyuki b^ćtya, slov. srb. b a c v a, ces. becka. 

Bal pol. hranate otesane drevo tabula crassior, z nem. Bohle, starsi 
tvar bole, boi id. 

Bal ćes. lictor bific 2) detractor pellium pecoris morticini ras ; bez 
pochyby ciziho puvodu; srov. holland. be ul kat carnifex. 

Bala srb. fascis, fasciculus ein Biindel, pol. bela, na pf. bela sukna, 
ćes. balik id. srb: na~balati se, se onerare, stsrb. pa3-Ba^aTH 7 raz-balati, 
jak se zda, sarcinas promere zboźi z balikuy yyndati n rastovarivt iii razba- 
lavt" Dus. 103. — vlask. balia balik, fr. balie, span. bala, srlat. bala, 
balia sagma, fascis; nrec. iinala balik ze vlask. nem. Balie, m. fascis, 
globus, sarcina, holland. ba al f. fascis, sarcina. 

BajianaHt bałaban rus. rod jestfabuv falco lanarius wolliger 
Ealke, v novejśi dobę uvedeno i do ćes. (balaban) ; zajiste asiat. 

BajiaHeniL bałanjec rus. perpendiculum kyvadlo u hodin, pravde 
podobno z fr. b a 1 a n c e ; angl. b a 1 a n c e, mezi jinym kyyadlo ; srlat. b a 1 a n- 
tia pondus. 

Baj[aci> bałaś rus. carbunculus pretiosior biedy rubin, ćes. obs. pa- 
lejs Kat., lepe balas; nem. Balia s, srnem. balas; span. balaj, vlask. 
bal as ci o, fr. balais; srlat. bales, balesius, balascus, baleis, ba- 
leius, balaya. Nektefi odyozuji od Balasam (Balassia), jmena byyaleho 
kraloystyi v)'chodni Indie. 



— 103 — 

Balas pol. obycejoe pL hałasy skwpky u zabradli Gel&ndersaulen, 
r*s. na.iacu baljasy f. pi. id. prawie podobno cizi, a sice z nem. 13 a li- 
ii, starkes Stangeneisen silne* tjfćky /.elo/.ne. 

Balatka, bola tka. beladka &*. kulićka sklena* globulua yitreus, 2) 
ceny; beladka jist4 lira: srov. sflat. balotta pilula, fr. ballotte 
Wahlkugel, Loskugel, vlask. bal lott a: odkud i srb. ba lot a puSćano zrno 
Flinteukugel. 

Baldahin $lov. umbraculum Thronhimmol, Traghimniol, rus. naa/ja- 

\iin.. pol. baldachin id.. 2^ stfnidlo, dom. baldaszek, i) = baldachim 2) 

tolik bylin; ces. ba Ida eh, baldaehyn, dom. baldaSek, baldach/- 

■•'m. Baldachin, sfnem baldekin, baldeken druh hedbdvnó 

tkaniny. a 1 d a k i n. angl. b ald a c li i n. plask, b a 1 d a o chi n o, śpan. 

daąuiiio, fr. baldaąuin; od Hałdach, Baldak t. j. Bagdad, jmeiio 

na dolano tam drahó tkaniny. 

Balia }>ol. lub obejmujący spodni kamień młynarski dio Einfassung 

anteren Muhlsteins ; srov. sflat balia lorioa. repagulum zabradli, pffslon. 

Balia pol. naczynie duże do prania, kad cnpa, labrnm ; Holland, balie 

labrum Waschkufe, (/>?<*/». balje; .h-ed. balja kad, 5ber, nem. Bal go situla; 

ęjlia, n łodnlkuy, kad cnpa. 

Kwmi balij 8tslov. incantator, medicus carodej, lekaf, rus. r.a.iin 

&ek; l»y \ a potahov£no ke kor. ba loqni mlnviti, skr. 

. rec. (pa loąui: ętjpi pravim, ęa-mw jistim, 

y^rok, lat. la-ri mliuiti; srow vsak ags. bało- 

umenf ćarodrjne. 

,ikh balka rus. trabs bfevno, pol. balka, bolka, lit. lot. bal- 

' /?. Balke, stnem. palcho, balko, stsas. balco, hol/and. 

'. Maiki. Sved. bjelk o. ddn. h j ii 1 k o bfevno. 

BajiKa balka rus. \ a 1 1 i > anglista u/kr- ddoli 2) rozsedlina vo skale; 

yby cizi; ■ balca, bolca suleus br&zda, kterśź podobne' zni, 

:i". 
Balkon -. podium, projectura, rus. r>a.n;<>in>, z rorndn. :vlask. 

,. balcon, - n. sflat balconea pi. exedrae promi- 

. Balcon. 
Balmica, bałma, bołma, bohnina, bołmofi, bohnofica, belma, bo- 

aprea ji' .bal me palma, a t<» ie fec.-lat. 

Balousy. balń.-y m. pL mystai Fouay, v nśkter^ch Saetech Moravy, 

tak, jaku slk. bajuz \<>i.~. / mad. ba- 
ju- :\. 

Ban . banua ban, namestnfk kralu?, gubernator, \ Du- 

lo?uji kaźdśho, jemui chteji detu prokśzati 

»da r dominus, pśn tai ». Per. 56. 8. 

i re Hi-:, li:, irb. I. L56. odwzuje ban z 
avarskeho bajan UYŚdeje \cdle toho pirs. bajan <lu\ vojevoda 



— 104 — 

ktereż mineni podporuji formy §oavog u Konstantina Porphyrogen. (945-959) 
de adm. Imper. c. 30., [}oeavoc c. 31. — Vyskyta se vsak take forma [indrog 
t. j. banos u Io. Kinnama (XITL stoi.) 3. 111. str. 117. Uvadi-li Kinnamos, 
ac jest pozdejśi Konstantina Porphyrogennety, formu toho jmena sprawnej śi, pak 
by to slovo pochazelo z pers. ban dux, custos viideo, strażce. V pers. se na- 
chazi też vedlejsi forma pan ve stejnem vyznamu. — Pictet Beitr. II. 1. str. 
89. odvozuje pers. pan, ban (Ptihrer, Hiiter) z kor. pa (skr.) tueri chraniti, 
odkud skr. pana ochrana; k temuż kor. należi take pol. luz. pan, ćes. pan 
dominus, lit. ponas id., pak kymr. f fan er panovnik, gwanar vMce. 

Bandyt pol. exul vypovezeny z domova, 2) latro loupeżnik, rozbójnik, 
ze vlask. ban di to co do 1) i 2) stejnśho vyznamu; srlat. banditi pi. pro- 
seripti, bandire vypovedeti z domova a t. d. 

GanecTpa banestra stslov. machina jaculatoria, funda prak; fec. 
stfed. /3aXi(TTQa id. nrec. iiTialśatga arcubalista, srlat. balestra — balista; ze 
fec. -lat. promenenim souhlasky l y n. 

Bangar slov. Tlriirstock, v. vangar v Oddel. I. 
Bangav adj. srb. claudus chromy, vedle bagav; bez pochyby cizi; 
mohlo by souviseti s mad. bagyadt debilis slaby. 

Banjusa slov. lacinia capart, kloc, 2) homo pannis obsitus trhan, 
srov. mad. bannyos yillosus kosmaty. 

Banit pol. exul vypovezeny z domova, ze srlat banitus part. pass. 
proscriptus, excommunicatus vypovezeny, vyobcovany, bannire proscribere. 

Barabanat gen. -anta chrv. lictor pochop, bific ; zda se byti vlask. 
birbante Schelm, Landstreicher, ac toto vyznamem se ruzni. 

Baraka pol. tugurium, ćes. barak bouda, stan, spatna chałupa, lit. 
b a r a g a s ; nem. B a r a k e ; angl. b a r r a c k chyże, chałupa, pi. barracks ką- 
samy, vlask. baracca stan, fr. baraąue Peldhtitte, Soldatenhiitte, span. 
bar rac a Feldhutte, srlat. ba rac a casula, tuguriolum. Dle Jung. slovn. z 
arab. barak stan. 

Baras, gen. barsa chrv. Kebenlaube, Spallier; srov. fr. berceau 
Gartcnlaube besidka. 

Baraska, slk. merunkovy strom prunus armeniaca; z mad. baraczk 

broskev, merunka; mad. tehoż puvodu co ces. broskev. v. breskva v Oddel. I. 

Barbeźa srb. vittae genus ćepec, pokryti hlavy żenskych; bez pochyby 

cizi, zd& se pochazeti z vlask. ; v Jagemannove slovniku jsem vśak nic po- 

dobneho nenasel. 

Bardela pol. sellae genus slamene sedlo; fr. bardelle Eeitkissen, 
vlask. bar delia id. srlat. bardo ephipii seu cliteli^e genus. 

Bardon pol. lyrse genus, ces. zastar. bardun hudebny nastrój, lyra 
Aqu. vysvetluje slovem bardus ; srnem. pardim (parda Schalmei) Ziem. srlat. 
barto genus organi, barbiton hudebny nastrój na spusob cimbalu se mno- 
hymi strunami. 






— 105 — 

Bardoun Ges. zastar. baculus, e conjectnr&, ..litery vSt§i a hruhe. 
tłuste jako bardouny" Ulali. rao8. — sro?. wiat. bordonus bacalus peregri- 
nantiiini poutnicka* hul, hasta kopi. hordo baculus cantoris, fr, bourdon, 
k. bordone baculus peregrinantioic. 

Bardysz, berdysz poK bipennis, ascia, nu, r»op;u>iun> herdys. 
bani i id., lit. hart i szus id. rovne tak, jako pol. hartą siroka sekyra; 

porodu cizfho, nem. Bartę, stnem. narta, sflat harda bipennis, securis. 
Bardyzana pol. bipennis sekyra Sirokd, neą Partisane, Sv4d. 
bardisan; holland. hardezaan. 

Barchan, barkan ćes. pannns xylinus tkanina, jejiź osnova Ineiui. 
1 ni bavlnene* jest. hJuź. barchan, barchant id., sflat. parchanus, 
h a r eh a n us, bar k a 11. barie h a 11 1, Md. h a r k a 11. v. h e r k a 11. 

Bariś §lov. rallus crei kf&stel, vedle hareć; mad", haris id. 
H;ipi;ain, harkan rat. daueus sativus mrkev. ohycejne inork<ni>: 
fot. burkane mrkev, eston. borkane, porkan Mfltire, nem. dial. (livon.) 
bork ane id. 

Bapsacfi barkas rus. navis minor druh lodek. nem. Barkasse, 

imanskćfa .-. barcos lodka jistóho druhu, barcaccia spatnś 

. h a r e a z a Lichterschiff; nflat. b a r c w s s i u s druh lodi. 

BapsofB barkót rus. Barkholz dfevo ni harce pfipevnene* ke 

nipovani. z Holland, harkhout id. — Tehoź puvodu zda se 

apKoyTii harkout (lodu.) Dalbord pffslon, zabradll na lodi. 

Barcin fot. 1. .1 \ is major velka lod; zkaźeno ze vlask. barcone 

(druh lodi, \elka barka) ? 

I>ajx-7, hu pardos, panthera pardal, sfov. bars id. — prayde* 

du orientalskćho. 
Barton s!ov. navis fluyiatilia major velka lod Pfdni, prayde" podobno 

11 e druh lodi. vetśi barka, t/>an. bar con id 
Barva $lov. transtruin yslarska la vice; bez pochyby cizi; nemohl 
ale yyp&trati, odkud by yzaio było. 

Barwica pol. tomentum vSechno, ceno se pouźivś k yycp&y&ni, źine 
fina a t. d.. p&Yodo temnelio. 

Baryła pol. ziemia ciężka terra ponderosa fr. baryte, f. ipan. ba- 
r i ta id. tpvnjg fcfże. 

Bapaca barźa rus. na) druh ko n cl t^ eh lodSk yeslarsk^ch; 

•■łka. barka, holland. bargie poStoyskó lod aa pruplavech; 

Basati srb. incedere fcemere blo blouditi; pavodu 

/ i. 
Basati u.ikl idat 1. podoba, '/< 

11. 
Ba '"ii n 1 /.laty : pwwidii ciriho; /.<• by 

►reno było, aenf 



— 106 — 

pravde podobno; co do zvuku bliżsi było by fr. facon utvar, tvarnost, spu- 
sob a t. d. ktereż se ale yyznamem ruzni. 

Baskija srb. asser lat; zajiste cizi. 

Bastaz chrv. bajalus nosie bfemen, vlask. bas t agi o, srlat. basta- 
sius id. ze rec. ftciataCco zdviham, nesu, nrec. fiaataCw id. fłaataCog nosie. 

Basulja slov. chrv. srb. porcus saginatus krmne prasę, srov. srlat, 
bas sus erassus, pinguis, obesus tłusty, tucny. 

Basuljast adj. slov. crispus kadefavy, kućeravy; tenmeho purodu. 

BaniKa baska rus. caput piscis rybi hlava, 2) trop. homo stolidus 
hlupec; z turk. bas hlava. 

BaniHH basnja rus. turris veże, v. baszta. 

Baszta pol. propugnaculuni, ces. basta, Muz. basta, basta id , lit. bok- 
szte (żem.) veże; ze srlat bastia turris, propugnaculuni, castrum, basta 
vallum, septum, nebo ze vlask. bastia; jr. bastion, span. bastion; z 
romdn. i nem. Bastei. 

Bat pol. scapha lodka, lit. botas, rus. B0T r L bot id. nem. Bo ot, 
holland. boot, ags. bat, angl. boat, skand, batr, śved. bat, ddn. ba ad; 
zdaji se byti rovne tak, jako vlask. batto navis actuaria lod yeslarska, srlat. 
batus battus, bat e Hus scapha, cymba, fr. bateau; span. batcl lodka— 
puYodu celtickeho: ir. bad, kymr. bad, gal. bata. 

Bat slov. clava, bata fustis kyj, 2) pistillum butyro couficiendo, 
srb. batina fustis, bataljka baculus hul, kyj; v. et^ti. 

Batak srb. femur (volatilium) kyćla i s nohou u drubeże ; temneho 
puyodu, jak se zda, cizi. 

Batati srb. pulsare biti, tlouei; vlask. bat terę id. fr. battre, srlat. 
battere biti verberare, bat tarę, battire mlatiti flagello excutere, lat. ba- 
tuere biti tlouei. 

Batnar Muz. clavus assibus vinciendis hfebik podlażnik, jak se po- 
doba misto bratnaf, z nem. Bretnagel. v. bratnal. 

Batriti srb. (ve Slavon.) animare bodfiti, dodavati smelosti, z mad'. 
bat or audax smely, batorit animare. 

Batuda slov. Buhrmilch srażene, kysele mleko, pochazi, jak se podoba, 
ze srlat. batuta lac pressum ; vlask. battuta, f. part. pass. slovesa battere 
biti, tlouei, srlat. batutus tusus. 

Batun srb. (v Dalm.) stagnuoi, lacuna „voda koja stoji na jednom 
mestu" mocal, bafina, srov. rec. fiarór neut. adj. pazóg gangbar, zu durch- 
waten pfebrodny. 

Bayjrt baiił rus. Koffer; vlask. baule, span. baul id. — srov. 
też srlat. baula sagma, fascis, onus, sarcina zavazadlo. 

Bawet pol naprsni satek żenskych, jest, jak se podoba, fr. bayette 
Geifertuch. 

Bawolet pol. obs. capitis ornamentum muliebre, z fr. b a v o 1 e t cepec 
devcat selskych. 



— 107 — 

Bazalika, baz iii ka. ba s ii i k a. baz alka £ i. Ocymum, rue. w:\.u\- 
.inuh bazilik. lia, bazylika, bazylik; nom. Basilie, Basiłien- 

kraul <<»!/?■ baail; nrlat. bazala herbaa 

•. \. poźil ka. 
Bazalt lid, druh tvrdóho, pevnćho, teikśho kamenę, 

.u. u., nem. Basalt, bassalte, fr. basalte; ipan. basalte, 

-. /. lat. basaltes, h >sfc, jak se zda, pretYoreno 

lał. basanii ?elmi tvnlv kamen ke zkouienf, brou- 

d. 
Bazanka / mercurialis Bingelkraut, 6es. trź planś bazalika, 

b^ti re spojitosti a ba zali k a. bazalka. 

Bazanowiec pol. (bylina) lysimachia yulgaris gelber Weiderich vr- 

bina, . ayedeno v uorejśi dobę" z pol. — pftvodu temnćho. 

Bazyliszek pol. lacerta basiłiscus, €es. baziliśek, 1( ; im> by było nźf- 

tvaru bazilisk, hluz. basylisk, m*. BacHJiHCKB yasilisk, olask. basi- 

basilischi tasilic, basi lis co, angl. basilisk, nem. 

i iliscus, /. lfoxo<; rod jeśtSr&y. 

Bazeń hluz. opl osenwand, z nim. Banse horreum stodoła 2) 

inni mergitum in horreo pfistodftlek; n yysuto, 8 promeneuo v z; 

stabulum, praesepe bovis chleV, iołd. bas, ddu. baas id. 
\\\»v\\ bdula tuloo. arbor ("jsedam jakysi ovocny stroni, jak se po- 
iła malus cydonia, pol. gduła, 6es. kdoule gdoule malum 
. r yov uhm: id. — wd(avia (strom), xvdmviov (/*CXo* kdou- 

Bean, ' pol. obs. homo stnitus hlupec, €es. beau 1) novadek 

i jindy s obyćeji oi ve spolećnosl studentftv uvo- 

iuk, uemotorn^, nejapn^ clove"k; ze srlat. beanus, beja- 

. qui ad academiam auper accessit. V\'kla<l jmśna 

[jicfra akrbstichu : 

Animal 

i liosorum." I M '. 
identfty), 2) li«-m-> rudifi eJ indoctus ue- 
iioe Gelbscbnabel, ml&de', holobradi k, jak se po- 
-'.-. I- ,ik. uosec, jaune zlul\): vlask. baggiano 
kademii, b.t/.livy novścek \w 
Beb bo rozumu, hlou <■•./,. b a li b i a f. 

bbano, babbione, babbaccio sti pidus uero 

Beba $rb, int.t: ulh. bebe, n. id 

. i ni bo !• i' .i ni 1> i ii O d 

Bedem $lov. f około n feta, pei I 

bra-i 



— 108 — 

Behemót slov. mamut, zvife pfedpotopni, rus. EereMort (bibl.) ; nem. 
Behemoth zvife obrovske, slon; srlat. beemoth (slon) elephas seu qu8evis 
major bestia; z hebrej. — jevi se też ve yyznamu dsemon zly duch. 

Beja Muz. canicula psice, fena; nenacMzi se v jinych slovan. rećech; 
możnd że puvodu ciziho. 

Beka slov. Setzweide sazenice vrbova; pravde podobno cizi, ać jsem 
nemohl yypatrati, odkud by było vzato. 

Bekas pol. scolopax gallinago sluka, rus. seKact, z fr. b e c a s s e id. 
— vlask. beccaccia, span. b e g a z a, b e c a d a id. 

Bekuta srb. convicium in cultrum plieatilem obtusum tupa kudła ; 
zda se byti puvodu ciziho. 

Bekyne ces. soror monastica żeny a panny, klaśterny żivot vedouci, 
avsak nemajici slibu, sestry sede, milosrdne, srlat. b e g u i n a, b e gh i r. a : 
„beguinae mulieres tertii ordinis", 2) beghinae sorores de poenitentia 3) 
„beguinae belgicae medium vitae genus agunt inter monasticum et saecu- 
lare. Gertis legibus omnes vivunt, de suo victitant, a votis liberae sunt" DC. 
4) żenske jiste sekty, vlask. beguina druh klasternych panen v Nizozemsku, 
beghina Betschwester, fr. beguine id. prvotne ndzev jistych jeptisekv Ni- 
zozemsku, dle nekterych od fr. beguin detska ćepicka, zavoj, rouśka ; holland. 
begijn, bagijn, nem. Begine. 

Beluarda, belluwarda pol. propugnaculum basta, hradba; vlask. 
balu ar do, span. balu ar te, fr. boulevard, srlat. bolevardus (agger 
urbem vel castrum munieną et circumcingens), ktereż odvozuji z nem. Bollwerk. 

Bena chrv. sfcultus, hloupy, adj. benast id. benetati hloupe mlu- 
viti, slov. benetati blaterare; srov. fr, benet adj. i subst. stultus, hlonpy. 

Benevreke f; pi. srb. chrv. femoralia, ealigae nohavice, spodky, be- 
nevreci pi. m. id. benevrke f. pi. vlnene spodky; na każdy spusob cizi. 

Benchel, bjefichel Muz. foeniculum vlasky kopr, z nem. Fenchel 
id. a to z lat. odkud i ces. fen i ki. 

Bent chrv. jez Mtlhlwehr moles, neslovanske ; chrv. nazev jest: 
brana, jaz. 

Bepka srb. pupa loutka, zda se byti ve spojitosti se vlask. be fana 
velka loutka, vlastne s prostejśi formou befa, ktera snad ve starsi dobę była 
v użivani; pravy srb. nazev jest lutka; srov. też mad. babo loutka. 

Bera pol. Butterbirn mśslenka, cisarska hruśka, z fr. beurre id. od 
beurre butyrnrn masło. 

Berak, gen. berka srb. (Śrem.) nemus haj, obycejne lug, z mad. 
berek id. 

Bepr^o bjerco rus. tibia, crus holeń; ces. berce id. uvedeno v no- 
nejśi dobę z rus. — Podivno jest, 5 że se nachazi take ve vlask. ber z a ćast 
nohy od kolena aż po chodicllo. 

Bereg slov. ripa, lutum, coenum breh, bahno, berećina barina, 
misto bahnite; jest-li vyznam: bfeh prvotni, dało by se porovnati vlask. 



— 109 - 

berę a ripa bfeh; mad. berek lucue, tYuiieetum -haj, krovi jest sice co do 
zvuku bliżsi, ru/.ni se ale vV/.iianiein. 

Bergamotica sUm. piri genus, rus. BepraofOTB bergamtit, pol. ber- 

a, bargaiuuta, perganiuta, bergamotka, 6es, bergamota, bergarauta, 

ąjamutka, pargametka, pargamentka zelena kulała bruska kofenne* chuti; 

du romanskeho: vlask. bergamotto, ipan. bergamote, -to, fr\ ber- 

. nem. Bergamotte, Holland, bergamot, ii&L bergamott. 

beri niaji za to, że od vlaskśho mesta Bergamo. 

Hep nr a ber ii . barretum, srb. bareta to. eo kapa ga- 

lerus ćepka, pol. biret, bieret ćepka, biret, ces. biret, biryt, biretu, biryt a 
Hat. bar ret u ni tegumen capitis, pilei genus, tóź bir re- 
turn id. berę ta capitis tegmen pontificibus proprium; vlask. berretta 
/•. barr birreta klobouk kardiualsky. birrete domaci 

Haret pileus, galerus, cappa, sfn&m. biret, pi ret. 
Berkan 6es. pannus ciliciiins tkanina ze źini, nem. Berkao druh 
kamelotu, tkanina ze chlupftv yelbloudfch aebo kozich, pozdeji jen z \iny; 
ik. baraeane, tkanina ze chlupo v yelbloudf eh ; /r. baracan; sflat. bar- 
• . ant. cameloti species. DC 

BepKOBeąi bjórkoyjec rus. ponderis genus \aha desiti puduv 
1= 40 ruskycb liber), pol. bierko wiec; lit birkals, birkawas id. 
chno to cizi. 
BepKyTt bjórkut rus. talco chiysaetos. aąuila aurea orel 1 1 1 1 r- < 1 y . 
aryy zlat ho* rodu v Kavkazskyeh horach, pol. birkut, 

birkut, u?e aovejśf dobę; z tat. 

Berlinka pol. rhedae genus druh kocaruv, rus. nep.iuiiT, berlfn, nem. 
fr. berline, vlask. ber li na; łpan. ber li na kocar kryty pro 
by. 
Bermet srb. \inuin absinthiaeum vino pelynkoYe. z nem. Wermut 
intluum pelynek. 

Bemeśka ćes. rodni ptak około mofe, popelate* a óerne* barw, menSi 

i Jungm. bIoto. (sloya nem. jsem uenase] \ <iiim- 

•\niku): srlat. bernech bernichae, bernacao f. 

pl. palustribus Bimiles, sod minores" 1)0. płaci 

divokyni huaam podobni, a?8ak menśi. 

rus perca aspera druh okounur, z german.: n>'i". 
. iiu\ iatilis. $fnSm. ba rs, bers c h, 
. h ind. b a a rs, ags. b< a rs. 
Besować pol rare mofiti, tóź bejcować, /. ?"'<//. beizen. 

Bestilj. m upną prunorum po?idla, a i i fcurc. 

Beśika iech^f, puebj beśike, vlask. resi ica id. 

n'ku chybnć poznaceno <•«• turc. 

Bezati . de bobl .i'- I>"liati. -i 

id. bz łka o ad, 



— 110 — 

oestrus, tabamis, nem. Biswurni id. bziti se petulantem esse, bzec nepo- 
seda, rus. dial. blisobetl byzova£ currere, dłuż. byzaś aestu exagitari stfec- 
kovati, byzk oestrus, z german: nem. bies en (bisen) aestu exagitari, srnem. 
b i s e n stf eckovati, stnem. p i s ó n lascivire ; holland. b i e z e n, b i j z e n, stf ec- 
kovati, ddn. bisse, norw. bis a, besa, też fr. dial. be ser, bez er; srov. 
skand, bisa summo et rudi nisu moliri. 

Bezjak slov. chrv. srb. homo stolidus hlupec, srov. vlask. besso, 
b es ci o stultus hloupy. 

Bezjaca slov. bipennis, securis śiroka sekyra, bfadatice; srlat. beso- 
gium securis duplicem habens aciem sekyra o dvojim ostfi, souvisi se stfr. 
besog, besoche, besoiche, bezoche ligo druh motyk. 

Bezlaj slov. Bezoar lapis ; puvodu ciziho. 

Beznica slov. fovea adservandis betis (rapis) jama na repu; jest ve 
spojitosti se srnem. bie^e bila repa, stnem. pio^a pie^a, nnem. dial. bie- 
szę beta druh repy, cvikla ; odtud pochazi i slov. p e s a stejneho yyznamu ; 
slova nem. z lat. beta. 

Bezoar ces. pol. Bezoar lapis, kamen v żaludku jistych zvifat, żylaste 
bezoarovych koz a kamzikuy, kteremu była mylne pfipisovana moc proti jedum, 
rus. sesoap^ bezoard ; fr. b e z o a r d, sjmn. b e z a r, bezoar, vlask b e 1- 
zuar, nem. Bezoar, Bezoarstein; pochazi prej z arab. bedzahar. 

Bezo I e pi. slov. caro assa prażene maso, spriivnejsi forma jest ber- 
zole; soiwisi, jak se podobś, se vlask. frigere prażiti. 

Becva chrv. tibiale puncocha; bez pochyby cizi. 

Belpuch luz. charta Pergamena, ces. zastar. bielpuch Dal. c. 99., 
nyni pergamen ; prayde podobno pfesmyknutim ze srnem. bu o eh -vel id.; 
ags. boc-fel pergamenum. 

Bermuz Muz. Bettelsuppe; puyodu ciziho, srov. srnem. warmuos 
lappates, cibi ex oleribus. 

Berna solanum tuberosum zemce, brambor; z nem. Birne, slożen. 
Erdbirne zemce. 

Bękart pol. filius nothus, spurius, illegitimus (2) Floretseide boura), 
ces. pan chart, paukart, pankhart id. dite z nepraveho loże; morav. par- 
chant pfesmyknutim hlasek; z nem. Bankert, obycejneji Bankhart, tez 
Bankart id. holland. ban kard, bankerd; plna a puvodnejśi forma Bank-hart 
jest sloźena i tvofena jako ua pf. Gebhart, Keinhart a j. i jest stejneho vy- 
znamu s nem. slovy: Bankling, Bankkind, BaDksohn, Bankriese dite s lavice, 
t. j. zde z loże manżelskeho spadłe, pod lavici, v koute splozene. Gr. W. — 
Jungm. ve slovn. odvozuje panchart ze srlat. panc hartą diploma żelezuy 
list, ktery prej davan byl detem nemanżelskym, aby radnymi se stały; tomu 
nelze pfisvedciti, neb srlat. pancharta znaći listinu (diploma) vubec: „Pan- 
chart a (też pancarta), quaevis charta, diploma, maxime vero Panchartae 
dicebantur diplomata illa, ąuibus reges bona ecclesiae seu monasterii omnia 
confirmabant." DC. 



— 111 — 

Bibasa hhut. turunda. pastillus tarmaeeus. bez pochybj cizf. 
Bigos pol. potrawa z posiekanego mięsa, ragout ; aesloyan. 
Bica s >v. nem, eita?. b:in z (jknem.) agnus jelum. v 

mohlo ve s!ov. yypadnouti a i by mohlo stati misio &\ yec ale pochybna. 
Praye* slov. jmśno: owa. 

Biera ;>o/. ovis tarcica aut yalachica ovce turecko nebo yalaska, dem. 

ma<r. birka o\ 
Bifa 6et. zastar. caro bubula hovezi maso, z dobadu; praydepodobno 
z ani id. 

Bik, luka srb. germen cepa 1 stóblo cibule s Bemenem na, yrclui; 
temnćho payodu. 

Bika pol. yedle biga rastrom dentatnm, ligo, sculptoriam: z nem. 

drab motyky; sffat. becca,yh beche. 
Bika irft. . jmenoyitd v mestech) mater matka: pravde p<>- 

izf. 
Bika tlov. jnncua > i' 1 1 : pocbybno, zdali jest v ncjake spojitosti s hol- 

B i n s l' id. 
Bikulje pi. P. erb. cirri kadere, 2) annuli prsteńy, krouzky: bud po- 
kład.: i/i. 

Bile. u. btdh. yenenum jed !: otrdyeni inySf, ryb a t. d. zda se byti cizfm. 
Bmiin bilija rui. Billardkugel, koulc bilidrovii; vlask. biglia, 
>. bil la. fr. bille id. sr/at. bil la koule, mic. 

Bilikum. bilikom chrv. pocnlnm majas yelkś ciso; z mad. billi- 

. a to ze tlask k be Hic o uc velka Oi.se. 
Bilon }>o?. drobny penfz Seheidemunze, verrufene, abgesetzte Scheide- 
muc fr. bilion mrd.-ny uroimy peniz, penfz śpntny. z obehu vzaty ; 

/.-. bigli«»nt' stfibro Spatnć, nedistć; eflctf. bil lo, bil lin, billonus 
uuim t argento conflatns. 

Bhmcł bims rue. pffcne* bfevno na lodi Querbalken eines Schiffes, 

i - i'!, stat. jmćna beam i bre?no, trabs)? 
Bindarz /><>/. <> : /abrada. misio ;i \c<ll< i wirydarz. /. lat. 

v i r ida ri u m. 

Binej slov. aries beran; pravd£ podobno cizi; slonan, nazyy json: 

Birba ein yornehi ; \>lask. birba podyodnfk, 

far hi birba Oddati se Bebi 
• 

Birbant r, homo elegans, trosssulua zahaleć, 

. Landstreicher. 

Birda lictor pocnop, ii byrda, i»ż. b$rc, be*ric 
i. i r ro poch< 



— 112 — 

Birje pi. dlui. festum pentecostes svatodusni svatky, letnice, srov. 
sfnern. vire, stnem. fira, nnem. Feier svatek, slavnost, ktereż pochazeji z 
lat. feria. 

Błip 10 3 a birjuza rus. lapis thyites turkus (drahy kamen \ fr. tur- 
cois; zda se byti puvodu orientalskeho. 

B h p k a birka rus. talea vrub ; zda se byti puvodu ciziho ; śved. 
virke lignum, materia dfevo ponekud podobne znf, avśak vyznam neni je- 
dnostejny. 

Birka srb. (v Bacce) ovis geuus, z mad', birka ovce, v. biera. 

Birmo vati ces. ftrmare, confirmare, pol. bierzmować id., z lat. tak 
jako stnem. firm on, nnem. firm en. 

Birov slov. chrv. srb. magister vici starosta obce vesnicke; mad'. 
biró id. 

Birt, virt slov. lacus, piscina jezero, rybnik; mad. ferto palus, 
mocal, 2) jezero Neziderske, Mutenske. 

Birza srb. mucor plisen na povrchu vina, slov. bersa 1) id. 2) tar- 
tarus vinny kamen, chrv. bersa tartarus — pfesmyknutim hlasek z lat. 
brisa matoliny vinne. 

Bis slov. urus żubr — lat. bison, rec. ptaow, fr. bison, vlask. 
bis s o nte, śpan. bison te; stnem. bis out, wisunt. S tim souvisi, jak se 
zda, pol. bizon, ,bizun taurea bykovee, źila, lit. biz u nas, bisunas 
karabac. 

KHcefUi biseri» stslou. margarita perlą, tez r»ncf> r Ł, BHcipi, BHChpi id. 
biic€()hi€ coli. margaritae, slov. bis era, biser, srb. bis er, rus. Bncepi, (ze 
stslov.), ces. zastar. biser id. — zni neslovansky. 

Bisior, bison pol. tenke płatno, luz. bisor; rec. pmaoc, lat. bys- 
sus, z kterehoź pocMzejl rovne tak, jako stslov. bhchh-l byssus, ces zastar. bys 
id., stnem. b i s s i n, srnem. p i s s e, vlask. b i s s o. 

BHCTepLMa bisterbiia stslov. vestiarium satnice, z dohadu; slovo 
pocbobne a pravdepodobno cizi. 

Bistor, histvLv pol. nuż, kterym operuji hojici (chirurgove), rus, bh- 
CTypefi b i s t u r ej, vlask. b i s t o r i Operationsmesser, span. bisturi. 

Bistr pol. vodna barva brunatna; fr. bistre, nem. Bi ster, das 
Kuszschwarz. 

Biza, bizin srb. canis sagaxvyżel; srov. ags. bicce canicula, angl. 
bit eh canis femina psice, fena, skand, bikkja. 

BnsaHT. bizan rus. Besansegel; nem. Besan, f. nejniżśi płachta lodni, 
holland. b e z a a n, angl. m i z e n. 

Bizg chrv. viscum, lep, misto domaciho lepak, ze vlask. vis co, 
vischio lep. 

Bizma slov. acipenser sturio, można że misto vizma, tak że by sou- 
viselo s vi z a (ces. vyza) acipenser huso, yizena acipenser sturio; srov. vsak 
srlat. by za piscis genus. 



— 113 — 

Blaba hhiź. os animalium huba zvirat z nim, IM ab bo Klallniaul, 
huba zvifat (s pfihanou). 

Błam pol kus kożeSiny jiste* miry, obyóejne' ve dve* poloyice skła- 
dany ller Sack Rauchwerk; srov. nim. Flahme f. bok mezi prsoma a kyclami. 
Blamasz. blan schgallerte, srov. sfnim. blamensier 

M&menschier druh jidla, ze fr* blanc manger, rlastne* bilo jldlo. 

Blana s r prkno, deska, jak 8e podobi, ze vlask. piana id. 

•rrna była piana. 

Blanjati slov. rmninare strouliati. strunem urovnali. skobliti, chrv. 

blanjati id. — fr. planer id. pQ?odne* roroati, urovnati, piane struli; 

pi a n aro rovnati, uro?nati. 

Blaor srb. tóź l»lavor. blavur i glavor, nroineiienini retnebo b 

Yuliky hau: blavorusa. blorusa id. blor id., zda se 

: z rum. bi> laur draco a to z rac. nihaq divotvor, Ungeheuer, von 

Python 
Blakać Bi§ pol yagari, mor. bloukati se id., srov. skand. Hakka 
- »_i l — 1 i misto flanka tak. jako skand, akkeri (ancora kotey) misto 
Frakkar (Franci) misto Frankar. Mohlo by \sak też spolecn^m majet- 
obou jazykuy b\'ti. 

Bleja pol. hluz. cyprinua latoś, lit. Moje, b lej as cyprinus brama, 
Bli i-. Bleihe id. Holland, bici f.. angl. blay belice. (ryba). 
Blejczyk pol. Bleilot olovnioe, z nem. Blei olovo ; cistę pol. oło- 
ika. 

Blejer. blajer pot Muster, Modeli, jinak wzór, forma, model, zni 
ale znaci olovolitce, można ze diave znacilo 
formu oloyenou. 

I).n : i:i!VTi, t. j. bljóknuf rus. pallescere, evanescere, dc colore, 

arv$, n.mmmiu bljókłyj yybledty, u. mi;. mm,, yybledlost, pol 

. k pallor, n\ rybledlost, <» barv£, blakować, blakuję, pallescere, 

ednonti, <» barv£, hlui. bluki pallidus, nubilus; z germ.: 

► lei kr pallidus biedy, blei k na, blikna pallescere, blekkja pallere 

pallidus, angl. bleak, Holland, bleek, 

lek, stnSm. pleih, nnem. bleich, ivSd. blek id., aga, blacjan 

- Ut. blyl '. blyszkau, inf. blykszti pallescere mohlo by 

■vy. 

Błękit pol. błękitny caeruleus, jinak: modry, nie 

blank,: blankyl COlor - , blaiikylny, 

blankytka (botau i blakite a, 

i. Mi o.- ha o ln« ere, micare, b La ac b albos, 

albus, nnłm. h »ld. ddn. b 1 a n k id. 

is, angl. blank alba-. fr. blanc, ipan. blanco, 

/. brai 

b 



— 114 — 

Blen pol. cyprinus barbus, mullus barbatus parma, jinak barwena ; 
srov. vlask. blen no Schleimfisch, rec. (łlkwog rod spatnych ryb. 

Blesan subst. chrv. srb. stultus, blesast adj. id. hloupy, bleska 
f. stulta; moblo by byti ve spojitosti se vlask. besso hloupy, bessa hloupost, 
tak ze by v srb. I po b było vsuto, coż se nekdy stava ; srov. vśak take srlat. 
blas, blax stultus hloupy; rec. fila% ochably, leniv;y 7 hloupy. 

Blida ces. obs. (Vyb. I. 1081. v. 7.) machina bellica, (e conjectura), 
pfistroj yalecny k nietani kamenuv proti hradum, pevnostem; srlat. blida 
machina bellica, srnem. blide to, co ces. — srov. take kymr. blif catapulta. 

Blikati ocima ces. mżikati, mhourati connivere, nictari, z nem. blic- 
ken hledeti. 

Blitram, b lej t ram pol. Coulisse, obycejne kulisa, z nem. Blen d- 
rahm. — 

EjuimpL blj&girb, 6jiRvujih bljagili. rus. Bleigelb olovne źluti- 
dlo ; źluta" barva z paleneho vapna oloveneho; pol. blajgiel id. z nem. dial. 
bleigeel id. 

BI oj a slov. lutum, coenum blato, bahno ; temneho puyodu ; stoji-li 
misto blodja, dało by se porovnati s ddn. blode pałus mocal. 

Biota Muz. lamina, tabula ploska ; piat; nem. Piat te, srnem. blate, 
plate, srlat. piata id. rec. nlatij Platte, Flachę; nlcjLxr\q adj. plosky, rovny, 
siroky. 

Bioto hluz. obs. silva, misto uyni obycejneho les, neni jednostejne s 
błoto, £es. blato lutum, coenum, jak uź mekkę l dosvedćuje, moźnś ze vzniklo 
z nem. Wald les, srnem. walt pfesmyknutiin hlttsek a promenenim pocatec- 
neho v v pribuzne b. 

Bluma ćes. prunum asininum velikd sliva, hlusice, kulata svestka 
Rosspflaume, HundspUaume ; nem. Pflaume prunum, jehoz starsi forma była 
pflume, ktereź pochazi z lat. prunum silva, svestka: sved. plommon, hol- 
land. pruim id. — Podobnym spusobem pretvofeno stnem. pflume prunella 
(bylina) z priine. 

Bluta chrv. mucor pliseń na vine, krez, blutiti se mucorem ducere 
mucescere kfezovateti: puvodu temneho. 

KwbYiiii b li. c hi» ć i j, m. stslov. faber, artifex kovaf tez blechiicij, 
mohlo by souviseti s pol. blacha, ces. ple eh lamina, ktereź pochazeji z 
nem. BI ech id. srnem, blech, stnem. pleh, holland. blik, śved. bleck, 
ddn. blik id. 

BoBaK^ BaiiBaKi. bobak bajbak rus. aretomys bobac, pol. bo- 
bak id, das russische Murmelthier, tez ces. bob&k, uvedeno v novejśi dobę; 
vyskyta se i ve span. bobaąue, vlask. bobac; rus. vedlejśi forma bajbak 
svedci o puvodu asiatskem, asi tatar. 

Boborelka ces., mene spravne baborelka, physalis alkekengi, jinak 
mochyne, żidovska tfesne, z nem. Bober elle, holland. bobberel id., ktereź 
se zdaji byti piwodu romanskeho. 



— 115 — 

Boca skn>. pubes cmyfi. fyan. bożo lanugo pr\ orosiło vousy ; można, 
podobny nazev też v nektorem nareci ylask. nachazi. 
Boca eikrt;. wi, lagena labę?, ze afasfe. boccia id., wiat. bocia 
genua vasis drab nadob; uYazeni hodno jest i srlat. buca, ha u ca vasis 
śpecies druh nadob. v. buda. 

Bocman srb. panią furfureus otrubny chleb, slk. bosman. bosvan 
veliky kolać ; prawie podobno cizi 

Bocun tro. iia Ćerne* hofe) lagena Labev, v. boca. 
BoAMepen bod mo rój a ru$, fenna nauticum pftjćka na lod, po/, 
b o d m e r y a id., Bo d m e rei, koliami, b o d e m e r i j, łvśd: b o d m e r i, 

. holland. bodem, imem. Bo don puda lode; angl. bottomry. 
Bohornica sfov. maga carodejka, asi i mad, boszorkany id. s by 
h promeneno; z mad. pocnazf i slk. boa orka, bo skorka ca- 
łka. 

Bohot hluz. praeses pro?inciae, namestnfk, vladaf, gubernator ; z nem. 

' . v o g t. v o i t, a to zo srlat. v o e a t u s misto 

: 1k»ź pu?odu J80U tako pol. wójt. mrtes. vijt, ces. vojt, fojt. 

Boch ces. perna petaso, dcm. boaec; z nem. Bache, sfnim. baebe, 

i. pach 3 kscite, namentlich die geraucherto; holland. 

1. bakę, srlat. b . . a??///, bać on. 

Boja sfo», chrr. srb. color barva, mree. proia id., z turc. 
Bojła hhii. aiveus piatorius koryto pekarskś, atirka; z nem. Beuteid. 
Bokal tó. poculum 8tóe, 2) matula; t?/ae&. boccale ciso, zban, fr. 
tal ; s?V,yf. bocalua sklemi lahev, bochalus vas \inarium nśdoba na 
■t 1 e druh nadob. 
Bokara. bokar srb. ?as faventinam nadoba majolikovś; prayde* p<>- 

: lat. baccharium vas vel arceua aadoba, źban. 
Bokeljica, bokeljka srb. (v Dubrovnfku) rosae menatruae genus 
ra* kvete v lete i v zimo. ale nema* vun§; jak so podoba, odyozeno 
od ulask. bocca (usta, dstf ;i t. d.): Bocche di Cattaro; znaćilo by tedj 
v okoli Kotorakćm. 
Bokin chrv. srb. v Dalm.) prostomia nasadka treatky, ze vlask. boc- 
chino óstf. 

Bokonj srb. (v Baranji) costa uavia bok, zebra Lode; mad. bókony i>l 
Bokor ckro. fasciculua fiorum kytice, srb. bokor fasciculua caulium 
•in herbae, frutei kef; mml. lx>k<<i- fmtax, fa ciculua florum. 

Bokun ekro. srb. (\ Pomofi) frustum ku-: ze vlask. boccone 
. 

Ból hluz. pila mfć, z nem. Bali; jeStó lepe soublaaf, holland. boi 
kotll 

.•• 1 | yyo/. telum, brevior plitka, kratka 

i-ultis id. '. i»'»n sagitta brevior, skaml. 

nrebfk zelezn/, tirfn. bolt, holland. bout; rtwim. polz, 

b* 



— 116 — 

srnem. boi z, nnem. Bo Iz; słnem. polz, bolz vysvetluje Grraff lat. slovy pul- 
cio (sflat.), catapulta; vlask. bolzone, bolcione catapulta; yyskyta se tez 
srlat. bu Iz o niachinae bellicae seu ballistae species jisty yalecny strój, prak. 
Nazvy ty mohly vzniknouti z lat. catapulta odrazenim prvnich dvou slabik. 

Boltek, bold slov. loxia pyrrhula hyl, bez pochyby cizi. 

Bomjel hluz. oleum olivarum olej olivovy; z nem. Baumol. 

B o h i> bon rus. Yerpfahlung opaźeni ; zda se pochazeti z nem. B ii h n e 
tabulatum, contignatio, pavimentuni, tez ohrazeni bfehu deskami, bfevny neb 
i płotem, srnem. biine, btin assis, pertica deska, prkno, źerd, tabulatum, la- 
ąuear strop, dnem. buhn, holland. beun. 

Boranija srb. phaseoli virides immaturi fazole zelene, nezrale ; pravde- 
podobno cizi. 

Borije f. pi. instrumenti musici genus druh hudebneho nastroje; pu- 
vodu temneho. 

Bopjia borła rus. eine Art lockeres wollenes Zeug druh fidke vl- 
nene tkaniny; srov. span. borla fimbria tfapec, trepeni. 

Bortati srb. (v Bacce) aegrotare nemocen byti; puvodu ciziho; ćiste 
srb. bolovati. 

EopTT> bort rus. margo navis kraj lode, ćes. bort kraj każde veci, 
żylaste lode; strana v jamę; bfeh u feky, borty pi. tesy u kraje dlazby, 
Yysekane do uhelnice, borty u postele, pricnd prkna v notach; bort = borteni, 
b o r t i t i s e kriviti se ; pol. burt okrętu margo navis, burta margo, lim- 
bus, burta, burtnica transtrum la vice veslarska; nem. Bord margo, margo 
navis, navis ipsa kraj, kraj lode, lod sama, srnem. bort margo, słnem. port 
labium, limbus, ags. bord margo, tabula kraj, deska, angl. board deska, 
prkno, stul, kraj lode, holland. bord, boord; skand, bord ora, asser, sved. ddn. 
bord; got. baurd deska, prkno ve slożen. fotu-baurd scabellum podnóżek; 
srlat. bordus kraj, borda ora, margo, limbus kraj, borda navis kraj lode, 
bor dum limbus vlask. span. bordo, fr. bord kraj, bfeh, kraj lode. 

Boryt Ćes. (rostl.) isatis Waid; srov. srlat. borith herba saponaria, 
o^ae saponis instar rebus lavandis insendt; ze sflat. pochazi stslov. copHioei 
boritovB adj. herbae borith. 

BocManTb rus. (vyslov. basman) viaticum cestne; puvodu ciziho. 

Bospor slov. Knoblauchsbriihe ; prvni cast zda se byti srlat. bas um 
cosnek, druha ćast, ac vyznamem se ruzni, zni podobne jako lat. porrum, 
porrus cesnek; było by tu tedy takove opetovani' jmena jako ve slov. por- 
1 u k, ags. por-leac cesnek. 

Bosfal bulh. calceus parvulorum ; nrec. 7zog%óXiov Halbstiefel, botka, 
botik. — 

BocTpoPL b ostróg rus pectorale naprsni satek, tunica pectoralis 
kazajka; jak se podoba, z holland. borst-rok Halbjacke, yysutim souhlasky r 
piTinho slova. 

Bot, a, o slov. adj. ąuitt prost; srov. vlask. vóto adj. prazden. 



— 117 - 

Bota, bot fos. caliga, cc ren: fr. botte id. eflat bota. bottaocrea, 
śpan. bota, angl. boot id. można, ze to jmeno jest puyodu celtiekelio : hymr. 
bot ta s sotulares i- e. calcei stfevfce. 

Bota $kv. yerber Prfigel ndefeni. bota t i verberare byli; kg vlask. 
botta bodenf, ndefeni r&na Stosz, Hiob, Sticb, Schusz; fr. botte ictus 
ndefeni a t. d. 

Boter s stds baptismi kmotr, botra kmotra; z nem. Vater 

revatter kmotr. odrazenim slabiky ponitoen '\ 
BoT*opTti botfórty, m. pi. m*. Kanonenstiefeln, fr. botte f. ocrea 
bota i forte f. silny. Kdnaty, tezky, molnitny a t, d. 

Botulja wó, lagena laliev: vlask. bottiglia id. sflat. botallus vas 
yinarium nadoba na vino. 

Boura, bura fos. sericum tenuius Floretseide; 2) polohcdbavi Halb- 

ira turecki, cervena bavlnen& pfize turkisches Garn; vlask. borra 

rwolle, Flockwolle, Span. borra Flockseide, Flockwolle, sflat. burra 

lentuni lanenm. lanae purgamentum odpadky vlny, zadni, limba vlna, fr. 

bourre tomentnm. dle Jungm. sloynika teź zmatene hedb;ivi. 

Bow hluz. amphora, hydria vedro: na każdy spftsob cizi, w stój i, jak 

70 to pochazi asi z nem. dial. boli haustrum Wasser- 

Mnlde; lla nadoba. nem. Bo Ile, tćź Boli ahciis hlnboka, 

t. d. ktereź jsou prawie podobno ve spojitosti s nem. boli rotundus, 

tumidus okrouhly, kulaty a t. d. 

Bozne t pi. pascuum pastyina, pastvi§te*; bez pochyby cizi, nejisto 
"dkud \. 'ncu pastya. 

EtBttfi boŹUTB słs!ov. crocus, rum. boźnr; s/ov. chrv. srb. bo z nr 
•v. mad. ba/. sal. tćż bazsa-rózsa, basa-rózsa id. Oboje 
/.im. 
Brahor rum a yole, srov. nem. dial. brohe (jlmein.) neco na- 

bćhlćho der Wulst, di fcriebene. 

Brach łthii. yitiuni. quod impedit, yada; asi z nem. Brack rejiculum 
rky; vvznaii]cni bliźśf jest ovSem nem. Gebrechen vada. 
Brama pol. Ini, limbus prym. Lemoy&nf; z nem. Bramę, Bramę 
50, fimbria, limbus, {>'■/. Bra m, n. id. 

Brama <Vni. tabnir n lin 1 mc m 'im 

m. breme, pr$mo id. nnim. obyćejne' Bremse. 

Brambor fet. Bolanum tuberosum zemce, ylastne* plod z Branibora 

b ra 111 bor ein Brandenburger. 
Bpamaejib br&razelb, m. nu. Bi lodni płachta na malmu 

rvnfm prodlo alaynfho); z Holland. 

bram zoil id. 

Bpacu br&sy m. pi. lana, kter/mi »e lodnf r&hno i płachty spojuji; 

holland. bras id. n ilrichten, brassen rerb. 

seg 1 ricbtcn, ltoitnnri. br lodni płachty uprayiti ; u&wA braciare. 



— 118 — 

Bratnal, bretnal pol. clavus ad firmandos asseres hfebik podlaźnik; 
z nem. Bretnagel. — v. batnaf. 

Brazele (obs.), brezole pi. pol. vepfove, teleci maso od żeber, peceń 
żeberni assum costale, cótelettes ; jest, jak se podoba, ve spojitosti se fr. bra- 
siller povlovne praźiti. 

Brejer, brehef hluz. procus devosnub, z nem. Freier. 

Brek chrv. canis pes, ylastne slidici pes, vyżel ; purodu ciziho : vlask. 
brać co canis sagax vyżel, sflat. bracco id. fr. braąue, stfr. bracon, 
span. porług. b r a c o ; nem. B r a c k e canis catulus , sfnem. b r a c k e honici 
pes, pes ke pohravani, stnem. brać li o liciscus; angl. brach fena, psice, o 
honicich psecb ; holland. brak vyżel. 

BpeaoKt brełók rus. Brelocke zavesek u hodinek, ozdoby, hraeky u 
fetezuv k hodinkam; z fr. breloąue neco maleho i neżneho, zavesek, odkud 
i nem. — 

Brenka slov. dolium vinarium sud na vino ; nem. Brenke cupa dfe- 
vena nadoba na vodu, tez Brankę dfevend nadoba, ktera se podstavuje, aby 
se do ni chytaly tekutosti. 

BpeseH^yK^ brezenduk, też Bpe3eHTt, rus. .grobes getheertes 
Packtucb hrube dehtem napustene płatno; z german. — druha cast toho 
slova jest śved. duk, holland. doek, nem. Tu eh pannus; co by prvni zna- 
cila, nemohl jsem yypatrati, angl. breeze pfihodny, lahoduy vetr, veterek 
to sotva budę. 

Brezy lia, bryzelia pol. lignum brasilicum (caesalpinia), slk. mor. 
brezulka, też brezalka (mor.), ćes. pry ziła, rus. Bpa3H.iBCKoe ^epeBO ; 
sflat. brasilium, bresillum, bras ile lignum brasilicum, vel coccuni 
infectorium, color ruber, fr. b r e s i 1, vlask. b r a s i 1 e, b r a s i 1 i o, span. b r a- 
sil id. nem. Bresilien, obycejne Brasilienholz morus tinctoria brasilske 
dfevo a vyteżen^ z neho cervena barva, śved. bresilja, holland. brazi- 
lien-hout id. 

Brejda Muz. meretrix, z nem. Freit, F rei te f. Freierei namluvy, 
uchazeni se o prizeń żenskou, nebo z prvni casti nem. Freud en -madchen 
nevestka. 

Brhan srb. tunica interior platena spodni sukne, jak se podoba, ze 
sflat. barchanu s, parchanus panni species berkan, barchan. 

Briga slov. chrv. srb. cura starost, brinuti se sollicitum esse, 
briżiti se (srb. prov.) id. ze vlask. briga cura, molestia; lis, rixa; sflat. 
briga rixa, difficultates, opera, negotium spor, nesnaze, lisili, namahani. 

BpioKaHenjt brjukanjec rus. getheertes Packtuch um den Mast- 
baum dehtem napustene płatno około steżne; dle koncovky by se sice zdało 
byti puvodne slovan. neda se ale ze ż&dneho slovan. korene odvoditi. 

Brok ćes. slov. globulus Schrot zum Schieszen z nem. Brocke, sfnem. 
brocke, stnem. proccho frustum ułomek, drobet, kousek, holland. brok. 



— 119 — 

Brokat &*. yestis aureis argenteisve filia inteita latka (hedbavn&) 

zlatymi nebo <tnbrnvini iiifnii ] rotkana. menć sprawió prokat, o/>*. pragat, 

brokadya, jim scłow, brokatela, dem. Jr. brocart, vlask. broc- 

ido id., dem. brocadillo lehky brokat, \alatk. brocca- 

Iruh tkaniny na spnsob brokatu: srlat, broccatum, brocallura 

Bron ń metallum kov. / bronzo zYonoyina, odraienfm 

Ini slabiky ? 

Broncuza slov. cucurbita tyków dyno: na ka/aly spusob cizi, praw 

. tikev, tikva. 

Brosk i .ima arboria silyestris, poupS, to*, brosk gemma fagi; 

gemma arboris, germen, pampinus poup<5 a t. d. dial. 

n-or. b r o - z, b r o s z t id., stncm. p r 6 ] , trn&m, 

o pullulare, sfnim. bro^en id. pućeti. 

Brotan det., jinak bozi dfeyce, artemisia abrotanum Aberraute, Stab- 

>voc a brota n u ni. 
Browar, browarnia yo'.. ve«lle domacfho piwowarnia, aedificmm 
lira u o n vafiti pivo, śrnim. brio wen, stncm. 
a. angl. brew, holland. brouwen id. 
Brozgva trb. pi lalis pi?ońka, jinak bozur, bozurak; tem- 

I i 

Bruk fol. paviincntum dlaźba dag Pflaster, die Steinbrucke, lit. bru- 
lazba, /. nem. Brucke pons most, dial. te*ź dlaźba, stnśm. 
brucke most. 
Brukiew pol. brassica i wica, ms. BpiÓKna brjdkya, dfe*. brukev 

id. ne '. brucke, lit. gr ucz kas id. b promeneno v g. 

Bruklje f pi. ehrv. slov. Ofengabel ndlice do peci, slov. tćź burkle 
f. pi. • podobno /. lat. fu ren la vidlice, odkud i nim. 

. Furkę! id., f i. promeneno v ret. J, jak pfećasto. 

Bruma hlu£. utilitas uzitek, brumny uźitećn^; sfnim. stnem. \ rum 
.' a t. <l. słnem. yruma atilitas, coromodum uzl- 
. ni me, v ni ni id. 
Brumda. bmn Brummei t $Ut. bramie, v nfik- 

; r u in 1 <•. hhiż. brum la. brumlawa id. souvi 
br u in m e n marmur 

Brunela pol. prunum Brii flruh 5vestek, nim. Brunelle, 

». brunela id. sflał. prunellum prunum trnka, piana* >li\a, 

Ii p . p r n u 6 1 1 a Lin., '•'">/.- p ru- 

Brunellonkraut. 
Bruska Theil des D nrisehen dem 

/iii" : \ rom 
la ruzneho. 



— 120 — 

Bruska slov. Steinsplitter odlomek kamenę; ze vlask. brus co tfiska, 
vubec odlomek neeeho. 

Bruśket srb. (na Ćerne hofe) talus kostka ke hrani, 2) sors los, srov. 
vlask. b rusce tte f. pi. eine Art zu losen oder zu spielen mit Strohhalmen ; 
można" ze v nekterem ndfeci vlask. to slovo rnelo yjznam kostek. 

KpoyTi bruti> stslov. clavus hfebik, sotva slovan. 

Bruze f. pi. srb. ludigenus jista lira detska, zależejici v hazeni pe- 
nez na podlahu nebo na zem k jistemu vytknutemu ciii, zda se byti vlask. 
puvodu, ac jsem v Jagemannove slovniku podobneho slova nenasel. 

KpiNecTftK br&nestra starochrv. Śaf.-glag. myrica (bylina, vres?) chrv. 
srb. brnistra (Primor.) spartium junceum Genster; ac se v germ. feeech 
nach&zeji slova, jako: stnem. brima myrica, dnem. stred. brem genista, my- 
rica, ags. brom myrica, s kterymi by se pfedni cast toho slova porovnati 
dala; jest prece pravdepodobnejśi, ze to slovo pretvofeno z lat. genista, 
genesta (krucinka barvirsk&) nebo vlask. ginestra, jehoż koncovka uplne 
souhlasi. Co do prechodu hrdeln. g v retn. b srov. stslov. bdula misto gduła, 
co do vsuti r, tt> pfed n srov. chrv. srb. kr letka klec cavea misto kletka. 

Kp-LceKii stslov. bn>seli» testa, B^cenb testa, tabula, tegula, cfTKceaiiie, 
n. collect. testse; srov. nem. Breis later, imbrex, qui tegularum juncturis 
superimponitur cihla, kfidlice, 2) nodus, compages, skand, bris callus, 
compages. 

Brykole, brykule ces. vrtochy curse Grillen zd& se byti fr. bri- 
cole, ktereż znaci mezi jinym tez vykruty Ausflucht, bricoler Ausfliichte 
suchen. 

Bryka, bryk 6es. Petromyzon fluviatilis, z nem. Bricke, Pricke 
mursena; holland. prik. 

Brykano?, plaustrum teżky yozatajsky vuz, dem. bryczka, £es. bryć- 
ka, lepe neź prycka, ein leichter Reisewagen; lit. brika plaustrum ; puvodu 
temneho. 

Bryle, brejle pi. f. ces. naocky, okulary, luz. bryla sg. lit. briles 
pi. id. z nem. Brille vitrum oculare, puvodne bery Hus, też Brill, m. 
beryllus, starsi tvar barill, parill, srnem. beri Ile id. — z rec.-lat. (łfarllog 
bery Hus ein meergriiner Edelstein, srlał. berillus conspicillum, speculum 
cristallinum DC. vitrum oculare zrcadlo krystalove, naocni sklo, brillum 
conspicillum naocni sklo. 

Brynda ces. potus vilis spatny nśpoj, bryndati miscere, turbare, 
kaziti n&poje ; srov. vlask. obs. brindare, misto propinare pripijeti nekomu, 
d&ti pit, span. brindar pripijeti, piti na zdravi ? srlat. brindator proxe- 
neta, qui vina prsegustat, ktery napfed okouśi vina. 

Brynda pol. obs. nugse, ludus, jocus, jinak fraszka; zd& se byti pu- 
vodu ciziho. 

Bryndza pol. caseus ovillus druh ovciho syra, ces brynza caseus fria- 
tus, z rum. e^im^ brenze syr. v. urda. 



— 121 — 

B-puacn bryll f. pi. piw. collare plicatile obojek, o/.idlf, okruźi lim- 

crispatns manseta; r.pi.racouKa mesenterium okru/.i. pol. bryz m. der 

astreif, die llalskrar.se. obyćejne' collare plicatile, iimbus crispatus bryźe 

pi. obs. bunte Stickereien, bunter krauser Besatz an Frauenkleidern ; bnnte 

ten; wyrostki, wilki drzew sl srn&m. brise, nnem. Breise I', oz- 

rukavu. tez Breis n. fimbriae manicse superse manSeta ; Breisleiu, fo 

-li, Bandcben, das vorn ani Armel eingeknflpft wird, auch am Beund um 

den it. Urażeni hodno jest take* sflat. frisiutn Iimbus, fimbria, pali 

io lemovani Emfassung, Verbrftmung, Bordieruńg. 

Brzlik. lir /lice 60*. glandula thyreoidea Brust&ruse ; prawie podobno 

I id. 
Buba wrb, carcinoma rak (nemoc), bulh. bibtnec tumor opucblina 
u b t. ulcus rlat. b u b a, b u b o tumor, śpan. b u b a pu- 

ibas pi. lues venerea, bul) on bubo,/r. boubon, vlask. bubbone id. 
Bubuj slov. buto ittiem, buf id. oboje souvisi s lat. bu bo. 

Buca bulh. frustum, pastillos kus. haluSka ; sroy. nfec. \movxia 1'ru- 
= b, srlat. b u C c e a. (vlaxk. b o c e o n o. Jr. b u C li i i 1 ) id. 
Bucati slov. pungere pichati, srb. bueati lacerare, \erberare. exco- 
icare pungere, perforare, picnnouti, propielinouti, dera- 
ibno tak<' shv. bucika acipenser Bturio 
_ acua jeblice. 

Bucek. bnclfk ćes. bncco, eui genae tument, buca ty, buchty, gena" 
. bue ko bucco, chru. bucmau subst. gena turgidus, 
ucmast adj. id.. Brnem, but zen intuniescere napucbnouti, bu- 
nd ic turgidus. 

Bucov srb. piscicnli genus druh rybek. koncovka ov — mad. 6 pou- 
kazuje k mad. — 

Buca c/ aa 1 genns sklenś okrouhia* Labev, ze vlaak. b.occia 

Destilli Ikud i nfec. finózCa, (łótCa lahev, /,b;in. pwtCw, ,-!<>,'•- 

lium vinarium : uvaźeni i irlat. buza va< \iiiaiiniii na- 

i na vino, pak sflat. bauca vasis Bpecies, rec. stred. (łavxq druh nidob. 

Buca tlov. cucurbita tykę?, dym'. 2) calva, cranium leb, łebka po- 

loba, ze svrchu uredenóho vla*k. boccia, które" znadi i<'/. 

r, kouli (k<-« hrśni 

i8. li\ivi;'i mąeerare baucben v louhu vyvafiti; pu- 

byka id. byk m ia Lixma, Bauche, dśn b 

!i\i\ij macerare, ongi. buck, li id. 2) subst. liiivia, louh; 

ii li\i\i;'i macera german, zdaj! 

puTodu i >'•':. bucato prani, pr&dlo, ipan. bugada, /r. 

io in li\i\ia. Sem naieżf, j 

Bućok rum, buche id. 



— 122 — 

Bući srb. m. pi. ludi genus, druh hry: igrati na buce; można" że 
jest to vlask. boccia koule ke hrani, giuocare alle bocce koulemi hróti. 

Bucka, bucka srb. vas ligneum butyro conficiendo maselnice, bucka, 
butjka zda se byti prvotni forma, se kterou srov. srlat. buta, butta, buttis, 
buza cupa, dolium, lagena major sud, yelka lahev, vlask. botte sud dolium, 
holland. but id. srnem,. biite, but te okrouhla nadoba k rozlicne potfebe. 

Budalo slov. homo stolidus, stupidus, chrv. srb. buda la id. slov. 
chrv. srb. budalast adj. stultus hloupy; nrec. unowraldg hlupec; z turc. 

Ly#apa b udar a rus. navigii minoris genus barka, lodka k jizde 
po rekdch; pravdepodobno cizi. 

Budija chrv. srb. gallina indica, kruta, morka, budac gallus indicus 
krocan, morak ; asi z turc. 

Budulec pol. materia dfevo staveci, budovne; z nem. Bauholz id. 

Bugija srb. exhalatio major silnejśi vypar; koncovka ija svedći o 
puvodu cizim. 

Buhara srb. carcer vezeni; puvodu temneho. 

Buin srb. equus vecturarius ; jumentum velky yozatajsky kun; bez 
pochyby cizi. 

Byn buj rus. (lodn.) Ankerboie; nem. Boie compes, vinculum, pe- 
dica pouto, svaz, starsi tvar poi a; poi ' Halseisen, srnem. boie, beie; Int. 
boja eine Art Haisfessel, srlat. boia fetez, pouto; lodnici jtnenuji po vode 
plovovouci, melciny poznaćujici znameni Boie, holland. boei Band, Anker- 
weiser, angl. buoy pfistroj melciny naznaoujici; śued. boi Ankerboie, boia 
pouto, fetez. 

ByepaKi. bujerak caverna, hiatus roklina, tez BaepaKt; z tat. 

Byepi. bujer rus. (lodn.) navicula serviens navibus majoribus exone- 
randis druh mensi lode; z holland. boei jer ein fiachbodiges Fahrzeug; nem. 
Boier, vlask. bojera. 

Byiipcnt bujrep rus. Ankerboienseil, lano na ukazoyadle kotvy, z 
holland. boeireep id. 

Bujiar, bojtar slk. morav. opilio inferior mensi ov6ak u Valachuv; 
mad. bojt&r Schaferjunge. Śaf. Star. str. 380. povażuje za geticke. 

Bukila srb. ąuarta pars mensune frumentarise, dictse star, ćtvrt staru 
(star obilna mira 120ti benatskych liter); srov. srlat. buce Hus modius, 
mensura frumentaria mira na obili. 

Buklija srb. vas ligneum vinarium planum ploskś lahev, pochazi 
budto ze rec. (3avxaltov, fiavxafac medena nebo hlinena nadoba, nebo z nrec. 
[A7Tovxdliov lahev, cisę; podobnost jevi tez nrec. ^7tovxlir^a dfeveiici nadoba 
na vino, ktereż ale pravdepodobno z bulh. bi.klica ploskś lahev dfevena 
vzato jest. 

Bjkjih i nyKJin bu kij a, puklja rus. ciucinnus kadef; fr. boli- 
cie, holland. b o e k e 1, angl. buckie, ddn. b u k k e 1, sved. h a r - b u c k 1 a. 






— 123 — 

Buksztele pi. pol. Bogengestell, Bogengerast, Lehrbogen oklouky, 
obloukoye leseni, zkruźi : z nem. B o g o n gęste! 1. 

Bukva chrv. srb. (v Dubrovniku) pisci^ ąuidam mariims jakasi mor- 
ów vlask. bo ca morska ryba, która na spfisob telete bociva. 
Bukva, buk v a n srb. stultus hloupy, b « a i i turbatuni. stultum esse, 
■t bucco, gen. -onis stultus. 
ByFCŁ buk rus. Waschfass v. bucif. 

Bula s!ov. Fiille. bułat i implere plniti. z nem, Fiille plnota neb 
mUliyka. fullen plniti; rfov. polnota, polnitł. 

Bula srb. sigillum pecet, ces. bulą, bulla, bule list yerejny s pfi- 
uou peceti; ylastne pecet, która k listum vefejnyni pfiveśena byyala, rus. 
takowi, pol. bulą, bulla i buła id. — papieska, — złota; 
. Bulle: z lał. bulla. puvodne bublina, pak okrouhly zuak, ve strednim 
slavne listiny: listina sama: sflat bulla tumor, gemma, 
i typus sigilłarius, quo bullae ipsae imprimuntur, sigillum, quod 
chartis appenditur, 2) diploma ipsum, syngrapbum, vlask. bulla, bo 11 a. nrei. 
; srnem. b u 1 1 e pecet, koule. 
Bula pol panis rotuudus okrouhly chleb, dem. bułka panis similagi- 
mmel, rus. ly.ikb. bulka. slov. bulka id., slov. bulą, ces. bo ule. 
i. b ula tuber. tumor. dem. bulka; z german. : stnem. pa u la papula vedle 
pula. piula, srnem. biule, nnem. Beule tumor, tuber, skand, beyla gibbus 
hrb. sved. bulą. dan. bule tumor, sved. bulle panis similagineus, panis 
triti is, glubulus carneus, Semmel, Wecken, Fleischklosz, ddn. 

Ile pastillus farinaceus Klosz, fr. bo ule Kugel, Kłosz, vlask. boi la bu- 
lle moroYŚ, śpan. bo 11 o to. co pol. bułka. 

BjJiaBa bu la v a rus. palice, yelitelske zezlo (u naroduy asiat.), pol. 
buława id. cizi, jak uz z yykladu vysvita\ 

li y .i a u i,i ii bulanyj rus. gilyus plavy, pol. bulany id. puvodu orien- 
(turk.j 

Bule bulg. starsi -ostra, tira jmeiiom osloyuji mladśi lido starsi zon- 
ia se byti turc. 

Bulik Ćes. b av. bulą jmeno, którym se \abi krayy; z german. 

Bulle, holland. bul, angl. buli, taurus, skand, boli, ba uli I a u rus 

ula \acca kr.iva. ac/s. bulluca vitulus fcele, angl. bu! lock b^ćek, 

d. boula bućeti; tez lit. bulius, lot. bolis; ir. bolog, 

in. 

Bulka hulh. sponsa rrei ! > buła Turkinja femina fcurcica, 

— 

Bulo buUi. relum zśvoj; Brov. nfec. fiókta id. 

Bulumenta srb, torba mnoźstvi lidu: koncovka -menta poukazuje 

ilask. foltamente adv. hromadne", \ zastupech. 
Bulwa poL Bolanam >snm druh zemcat, b1ovo jen aa Litv8 u/.f- 

b u 1 v a id. lit. (żem.) bu lwi.- i bulbeid. z lat. bulb 



— 124 — 

Buna Muz. 1) faba, vedle domaciho bob, 2) solanum tuberosum zemce, 
brambor; z nem. Bohne faba bob; stnem. pona, skand, baun id. Jestli 
ale bluz. buna vo 2. yyznamu sem tez nalezi, jest nejisto. 

Buncl, buncyl Muz. Filzschuh plsteny stf evic ; bezpochyby cizi. 

Bundeva chrv. srb. cucurbita melo tykev; ciziho puvodu, asi turc. 

Bunina chrv. srb. fimus, stercus hnuj, bunjak ąuisąuilise smeti; 
nfec. fiowla Kuhmist. 

Bunka ces. chyźka v plastu Zelle im Bienenstocke ; srov. vlask. bu- 
gno alveare oul. 

Bypa bura rus. borax, sflat. „boracurn borax, species metalli. 
„Borac et baurach apud Matth. Silvaticum est spuma nitri" DC. fr. angl. śved. 
holland. borax, nem. Borax; vlask. bor race, span. bor raj. 

Bura pol. obycejne burka paenula, lacerna piast do deste, plsteny 
piast, rus. BypKa biirka, lit. burka — nejsou-li puvodu orientślskeho — 
pochazeji ze sflat. burra lanse purgamentum, panoi species zadni, spatna 
vlna, druh sukua. 

Buraca chrv. lagenae genus druh koźenych lahvi, ze vlask. borrac- 
cia lederne Eeiseflasche. 

Burak, borak pol. 1) (bylina) borago offinalis 2) beta vulgaris cer- 
vena repa, ces. borak, burak = pol, 1), burak beta yulgaris, rus. sypana 
buraki pi. kvasena cervena repa, polivka burakov&, BypanHHK^ buraćnik bo- 
rago, luz. burak beta ; srb. boraźće, borazina borago (ze vlask.) ; lit. 
b u r o k a s, borago ; z lat. borago, odkud i/r. b o u r r a eh e, vlask. b o r r a c e, 
borragine, span. bor raj a; sflat. borraąuia borago, angl. borage id. 
nem. Borretsch, Borrag, Borraw buglossa, borago. 

Buratin ćes. panni species tkanina, v niż osnova ze strun se hrubou 
vlnou jest setkana (Jung. slovn.); srov. vlask. buratto Etamin, Beuteltuch 
tkanina ke pytlikum mlynskym ; sflat. b o r r a t i u m coactilis plst, b o r r a- 
tela tela crassior tkanina hrubsi; nem. Burat sukno delane z vlny nebo z 
vlny a hedbavi, holland. borat polohedbavntl tkanina, span. burat o 1) id. 
2) zavoj. 

EypaBi* burav rus. terebra nebozez, BypaBiiTt buravit forare, tere- 
brare vrtati ; z germanskeho : skand, bor terebra, sved. b o r r id. b o r r a tere"- 
brare, holland. boor nebozez. 

Burclik ces. columbarum species druh holubuv Tummler; asi od nem. 
Biirzel uropygium zadek, kratky ocas, ocas ptakuv. 

Burda pol. obycejne pi. burdy sarcinse, clitellse zavazadla, soumar- 
ske sedlo; nepocbizi-li z nem. Btirde onus bfemeno, dało by se porovnati 
se sflat. bardo ephipii seu clitellariun genus sedlo jisteho druhu. 

Burder, burdyf ćes. obs. yeretum, pugio sudlice, koncita ostra 
zbrafi; srov. sflat. burdiare hastis ludere kopimi hrati; pak bordo 1) jakasi 
zakazana zbrań „inter arrna prohibita recensetur" DC. 2) hasta kopi; borto 
species lancese druh sudlic. 



— 125 — 

Burdowie, m. pi. pol. jumenta clitellaria soumafi; srlat burdo, pi. 
bur Jo u es asini sou muli ośli nebo mezci; sfnem. burd mezek. 

Bure, gen. -eta. u. chrv. srb. dolium sud, bur ad 1'. collect. dolia, 
bulh. burija dolium, bure doliolum; rum. bur i u dolium; srov. srnem. bur 
midoba, v uiż se neco sehovava; srlat. bur eta amphora, forma 
zdrobnela neużiyaneko bura, Jr. burette konev, zb&uek. 

B y p r o m u c t p i, . b y p m ii e t p t> b u r g o m i s t r , bur m i s t r m 8 . 

fectus urbis, za stara noca^HuncB posaduik (consul), pol. burmistrz, des. 

purkmistr n&ćelnik mesta, starosta obce, lit. burgmistras i burmi- 

sjerman.: nem. zastar. burgemeister, burcmeister (Seliwa- 

sp.), nnem. Burger meis ter, ho/land. b u rgemees ter, angl. burgo- 

- 1 e r, s ved. h o r g m a s t a r e , < la n . b o r g e m ester; fr, b o u r g m e s t r e, 

g u e m e s t r e. b o u r g e m a i t r e, vlask. b o r g o m a s t r o ; śpan. b u r g 1 1 - 

maós trosta obce v nerneckych nebo nizozemskyeli mestech. 

Burgrabia pol. sprawca zamkowy castellauus, inspector domus, palatii, 
y ulgo m u r g r a b i a. (es. p u r k r a b i, zastar. p u r k r a b i e, lit. b u r g r o w a s ; 
*//*. Burggraf, sfnem. burcgraye comes castrensis, srlat. burggra- 
rius, fr. bourgrave. vlask. burgrayio. 

Buriti, -rim chrv. srb. miugere. chrv. bure z urina, moc, jak se 
ki. ze fec. oiWco miugo s pfedsutym b; srov. srb. iskati ąua^rere hledati 
biskati. 

Buro srb. yeutriosus bfiehaty. burav pusillus et yentriosus, burag 
ter, Imrlay bueculentus ; bulg. burta yenter bficho, bezpochyby cizi; srov. 
burik umbilicus, burd o fos bfiehaty. 

Bursa chrv. srb crumeua, mesec ua penize, pol. bursa 1) id. 2) 

iberuium konyikt studentsky. rus. r,ypea bursa 1) crumeua meśec ua pe- 

sto bezpłatne v konyikte, ces. bursa 1) crumeua; 2) curia merca- 

ii bursa kupeckd, rus. nnp/Ka birża id. — sflat. bursa crumeua e corio 

koźeny, (bez pochyby z fec. fłvQ<ru corium kuźe), 2) contubernium, 

• • konyikt studentsky, vlask. borsa mesec na penize, 2) bursa kupeckd, 

1 id. 2 stipendiuni, bezpłatne misto v konyikte, sfnem. bursę, 

bur- contubernium; nnem. Borse, <Ual. borach; angl. burso bursa kupeckś; 

t. bursarins bursoynik contubernalis, pol. bursak, lit. bursininkas student 

v kom ii sflat. i nem. Bursch, Bursche, starsi tvar Burs. Bursę, cón- 

toben] ident y konyikte, mladik. 

Burśet 6es. hyposericum polohedb&yne* dilo, nim. Burset, Burschet 
_m. sloyn), ki m ale nenaśel v Grimmoye" slovniku. 

Bus srb dm. pażifi, 2) (v Dalm.) frutei kef, busen, buse- 

. busenje col spites, busal i se fruticare, ckrv. bus 

ov. chrv. busen dni; prawdopodobno cizi. srov. 

»o dumus chrasti, trnf, fr. buisson kfovf, tflask. buscione 

sflat. bu . vlask. bosco kń-vi, baj, stn&tn. busc frutei, 

id. b usk yirgultum. 



— 126 — 

Bus chrv. srb. buxus semper yirens zimolist, zimostr&z, ze vlask. 
busso, bosso, nebo sflat. bussum;/r. jest bu is, lat. buxus. 

By ca busa rus. zweimastiges Fahrzeug ; angl. buss lodka ry barska, 
holland. buis id. nem. Btise lodka; sflat. bus a, buss a, buza navigii 
species. 

Busati se, bus nut i se srb. plangere tlouci se v prsa, ze vlask. 
buss ar e pulsare, ferire tlouci, biti. 

Bycejib biiselB f. rus. ciconia alba, pol. busieł, gen. -sła cico- 
nia cap; lit. busilas ciconia; srov. rus. dial. nycBiH busyj canus, glaucus 
sedy, z turk. buz id. 

Busin ces. vini species vino z cervena brunatne ; Jungm. uvadi ve 
svem slovniku take nem. , Busin, kterehoż sem nikde nenasel. Można" że to 
jmeno souvisi se sflat. busius helvus, gilvus cervenavy, żluty, plavy. 

BycBi busy m. pi. rus. maigaritae vitreae perły sklene, neprave, zda 
se byti puvodu orientalskeho. 

But, butina srb. femur Oberschenkel, chrv. but musculus, femur 
posterius, bulg. but femur posterius kyta, sro\ T . rum. bu tuk Eumpf, dicke 
Wurzel; angl. buttock Hinterbacken. 

Buta slk. dementia nerozum, slov. b u t a s t, a, o stolidus hloupy, b u- 
t ej, buteź 1) hlupec Tolpel 1) upupa dudek; mad', buta blode; dnem. butt 
stultus, hebes hloupy. 

Buta pol. superbja, fastus pycha, vedle obycejnejsiho pycha; srov. 
sflat. but ar e inflare nadouti, neni-li buta puvodu orientalskeho. 

Butiti slov. jacere hoditi; vlask. buttare hoditi, odhoditi, sflat. bu- 
tare aliąueni ad terram projicere hoditi nekym o zem. 

Butolj slov. malus ąuaedam jaMsi jabłoń; zd4 se byti puvodu ciziho. 

Buturnica srb. custodia vezeni, bezpochyby cizi. 

Butva slov. Kolben palice, palcdt, hlaveń u zbrane, angl. but id. 
butt stossen 2) subst. Stosz; srov. też sflat. buttus caput hlava. 

ByT?> but rus. Bruchsteiu, Schutt ldmany kamen, sutiny; pravde 
podobno cizi. 

By3a buza rus. potus oryzae napój z ryże, z pers. buzę; srb. 
buza ein Getrank aus Kukuruzbrot und Wasser, 2) buza n. pf. brezova suc- 
cus betulae stava bfezovii, 3) sedimentiun (vini) ; ne bezprostfedne z pers. 
nybrż z turc, też nfec. iinoCag jisty napój z jecmene. 

By3aHi. buzan rus. ciconia alba biły cap; jak se podoba, puvodu 
orientalskeho; srov. turk. buz canus, glaucus śedy. 

Buzia pol. Mundchen, Kusz osculum hubicka, buziak id. ces. bus a, 
businka, też pusa, pusinka id. slk. bozati, bozkati, boskati osculari; srov. 
angl. buss 1) osculum 2) verb. buss osculari libati, nem. Buss osculum ; 
bus sen, pussen osculari, sved. puss osculum, pussa celovati ; lat, ba- 



— 127 — 

siu m hubićka, basi u r e Libati, vlask. b a c i a r e, fr. b ais e r, Ijmwi b o s a r ; 
lit. b u oz ut i osculari. 

Buzija s stand jeoucnost, bytf, tnani z fec. ow/a (jsoucnost, 

[iost, skul - s pfedsut^m h tak jako wft. buriti mingere, misto uriti, 

By30BaTB buzov&f nw. yerberare biti, po/, buzować duriter pu- 

nire, ?ebementer casl 1 1 r « * trestati, ostfe k;irati: z Ztt. ba udu. baudeti, 

ji b a u ii ż u. bausti id. 1) a u d i m a - atio ; Ut. b u l a w o i i marę, 

eicruciare niućiti, trapiti ynitilo se prawdopodobno ze siovan. do prvotnfho 

don. io. 

KiT.Aph bi,tari> stslw. dolinni sud : srow srlat butar genus vasis 
druh nadob. pak bu ta Hus cupa, dolinni. vas yinarium sud. 

K-kti. bi, n, stslov. sceptruiD żezlo, s!ov. bat, ba tira elava, malleus, 

palice, kyj. rnlat, ba lina fustis, baculus kyj batati percutere, yerberare, 

■. bat cla?a, malleus. piatillum, srb. bata, batina fustis 2) pistillum by- 

faciendo, pol. bat fustis, rus. botetb, bothytl, t. j. batat, batniiC 

itere, sti-us. boti. bot*B fustis baculus kyj; lit. botas flagellum bić. jen 

>n&n bot-kotia Peitschenstock ; rum. b r i>tT» clava, fustis; srov. ags. 

bat fustis. be ot ja u niinari, percutere hroziti, biti, biotul malleus mlat, 

kladivo. be a tan percutere, ćngl. beat percutere, ferire udefiti, biti 2) subst. 

srber udefeni rana, sinem. bójan pulsaro, percutere, srnem. 1)6} en; 

t. batare percutere, fr. battre, vlask. srlat bat terę biti, tlouci, lał. 

id. śpan. bat er biti, yyklepati. 

Byrgle, byrhle pi. luz. yarliany organum pneumaticum, z nem. 

1. kdeźto 6es. yarliany ze rec.-lat. organum. 

Caba €es. Wnrfelgefósz nldoba k hazenf kostek, zda se byti pftyodu 

ciziho; srov. srnem. za bel. za vel tabule, na kterou se hazeji kostky, na 

hraje, 2) lira. lira v koatky alea, zabelen ludere brat i, zabelaere 

(k; z lat. tabula, fr. table. Co do zyuku było by o vśem srlat. 

•lla sklej.) bliżsi, z lat. cavus, a. um duty. 

Caban pol. 6es. ovium yalachicarum genus rod \elk\Yh Walaskach 

. y. cap i'. 

Caca slou. gluteu farinaceum lepidlo, maz, cacati kleistern lepili-, 

. praydS] ciziho. 

Cafuta slov. meretrh aev§stka; 3rov. mad. czafra id. 
Cahel d My pi. jeleni 2) morav. fig. ultimua 

ńnem. zakał canda ocas, (ig. ultimua pośledni. 
I|.ur licatur per BamostreTB (balista, arcus, 

ilta prak, luk. samostrel) bnd poklddśno za cizi. 

Cagrije f. pi. wrb. ' iua pochva, nożna: bez pochyb} 

. druh kuź»'. zigrino, fr. chagrin, angl. 

eź b^vajl ./my z per§. agri bfbel konS ucho mezka, 



— 128 — 

Cachy pi. ces. jmeno mesta Aąuisgranum, nem. Aachen, ze srnem. 
ze Ache (dat. s pfedloź. ze = nnem. z u). 

Cak Muz. ovis species druh ovec, nem. Zake f. ein ziegenahnliches 
langwolliges Schaf, Zackel n. ovce kretenska. 

Całon, całun pol. stragulum, vestis stragula velke pokryvadlo, po- 
krov; hruby odev mnichu v, v. caloun. 

Calta calda ces. placentse genus kolac plosky, hluź. całta 1) pla- 
centa kolac, 2) panis similagineus ; ze vlask. c i a 1 d a druh peciva Hippe, Ge- 
backenes; sflat. ci a Id a crustulum; stnem. zelto tortella, srnem. zelte 
ploske pecivo, śiroky kolac trochiscus, pastillus, nnem. Zelte. 

Ca mer pol. Sageblock truncus arboris csesse klada, srov. nem. Ziramer 
materia, trabs klada, bfevno, dfevo budovne. 

Campara ces. eine schmutzige, liederliche Weibsperson; puvodu po- 
chybneho. 

Can ces., zastar. cian, kus podlouhly liteho kovu, na pf. can żeleza, 
stfibra, zlata, cejn prut źelezny Stangeneisen, cejnek u tkalce asi na prst 
tłusty żelezny prut, około nehoź, kdyź se brdo nititi ma, oka se vaźi; z nem. 
Zain ein breiter Metallstab, ein Reis, srnem. z ein virga, pertica, calamus, 
arundo prut, źerd, steblo, tez prut kovu, drat. 

Candat, cen dat ces. (ryba) perca lucioperca, jinaklupice; sroy. nem. 
Zan der, San der, Sand a al, Sardart; Zindel. 

Candra slov. lacinia capart, kloc, z mad. czondra 1) id 2) mere- 
trix, czondor lacer roztrhany. 

Canka hluź. reticulum, textum spiculatum, obyćejne pi. canki kraj- 
ky; nem. Zanke vedle obycejneho Zacke die Spitze, dens, srnem. zanke 
Zacken, Spitze. 

Cap slov. pannis obsitus trhan, capin id. capa lacinia, capast 
lacer roztrhany, capati pannis obsitum esse, vagari toulati se jako trhan; 
srov. mad', czafat lacinia, czafatos lacer roztrhany. 

Cap pol. aries orientalis orientalsky beran se dlouhym tucnym oho- 
nem a velkymi rohy, 2) kozel, beran vubec, ces. cap ovis strepsiceros beraD 
kratkorohy, ovce kretenska, 2) vervex łanatus beran uhersky ; 3) villus kosma, 
slk. cap, cap hircus kozel; mad', czap id., rum. cap id. srov. alban. (tosk.) 
rcnani, ktereż by mohlo souviseti s alban. zami-ja {g punct = ś) dlouhe vlasy. 

Capa pol. skóra chropawa chagrin druh kuźe ; mad', czapa-bor id. 
czap-bor pellis caprina koźli kuźe (czap kozel), slk. cap i na id. nem. Zapp, 
m. ein schwarz gekórntes Leder; srov. tez srlat. capin a pellis caprina. 

Capart ćes. vedle ta part 1) chlamy s, paludamentum, sagum yojensky 
piast, teź jiny podobny, dlouhy odev, ve 14. stoleti użiyany; 2) pozdeji tak 
nazyvan byl roztrhany, slatany, otfepany odev „tapart splaceny nuznym na- 
leźi" centones pannosi inopum sunt Com jan. 520. Otrok v tapartich pan- 
nosus Jel. Blazn. 3) kus satu lacinia, 4) caparty pi. frusta 2) drobne penize, 



— 129 — 

oapart res uihili; sflat, tabardum, ta bar tum. ta par dum fcunica, 
sagum. fr. ta bard, span. (obs.) ta yard o. vlask. tabarro piast. ongi. ta- 
bard. taberd odey c. kabat \ojensky, nfec. ra/owcęio*, firnem, tapfart 
tabardium (Fr. II. 3626.) Ziem. druh odevu, holland. tabbaard skyostny, 
paradny odev. 

Capich ces. cep u rytmika, z nem. Zapfen, sfnem. zapfe embolus, 
.omiurn. 

Capun srb. rallum motyka, jinak trnokop, ze vlask. zappone 
zhaue, sflat z a p o n u s ligo ; odkud i jhnem. z a p p 1, z a p pin, z a p p u u 
motyka kfiva ostre zakonćena, 

Car ćes. laciuia, ze sfnem. z ar Kiss od zeru, praet. z ar rumpere 
lacerare trbati. 

Cara ćes. vedle coura femina negligens, sordida souyisi budto s ciir 
laciuia nebo s nasledujicim : 

Carar slov. turdus yiseiyorus braynik, truskayec, drozd vetśf; nem. 
dial. ziirrer Misteldrossel. 

Carati yedle courati Ćes. vlści trahere, iutraus. plahociti se schlen- 
deru, carati se trahi, leute incedere; sfnem. z er ren (got. tarjan) trahere, 
yellere, ayellere, carpere yleci trhati. 

Carza chrv. srb. chlamidis genus druh odevu ; srov. sflat. cergia, 
pro sergia. ut yidetur, panni geuus. 

Carz, ćarź hluz. rallus crex, nem. dial. s eh ars id. 
Casati easnouti, casnoyati ćes. trhati necim divoce trahere, yel- 
lere, praydepodobuo ze sfnem. ceisen carpere, yellere, stnem. zeisan car- 
. discerpere; sfnem. take zousen tehoż yyznamu, nnem. zausen. Sem 
naleźi tez casny keck, caska 1) m. ćlovek ysetecny, 2) f. femiua disso- 
luta, negligeus. Tehoź puyodu jest i slov. cesati carpere, discerpere avel- 
trhati. 

Casta ćes. obs. yasis genus jakdsi nadoba; temneho puvodu. 
Cavka hluz. gemma florem continens poupe kvetove, srov. nem. dial. 
zauke (dnem.) das Maiblumchen. 

Cecka srb. (ve Śremu) vimen houźey; zda se byti cizim, pravy srb. 
nazey jest u ź e. 

Cedulja srb. scheda, ćes. cedule, dem. cedulka, pol. ceduła, rus. 
,\a\:\\ cedulka: sflat. ceduła, zedula misto schedula .; odtud i sfnem. 
łk. cedola, cednla, Span* et- duła. 
Cejba bombai iea. Wollbaum stroni vlnonosny, ze Span. ceiba kraut- 
artige Baamwollpflanze, odkud i vlask, ceiba id. 

Cejn 6e$. cyprinns erythrophthalmna Ptófcze, rod belicj z nem. Zinn- 
b odrażeniu) drnhćho slova. 

Cekla slov. Latom, coenum bahno; zd.i se byti puvodu eizlho. 
Ceklarz pol lictor pochop; można, /.<• Bouyisi b nwwf. czeklye la- 

- mycka. 

9 



— 130 - 

Ceklować pol. grassari tonlati se po nocech; srov. mad. czeklezó 
otiosus, piger, deses lenoch, zahalec, czeklezik segnitise se dare, otiosurn 
esse zahaleti, lenositi. 

Cekwart pol. obs. custos armamentarii dozorcę nad zbrojnie! ; z nem. 
Zeugwart. 

Celer ces. apium graveolens; nem. dial. zeller (jhnem.), fr. celeri. 

Celidon, celiston, celi do ni a ces. Schwalbenkraut , jinak vetsi 
vlastovićnik, krvavnik, pol. celidonia, jinak jaskółcze ziele; z lat. 
chelidonium, a to z rec. %sXidóvwv od xsXidńv vlastovice ; vlask. chelidonia, 
celidonia, span. celidonia. 

Celin slov. Flintenschloss zamek u rucnice; srov. rum. ocele id., 
ktereż by mohlo souviseti se stat. jmenem o cel rum. ces. slov. chalybs, jeżto 
pochazi ze sflat. acnale, aciarium od lat. acies ostfi. 

Cembra ces. pinus cembra Zirbelkiefer, Zemberbaum z lat. cembra. 

Cemper slov. parnim, res parva neco rnaleho, malićkost; srov. srnem. 
zimpfer subtilis, innem. dial. zimper auj. pfilis iizkostlivy, detinsky, zim- 
pferli (jihonem.) slabounke dite. 

Cendat ćes. byssus, ze srlat. cendat urn, ci n dat urn, tez zenda- 
dum, zendatum tcla subserica tkanina polohedbavna, vlask. zendado, 
srnem. cyn dat. 

Cendelsn ces. tykyta lehka, tenka, srb. sandał; ze srlat. cenda- 
1 u m, tez cendalus, cendale, cindalum, sendalum, z e n d a 1 e, zendalium tela 
snbserica tkanina polohed^avna, fr. cen dal, span. cendal, vlask. zendale 
druli tykyty; srnem. z en del, zindel, zindal, nnem. Z e n d e 1, Zindel, Sen- 
del tkanina polohedbavna. - - Jung. slovn. porovnava arab. cen dali tenky list. 

Ceng slov. Klang tinnitns, cengetati tinnire, ces. cinkati id. slk. 
cingati, cengati id. hluz. cynka ć, ćinkać id. srb. cingara tintinnabu- 
lum zvonek, mad' eseng, esenget tinnire; angl. eh ink 1) verb. sonare, 
tinnire zvuceti, bfinkati, 2) subst. tinnitus bfinkot. Slova nvedena yznikla, jak 
se zda, napodobenim zvuku; neni vśak vyloncena moźnost, że do nektere z 
uvedenych tn feci odjinud se dostała, 

Ceniti zuby ćes. dentes nudare, ringi, nevzniklo z ceriti stejneho 
yyznamn promenenim souhlasky r (f) v n, nybrź jest pfevedeno z nem. : srnem. 
zannen, zennen ringi, dentes nudare, fremere, nem. dial. zannen, zan- 
nen id. — 

Cerować pol. steppen stehoyati, spravovati, srov. srlat. cerare, 
misto serare, constringere, aretare ; span. c e r r a r schlieszen, yerstopfen. 

Cerovka, cerovaca srb. peponis genus optimum dynę cukrova, slk. 
cerovka peponis genus melon s rozpukanou korou; souvisi, jak se podoba, 
se slov. srb. slk. cer Zereiche strom s rozpukanou korou; cer pochazi z lat. 
cerrus. 

I^epBa cerva rus. reseda luteola żlutinka, lit. cerpes pi. f. ein 
gelbes Farbekraut; oboje zda se byti piwodu ciziho. 



— 131 — 

Cesati s!ov. v. oasati. 

Cet, m. ćes. dietio, promissio, verbum; litera psanf, 3) obs^lką citatio, 
cetiti. cotnouti obs^lati citare, vocare; zda se hyti ve spojitosti s lat. citare. 

Ceterak &s. a) monsi asplenium ceterach, nero. Ceterach Milzkraut, 
Streifenfarn, b) — wM.>i asplenium scolopendrium jeleni jazyk; vlask. ce- 
fcracca Milzkraut. 

Cetlovati, eejtloyati ćes. krouhati na pf, repu, zoli, bruke\ Ruben, 
Kraut & schneiden, cet lik, cet lo vii dl o kruhadlo; zito se poch&zeti z nem. 
ze id e In vykrajovati medove piasty z ouluv, srnem. z id cl u id. srlat. ci da- 
la r i u s. cidelarius, nem. Zeidler, srnem. z idei serc apiarius vćelar. 

Cevta słoi. hydria \edro, ze srnem. zefte vas potorium. 

Cibeba ces. suseny vinny hrozen uva passa major; nem. Zibebe, 
plusk, zibibbo, sfhit. zibibuni, śpan. acabibe id. z arab. sebib. 

Cifra ćes. nota numeralis, Muz. cyfra, rus. un<i>pa cifra id. nr>i<i>iipr, 
• v 1 1 r r> character oecułtus, pol. cyfra id. tajne pismo, srlat. cifrse, chifera\ 
liferae nota numerales pocetni zmimky, cyphri litera: . furtWse, characteres 
ilti tajne pismo, vlask. cifera, cifra id., span. cifra 1) id. 2) nota nu- 
meralis. fr. chiffre id., pi. chiffres, stfr. cifres; nem. Ziffer, holland. cijfer, 
. chiffer, siffra, angl. cip ner nota numeralis cislice, cipliers pi. 
characteres oceulti tajne pismo; z arab. dźefr. 

Cifra chrv. slk. ornatus ozdoba; mad. czifraz ornare zdobiti, cifra 
ornatus (part.) ozdobeny. 

Cigan slov. zingarus, srb. ciganin, stslov. i|7>u \mun» cyganiin>, tez 
\i|iir.\iiMin,. yyskyta se pi. i|iir:uiii Gram. 91. a. 1458. id. rus. iibirain, cygan, 
. an. ces. cikan, misto a vedle cigan 1) id. 2) fraudator podvodnik, 
Muz. cygan cingarus; rum. cigan, mad. ezigany; nrec. zCiyawę, zClyyavoq id. 
>. cingarus, cingerus, zingarus (erro) cigan, span. cingaro, vlask. zingaro, 
zingano: nem. Zigeuner, śved. zigenare zingarus, jinak tatar o; arab. dźi li- 
ga ne id. 

Cigani pi. srb. grando minutissima drobne kroupy, krupobyti; pravde* 
no cizi. 

Cigar slov. Schiffzieber (auf der Save); z nim. Zieher tahajief, fcahoun, 

Cink 6e*. poloko? zincum, hluz. cynk. pol. cynk, zynk. rus. \\\\\\\:h, 
Zink, angl. Sved. zink, holland. z i n k, vlask. zinco, fr. zinc, ipan. 
einc, z i xiyxoq. 

Cink »&., .inek ces. bnccina, iituua nastrój hudebn^, rohova ptótala, 
korn tói roh; pol oto. cynek id. — nem. Zinke id. sfnem. z inkę, 

Zinke, Baken. 

Cink. cifik €es. oto. Bfelo pSt, petka na kostkach, pol cynek id. 
inąue, ipan. cinco, lał. ąuinąue pit, odtu<] i sfn&m. 
linc, zinke, zingge ąuinarius tóhoj y^znamn, stnem. z inko. 



— 132 — 

Cink ces. macula skvrna, cink na oku glaucoma zatemneni bile nebo 
se,de barvy, belmo, też amaurosis, pol. obs. cynek kropka, tećka na kużi zvi- 
feci 2) belmo glaucoma, albugo, srnem. z inkę, stnem. zinho albugo belmo. 

Cinober slov. cinnabaris, ces. cinobr, pol. cynober, cynobr, rus. 
KHHonapB kinavari> f. — nem. Zinnober, śved. zinnober, angl. cinna- 
bar; srlat. cinabrium, vlask. cinabari, cinabro, śpan. cinabrio; ze 
rec. xivva[łaQi ruda i barva cinobrova ; nrec. xivva(Só,Qiov. 

Cipan Ćes. saurus (piscis) pokoleni ryb prsoplytevnych kaproyitych; 
temnebo puvodu. 

Cipela chrv. srb. calceus stfevic; lot. cebul es pi. stfevice; mad'. 
czipo, czipello strefie; nacMzi se ale i ve srlat. zipellus, zepellus (Sta- 
tuta Placent. lib. 6. Fol. 82.), „ne vadant in zepellis" (Statuta castri Re- 
daldi lib. 3. Fol. 90) DC. 

Cipo, ci pol, gen. -la srb. piscis ąuidam marinus jakasi inorsk& ryba; 
srov. vlask. cepola Bandfisch. 

Cipola slk. tumor, tuber boule, otok; srb. cibuljica pustula mohly 
by pochazeti ze vlask. cipo 11 a cibule, pro podobu otoku nebo boule s cibuli. 

Cipor srb. homo de plebe sprosty clovek, ciporka mulier de plebe; 
srov. rum. kiborean ein sachsischer Bauer. 

Cipovka srb. (v Ubr.) panis compendiosior mały bochen chleba (na 
cestu), z mad', czipó ein kleines Weiszbrod; srov. tez srlat. zip pula pla- 
centa druh peciva, vlash. zastar. zeppola. 

Cipun srb. fistula minor inserta majori (in mola) mensi trubice za- 
strcena do vetśi (ve mlyne), mohlo by pochazeti ze vlask. sifone Heber, 
Rohre, anebo ze rec. a lepmy hohler Korper, Eohre, Weinheber a t. d. nrec. ai- 
cpowag, (Ti(povviov vedle (jiepcap. Co do c niisto s srov. srlat. cip hu s canalis 
ze rec. (Ticpcor. 

Ciupa pol. carcer, custodia vezeni, źalarnf jizba ; srov. srlat. cepus, 
cippus, cheppus carcer źalaf, fr. obs. chep, vlask. cep po, span. cep o 
pouto, nebo radeji srlat. cuppa żalaf „carcer ad modum cupae fornicatus." DC. 

Ciura pol. cało pakostnik, droslar, lit. czuras posluha, służebne pa- 
chole; oboje, jak se zda, puvodu ciziho: srov. srb. cirak famulus sluha, 
ktereź jest ve Yukoye slovniku poznaceno co turc. 

Ciurma pol. Galerensclaven otroci na galejich, ze Mlask, ciur ma id. 
też mnożstyi lidu; srlat. ciur mi a, ci o r ma remiges triremis, proprie servi 
triremis, fr. c h i o u r m e. 

Ciza, cu za, cuzika slov. eąuula, vitula eąuina hfebice, cizek, cu- 
zek pullus eąuinus hfibe; temneho puvodu, srov. lit. kiźas pullus eąuinus 
hfibe. — 

Cizara slov. faba, proprie cicer, tes. ci z ma cicer; srnem. ci ser, 
zisere, zi serie cicer; srlat. cisser misto cicer. 

Cmar, cm er slk. lac restans post confectionem butyri podmasli, mo- 
rav. cmor, cm o nr kal rozpusteneho masła reerementa butyri; skand, smior, 



In •> 
OD — 

ddn. smor, $ueJ. sm6r butyrum masło, stnem. smero unguentnm, adeps 
pinguedo tuk. 

Cobola slk. lagena lahev: z mad, csobolyó id. 

Cochać bo h ] uż. lento incedere loudati so: zo srnem. zochen vleci 
se langsam odór schleppend einhergehen. 

Cok slov, manila skvrna; ncjistóho, prardepodobno ciziho puvodu. 

Hoko.-il cókol& rus. eolumnse podstaya sloupoyń, pol. cu- 

kul id. z romański : vlask. zoo colo piat sloupo\y, Span. zocalo podstava 
sloupoo va : n cm . S o c k e 1. 

Comb. c o m b o 1, c o m bel, c o m b o 1 o k, c o m b o ] e c slk. stiria, stf e- 
chyl. ranipouch, tez cinibolek, cimbolec, prawlepodobno cizi. 

Combati slk. oscillo jactare boupati; sroy. ma//; csimba oscillum, 
o s i m b ii z oscillo jactare boupati. 

Copata s/w. nngula, pes animalium tlapa; srov. vlask. zamps dim, 
lampetta id. 

Coła slov. lacinia capart, srov. jhnem. zattig liimpig, srnem. zoie, 
villus kudła, kosma, nnem. Zotte. 

Cotav srb. pro*, claudus chromy, misto obycejneho lirom; ze vlaslc. 
ciot to id. 

Couk ces. (montau.) praiuen neb ziła, rudy aeris vena, aeris ductus, 
rud v zemi protaźeni veuae extensio; z nem. Zug, tvar srnem. zuc. 

Cować hhiź. somniare sniti : mi je so cowało mne se suito ; srov. 

\m. zou wen faeere. parare, stnem. z a w en, r/of. taujan facere; srov. co 

do yyznamu stshv. 3ajth zdati aedificare, condere budovati, staveti, starsi 

forma ct>\\t\\ s^dati condere. puvodne sdelati conficere, a ces. zd&ti se (im- 

.) videri. somniare. nebo słslov. yhiihth ciniti componere, formare, ćes. 

Bi nit i facere, srb. ciniti id. 2) ćini mi se videtur zda se. 

Cubrif, \y-ciibrif slk. exercere cvićiti, vycvićiti; slovo temne. 

Cuchałi ćes. turbare. perturbare wirren, 2) prodigere, perdere, destru- 
ere. cuch ta kdo rad kazi, 2) nećista, necudna zenskd; srov. stnem. zuch 6 n 
rapere. eruere, corripere uehvatiti. vyrvati. zuchjan id. 

Cukati. cuknouti trhnouti zucken. 2) plagis fcundere, offendere bfti, 
cukati rnie palestron liazeti, zarśźeti, slov. cukati, cuknóti trabere, mo- 

lpitare, z nem. zucken rnovere, trabere, palpitare, srnem. zucken, 
incke n. 

Uyi:;iT7, Cukśt rus. citronat, pol. cykata, obs. cykada, cukata 
■ca do. kterśź pfijato i do cV.$. suk;ida. 

Cukiti srb. (pomfstnó) oscnlari polibiti, misto obyeejnśho poljubiti, 
got. kukjan id., aepoch&zf-li cukiti z mml. csók osculum 
hubićka. polfl alari lil.ati. 

Cula Uot ■ . mech; stnem, cii i u la pera kalicie, fec. xov~ 

cj. lat. culeus, c ule urn mech. 



— 134 — 

Culik ćes. der Zopf Mik, 2) vse, co podobno lelfku, 3) peuis ; culiti 
stocili, zaplesti zusammendrehen, 2) blaterare żvati; zda se byti puvodu ciziho. 

Culjka, culjajka chro. srb. (v Dalm ) cunse kolibka, ze vlask. culla 
id., culjati cunas agitare kolibati, vlask. cullare id. k promeneno v c. 

Cuma pol. frenum uzda, ligamen paska, coliibitio zastaveni, zadrźeni; 
ze srnem. z o um frenum uzda, nnem. Zaum. 

Cumplik m. clovek necisty homo sordidus, cumplita f. otrhana i 
uspinena żeńska; nicemnś żenstina femina sordida, recincta; jak se podoba, 
z nem. Zumpel lacinia Fetzen. 

Cuncupa chrv. srb. (v Dubrovniku) mulier obesa otjli żeńska ; pravde 
podobno cizi. 

Cunda, cundra slk. femina sordida zaspinena żensM, 2) cundra 
lacinia Fetzen; mad', czondor lacer roztrhan}*, czondra lacinia, 2) meretrix. 

Cunet srb. prov. lizka lahev lagense angustioris genus; bez pochyby 
puvodu ciziho; vlask. cunetta canalis mały prikop, trativod, ryha, stoka od- 
va^eci jest formou velmi blizke, vyznam ale nesouhlasi. 

Cunja s!ov. lacinia capart, kloc; temneho puvodu. 

Cupka piscium species, jista ryba (z dohadu), nejisteho puvodu ; srov. 
nem. Zope cyprinus ballerus druh kapruv. 

Cupol dasyprocta rod żivocichuv ze radu hlodavych, chloromys; slovo 
temne. 

Cura slov. chrv. srb. puella devce ; rec. hóctj, ion. xovqt], dor. xovqcc, 
też HÓQa ) -A(ÓQa; pochybno, zdali jest spolecnym majetkem nebo zdali jihoslov. 
ze fec. pochazi; co do promeny hrdeln. k v sibil. c v. cula. 

Cvao gen. cvala srb. piscis genus jakasi ryba; srov. lat. sąualus 
żralok. — 

Cverok ces. ascia sekyra tesarskś, majici ostri na pric s jedne, na 
d.el s druhe strany ; z nem. Zwerchhacke. 

Cviker ces. obs. hermaphroditus, z nem. Zwitter, srnem. z witam, 
zwidarm, zwidom spurius, nothus, hermaphroditus; lepe obojudec. 

Cv izba slov. zusammengewachsene Astę haluzi, vetve srostle; z nem v 
srov. srnem. zwise adj. binus dvojn&sobDy, zwisele furca rozsocha, utvo- 
fena na pf. dvema vetvemi, dvema pni jednoho stromu a t. d. 

Cvunce ces. loxia chloris Griinfink, jinak zvonek; Jungm. uvadi ve 
svem slovniku take nem. Zwuntsche, ktereż jsem jinde nenasel; na każdy 
spusob jest to nazev dial., jak se podoba, zkażeny ze slovan. zvonek nebo 
zvonec, kteryż se pozdeji opet do ces. dostał. 

Cybać, cybnyó Muz. vellere vellicare śkubati, cybańka, c u bańka 
das Zupfen am Schopfe beim Hahnreispiele, z nem. zupfen vellere. 

UJLiBa cyba rus. (vulg.) capra koza, obycejne ko 3 a kazś; srov. 
vlask. zęba, span. chi ba id. nem. dial. zibbe agnus jehne. 

Cybora, cibora pol. cyperus Cypergras, srlat. ciperus juncus trian- 
gulus, vlash. c i p e r o, cippero, span. c i p e r o. 



— 135 — 

Cyga pol. trochus vlk Kreiseł, jinak bąk. krągli ca. fos, obs. cz\ ha 
id. ma//, csiga id. Nelze jistiti, /o by pol. a ces. nazyy pochśzely z mad., 
•&. ciga jest ovśem odtud v/.ato. 

Cymbury pi. po& obs. = więzy compedes pouta, nesloran. 
Cympjel, cym pi hłui. angulus, lacinia klin odevu, cip, i ?iew. Zi- 
p fe 1. sfnśm. z i p fe 1 id. 

Cympjel, cym pi. hluz. penis, ze sfnem. zumpfe, zuniptel men- 
tula, stnem. zumpfo membrano mile pyj. 

Cynadry pi. poL Fischb&uschel, Ochsenniere rybi droby, hove*zi led- 
vina, neslovan. 

Cyndal pol. obs. = sandał. sandalove dfevo ; z lat. tantal nm; rec. 
lor. 

UbMira cynga rus. scorbatus kurdej : jcvi cizi tvariiost. 
Cynowka poK rogoża z łyka teges, rus. immoBKa cy nówka Doppel- 
matte; temneho puvodu, srov. sfnem. zein virga, arnndo, calamos prut, r&- 
palach. 

Hm pena eyreua rus. Salzpfanne, YYskyta se take ve formę sirena. 
i S. 

Cyrograf pol. diploma listina, pisemnost; ze srlat. cirographuin 
misto chirographum, diploma, scriptnm. pactum. 

Czaban pol. bos magnus Podolia? velky vul podolska ; neslovan. 
Cagalj srb. lntnm congelatum zmrzle bldto ; pravdepodobno cizi. 
Cagelj. cegelj slov. conns kuźel ; z nem. Kegel, ć agi jat i kegeln. 
'IarpaiM ćagrava sterna caspia druh morske laśtovice na kaspi- 
ckem mor i ; pfiyodn orientalskeho. 

Cakanac srb. malleus falci acuendae kladivko ke brouseni kosy, hulh. 

k, ćjukan malleus, rus. i in;ain. cekin bipennis, bradatice, burdy f. cae- 

lum. scalprum. pistillum dlato, rydlo a t. d.. pol. czekan Streitkolben, ces. 

ęjan hu] 8 kladfvkem nebo mlatkem clava mucrone 

eminente munita. rum. ćokan malleus kladivo, mlat, genua teli, nfec. rfoxa- 

id : pravdepodobno z torc.-tat. 

Caklja slov. ckrv. ranga, ligo, nneus, ryć. motyka, bak. srb. ćaklja 
harj bez* mad. caaklya ancua klika, bak; można* /.«■ z turc. 

Caktar, <• aktor srb. pror. tintiunalmliiiii ZVOneC; jak 96 podobś, 
irc. — 

Czai poK obs. dorsum, terguffl zada. zda Be byti cizfm; Siste* pol, 
tył. 

Czalbatka pol. obs. cranium łebka; bez pochyby cizf. 

'I;cii:;i . • ;i 1 k a rus strakaty kufi: Ma.n,iii. rahj >tr,ikr.' (o konfch) ; 
en pu?odu ciziho, rus. pćgij. 

Caloun £es. tapes, aulaeum, pol. całun, całon jtragulum pokr^- 
rad] . tragula hounen^ ode>; bndto ze Bchalune 

von einem zu Ch&łona gewebteu wollnen Stoffe, kt< 



— 136 — 

pochazi z roman. — nebo ze vlask. celone pruhovana latka nebo tkanina ke 
pokryvadlum. 

Cam srb. abies jedle; cizi, jak se zda, tura, cistę srb. je la; s tim 
souvisi srb. chrv. cam, dim. ca mac navigium abietinum. 

Camar m., camra f. slov. galerus pelliceus cepice kożesinou pod- 
sita, cepice s berankem; srov. srlat. cam aur a mitra papalis, vlask. ca- 
mauro id. 

Cza ml et pol. (zastar.), nyni kamlot kamelot (tkanina), nem. Ka- 
rne lot, vlask. cammellotto, ciambellotto, fr. camelot, ze srlat. 
camelotum pannus ex camelorum pilis confectus ; nfec. rCapTislÓTor. - 

YaMifm camnbri m. pi. stslov. jakesi zvife „vepreve, dicina, camrsri, 
Hrtove" Izv. 548., srov. fec. xdfifiaQog, ^d^ogog drub rakuv, lat. camma- 
rus, nem. Hummer; OYsem velmi nejisto, zdali cam^ri jest s uvedenymi 
fec.-lat. slovy v nejake spojitosti, proto że yyznam tobo slova stslov. jest 
posud temny. 

Ćancara srb. testudo żelva, jinak kornjaca, odvozeno, jak se zda, 
od canak, gen. -nka scutula misa, nfec. r^avdxiov id., ktereż pocbazeji z turc. 
Ćantara slov. (rostl.) Tausendguldenkraut zemeżluc, z lat. centaurea 
nebo vlask. centaurea; fec. xsvzavQsiov id. 

Capljan srb. prov. allium porrum por, pażitka, jinak pras; jest, jak 
se podoba, ve spojitosti se vlask. ci po 11 a cibule, dim. cipollina, cipol- 
lino cibulka. 

Ca por, cap er MuL scruta vetes, stare baraburdi, capornica ta- 

berna scrutaria, ćapornik scrutarius vetesnik; puvodu ciziho, srov. nem. 

dial. tschappert, scbabert, scbeppert Ftirtucb, Geifertucb zastera a t. d. 

Capra srb. prov., misto koza, cutis, corium, 2) kożenymesec; pravde 

podobno turc. 

Caprun Ćes. obs. pallium piast, dem. caprunek; vlask. ciappe- 
róne pallii species druh odevu, piast, fr. chaperon Kappe. . 

YaiTL cap-L stslov. apis vćela — tvar i rod pochybny — srov. fec. 
xtiqr]v Drohne trubec, troud. 

Yapa cara stslov. poculum cisę, rus. napa cara, dem. napKa vas, 
patera nadoba, pol. czara, dem. czarka, 1) id., 2) otvor sopky, lit. c zerka 
patera misa, miska ; jest, jak se podoba, puvodu germanskeho : skand, ker vas, 
dolium nMoba, sud, sved. dan. kar, norw. kjer, stsas. kar, , ags. cerę vas, 
stnem, char corbis, vas, sfnem. kar id., n?iem. dial. kar vas cajusvis gene- 
ris, magna scutula, catinum, alveus nMoba vselikeho spusobu, misa a t. d. 
Caratan chrv. srb. (v Dalm.) prsestigiator kejklif , ćaratanija prae- 
stigiae, artes magicae; ze vlask. ciar latano dryacnik, ciarlataneria 
dryacnictvi. 

Carbat' slk. spatne psati, śkrabati małe scribere, carba, carbanina 
scriptura mała, srov. vlask. ciarpare sudeln. 



— 137 — 

Catrnja srb. cisterna souvisi, jak se podoba s mad. osa tor u a ca- 

nalis ryba. stoka, trouba, ktereż by mohlo l\v t i pretyofeno z lat. cist er na. 

Caura chrv. srb. capsula glandis etc. miska zaludova a t. d. 2) nyin- 

pha chrysalis kukła ]iedbavnikova : a u svodci o cizfm piuodu. 

Ceber s!ov. scarabaens brouk. vedle keber; z nem. Kiifer id. 

CehiJ bulh. solea, crepłda pantofla, ćehlar sntor svec; srov. stnim. 
ba hi a ocrea bota. 

Ćekljun srb. pvov. ansa januae klika u dvcfi, 2) uncus Widorhaken; 
a ki j a. 

x l o ec m a p h c e k m a r i> rus. tudicula. fistuca pist, palice, beran ; pfi- 
yodii orient&lskćho. 

HeMept eemer run. spina dorsi pśtef; pocbdzi prawdopodobno z nem. 
Z i e m e r. srnem. z i mi er e, z i m b e r pars postica tergi cervini, clunis cervina 
jeleni bfbot. fr. ci mi er Lendenstiick, Ziemer; pol. czombr, cąbr id. asi 
ze srnem. zim ber. 

Cemin s!ov. chrv. srb. iasminurn, jak se podoM, ze vlask. gesmino, 
tysntfm soublasky s. 

l I c:m o a ant ćemodan rus. mantica, sarcina tlumok ; zdd se byti 
pUYodu orientaiskeho. 

Cempres srb. cupressus cipres ; asi ze vlask. cipresso. 

Cenca slov. garritus, ćenćati garrire, blaterare tlacbati, ze vlask. 
cianei. i) tlacbani. 2) Śasky. cianciare tlacbati, saśky tropiti. 

Cengel srb. uncus żeleznd klika, nrec. iCiyxkXiov uncus klika, h&k ; 
oboje bez pochyby z turc. 

Cepica shv. yitta, mitra. ces. ćepice galerus, tez ćapka, cepka, 

pul. czapka, hluz. ćapka, cepka, rus. manna sdpka id., lit. kepure 

pileua klobouk, lot. cepure cucullus; ze srlat. capa, cappa tunicae laxioris 

balaria -pedes. quae caeteris yestibus superinduebatur, pallii instar odev 

b pUśte, nrec. nanna\ odtud i stnem. cbappa, kappa (byrrus, ope- 
rimentum. rlammeolum), srnem. kappe, nnem. Kappe; ags. cappe, -an, f. 
piiens, cucullua klobouk, kukła, skand, kapa pallium piast a t. d. Sem ir«i- 
loźi tak' i o per ca parns cristatus sykora ćubatii. 

Cepka (ćepto) hnlh. uva brozen ; srov. nrec. t^ayma id. 

Cepl. 5el "1 hluz. diabolus dŚbel; srnem. zabel, srlat. zabolus, 
OS- 

Ygiimii. fieptcb .<f*łov. mitra. shv. 8epa yitta, srb. chrv. ćepac, 
•K-iicin, gepjśc, dim. len^HKt 5ćpclk, pol. czep, czepiec, dim. <-zc- 
pok. czepczyk id., ces. cepe*c, hluz. 5§pc id. ze srlat. capa, cappa. v, fopica. 
Cereviz srb. apiiun celer, jinak selen; zdś Be byti turc. 
Cerś slov. eonos abiegnns BiSka jedlorś; pravdepodobno cizi; nim. 
zirsche pinua cembra sice podobno znl, ab- r&zni se v^znamem. 
Cerupati rellere Skubati, srov. vlask. scerpare utrhnouti, roztr- 
bnouti. yytrbnouti. 



— 138 — 

Ceślja srb. druh bodlakuy onopordon acaiithium die weisze Distel, 
odtud ceśljuga fringilla carduelis stehlik ; souvisi, jak se podoba, s casati; 
srov. vsak stnem. zeisala druh bodlakuy carduus niger, srnem. zeisel, 1) 
id., 2) cardnus fullonum stetka. 

Ceśpelj prunum śvestka, jak se podoba, vysutim souhl&sky v po c z 
nem. dial. zweschpe inisto Zwetschke, ktereż pochazi z ces. śvestka. v. 
pod S. — 

Cezana slov. frisch gesottene Pflaumen, gedtinstete Apfel; puvodu 
ciziho; nemohl jsem vsak vypatrati, odkud by pochazelo. 

Cezin s!ov. tintinnabulum zvonek, ueslovan. — vlask. ces one olovenf 
peniz ke hrani pro deti, ktereż by se co do zvuku porovnati dało, nesouhlasi 
yyznameni; slov. nazvy jsou: kragulja ; zvonćek, rop o tek. 

Ciba slov. (pomistne) gallina slepice, cibika id., cibica pullus 
kufę, mad', csibe kufę; slov. obycejne: kura, kurę, też kokos (slepice). 

Cicati slov. s e d e t i, v f eci detske ; mad', czucsul posaditi se. 

Cicek slot), cicer cizrna; ze vlask. cece id. 

Cićerka slov. planta ąusedam jmeno jakesi byliny; srov. vlask. ci- 
cerchia cicer cizrna. 

Cicimak, gen. -mka chrv. srb. (v Dubrowniku) zizyphus, rhanmus ju- 
juba Brustbeerbaum, 2) zizyphum ovocejeho; asi ze vlask. zizzibo, zizzifo 
(strom feceny), zizziba, zizzifa (ovoce jeho), nfec. r£iv£upła (strom), rCtr- 
Ciyor (ovoce). 

Cicoretka, cicer etka slk. boruvka, vacciniuni myrtillus; temneho, 
można że ciziho puvodu. 

Cifunjati srb. (v Dalm.) n. pf. kukuruze excorticare vyloupati kuku- 
f ici ; / svedci o cizim puvodu. 

Ciga chrv. acipenser stellatus, v. keciga. 

YHro-TL ćigot^B sts!ov. struś, lictor pochop, satelles ozbrojeny pruvodce 
panovnikuv; optimatum unus velmoż, consiliarius principis radce panovnikuv; 
za jiste cizi. 

Cigra srb. (v Uhr.) vlk trochus Kreisel, 2) columba gyratrix druh 
holubuy; z mad', csiga trochus. 

Cikel slov. indusium kosile, jest, jak se zda, pfetvofeno ze slov. ki- 
kla vestis lintea levior, ktereż pochazi z nem. Kittel, srnem. kittel id. 
Srov. vśak i ags. sciccels chlamys. 

Cilas srb. chrv. albus, de equis, bruna; pravdepodobno z turc. 

Cilezen, m. slov. filuni metallicum Draht, też cebeżen a stażene 
cveżen, z nem. Zieheisen? lepe: svilo, piętka. 

T InjiHByxa ? i^ r fejiHByxa cilibiicha, celibiicha rus. strychnos 
nux vomica (rostl.) vrani oko; bez pochyby cizi. 

Cilim, ćilim srb. tapes caloun, 2) prsecinctorii genus druh zaster, 
chrv. ćilim id., rus. KHjnorB (Polykarp. str. 704.), pol. kilim, ki lin stra- 
tum equi, vestis stragula, nrec. xvli\iiov tapes caloun; z pers. kilim. 



— 139 — 

Cilimnik ces. eytisus labnnram der Boliiienbaum, uyedeno v noyejsi 
• Preslem; odyozeno, jak se podobś od rus. mii.iumi>, jinak wdjanój orech, 
trappa natans Wassernuss, Stachelnusa kotvice splvvav;i, kterć/. s$ zda byti 
pftyodu orient&lskśho. 

Cimbari m. pi. trb. nrgse ferrese ad eltendendum linteum, ve tkal- 
stvi, pruty żelezne k napinani płatna; jevi cizi tyarnost. 

X I n n a pi, ci nar rus. platanus orientalis, bez pochyby cizi; lćpe 
piat a n. 

Muiira riny a 5i§kov4taja rus. lathyrus knollige Platterbse hrachor; 
>vanske\ 

Cinger srb. (y UlnO Lora pozadnf vino, z mad', csiger id. 
Cinze f. cinz m. ces. tributum, usura. tez cinze, cinz, slov. cin z, 
pol. czynsz id. lit. czyże, starsi tvar czyżia, id., nem. Zins, sniem. zins, 
ni. stnem. pi. zinsa, zinsi; z lał. o en sus, srlat cen sus, censa tributum, 
sitatio ex agris et praediis, vlask. censo poplatek, dan, cinze, śpan. cen- 
ens. 
Cipka slov. chrv. srb. slk. retieulum krajky, obyćejnc pi. — tez mad'. 
pke, nrec. r^x«; sIoyo etymologicky temne, koncovka ka by svedćila o 
pu\udu slovan. 

Cirlata ies. (zastar.) metallnm subnigrum: zda* se byti puvodu roman. 

Yiiot» ćii ,r B stslov. abscessus. slov. ć i r aj, cirjak ulcus vfed, chrv. 

. ćiraj. srb. cir apostema, abscessus, rus. iHpea ćfrej vfed, pol. cze- 

rak ulcus, czy rek furunculus — nejistebo purodu; srov. rec. ra/oóoc, lał. 

rrhus zatyrdlosf, zatyrdly yfed, ffxi$§óc, <thiqóc zatyrdly, tvrdy; śpan, 

cirro zatyrdly otok, vlask. scirro. 

Cis će-<. deps, medulla tuk, sadło, vyskyta se ve starych spisecli 

zias, dem. ćisek, śpatne ćiźek, też zen. rodu „s ciesu pse- 
nu (Deut. 32. 14.) cum medulla tritici; srov. srlat. cys „vox Yulgaris, 
• bum vel unctum intelligo" DC. loj, mast: tez ceuxuin id. 

Yiicta óista ;/ A/-, uterus; srov r . rec. tt&azig Yesica, uter Blase, sack- 
Schlauch, srlat. cistis f. receptaculum, follis; srov. teź srlat. 
rTznamem bliżsi jest rec. nóa&oc cunnus, vulva. 
Civere ehrv. f. pi. nosidla feretram, lectica, tniato domacfho nosiła; 
tQa id. oboje, jak se zda. z turc. 

^hbhci Siyia rus. gavia cejka, jak se podobś, z nim. Ki bit z, 
. kie wit id. odkud i //luz. kibita, kibut; obycejne' se u/.i\a oizvu 

. 
Civit srb. indicum, indigo; puvodu eizlho, jak Be >. ■ I . '• orientaiskćho. 
Cjućjuliga hnih. alauda skfiyan, nrec. zCovtCovUafo<t id. Można />• 
/.i. 

Cmar c Lezina, chrv. srb. Smar Lntestinum reotnm zadni 

teraneho puvodu. 



— 140 — 

Cobanja srb. vasculum aąuaticum soudek na yodu, z mad', czoban, 
es o ban y lagena, lahvice, amphora, ktereź se zda pochazeti ze slov. ćban, 
źban. — 

Cobola slk. lagena lahviee, z mad', csoholyó id. 

Cok slov. truncus Eumpf; srov. vlask. ciocco truncus, caudex pen. 

Cokan slov. dlouhy ostęp hasta longior, srov. mad. es ok Schaft. 

HoKaTB cókat rus. HOKHyrB cóknufi collidere sraziti neco s nećim, 
brinknouti anstoszen (an etwas Klingendes), KOKaiB kókat, kokhjtb kók- 
nut pulsare z lehka udefiti, -ca sich an etwas stoszen; zda se byti ciziho 
puyodu ; srov. skand, s k a k a ąuatere, ags. s c e a c a n coneutere, ze s c a c a n. 
Uvażeni hodna jsou take srnem. schochen, fr. choąuer. 

Coketa sIov. scolopax gallinago Sumpfschnepfe sluka travni, otavnik, 
dle koncovky by se niohlo povażovati za vlaske; v tom v}'znamu jsem ale ve 
vlask. nenaśel sloya; vlask. cioebetta znaci cbomaeek vlasuv, listi, kvetin 
a t. d. — 

Cokot chrv. srb. vitis vinny ker, bez pochyby cizi ; pravy chrv i srb. 
nazev rozgva. 

Cokov srb. (ve Śremu) arista zeae semine privata klas turkyne se- 
mena zbaveny, jak koncovka ov svedci, cizi, a sice by melo pochazeti z mad'. 
jmena majiciho koncovku ó, kterehoz jsem ale nenasel; pravy srb. nazev oko- 
mak, gen. -mka. 

Czołdar, czół dr o pol. stragulum eąuarium kosmate pokryvadlo na 
kone, tak jako kołdra lodix, stragulum pokryvadlo, pfikryvka a srnem. 
kol ter, kult er id., ze sflat. c ultra a to z lat. culcitra perina, poduska, 
żinenka. 

Czołgać się pol. serpere, repere sich hinschleppen vleci se, nezvratne 
tedy: vleci trahere; srov. srnem. kelgen nachschleppen. 

Com srb. fasciculus svazek, uzel, balik, com duvana t. j. tabaku; 
mad. esomó nodus uzel, esomók fasciculus balik, esomóz zauzliti, sva- 
zati, zaobaliti. 

Cop slov. cirrus, fimbria tfapec; stnem. zoph cirrus, villus, srnem. 
zopf id., 2) apex, cacumen, crista, nnem. Zopf. 

Ćorav slov. adj. luscus, unoculus jednooky, chrv. srb. ćorav id. rum. 
k i o r strabo silhavy ; zdaji se byti puvodu turc. 

Ćórbas, sórbas Muz. cupa, labrum kad; druha casfi pochazi z nem. 
Eass becka, sud, prvni jest temna. 

Cork, co mik, cvork Muz. yitellus żloutek; sIoyo zahadne, sotva 
odYOzene od co my niger. 

Corlach Muz. coceum sarlat, z nem. Scharlach. 

Cors Muz. pannus rasi densiąue texti haras tkauina, nem. Ser che, 
S a r s c h e, fr. s e r g e. 

Cot srb. collis pahorek (okrouhly); neslovan. — ve vlask. ciotto 
kamen vadi yyznam. 



— 141 — 

Ctyra, a tyra sflb. hermaphroditua obojudec; srov. mad. osira id. 
Cuba, ćubka, dupka 6es. canis femina, 2) femina levis; nem, Zaupe, 

. zupp, canis femina, srnem. zupo. 1) id., 2) femina leyis, tez zópe, 
winem, z oba. 

MyóapMń 6 u ba ryj nu, getigert (o konieh a psich); bez pochyby 
puvodu orient ślskeho. 

Cuco, o iic ko canis pes, hhd. óuća, ćuk a id. (misto cucą?), tes. 
cuć a femina levis; srov. nem. dial. zauze canis femina fena. 

Myryin, rus, ferrum fusum lite żelezo, pol. czugun, bez pochyby 
z turc. nebo tai 

Cuha slov. juvenca jalovice; prawlepodobno z nem. Kuli krava. 
Cuk slcn. strii otua soya uśata, chrv. ćuk bubo vyr, sr&. ćuk ulula' 
genus, bubo. druh sov, vyr; srnem. koucb, cli o uch bubo vyr, stsas. huk 
bubo; angl. ehough Bergdohle, span. chuch o druh uśatych sov ; możno vsak, 
slova jsou spolecnym majetkem. 

Ćukalj, gen. -kija srb. poples podkoleni, 2) hami genus hfebik, na 
nejź se rucnice yeseji — mohlo by souyiseti se srb. kuka uucus klika, lułk, 
ac neni vyloućena możnost piiyodu ciziho; mad', tez csukló poples. 

Cukun srb. ve slożenych ćukum-baba atavia praprababa, ćukun-djed 
atavus prapraded, tez śukun; asi z turc. 

My.iaiiT* ćułdn rus. repositorium komora, schr&nka; piiyodu orient&l. 
MyMiun, ćumak rus. famulus pachołek, sluha v hospode nebo 
krćme: bez pochyby cizi. 

l l\ mii^t, Cumie rus. tez ćumićka Schaumloffel opeńovaćka. odvo- 
- podobś, od nem. S eh a urn, srnem. schiun; vlash. schiuma 
pena: ćiste rus. nazyy j>ou: upołóvnik, snimałka. 

Cumnata slov. conclave syetnice, jizba, misto komnata ies. pol. 

rus. kom Ha xa pokój; ze sr lat, c amina ta camera, con- 

coenaculum quodvis, in quo caminus exstat, od caminus, svetnice 

/ puvodu jsou stnem. c li e me na ta, srnem. kem en a te. 

Cunj 8lov. chrv. kuźel conns; vlask. zono yedle co no id. lat conus. 

'lynpym, <; u pni n rus. capronffi pfedni ylasy na lilavc kćlce, cho- 

I, ćub na vrchu hlavy, pol. czupryna, óes. cupryna id. (M. V. chuprini 

t. j. cupryny pi. capronae, eąuorum jubae in frontem devexae), srov. lał. ca- 

>nae pi. comae quae antę frontem sunt. 

Ćuvida nu) lana. persona; bez pochybj cizi; prave* srb, 

_■ na lice. 
Cweja, óweja hluż. ampliora piscaria Fischtonne Bud, becka na ryby, 
ca dolium >ra, cadus; BroY. skand, kaggi dolium 

doliolum, orcula Boudek, angl. kag; jest-li 
. pak by v hluz. było k pfeSlo v t. jako ?e ć w i I a cwela 
ika, g było zmekćeno \ j a w \-nto. jako fi hlut. Swódo 

im div, zazrak. 



— 142 — 

Cwila, cwela Muz. cruciatus muka, cwilić, cwileć, cwilnyć excrn- 
ciare muciti, ć misio k; srov. stnem. queli supplicium, sfnem. quale cruciatus, 
nnem. Qual nmka, stnem. ąuelen cruciari, tabescere, luctari mucen byti 
a t. d. ąueljan cruciare, necare muciti, usmrtiti, sfnem. queln cruciare, 
nnem. ąualen, ags. cvelan pati, mori trpeti, umfiti, cveljan necare usmrtiti, 
stsas. ąuelljan id. skand. qvelja cruciare muciti, sved qvalja id. ąuilla 
suspirare, gemere kviliti. Kofen kvil jest i v jinych slovan. fecech zastou- 
pen, a sice: v ces. k v 1 1 i t i, stć. kvieliti gemere, lamentari, pol. kwilić 
się id., stslov. i|bhahth -nm cvi lit i plakati, ijchi\ith, -ms, plangere, i|b*hhth ; 
-urn* cv elit i affligere, bulh. cvile hinnio them. inf. cviii fehtati se, slov. 
cvii iti gemere, chrv. cvileti plangere, lamentari, srh. cv ii i t i, cviljeti 
lamentari, cvijeliti, -lim, iter. cvijeljati, -ljam facio flere rozplakati, ucviliti 
affligere; proto by se mohlo mysliti, że s vrchu uvedenś a jina stejnokofennś, 
hluż. slov. nepocbazeji z nem., nybrż że jsou rovne tak, jako uvedena tuto slova 
jinycli slovan. f eci s german. slovy drive podanymi od praveku pribuzna ; vyznam 
slov bluz. vzbuzuje ovśem ponekud podezfeni, jako by z german. vzata była. 

Daktil shv. dactylus ovoce palmy, pol. daktyl, ces. daktyl zfec- 
lat. d('xzvloc dactylus, odkud sflat. datalus, datilis, vlask. dattilo, 
span. dat ii, nem. Dattel; slov. hluż. dat la, ces. da tle, teboż vyznamu, 
z nem. — 

Damask slov. pannus damascenus Damast, ces. damasek bedbavna, 
bladka, kvetovana ]atka ; od vlastnibo jmena Damasek Damascus, mesta v 
Syrii, pol. Damaszek. Damascus, adamaszek pannus damascenus, rus. 
apManiKa adamaska (obs.), lit. adamoszka (źem.) id., sflat. ad ani a- 
scbus, damascus, damacius bombycinus pannus operis damasceni, vlask. 
damasco, damast o, fr. damas, span. da mas co, angl. damask id., 
nfec. dc'[icc(jxov, dt^iaxwv id. turc. dimiśki pannus damascenus damasek, hebr. 
demeseą, arab. dimsaąun id. — jmeno mesta Damascus, hebr. damme- 
s e q, arab. d i m a ś q u. 

Damazina morav. pruni rotundi genus druh kulatycb svestek; fr. 
damas, span. damasco, sflat. dalmasinus, damascena, prunum Da- 
mascenum sliva nebo svestka, majici jmeno od mesta Damasku, nfec. dafia- 
(Txriv6v id. 

flaMBa damba rus. agger braze; pocbybno, zdali jest v jake spo- 
jitosti s rum. dsemb, mad', do mb paborek collis ; na każdy spusob ale cizi. 

Damizana chrv. srb. lagena major virgulis implexa druh lahvi, ze 
vlask. damigiana grosze Trinkflasche der Bootsleute. 

Dana ces. alpheotes pokoleni ryb okounovitych ; srov. srlat. danio 
piscis genus druh ryb (z provenc.) 

Danda ces. ein Fltigelkleid der Kinder; temneho, pravdepodobno ci- 
ziho puvodu. 

Danka slov. intestinum rectum (stfevo) pastelin, konecnik; temneho 
puvodu, srov. Muz. deno pantex pandero hoveziho dobytka, dluz. bjeno; co 



— 143 — 

do zameny souhlasek d a b. srov. słsIov. RiiATft dlato sealprum, dolabra, ces. 
ii a t o, &»/A. d 1 1> t o. i b 1 e t o. 

Darapin fi w. fconnenti bellici speciea velke delo, nem. Darapin, 
Trometer (dle Rohna 162.); zdaji se byti puvodu romin. 

Dardanar i pantopola pfekupnik, ze tfksL dardanarius: 

„dardanarii, qui merces maximeque annonam emuni, ut postea earius ven- 
daut et iniquius. a DC. 

Debanca slov. Weinkrug; srov. mad', do bony Ttinnchen soudek; 
odtąd pochśzi pravdepodobno i slk. dbonka maselnice MSlchrubrfs 

Debosz pol. heluo; heluatio, deboszować heluari, luxuriose vivere 
z jr. debauche hejfeni, dęba uch er hejfiti. 

Defalka pol Abzug von einer Summo; ze jr. defaląuer sraziti, 
odraziti. odtahnouti od summy: vlask. diffalcare, span. dosfalcar id. 

Delger, delgerin bulli, faber lignarius tesaf; skand, telgja scul- 

. dolare tesati tre- telgja ascia sekyra (e conjectura), tre arbor strom. 

Delia, deli ja pol. gyrebni kabat, yojensky odev ; bez pochyby cizi. 

Delutka pol. (zastar.) svrchni kabdt bez rukavu.valasky 3vrchnf kab&t; 

dluźno povażovati za cizi. 

Demanćik, d e j m a u ć i k, dej m j a n 6 i k hluz. tbymus matefi dońska, 
». Tb y miau, kterez pochazi ze fec.-lat. 

Demikat, de mik a t, doinik&t slk. syrovd polivka Kasesuppe, mad'. 
ika id. 

Depla hluz. soJauum tuberosuin zemće, z nem. Erdapfel odraźenim 
prvni slabiky. 

Dera, der ba pol. tegmeu, stragulum equariimi pokryyka ua kone; 
lu ciziho. Kdyby prvotni forma była dera, dało by se porovuati rec. 
rug f. pokryvadlo koźene, tez źineue neb platene. 

Deran arb. (v tfbr.) puer hoch, derce, gen. -eta, deriSte id. der- 
collect, pueri; z mad. gyerek dite. 

Dereglija arb. uavieulae geuus druh lodky, slk. de reg la, z mad'. 
dereglye Fabre, Ponton. 

Deresz, d c r e s z a k, d e r e B z ek pol. kdń czarnej albo czerwonej maści 
- Bierścią biała. 2) deresz ein Grai kopf ćloyek śediyych vlasuv, z 
f. deres mausfarb. 

/I. epHBfl djerjaba rus. pica nucifraga sojka. vedle eon, cotoca BÓja, 

_ ,. tern iie, mo/.na ze cizi. 
,Wm',ui:-i, deranziTO $Ulov. auda\ nuely : temnćho p&YOdu; BTOV. angl. 
g id. 
;b cmii ti, desśal rut. pfistśni ke bfehu, pfiraSenf ku peTne* zemi 
Land n t o id. 

Deseń pol. specimen raor, i fr. dessin u&kres, r^kres. 
Desman pol castoró minoria genus druh malćho bobra, ualćzajf< 
iii i severnim Rusku, avedeno v aovejśf dobć i do fes. zd.i Beb^ti 



— 144 — 

sved. desman nioschus piżmo, desmans katt Bisamkatze, Zibethkatze ci- 
vetka, ve zmenenem v}'znamu, nem. Desman sorex moschatus; też span. 
de srnan sibirische Bisamratte. 

Desna, dezna ćes. pomist. dfevena nadoba na masło pyxis butyri; 
nem. dial. rakousk. de sn f. id. bavor. deseń vas ligneum okrouhla dfevena 
nadoba. 

3emeBBiii djesevyj rus. parvi pretii łaciny; bud povażovano za 
slovo cizi. 

Deva srb. camelus velbloud, vice użivano jest kam i la, chrv. deva; 
mad'. teve; pochazeji, jak se podoba, z tura 

Deźmekast a, o adj. srb. ąuadratus zavality; slovo temneho a bez 
pochyby ciziho puvodu. 

ĄHĄpara di draga stslov. lobus, adeps lalocek ucha, obuśi, lalokjater, 
loj ; podoba se, że jest skraceno z ^H^ar^Ma i że puvodne znacilo blanu. 

ĄH^partMa didragtma sts!ov. membrana blana z didęoayfia? bra- 
nice, pfepona. 

Ąhh Dij stslov. Jupiter, ze fec. Au dat. jmena Zsvg. 

Di mit srb. panni genus jista tkanina, nrec. difiirov barchan, vlash. 
dimitto tkanina vlnena, śpan. dimite barchan, holland. diemet Zwilch. 

Ąmim dipla stslov., misto b^blho, bfevno trabs Azbuk. — pocłrybno, 
zdali jest v nejake spojitosti s nem. Dippel stipes, caudex Klotz. 

J\n u ji o tt> dipłot rus. plumbum exploratorium oloniice; z holland. 
diep-lood id. nem. Tieflot. 

Diptam, dyptam ces. (rostl.) dictamnus, pol. dyptan; nem. Dic- 
ta m, Di p t a m, srnem. dicta m, diptam, holland. diptam, ddn. śved. 
diptam, angl. white dittany (biły dyptam), fr. dictame blanc fraxi- 
nelle, vlash. dittamo, nrec. dlxzauiov, dixzafiov, rec. dixzauvov, dixzcL\iQv, dłx- 
zafipog. Jine nazvy jsou: ces. jesenec, jesenka, pol. jesieniec, jesionka £raxi- 
nella, dictamnus albus biły dyptam, rus. jiceHeiri. jasjenjec dictamnus creticus. 

Divan srb. chrv. 1) senatus, consilium rada, statni rada, cistę srb. 
sabor, vijeće, 2) colloąuium rozmluva, misto domaciho razgovor; diva- 
niti loqui, colloąui mluviti, rozmlourati; rus. pBaHt, pol. dywan, ces. 
dyvan, divan; z pers. arab. diwan 1) soudny sbor, statni rada sułtana 
tureckeho, 2) kniha, sbirka spisuv, 3) sofa; odtud i nrec. dif}dvtov, fr. divan, 
span. divan statni rada turecka, vlash. di v ano; nem. Divan sedadlo, od- 
pocivadlo dle spusobu orientalskeho. 

Divlija srb. dlouha lizka rucnice eine Art langer, enger Flinten; 
pravdepodobno turc. 

Divona chrv. locus portorii, telonium celnice; ze vlask. dogana, 
doana 1) id. 2) clo myto; fr. douane, span. aduana celnice, cło, srlat 
doana, douana, cluana, dugana, dogana telonium, mensa yectigalium. 



— 145 — 

Dize f. pi. shv. menstrua. diienga id. dizou adj. impurus, im- 
muudus nećisty; srov. mad. disznó* sus, maeula s\ine. skwna. disznós 
svinsky. diszuóz immundum, sordidura reddere znećistiti, poSpiniti. 

Doboś srb. tympanum bellicum buben, dobośar tympanista bu- 
benik. slk. dobos, pol. doi) os z. mad. doi) os id. dob buben, rum. dobi, 
(Freiudw.) z arab. el-def Halbtrommel; z arab. se dostało do fcurc. a odtud 
do feci yyso inedeiiyeli. 

Dobronika ces. melittis melissophyllum melisa Ibanf; sotva od dóbr}' 
bonus. — 

Doksat srb, maenianum, solarium altana, srov. nrec. TÓSor vedle ftljfa 
areus oblouk, luk, starofec. z6$ov luk. dulia. 

Dolap srb. cistse genas bedna. skfine. nrec dovXdmov serinium skfine; 
oboje, jak se podoba, z turę. 

Dolija srb. ciśe ke pfipitkum Zutrinkbecher; ze srlał, dolium cupa 
major, lacua vinarius nadoba na vino; lat. dolium, vlask. doglio sud. 

Dolma srb. agger hraze. nasep, 2) impensa n&diyka; pravde podobno 
turę. — 

Domuz srb. (ve Śremu) tumor in eorpore eqni jisty otok na koni; 
bez poehyby cizi. 

Don s?ov. sonus, sonitus, resonantia, doneti sonare, mohlo by byti 
spojitosti se skr. dlian sonare; jeźto se ale v żadne jine slovan. feci ne- 
nachazi. mohlo by też puvodu ciziho byti : srnem. don vedle ton sonus, zvuk, 
.. (z lał. tonus), do en en modulari. 

Donda slov. Puppe loutka; pftvodu ciziho, ać jsem nemohl vypatrati, 
z które* feci by pocbazelo. 

Donica pol, pehis. sinum, vas florale, catinus serviens terendo, na- 

; rozlicneho sposobu, pernice, kruhule, morav. donice vas florale hrnec 

tinovy, pernice, slk. dunica nddoba, ve kterćź rostou stromy nobo kvet ;i uy 

pfrnaxh, hluz. donca, misto donica, sud, n&doba Waschfass labrum, lit 

da i ny cza catinus serviens terendo pernice ; srov. sflat. donna, misto tonna. 

dolium sud 

/l"Hj> Don rus. (feka) Tanais; oset. don aqua, flinius voda, foka, 
zend. dana fluvius Beitr. IV. 426. 

Doranćik Muz. (byl.) 1) marrubimu wilgare jablecnfk obecn^, z nim. 

ant, Hu rant id., 2) antirrhinum hledik, 3) gentiana campestria btrfec, 

nt antirrhinum, foed, do rant. 

Dovija srb. eulina monasterii kochyne' kl&Sternś; podoba* se, le po- 

do/tiot mfsto ke pfijimśni, dt%ofiai znaći mezi jin^m hostim, do%Ą 

><,<\o/Hr,i hostinec, nrec. %epodo%uov tó2 jfdelna; \ srb. 

<. kterśź stoji ćes. eh naproti, uli. a, o i s u v 

MV. 

10 



— 146 — 

Drabant, trabant ces. obs. satelles pruvodce, corporis custos, żiyotny 
strażce; planeta, jine telo nebeske provazejici, obeżnice, pol. drabant setelles, 
mad. darabant satelles; vlask. trąb antę (dle Jungm. slovn.), fr. trąb a n, 
nem. Trabant, Drabant, holland. trawant, sved. drabant; byvaji odvo- 
zovany z nem. trąb en, dr ab en, srnem. draben, traven graviter incedere, 
stnem. dra bon, holland. dra v en, sved. trafva; avsak souhlasky uvedenych 
tu german, jmen a sloves nesrovnavaji se mezi sebou. 

Drabarz pol. camelus dromedarius, dromedar, pfijato v novejśi dobę 
i do ces. — z nem. draben, traben incedere tolutim klusati, eąuitare jeti, 
nem. Traber, Drab er, holland. draver cursor behoun. 

Dragan pol. blatta Ktichenschabe, jak se zda, pfetvofeno z tarakan, 
ktereź jest puvodu orientalskeho ; dragan brudny, t. j. spinavy, tringa litorea 
Seelerche kulik skfivanity, Strandhahnlein druh cejk, dr a ganek tringa pusilla 
der graue Kibitz ; jmeno hmyzu za pfićinou podobne barvy pf eneseno na ptaka. 

Draganek pol. artemisia dracunculus druh pelynku, nem. Dragun, 
Dragon 1) id. 2) achillea ptarniica, dnem. dragunten; z lat. dracun- 
culus ; fr. e s t r a g o n. 

Draganek pol., jinak naramiennik, Achselklappe der Soldaten ; souvisi, 
jak se podoba, se fr. dragonne tfapec. 

Dragant ces. pol. astragalus tragacantha stromek ve vychodnich kra- 
jinach, vlask. śpan. dragan te, nem. Tragant, Dragant, holland. gom- 
dragant, angl. dragant; ze rec.-lat. TQayaxav&u tragacantha, nrec. dca- 
xcci>tov. — • 

Dragon, dragun pol., zastar. dragan, genus militis lehky jezdec, 
rucnici ozbrojeny, jemuz było i pesky bojovati; puvodne peśi vojak, jenź pou- 
żival kone jen cas od casu k vuli rychłemu postupovśni. Jmeno to odvozeno 
jest pravdepodobno od lat. drąc o drak, ac neni jisto z jake pficiny, snad 
proto, ze meli draka ve znaku. Draconarii, ktere pfipomina Vegetius a 
ktefi meli na praporu draka yyobrazeneho, byli prej puvodem toho pojme- 
novani; chrv. dragun, rus. /^paryH-L dragdn, ćes. dragon, dragoun ; 
fr. dragon, vlask. dr ag one, span. dragon; angl. dragoon, nem. Dra- 
gon er, holland. dragonder, ddn. sved. dragon; srlat. drago nes, dra- 
cones pi. eąuites seu dimachse. 

^paeici. drajók rus. Bremse fur unbandige Pferde; jest pravde 
podobno cizi, mohlo by souviseti s holland. draaijen torąuere kroutiti, 
dr aa i torsio krouceni. 

Spanpent dr aj rep rus. lano vi Tauwerk, um die Segelstange he- 
rabzulassen; z holland. draaireep, das Stagsegel. 

^panBepi. drajver rus. eine Art viereckiges Segel, ctverhranna 
płachta lodni; na każdy spusob cizi, srov. holland. drijyer Treiber, angl. 
driver id. 

Ą^aKi Drakrb stslov. Thracia, ze rec. Qq4^. 

Drav slov. zapaleni rany; temneho puyodu. 



— 147 — 

Jper-B dróg rus. anoorse species Dreganker kotya se Sfcyrmi lopa- 

tami a jedinou tyekou, k niż se lano pfiyaznje, hol/and. dr eg fcrojramennś 
kotya, dnem. d ra g g o. d r o g g o, angL d r a g. 

Speó^i drejf rus. Drift rychlosf lode. odchyluni-sc od prave* 
plavby; hoHand. drift id. ćw//. drift prndkost. 

Dreteza srb. (pomiatać) misto jagoda, fragum jahoda; nealovanske\ 
Drjecny, dr o cny i&. firmns, robnstus za\ality. silny; spanily, sia- 
tećny. hodny: mad. do rek. derekas vyborny. statmiy. hodny; vec jest 
roYne tak nejista, jak ohledem na drjek trnncus. 

Drjek slk. trunens kmen, peli, drjek ćloveka Rnmpf; u Kozk. nachazi 

rek labitum (de rneinbris), jest-li toto se slk. jednostejne, pak by ovsem 

było domnivati se, że mad. derek Stamni, Kuinpf, Taille, pochazi ze slk.; 

jeźto ale jednostejnost słóes. dfek se slk. drjek jest pochybna, mohlo by 

. drjek. co osamele. z mad. byti pfijato. 

JpOBHHbi drobiny pi. rus. recrementa, v. Uvod str. 6. i 7. 
Droket ces. lnena tkanina s ylnou nebo tkanina z vlny a hedbayi; 
rus. ^porert droget. pol. drogiet; z roinan.: v!ask. drogbetto, fr. dro- 
gnet: angl. dmgget, nem. Droget, Dr o gu et. 

JpoKt dr ok rus. genista tinctoria krućinka barvirska; temneho 
ptlYOdll. — 

Drolja srb. convicinin in mulierem sąualidam nadayka spinave żen- 
ov. holland. drol stercus, sordes; srov. take vlask. tmlla leniv&, 
Bkaredś zenstina. 

Drombla slk. crembalnm, dem. dromblićka, v. drumbla. 
Dromedar, drom e dar ces. genua camelorum, minoris cmidem sta- 
tura: sed yelocioris, camelus dromedarius; pol. dromedar, dromedar z, 
slov. dromedar. gen. -rja; srlat. dromedarius, dr orne d as, drom as, 
k. śpan. dromedario, fr. dromadaire; angl. dromedar y, sved. 
dromedarie. holland. drommedaris, nem. Dromedar, srnem. trome- 
dar: nrec. tyofiidacio* ; ze rec. dcofidg, gen. -ddog beźici, behajiri. 

Dronta pol. (ptśk) didua ineptns, nem. Dronte, holland. dronte, 
. ddn dronten, vlask. dronte, ipan. dronte. 

Drop chrv. pi. drope yinacea, recrementum, dropina, chw. slov. 
v. Ćvod str. 6. i 7. 

Drosam, dr u sam bulh. ąuatio, ąuasao, agito otHsśm, srov. slnem. 
ki-thrusit ąuassatus, kof. thr 

Droslar, droslaf fi *. ealo Troasbube, od nem. Tross impedimenta 
azadla, srnim. trosseo componere, in aarcinaa cogere, fcroaaer cało; 
srlat. trossare, trussare Buppelectilem in Barcinaa cogere, fr. troue 

jciculua balik. fr. fcrousae, trousseau uzeL 
ulum defert. 
JUpoTi di jaculum Budlice, dem. gpoTHirfi drótik; srov. 

angl. darł jaculum, sagitta sndlice, stfela. 

L0« 



— 148 — 

Drum slov. frustum, fragmentum ułomek, kousek; ze sfnem. drum 
fragmentum, nnem. Trumm. 

Drumbla, drumla slk. crembalum Maultrommel, dem. drumbelka, 
chrv. drombulja, srb. dr om bul je f. pi. id. drombuljati crembalo ca- 
nere; srov. nem. Drommel vedle obyćejneho Trommel buben, dial. tez 
drum, t rum id., drummen, trummen bubnovati; angl. drum verb. id., 2) 
subst. buben. 

Drumin, trumin ces. uvarum species, hrozny vinne z bieda ćeiwene: 
srov. nem. Tr a miner die rotę, die frankische Traube, 2) druh małych hroz- 
nftv tyrolskych; die Jungm. slovn. vyskytaji se nazvy nem. też ve formę 
Tramin, Drumin. 

Drusati, trusati chrv. tolutim ire, eąuitare klusati ; srov. nem. 
drossen id. ktereż by mohlo souviseti s got. driusan (draus, drusum) ca- 
dere, ruere padnouti, stsas driosan, ags. dreosan id., srov. też stnem. 
d ras on currere beżeti, sfnem. trasę curro beżim. 

Druza tes. ruda na spusob fezaneho krystalu hranata, z nem. Druse 
ein durchlochertes yerwittertes Erz, Krystall. 

Dr^mboj bulh. crembalum Maultrommel, rum. dremboae id., mad. 
doromb, doromb id. dorombol crembalo canere. Vśechno to zdś, se byti 
odjinud vzato, srov. nem. dial. trumpe crembalum, trumpen crembalo ca- 
nere, v. drumbla. 

Drviti slov. minari, agere, impellere. corripere hroziti, puditi a t. d. 
srov. stnem. drawjan, drawan, drouwan, threwan minari, arguere, intentare, 
sfnem. drouwen minari hroziti, stnem. dra w a, drouwa, drowa minae hrozba; 
ags. threa>jan reprehendere , corripere haneti, threś,vung increpatio, 
thrauvó argutise; zdali pol. drwić blaterare, illudere, cavillari tlachati, 
posmivati se, drwiny pi. ludificatio, irrisio, cavillatio posmech mi s pfede- 
ślymi co spolecneho, jest za prićinou rozlicneho vyznamu pochybne. 

Drya morav. pi. drye, dryje pi. trśpeni, psota molestia; pravde po- 
dobno cizi, srov. nem. Drau minatio hrozba, sfnem. drou, dreu, stnem. 
dróa, ags. drea id. 

Dryak ces. lek proti jedu theriaca, nem. Theriak, (dryaćnik negociator 
theriacarius ; pbarmacopola circumforaneus ; garrulus), Muz. dr ej a k id. vlask. 
span. teriaca, triśca id., fr. theriaąue, angl. theriac, holland. te- 
riaak, theriakel, triakel; sfnem. driakel id. — ze fec. \^rjQiaxrj (scil. avxldozog) 
lek proti ukousnuti neb ustipnuti jedovatych zvifat; adj. &t]Qiaxóg tykajici se 
divokych 7 obzvlśśte jedovatych, zvifat. 

Drye, dryje f. ces. ternio trojka, n. p. na kostkśch ke hrdni; ze 
sfnem. drie id. 

Drygant pol. eąuus admissarius hfebec; koncovka ant svedci o cizim 
puvodu. — 

Dryksa ces. ictus uhozeni notne; bud pokladdno za cizi. 






— 149 — 

Dryślak ć~es. obs. mimoehod iucessus gradarius, 2) mimochodnfk eąuua 
gradarius.; z nem. Dreischlag id. 

Dubel pol. cyprinua pinguior, eyprinus dobnia: nim, I) o hel jelec 
sA. dobola druh kaprfty. 

Dublijer. duplir srb. cereua major rolka* voskovu svlce, sfov. du- 
plir tax pochodne; ze sffat. dupplerius cereus, funalo voskova* Bvfce, po- 
chodne, nebo ze vlask. doppiere. 

Ducan slov. taberna skład kupeeky, chn. srb. dućan id. z fcurc. 

Duceja, dućeje stćes. cataracta pruduch, duti vod, yodopad, proud 

aung, Wasserschleusze „v hlasu ducejf tvycli a in voce cataractarum tua- 

rum. Ż. Yit. 41. 8. słpol. duo z aj a; srov. vlask. do cc i a WasserrOhre, doc- 

cio, doccione Kobro. Wasserróhre; śpan. ducha (t. j. duda) Gieszbad. 

Ducela $lk. tubus trouba. 2) fistula piśfiala, srov. srlat. do cci a ca- 
nalis, tuba. vlask. doccia vodni trouba. 

Dudek ces. trigrossus (peniz); nem. Deut, dim. Dutchen, dnem. d ut- 
leń, diitge denarius, hottcmd. duit. angl, doit, do d kin id. 

Dug me srb. gen. -eta globulus fibulatorius Knopf; jak se podoba, 
porodu orientalskśho. 

Dulac srb. calanius ntriculi musici trubka u dud, slov. dulec Du- 
delsackrohre, Mundstuck, rus. ęjjio duło usti del a rućnic Mundung au 
Kauonen und Schieszgewehren, dem. ^yjibi\e dulbce Mundstuck (an Blas- 
in>trumenten). Hals. Dille, Loch i ni Schlusselrohre ; z fr. douille die Dille 
trubka a to ze srlat. duet ile: z fr. tez nem. Dille, srnem. tiille trubka, 

Dulka pol scalmus Ruderholz, Ruderpflock, lit. dulas, obyćejne pi. 

duła i scalmi obe dfevene tyćky, ktere se v bok ćlunu neb lodky zaraźeji 

k tomu ucelu, aby se veslo mezi nimi leźici nemohlo smeknouti; nem. Dulle, 

Me, hoUand. dolle, doi scalmus, fr. tolet, toulet, angl. thole, tho- 

wel; taku śved. tuli foramen scalmi in cymba. 

Dumaca srb. yallis profunda bluhokś dolina; zda so byti cizfm. 

Dumlek srb. cucurbitae genus cukrov£ dynę, zda" se byti turc. 

Dumlik 6es. brassica gongylodes Tellerrube, 2) brassica uapo-brassica 
brukev. 3) obs. sitko cribrum, z doliadu ; prawlepodobno cizi. 

Dumploch ces. 1) mira borni Langenmasz von vior Prager Ellen im 
_bau : z nem. Duraplachter odrazenim pośledni slabiky ; 2) moridlo la- 
. Dumpfel palus luze, tune. 

Dunja sJov. chrv. srb. malum cydonium kdoule, srb. t»'ź (iuiijac 
bo gdun ov. r,\oviiHH:. knaoimm id. ze fec. wdowia kdoule (strom), 

urn (ii7"/.oi kdoulovć ovoce). 

Duranca •&*>., tes. duranće, slk. durancia prunufl) duracinum 
druh b! i f. d u r i n c z i a nSm. dial. d u r a n ł s c li : srov. tlask. d u- 

racine adj. tvrdy. pevny. jadrny, o ovoci. 

Durgelj slov. Drillbohrer Bvider; srov. srnem. durheln perforare, 
irhel, durkel, stnem. durihhil, dur liii durchlflchert 



— 150 - 

Durunga srb. pertica żerd, fustis kyj; jak se podoba, z mad', do- 
rong fustis, ktereż pochazi ze stslov. ftp^rt drung^ tignum, pol. drąg, 
fas. dr o uh, stćes. druh vectis, slov. dróg pertica bidlo, źerd. 

Dutliti srb. fortiter sugere, mamillas attrahere silne ssati; srov. stnem. 
tuttili mamilla. 

^yBaHt duvan rus. rozdeleni kofisti, rozdeleni vydelku mezi del- 
niky; odtok pod peci rozpousteci; bez pochyby puvodu orientalskeho. 

D^fch bulli, mando źvykam, d^fka manducatio żvykani ; pochazi, jak 
se podoba, z rec. dśęw (1 sg. prses.) kneten, walken. 

ĄiiBaTH -ais dybati -ajun stslov. clam ire „dybati ki. vode" Yost. 
kradmo jiti, ov-;vl!g»th id. npH-ftHGUTH, lepe, jak se podoba, npH-^LiEBTH, adre- 
pere prilezti „otaj pridibevL kan>kani>" Ex., kartkant, misto kar-Ekin-L, ze rec. 
xacyJvog cancer, tedy: tajne pfilez rak; pol. dybać furtim ire kradmo jiti 
wie ein Dieb schleichen, 2) insidiari, z -dybać ertappen, iiberfallen, erwischen 
zastihnouti, postihnouti; można ze i slov. dibati se vacillare motati se, vra- 
vorati sem należi; srov. got. thiubjó clam tajne kradmo, thiubs, fur zlo- 
dej, skand, thiofr, stsas. theof, thiof id. ags. theof (fur, latro), stnem. 
diup, diub, diob, thiob, srnem. diep, nnem. Dieb id. got thiubi furtum 
kradeź, stnem. di u ba id., skand, thauf actus furtivus, thaufa palpare in 
tenebris po tme tapati, ags. theofjan furari kr&sti, stnem. ga-diubjan 
id., srnem. diuben, dieben clam importare kradmo vnesti. Możno jest ale 
i to, że sloya tu uvedena jsou spolecnym majetkem feci slovan. a german. 

Dybzak Muz. funda kabele ; z nem. Diebsack, Diebssack zlodejska ka- 
bele, holland. diefsack, diefzak; tehoż puvodu jest i lit. di m żak as 
funda, marsupium, pera kabele, kapsa, jen, że b pfeslo v m, s v z. 

Dydek pol. stfibrny gros Silbergroschen ; nem. Diitchen, dnem. 
diitge; v. d udek. 

Dydelf pol. didelphis marsupialis Beutelthier tobolećnice ; fr. di- 
delphe, vlask. span. didelfo id. ze rec. dt ve slożen. dva, dve a dslęvg 
uterus deloha. 

Dyje ces. patro ve stodole, odry das Gertist in der Scheune; temneho 
puvodu. — 

Dyksa ces. canalis ąuadrangulus in metallicis trouba ćtyrhranna ; bez 
pochyby cizi. 

Dykyta, tykyta des. pannus sericus tenuior Taffet; vlask. taffeta, 
fr. taffet as, span. tafetan, srlat. taffata, taffatin, taffetta id. z pers. 
taft eh. DC. odyozuje z armor. taft as. 

Dynarek pol. tripus, misto trzynog, trzynożek; bez pochyby cizi. 

Dyna des. collis arenosus hromada pisku na bfehu (teprva v novejsi 
dobę Preslem uvedeno), pol. duna; nem. Dune, holland. duin id. fr. dtine, 
vlask. span. duna, srlat. duna pahorek: „duna mons, collis apud veteres 
Grallos" — DC, też dunum, dunus id.; ysechno to zda se pochazeti z cel- 



— 151 — 

tickelio : staroir. dii u, kymr. din collis pahorek, ylastno upeyneue misto. 
an. fecem by lópe sv§dcila forma duna. 

Dynda ces. machina pendula. oseillum hcupacka, dyndali, -am hou- 

pam se sus is huc et illuc feror, pol. dynda l) machina pendula, i } ) cara- 

pana zvon. dv miel = dynda 1). też nausniee inanris, dyndać, dyndlo- 

ć to. co ćes. dyndati: srov. skand, dindla pendere yiseti. din g la mo- 

veri. łvid. dingla suspensns lnic illuc feror. 

Dyngarz pol eiu Bergknappe, der das Era schmelzt nnd zentnerweise 
liefert: z nem. Dingherr homik. ktery rozpousti (praźi) nulu. 

Dyrwan pol locua vastns puste misto, vervactnm uhor; z lit. dir- 
v. ó n a s ńlior. 

Dzida pol. jaenhim Budlice, mad. dsida. dzsida jaculiim, hasta su- 
dlice, kopi ; można ze oboje z turc. 

Dzielsimin. dzielsymin, dziel z a my n pol. iasminum; ze vlask. 
i min o: take jaśmin jest v pol. bezne. 

Dziryda, dziryt pol iaenlnm sudlice; za jiste cizi, s ags. daródh, 
skand, dar radli r hasta kopi. ktereź punekud podobne zneji, jest ale sotva 
i se rec. docauor, dim. stat. jmena dócv kopi, sudlice, md sotva 
•lećneho. 

J:Kiir^hi dźigdy f. pi. rus. elicagnus angustifolia oleaster, pland 
oliva. hlosina. 

JioiiM-L djnjm rus. digitus, pollex Zoll palec (mira); holland. 
duim Daumen, Zoll, Sved. tumme palec, tum (mira) Zoll. 

Djul chrv. srb. rosa, misto ruźa, 2) artemisia annna, djnlabija 
uiali species jabłko ruzove' barvy, djul as aqua rosarum rflzovd voda; pers. 
gul ruźe. gul- ab rużova voda. 

Dumbir slk. zingiber zazvor; z mad: gyómber id., o nomż se domni- 
vati lze. źe jest takt- cizi. 

RiosKHHa djuźina rus. numerns dnodenarius dvanaetka. ducet;/r, 
d o u z a i n e. vlask. d o z z i n a. Span. d o c e* n a , anr/l. dozę n, holland. d o z i j n 
(z fr.) : sflat. duzena, dozę na, duodecim ; nrec. SorCba id. ze vlask. 

Eben slov. ces. ebenus, chrv. eban, rus. ar, cin» eben. pol. heban 
id. lat. eb e i i e n n m. vlask. span. eban o, fr. e b e n e ; ze rec. efłwoc 

,y: nrec. i§tvoq, l§avog. 
Egije f. pL srb. rebra u ladje costsa navis zebra lodć, bok, pobocnś 
••: bud pokładano za cizi. 

Elada pol scinens rod fgyptskych jeStSrtk, krokodylu podobny; bez 
| by cizi. 

Elatynek poi. elatine hydropiper, jinak polygonum hydropiper; rde- 
palecnfk, vodni pepf; ipan. elatine rauhea Leinkraut, vlo*k. chi i ino 
inde, lat. elatine (rec %Xatlrrj) zelina rodu antirrbinom. 

Elebor ćes. veratrurn k\Vh;ivka, Cemefice, eleboi biły ycralniin album, 
ulask. elleboro, śpan. eleboro Nieswurz, lat. helleborus, rec hlUfiococ. 



— 152 — 

Bjihh^ elin rus. vorderer Schiffsraum predui prostranstvi lode; 
srov. holland. helling vypuklost, o formę korabu, die Bauschung (von der 
Schiffsform.) 

9hpbhh endivija rus. cichorium endivia cekanka, pol. endywia 
id. z ronicinskeho : vlask. portg. endivia, fr. endive, śpan. endibia; z 
lat. intybus, intubus; vlastne ze zen. rod. clomyśleneho adj. intybeus, in- 
tybea. Z roman. też nem. Endivie, holland endijvie, andijyie, angl. 
endive; nrec. hdifia, hdifiia a t. d. 

Enema pol. clyster klyster, klystyr; lat. enema, angl. enema id. ze 
rec. tvsua. 

Epkalo srb. zalistak na dulcn valva klapka, pochlopka; bez pochyby 
cizi, neznamo vsak odknd vzato; se rec. smxdXvfifjia pokryti, pokryradio, ma 
sotva co spolecneho. 

9noMH#a epomida rus. piast, kteryż obyvatele vychoduicli krajin 
en na jednom pleci nosi; ze rec. sno^ig, gen. -Idog spodni odev (sukne) żen- 
skych s rukavy, nrec. \no\iiq skapulir. 

Ergela chrv. eąuaria kobylna srb. hergela; asi z tnrc. 

Erlav adj. srb. curvus krivy; z pfićin zvnkoslovnych bud povażovano 
za cizi; cistę srb. kriv. 

Erusol slov. Pottasche salajka, jinak lugasta sol; druha ć&sfi se zda 
byti slov. sol sul, prvni jest temnd. 

Eso des., też es, es obs., unio jednićka na kostkach, nebo kartach, 
pol. as; stnem. srnem. esse die Eins auf dem Wurfel, nnem. Ass, As, ddn. 
es, sved. as z, holland. aas;/r. as, vlask. asso, śpan. as, angl. ace; vsecko 
z lat. as. 

dcTS.mwh estamp rus. rytina (v medi), ze/r. estampe; też śpan. 
estampa, vlask. s tam pa. 

ScTparoHij estragón rus. (rostl.) artemisia dracunculus ; ze fr. 
estragon id. 

Eśbin, esbicje Wildfutter pice pro zvef; srov. nem. Essbahn, der 
Weidtrieb, die Atzung. 

Eśbinje slov. Wildlager peles; srov. nem. Eszbann der ausschliesz- 
liche Weideplatz, die Eigenatzung, srnem. e^-ban, eschban prostranstvi na 
nive, ktereho se poużiv& ku pastve dobytka. 

Eśkerica srb. pumilio każde małe zvife; bez pochyby cizi; neznamo 
vsak odkud vzato. 

Eśkut srb. (v Uhrach) judex pagi starosta obce vesnicke; z mad: es- 
kiidt juratus pfiseżny, od esk jusjurandum pfisaha. 

Eśpert ćes. (rostl.) hed} r sarum onobrychis; ze fr. esparcette, span. 
esparceta, angl. esparcet; nem. Esparsette. Lepę esparseta nebo 
sparseta; pol. sparceta. 

Evedra srb. (v Uhr.) sepimentum arundineum obrada, plot z rakosi; 
srov. mad'. heveder cingulum pas. 



— 153 — 

SBpt evr nu. enrus v\Vhodiii Dębo jihovyehodni votr; ze rec. tvcog 
jihoYychodni vetr. 

3,nMi»ro«MT. ezelbgofi ru». (lodn.) Stuhl am Masto; z Holland. 
ezelshoofd Ja- nrelches den ftlastbaum von aeiner Verl&ngemng trennl 

deska, która steźefi od jeho prodlouzeni oddeluje; \iustnc: ośli hlava. 

Fabor ces. fascia, obyfojne* pi. tabory, stnzky rozliznych barev, jako 
derćata miłym davaji: pśska, stoika na knihach ein Band, eine Schleife. Pfi 
BYatbach osobam sratebnfm tabory cenone da?ajf, tez kocim, ba i koufm ; 
fśbor 2) kytka; ze fr. faveur pfizoii, milost. 2) mai/ dar. stu/ka. zavoj, 
kterym byval Yitezny rytif milonkon ozdoben : odtud i nem. Favenrs pi. 
schmale Seidenbander. 

<3>acpa fibra rus. Bartwichse mast na vousy ; bez pocbyby cizi. 

Facka ces. 1) strana. jako by tvi'if nebo lice nećeho, uziv& se jen o 
klobonkn: klobonk na tri facky, 2) polićek alapa; nem. dial. fatsche alapa; 
z romanskćbo: vlask. face i a tvaf. oblićej. kaźdś ploska strana telesa, pfedni 
strana. pruceli badoyy, tvarnost. podoba; fr. face, porte/, face, śpan. liaz i 
facha (tyśrnost, podoba); rum. face oblićej. 

Fac, dim. fi cek fascia ńvazek, povijadlo, obinadlo, srnem. fatsche, 
ret 8 che, nem. dial. fatsche paska, obvazek, fascia pieńka; vlask. fascia 
Binde paska, fascie pi. plenky, z lat. fascia. 

Fafalek pol. obs. bractea Flitter cętka, bl)'skotka, 2) splendor lesk ; 
. tilaek. dial. f a n f n 1 1 a, f a n f o 1 a Possen frasky ; pak vlask. f a n f a 1 n c a 
favilla pyr. pyfina, iigur. Possen frasky; stfr. fafellue vec małe ceny. 

Fafarka *2fc. hlui. cornu cnrsoris pnblici trouba pośtovsld; srov. fr. 
fa n f a r e Trompetenscball. 

Fafrnoch, famfrnoch, fanfrnoch £es.. obyćejne pi., ozdoba, \iastne 

■•hol na pfilbici Helmbusch, Helmkleinod, Helmdecken, Festons 2) chochoł, 

jakymż nekdy konim celo ozdobnji 3) vselik^L ozdoba, tfapce na satecli navć- 

v. fr. fanfreluche Flitter. 

Fagas pol. pediseąims aohsleda, służebnik pansky, obyćejue lokaj; 
nrec. ipayac, yayaroc vorax źrout. 

Fajmośter shv. parochns faraf: z nem. Pfar r m e i s ter. 

Fal hluź. defectn> oedostatek, falować deesse nedostavati se chy- 

■ ; >. faliti id. ces. falo v at i deficere, deese, Holland, faleń srrare 

<iti. sr?h le error, defectus chyba nedostatek, vla$k. fali o, obs. 

falla id. v pozdejSf lat. falla. fala mf sto fallacia ; efn&m vaelen, ralen 

fallere klamati. 2) errare cbybiti, vlask. fallare cbybiti, aedostavati se, fal- 

: słipan rtportg. f a 1 1 i r. fu 1 i r, fr. fa i 1 1 i r : Z lat. fa 1- 

lere klas 

Fala po f . nnda \ ln.i ; Brov. mad. foly flaere plouti, plynouti, folyam 
flumen F< 

Fala hluź. Babligacnlum, perizonium s dim. lalka; irov. tfnem, 

Le palla ? od$v hedl»avny, ho//and. falie Elegentuch, Prauenschleier. 






— 154 — 

<3>a.zia#eH faładjej rus. homo nihili, homo stolidus nicema, hlupec, 
miser bidny; cizi, avsak neznameho puvodu. 

Falbala, fal ban a pol. limbus Falbel podlinka, rasnaty kraj odevu 
źenskeho, rus. ^ajmajia id. fr. vlask. śpan. falbala id., śpan. tez farb al a, 
farfala. 

<3>ajipenBi falrepy pi. (lodn.) rus. rudentis genus zdrźovaci lano 
das Falltau, nem. Fallreif, sved. fallrep id. holland. val-reep die 
Schiffs-, Strickleiter lodni neb provazoyy zebr. 

^>ajnb fał rus. lano zdvihaci Hisstan; nem. Fali lanfendes Tan 
zum Hissen oder Streichen eines Segels. 

^ajiŁmBopTt falBsbórt rus. (lodn.) Schirmbreter das Dalbord 
zu decken; z nem. 

<§2Ljia fal ja rus. homo stolidus hlnpec, clovek posetilj ; srov. sved, 
fjoll Possenreiszer, Tropf sasek, hlupec; pak vlask. folia frasky, posetilosti, 
fr. fol posetily, folie posetilost, blaznovstvi. 

Famula pol. puls kasę, v. pa mula. 

Fanaberye pi. pol. simulatio, adfectatio licemerstvi, pfetvafovani, pi- 
tvornost; temneho puvodu, sr oy. nem. dial. fan en, f a neru nngari, fanerei, 
fan s er e i nugse, jocus laśkovani, śprymy, frasky. 

Fanfara ćes. zvuk trub, oznacujici radost; ze fr. fanfarę Trompe- 
tenschall. 

Fanta ces. mente captus, stolidus błazen, hlupec; skand, fantr ne- 
bulo, fatuus nicema, posetily, ddn. fante, fjante, sved. fant; nem. Fan z, 
Fenz nebulo, neąuam nicema, holland. vent posetilec, błazen; yyskyta se i 
v nnem. Fant, Fant błazen, sasek, vetroplach, Fante, f. fraska. 

Fantiti se slov. chrv. ulcisci mstiti se ; srov. nrec. psyzśfia pomsta, 
PepzeuiCw ulciscor; uv&żiti tfeba take vlask. yendeta pomsta. 

Fara srb. puppis korma, zadek lode; srov. mad', far zadek. 

^ap^op^ farfór rus. terra porcellana, opus porcellanicum porce- 
lan, pol. far fur id. nrec. q}apq)ovQiov id. z turc. 

Farfule pi. ćes. ctverhranne kusy stfibra; srov. portg. farfalhas 
pi. odfizky kovu Metallschnitzel, vlask. far fali a eine Zwecke mit einer mes- 
singenen Kuppe. 

(papHR farija stslov. „povele epsp^ t. j. episkopu svojemu dijakonu 
prinesti farija podobne jeju na deskach^" Georg. -Vost. jiny kodex obsahuje 
tato slova: „obrazy podobna icłrfc na d-BSce". — rec. ądoior, dem. stat. jmena 
cpacog, ktereź podobne zni, znaći kus tkaniny, odev, plachtu, pokrov, plachtu 
lodni; pochybno tedy ; zdali stslov. farija odtud pochazi. 

Farmazon pol. Freimaurer volny zednik, rus. ^apMaaoHt farma- 
zon, jinak masom vólBnyj kamjenscik, z roman. : fr. francmacon, vlask. 
framassone, span. framasón, francmasón. 

Farmuszka pol. puls kasę; ze srnem. war mu os, misto warm-muos, 
cibi ex oleribus. 



— 155 — 

Farovz slov. parodii habitatio farni dum, z nem. Pfarrhaus, 

$apr.aTcpi. faryśtjer n», aqua nayigabilis plavna voda Fahr- 
r : z holland, v a a r w a t e r. 

Faryna pol. urna osudi GHftekstopf; fot. Wadfc. farina ylasinc mouka, 
ve wiat. ..far i n a bona, Italia locutio, bono et sincero animo." DC, vlask. 
farina mouka : jadro. nejlepSi <;i<i, nSceho. 

<£aeo.m fasoli pi m. rus. pliaseoli. pol. fasola, fazola, de*, fazol, 
l, slk. fazola. Muz, fasola pnaseolns; lat. pnaseolns. pliasolus, tez 

ycurioloc, tez q>d(rrjhc f., nrec. ąanóhor, ęaaovliov 
i ąaatohor: /?•. fasćole, ipah. faseolo, nim. Fasole, rak. dial. fi sole. 

Fastrzyga pol. Anscblagtaden, ces. fastrka id. pol. fastrzygowae 
1) incidere, striare vtfnati, vruby delati, 2) fidkym stehem spojovati, pfed se- 
Sfyanfm anheften, ces. fastrkovati to. co pol. 2); ciziho puyotlu, avsak ne- 
znamo odkud vzato. 

Fasina ćes. fascis yirgultorum bat, rus. <i> a. iii u u a faśina, pol. fa- 
na id. ze vlask. fascina Reisbiindel ; fr, fascine, śpan. faji na id. od 
lat. >vazek. 

3>aTa fata rus. yeluni zaroj ; srov. skand, fat yinculum paska, 
fata yestire satiti. 

Fatel slk. velum, pannus bornbycinus tenuior rouśka, zayoj, flor; z 
mad. fatyol id. 

Fawca hluź. alapa policek; srov. nem. dial. bavor. faun zen cola- 
pbizare pSsti v oblićej biti, faunz f. pugnus pesfi. 

Faworek pol. Krapfen koblib; jak se zdś, od lat, favor, vlask. fa- 
v \re pfizeń: rnoźna ze puyodne znaćilo dar, co dukaz pfizne. 

Fefel ces. Band am Helme, dem. feflik; asi z nem. Fiicbel, starsi 
tvar Fechel flanimeum zayoj, tez pl&tno, ktere k zaroji pfiśite dolfi visi. 

Fefla shv. Scbnatterente : temnćho puyodu. 

Fejfara ces. fistula. tibia piśtala, dem. fejfarka id. stnem. phifara 
fi>tula. nnem. Pfeife, vlask. pi fara, piffero id. 

$e.ioHL fełófi, f. rus. Cborrock. Mantę! syrchni kostelni odey du- 
iiibo: ze rec. (ptlóirTjc, (ft/.ónov plaśt, BYrchni odev, nfec. tp'sl6viov id. 2) 

Felpa pol Pelbel tkanina. jcjiź osnova liedbavna. litek z pffze jest, 
■konały aksamit, ćes. felba; ze vlask. felpa; t<'/> ipan. por tg. felpa; 
'. felparia; §vid. faUp, felp, holland. felp, fulp. 

Fena & femina psice; z nim. Fenu f., tóź Pftnn id. v m-m. 

było i fenn, farm. fann canifi pes, phano Lei salica. 

Fendik wrb. rhrv. (v Dalm.) nnmus denarius, fenek (v Ohr.) id. 
hluź. fje u k: /. ri-m. i' fe n n i g, trnłni. p fe D n i n <•. stnSm. p fe n d i n g de- 
narius. — 

Fenikl €e§. anethum foeniculam rlaskj kopr; Ut, pankolei pi., 
penkula, lat. irenkal . Fenchel, srn&m. yftnchel, stnem. fena- 



— 156 — 

chał, finachal, phenichal, holland. venkel, śved. fenkal, ags. finugl, 
fi ii o 1, angl. finkłe, fennel; sflat. fanculum, vlask. finocchio, fr. 
fenouil, span. hi no jo, h misto/. Vseeko to z lat foeniculum. 

Ferk slov. cochlea Schraube; temneho puvodu. 

Ferkolin slov. homo elegans, trossulus fintil; srov. vlask. frigolo 
misto a vedle frivolo marny. 

Fepmeź ćes. vernix pokost ; sfnem. v e r n i s, nnem. F i r n i s s, fr. v e r- 
nis, vlask. vernice, span. barniz; sflat. fernisium glutinosa liąuorum 
compositio, ąuse lignis ad nitorem et conservationem indncitur. 

Fernaća slov. sedificium serviens torrendo hordeo sladovna, hvozd ; zda 
se byti ve spojitosti se vlask. fornace pec, sflat, furnagia, for nagi a, 
tez - g i u m, od lat. f u r n u s pec. 

^epTHKt f er tik rus. homo elegans, trossulus, vystrojeny ćlovek, 
fintil, pol. fircyk 1) id. 2) posetily fatuus; srov. nfec. (pvQrfjc nepokojny ćlovek. 

<l>ep3B ferzB f. rus. die Konigin im Schachspiel kralovna ve hfe 
sachovni; stfr. fi erce, fierche, fierge, sflat. fercia id. — z pers. ferz neb 
ferzin primarius aulae praefectus prvni dvofan. 

Fidlovacka ćes. Fummelholz dfevo, kterym sevci kraje podeśvi a pod- 
patkuv hladi'; z nem. fiedeln terere, fricare, lsevigare tenkym dfevem nebo 
cim podobnym sem a tam smykati, tfiti, hladiti; lepe hladidlo, hladitko. 

Fidulka slov. euphorbia esula (rostl.) pryśtec obecny; sflat. fi duła, 
vi dul a, vitula (misto fidicula, od lat. fides hudebny nastrój na spusob ci- 
tary, lyra), stnem. fi dul a lyra, sfnem. videle housle sice podobne zneji, 
ruznost vyznamu jest ale yzajemne spojitosti na zavade. 

Fifka ćes. talitrum śtilec, z nem. Fips id. 

Fifliti Ćes. ornare fintiti, strojiti, -se strojiti se, fiilena strojna Putz- 
docke, 2) amasia; srov. skand, fifl fatuus posetily. 

Figatele pi. pol. obs. Fleischklosze ; pochazi, jak se podoba^ ze vlask. 
fegatello pecena jatra, od fegato jatra ; span. higado, portg. figado, 
sflat. fegatum, ficatum sc jecur jatra. 

Fijoka srb. (v Uhr.) forulus vysuvna pfehrMka; z mad', fiok id. 

Filar srb. solese genus żensky stfevic, srov. nfec. cpsllóg, solea, cre- 
pida, sandalium pantofl. 

Filareta srb. (ve Śremu) epimedion, adminiculum zdbradli ; ze vlask. 
filar et ti pi. Gang- oder Gelanderholzer im Galerenbau. 

Filata pol. series dlouha Jada; zefr. enfilade rada, odraźenim pfed- 
loźky en-; vlask. fila ter a, filaterra dlouha rada, sflat. fileia series rada. 

Filec ćes. mantica torba kozena źeleznym prutem zamćena; z nem. 
Felleisen, psavalo se tez fellis, felles, felleis; sfnem. veliser, hol- 
land. valies; slova nem. z romanskeho : fr. yalise, vlask. valigia, sflat. 
yallegia, valisia hippopera. 

Filek ćes. der Bubę in der Kartę, slk. fil ko ; mad. filkó id. 



- 157 - 

^> ii .i e n r a filj ó n g a rus. (zedn.) Faehwork pfehrady vo staYoni ; 
srov. nem. Fullung das Zwischenfeld zwischen den haltenden Theilen eines 
Oebaudes; sved. fyllning yyplnem. 

<I> n .i u in> fil in rus. obs. >tri\ hubo vyr: srov. srlał. fil ix id. 

CpiiAiiTHCh f i 1 i t i s t> stslov. bestiola qiurdam jakysi zivok; ńw, (juji^c, 
c//.^/'.:, dle. »f«c. spusobu ?yslovenś, roYiia se sice formou, ruzni se ale \ y- 
inamem, znaci totiź zlodeje, podvodnika, loupeinfka, 

Filous, pilon? ćes. curculio granarins obilny <Serv; sotva domaciho 
porodu. — 

Filous ćes. avarus skoupec, lakonicc; asi z nem. Fi Iz id. 

Fimol, fimel ces. cuneus ferreus, malleus v hornictvi silny zelezny 
klin, kterym kameni lamaji: z nem. Fimmel, Femmel id. 

Fimor slov. Zwergfalke falco sesalon sokol dr emlik ; bez pochyby cizi. 

(Phh.a lina słslou. genus aąuilae druh orlnv ; fec. yfjrrj, ying id. nfec. 
morska orel. 

Findelj srb. rittae genus slameny żensky klobouk nebo takova ćepice ; 
idś se byti z nektereho nafeći ylask. vzato. 

Findika srb. (v Dalm.) = mladica surculus letorost; srov. fec. q>vti- 
.:nny. rostline podobny, zen. rod yvzixtj, tez nrec. yvttKÓc, -xrj; n by 
moblo byti ?suto. 

(J)niiłiKT, f i ii i k i> stshv. palma Yo-dle $oviihki», rus. ^hhhkt. finik 
dactylas daktyl datle; ze fec. <pm£, gen. -r/.ot palma, dactylns palma i pal- 
move oyocc, nrec. yoirucia palma, q>owbaov dactylns ovoce palmo yś. 

<f> n h u <& t ^ finift rus. email; bez pocbyby cizi. 

<J>iiHiip7> fi ni r rus. eingelegte Arbeit vykl&dana prace; srov. angl. 
Yeneer yykladati tenk)'mi listy dreva fnrnieren. 

Finta ces. pol. fictio, res licta, dolus vymyslek, pleticha, fintovati 
fingere smysliti. rus. ^iihtiitb fintit id. vlask. lin ta, fr. feinte vymyslek 
pfelud, licomerstvf; z roman. i nem. Fintę fictio, simnlatio, dolus. 

^HHTcp.ieii fintjerlej rus. Schnurrpfeifereien nug?c fraSky, sm83- 
ne diYne Yeci, saśky; puvodu ciziho. 

Fintiti ces. exornare Bchniegeln, pntzen, tintil homo elegans, trossulus; 
nejistćho puvodu, btoy. vlask. pin to gemalt, śpan. pin tar malen, anstreichen, 
ichminkeD, beschreiben malovati, lićiti popisoyati, -se lń-iti se a t. d. 

Fintyniec pol. homo Yanus yetroplach mohlo by tśhOZ* puyodu b\'ii 
jako ces. fintiti. 

Fion ces. hej&ek beluo, r&troplach homo yamis Windboutel, trossulus 
fintil. Bpravneji by se molo fijoo psśti; srov. ipan. figón Schandbube. 

Firkula ces. nastrój na spfisob ahelnico, potfebuje se ve wlfni aa 
nónf kypfice; srov. lał. vi r i ul a prut, srlat rirgula modus ve\ men- 
sura agri mira polni. 

Firletka pol. (rostl.) lychnis; bez pochyby ciał, aemohl jsem ale vy- 
patrati, odkud by było vzato. 



— 158 — 

<3>HCTaiiiKBi fistśski rus. f. pi. pistacise, pol. pistacya, ces. 
pistacie, rec. nietania, lat. pistacia, vlask. pistacchio, fr. pistache, 
śpan. pistacho, holland. pistache, pistasje, nem. Pistazie, angl. p i- 
s tac hi o. 

^nini* fis rus. Spielmarke hraci znamka; ze fr. fi che; śpan. 
ficha id. — też nem. Fisch v toinże yyznamu, z fr. 

<3>hthjii> fitilj, m. rus. ellychnium, srb. fitilj, vitilj, vitlljaca id. 
z nrec. <$vziliov, yyrćllior Docht, Zunder, Lunte knot, troud, doutnak. 

<3>h3kmbi fiżmy pi. Keifrock, Fischbeinrock tuh& podpinana sukne, 
pol. fiszbin os balsense velrybi kostice; z nem. Fischbein os balaense, v 
rus. b promeneno v m a koncovka -m odrazena. 

Flaczeję, flaczeć schlaff werden, erschlaffen, zmeknouti, zemdleti; 
lat flaccus slaby, zmekly, flaccescere slabnouti, zmeknouti. 

Flafop pol. klapa, ucho ogara auris canis venatici, jest, jak se zda\ 
slovo sloźene, prvni cast srov. s angl. flap lacinia capart, flap of the ear 
lobulus auris lalocek ucha, obusi, holland. flab, flabbe puvodne tez capart; 
druhś, cast se zdet byti nem. Ohr, holland. oor, angl. ear a t. d. ucho. 

Flaga pol. mracno Donnerwolke, die voriiberfliegt ; nem. Flagę pluvia 
repentina brevis temporis prehańka, srnem. vlage, holland. vlaag f. tem- 
pestas sseva, procella nepohoda, boufe. 

żfrjiSLTRjKT* fłagduk rus. Beuteltuch; ze śved. flagg prapor lodni 
a duk pannus sukno, tkanina, nebo z holland. flag i doek tehoż vyznamu. 

Flachotina ces. bok zvifete od żeber aż do kycel hypochondria ; srov. 
srnem. ylack adj. flaccidus rnekky, slaby. 

Flandera ces. vestis vilis superior spatne svrchni roucho, zda se byti 
ve spojitosti s nem. Flander lacinia capart. 

Flanel ces. pannus laneus tenuior lehka vlnen& tkanina, slov. flanel, 
srb. flaner, rus. 3>jiaHejiB f 1 a n e 1 b, pol. flanela; z roman. : fr. flanelle, 
vlash. flanella, frenella, śpan. franela; angl. flannel, holland. flanel, 
śved. flanell, nem. Flanell; srlat. flaneha id. 

Flauta ces. tibia; srlat. śpan. fi aut a, vlask. fi aut o, z lat. flatus; 
z roman. też nem. F la u te. 

Flądra pol. 1) pleuronectes (ryba) kanibala proudni ; z nem. Flander 
Flinder, F lun der id., srnem. ylunder, ddn. flynder, sved. flundra, 
skand, flydhri. 

Fl%dra pol. femina immunda, sordida spinav& żeńska" ; nem. Flander 
lacinia capart, litrżek; dial. bavor. flanderl flatterhaftes Madchen. 

<£jieHTa f lej ta rus. tibia, ćes. flet na, pol. flet id, fletnia tibia 
transversa Querflóte; śved. fi oj t, m. id. srnem. yloite, vloite, nnem. Flotę, 
holland. fluit f. angl. fiu te, fr. fltite od lat. flo, flarę. 

^jieiiT-B flejt rus. navis onerarise genus druh lodi nśkiadovych ku 
pfeyażeni urcenych; holland. fluit f. nem. Fltite; śpan. flauta. 






— 159 — 

Fletrawers, flo trawers pol. tabia transyersa Querfl5te, ces. flau- 
traver; vlask. flauto fcraverso, Huto traveraiere id. 

(p.\€K.A fleva st$lov. yena ziła: z nrec. grii/fa id., to ze sfrec <//.mc, 

id. dilll. Cf/.tjior. 

$ .1 io r o p i> fljuger nu. voxillum meteorologicum; ze fo&. flo" 
id. — Od <i>.iiore|)T, odvozeno fljuger st?o bezcharakterno&t. 

Focher, foehr. ces. flabellum, tez fofer fofr id., focho? v hornictyi 
brój, którym se ćerstvś poyStfi v doły prnradi vas spiiitualo, fochro.yati, 
ati ventilare, fochovati id. fochrovati se obs. fulgurare błyskali bo bez 
hfiin&ni. blyskati se na jalovo wetterleuchten, fochro\ani, fochrot jalovr bly- 
skani fdlguratio Wetterleuchten; nem., obs. focher follis, flabellum dymaei 
mech, vejif, starsi hary focker. fucker, dial. fu eh er id. nnem. Fach er 
vejif, foch er u ventilare, volitare; srlat. foculare dyimui mech. 

Fochy pi. pol. Caprissen, Grimassen, Streiche, Launen, ces. fochy 

pl. rozpusta, svśvole, zalety, figle, foch żert jocus, 2) pr8etextus z&minka; 

. srnem. veicben. stnem. feiban, feibbau dolus lest, podvod; mohly by 

ale tak- ; s nem. Fach (srnem. vach, stnem. fali) souviseti, ktere znaći mezi 

jinyni tez osidlo, past laąueus, decipula, captura (piscium et avium). 

3>okt> fok rus. velum auterius dolni płachta na pfednim stezni, 
predni płachta lodni; nem. Focke, holland. fok, śved. fock, ddn. fok, 
\d. focka, od skand, fiuka yento ferri. 

Folarda pol. argilla fullonica valchdrskd blina; z holland. valaardo 
nebo nem. Fuller de id. — uźivanejśi jest folarska ze mi a. 

Folarz pol. fullo Walkmuller yalchar, folo w a ć subigere, folusz 
fouleur yalchaf, fouler valehovati, foulerie fullonis officina 
sk. follare subigere valchovati, srlat. fuli ar e id. folio, folo 
■ndinum fullonium, nem. Fuller fullo z fr. 

Folwark pol. villa, praedium, hluz. fórbark, óes. obs. forberk; 
z nem. V o r w e r k. 

$0JiBra fólbga rus. folium bractea leskly listek co podkładek d 
idei a drahoeennych kamenUv : srlat folia, vlask. foglia, fr. feuille, 
Folie, hol/and. foelie; z lał. folium list. 

Fomfry pl. pol. curae, sollicitudinea Grillen yrtochy; slovo temnś. 

• mka rus. lari speciea Raubmewe; bez pochyby cizi. 
$>oflap£ fanśrt rus. lucerna s?itilna; z nrec. ęamoio? 1) id. 2) 
Lrna, ąavaQu velk£ lucerna; srlat. fanarium fai lucerna, pha rus. 
Fontaz pol. Bandschleife, nem. Fontange id. fr. fontange, dle 

jmćna raarkyzy de Fontai 
Forberećnik 6es. ob aeho forberecnfka a maniićnóho Sajdćre" 

- Jul, srov.fr. fourber fraudare Siditi, fourberie fraudatio 



— 160 — 

Forbot pol. obs. reticulum, textum spiculatum krajky ; nejisteho pfi- 
vodu, srov. span. far pad o ausgezackt, far pa ausgezackter Zipfel, getheilte 
Spitze. — 

Fordan pot. vectigal s. portorium fluviatile ficne clo; srov. sflat. 
forda, stsas. ford amnis, vadum, trajectus feka, bród, pfeprava; angl. for- 
dage Fahrgeld. 

<3>op#yHti farduny f. pi. rus. (lodn.) rudentes longiores dlouhd 
lana lodni; nem. Pardunen lana rahen lodnich, ktereź se ale tez puvodu 
ciziho byti zdl 

Fordyment, furdyment pol. obs. Stichblatt śtitek jilce u kordu 
puvodu rom&nskeho; span. guardamonte id. 

Fornal pol. servus eąuarius pachołek u koni, fornalka jugum spfeź, 
temneho puvodu; pochybno, zdali jest v nejake spojitosti se srlat. farius Mn, 
nrec. ęaQiov id. ktereź byvaji odvozovany z arab. far as stejneho vyznamu. 

Forować, -ruję pol. expellere yyhśneti, z lat. for as ven. 

Forszt pol. postis tłuste prkno jeste nevzdelane; z nem. Pfoste, 
ktereź pochazi z lat. postis, r v pol. vsuto; co do zvuku bliżsi jest nem. 
Forst culmen tecti kalenice, vrch stfechy, holland. vorst id. 

$opTOBi fórtov rus. (lodn.) gubernaculum hlavni veslo, opacina , 
kormidlo (v bitve namorske); za jiste cizi. 

Foryś pol. qui equo praecedit pfedjezdny ; srov. srnem. foreis turnaj, 
kolba, sedani, rytirska hra Turn- und Kitterspiel, foreis e der dabei zu thun 
bat, ucastnik turnaj e. 

Forytarz pol. qui equo praecedit pfedjezdny ; z nem. Vorreiter. 

Fośna ces. asser tłuste prkno jeste nevzdelane; z nem. Pfoste a to 
z lat. postis. 

Frambuga pol. obs. concanieratio inter columnas, fornix, recessus ar- 
kada, oblouk prujezdny; dim. frambuźka, framuźka id., śved. frambog Yor- 
derbug, frambyggnad vikyf podium^ maenianum. 

$pauiyra framuga rus. ein befestigter Glasrahmen, den man nicht 
aufmachen kann; v angl. se sice nachazi frame rdmec Eahmen, G-estell, tini 
se ale jen prvni slabika toho slova vysvetliti dl 

Frankolin pol. perdix francolinus roter Fluszschnepfe, ces. franko- 
lin, frankolinek; vlask. francolino, span. franco lin tetrao bonasia jefa- 
bek, teź nem. Frankolin. 

Fras, vras srb. (v Uhr.) epilepsia psotnik, nem. dial. bavor. frais 
convulsivischer Zufall, Fallsucht psotnik, padouci nemoc, srnem. v r e i s e terror, 
horror strach, hruza, malum, calamitas, angustiae, nehoda, uzkost, nebezpecen- 
stvi, animi motus silne pohnuti myśli, hnev, vzteklost, stnem. f r e i s a, stsas. 
fresa. 

Fraśka slov. fragmenta carbonum ; amurca, odpadky kovarskeho uhli; 
ze vlask. b r a s c i a Kohlenfeuer. 






— 161 — 

Franza s!ov. fimbria dependentibua filia trepenf; ze vlaek. frangia; 
g . śpan. franja, sflat frangia: nim. Franze, Fransę, sfnim. 
franze, hoUand. franje, angl. fringe. isL frunsa, ddn. fryndse, frons, 
sc/jf/-. frans; sem patfi i />o/. frędzla. 

Frata *&»v. kahle Gtabirgsgegend holś, piana krajina horska* ; nem. dM. 

frate (v Korutanech) Holzlichtung, Bolzschlag paseka, mftina v lese, jako bj 

.-■kio: ranenś misto v lese; -<rnrm. wat adtritus, saucius otfen^, tfenfm 

vy. v rat o inftammatio zaiu-t, intertrigo otrenś, bolaąó misto, ylk, \ rai en. 

stnem. fratóo adterendo sauciari otfenim rozbolaveti. 

Frcka 6es. talitrum Stilec; mad. fricska id. 

Frenga, frenka srb, syphilis ze sflat. adj. toin. franca; srb. vre- 
njak. m. id. pol. franca id. tehoz piiYodn. 

Fris, frys fos. pannns liirtns. iłoecosus jista tkanina, lepe snad fry z. 

friz: nem. Fries, fr. friso, angl. frize, frieze id., sflat pannns frisi ns. 

<£pii3T> friz rui, zophorns Balkenkopf mit Laubwerk und. Zieraten, 

. fryz. ćes. vlys. stfedni ćast ffmsy; nem. Fries, svid. fris; Span. 

opborus, fr. friso, frese zkadefenś ozdoba na hlavó sloupu, vlask. 

gio lemovani, obruba, stfedni ćast fimsy: nfec cpęśC top zophorus, ze ylask. 

Friz srb. limbus lemoyani, ces. friz a collare, e conjectura, srov. 

t. frisium limbus, fimbria, 2) quidquid ornatus causa yesti assuitur, 

ik. fregio lemovaui, obruba, nem. Freise, Fraise collare plicatile okrnźi, 

oźidli. — 

Frkun srb: puer chlapec, hoch, sroy. vlask. frugola mały, nepo- 
kojny chlapec. 

Frlesija srb. refrigeratio zachlazeni; porodu cizilio, nejisto yfiak, zdali 
iazi ze fr. friller tfasti se zimou, frilleux frigidus niraziyy. ozably, 
frilloi 3ensibilite au froid zimomfivost. 

Frtalj, vrtalj srl. (y Uhr.) ąnarta pars modii, mensurae frumen- 

tariae, vedle ćetvrt; rum. fertarin mensurae species, ąuadrans druh mer 

na tekntiny. asi zidlik, sHat. firtala mensura annonarła in Morinensi seu 

t Flaudrensi tractu, fertella mensurae species apud Brabantes: 

ąuadrans; z n^n. Yiertheil, VierteL 

Frula srb. tibia. fistula, v. furola. 

Frus, frnsin srb. pustularum genus yyraźeniua trudovatosi na obli- 
v. vlask. pruzza pruritus, pustula syrbenf, paleni \ kuźi; 
I 

f l» \ ;-;i u ku fu fajka rus. thorai ka/.ajka: zda 86 l»\'ii p&yodu Orien- 

&jrsLĄT> fugśd rus. druh podkopfty Flattermine, t '/. ayTaeB, pol 
l ad e, fo agas b e id. 
ran mi; -r, fugśnok rus. roncie fcurae draźebnfk, 

str;/ ilfk źlśbkovaci Kehlhobel; srov. nim. Fugebank, Fugebank id. 

ii 



— 162 — 

Fugilert pol. area aucupatoria ćihacllo, humenoe, z nem. Yogel- 
herd, srnem. vogelhurt; lepe p taszy nieć id. — 

Fugor slov. breitkopfiger Aal uliof sirokohlavy; za jiste cizi. 

Fukarovati ces. obs. fenerari lichvafiti, z dohadu; srov. nem. Fucker 
monopola, fenerator samotrźebnik, samoprodavce, lichevnik, dnem. focker 
lichevnik; fuggern schachern. 

Fulfas ces. obs. zaviti hlavy; nem. Fiillfass haustrum nadoba k 
eerpani, 2) jista mira młynarska i pekarska nesouhlasi sice yyznamem, ces 
slovo by ale pfec mohlo s nim souviseti, snad pro podobnost formy. 

Fuljika srb. arboris genus rod stromuv ; zd& se byti nrec. ą>vlhxa lipa 
śirokolista; mohlo by ale tez se starorec. ęvlia, ęvlmi] rbamni species piana 
oliva, hlosina byti ve spojitosti. 

Funkać Muz. funda mittere metati, funkawa funda prak; z lat. 
funda? 

Furati srb. jacere hoditi, hazeti, 2) emittere ictum yystfeliti; kdyby 
druby vyznam byl starsi, mohlo by se mysliti na nem. feuern, srnem. viu- 
ren zapaliti, yystfeliti. 

Furda pol. parvum, res parva neco maleho, malickost; srov. sflat. 
fur da ornamenta druh ozdób. 

Furdanek ces. collare obojek; bez pochyby cizi. 

Furola slk. fistula pastoralis pastyrska piśtala; mad. furollya id. 
ktereź se też cizim byti zda; srb. frula tibia, fistula; srov. vlask. frullare 
pfeifen ? sausen fićeti a t. d. frulla, frullo strepitus. 

<E>ypcHKi» fursilt rus. tollutarius, equus minor mimochodnik, mały 
konik; puvodu ciziho. 

^yTjmpt futljar rus. involucrum, theca, jinak vłagaliśce, 
pol. futerał, spravneji puzdro, ćes. fu trał, jinak pouzdro; z nem. Fut- 
teral id. — śved. foderal id. v. pouzdro. 

Futro pol. vestis pellicea kozich, ces. futro id, quod vesti subsuitur 
podśivka, 2) pouzdro, obłożeni neceho, futro u dvefi t. j. obłożeni, pol. fu- 
trzyna Thurgeriist; nem. Futter to, co ces., srnem. vuoter, stnem. fuo- 
tar theca, vagina pouzdro, pochva, skand, fódr, sved. foder 1) id. 2) pod- 
sivka ; pelsfoder. kozich; vlask. f o dero pouzdro, podśivka, kozich co 
spodni odev. 

^jt fut rus. pes (mensura longitudinis) stopa (mira delky); angl. 
foot, śved. fot, holland. voet pes noha, stopa. 

Fu z, fus pul. sedimentum usedlina, obycejne pi. fuzy, fusy; z lat. 
fusus, a, um lity, a, e. 

^>y3eii fu z ej a rus. obs. sclopetum rucnice, pol. fuzyja id. oby- 
cejne strzelba; z fr. fusil id. 

Gabać, na-gabać, -gabnąć pol. illudere, irritare, lacessere, impu- 
gnare posmivati se, drażditi a t. d. lit. gabloju, gablot i lacessere, illu- 
dere; ags. gabban, gabbjan deridere posmfyati se, skand. śved. gabba id. 



— 163 — 

bbja perseąui pron&sledovati ; vlask. gabbare decipere klamati, 
barsi ludibrio habere, gabbo jocus, ludibrium. irrisio zert, posinech, stfr, 
b id. fr. se gaber de quelqu'un aliqueni irridere posmfvati bb, śtSpan. 
bar; srfof. gabator, gabitor homo jocosua żn-huny cloyeTc; DC. u\ adi 
slovniku sflat. tez celt. (brit.) goap. goab irrisio. jocus posmech, Bert, 
go a pa irridere, jocari posmfyati se, zertovati. 

Gaban, gabanica slov, chrv. pallium piast, srb. kaban, k a ba- 
ni, a id. r > 1> a 11 o. fpan. stfr. gaban amieulum phmale, lacerna 
stfed. xanavt}, kteróz uy&di Zicnuiiin ve sloynfku sinem. 
ca ppe. 

Ta ca pa gabara rus. navis genus druh lodf; fr. gabare, vlask. 
gabara. span. gabarra; sflat. cabarus, można ze pfesmyknutfm hl&sek 
i carabus, też gabarotus cymba, naviculae amnicae Bpecies; nem. Ga- 
barre ploskś lodka, holland. gabaar; armor. go bar. ko bar. 

Gabati s/ov. vado transire bfisti, broditi se; pochybno, zdali jest v 
nejake spojitosti se sflat. gaba via cesta. 

BioBŁi gabjdny m. pi. rus. Schanzkflrbe; z roman. : fr. gabion, 
; b i o n. g a v i o n, vlask. g a b b i o n e, angl. g a b i o n koś ke liratlba.ni . 
Gacąc srb. eornicis genus druh vrau ; souvisi, jak se podobaj s ga- 
kati cornicari a nepochśzi ze vlask. gaz za pica strąka. 

Gadar, gad ara. gadarija srb. gladii genus druh savli; bez po- 
chyłu cizi, srov. angl. gad chalybs, caelum, scalprum ocel, rydlo. 
Gador slk. Kellerbals śije sklepu, z mad. g ii tor id, 
FaraTt gagat rus., ga gatek pol, gagśt ćes. bitumen politum 
louhli, horska" smolą, nem. Gagat; lat. gagates, rec. yafdtrjg stein- 
- Bergpech; z fec.-lat. te*ź lit. gagat a- succinum jantar. 

Gach pol. grassator nocturnus, amasius, dem* gaezek hejsek, nocni 
hejfil. żenkyl, galśn; nejisteho puvodu, srov. sved. giick, hol/and. gek, angl, 
k fatuus, vainis. stolidus poSetily, marny, Sasek. 
raept gajer rus. Harlekin. Possenreisser sasek; bez pochyby cizf, 

. >dkud by mto było. 
Galareta pol. gelatum, <•< »a-iil u m rozsol; nem. Gtallerte, */ 
reide, 1'. galret m., holland. galei, angl. gelly; jak *e zda. z lat. 

»lash. gel a t i na, fr. ge 1 6e. 

Galban Us. pol. gummj galbanum, tub. rajreant gałbśn redlę \a.i 
laMn id. — fec. ■ / >u. : Ua) i der harzige Sali einer doldentragenden 
in Syrien, lat. galbanum, sflat. chalba, galba, galbanum 

loris, vlask. ga I 'na n <>. 
[-,,:,: ja nw. ruta druh routy (rostl.)i łpan. vlask, 

gal- 

rii.icimn, gal en ok rus. mensura ąuaedam liąuidorum jistś mira 
tekutin; z angl. galion jistś mira. konev, łona Mensura liqui- 

11* 






_ 164 — 

dorum apud Anglos, też stfr. galion, galon jista mira tekutin „mesnre 
contenant deux pots." DC. 

Gałgan pol. maranta galanga, dem. gałganek, rus. KajiraHi* 
kałgan, ćes. galgan, galgan, kalkan id. kofen z Javy a Ćmy pochazejici; 
słnem. srnem. galgan, nnem. Gr alg ant; vlask. galgan a, staronlask. śpan. 
portg. galanga, śpan. też galgan o, stfr. galange, też gar i n gal, angl. 
galingal; z arab. eh al a n', to z pers. 

Gałgan pol. lacinia capart, 2) pannis obsitus, homo nihili trhan ; vy- 
znam łajdaka, cloveka otrhaneho zda se byti piTotnim, mohlo by tedy pocha- 
zeti z nem. G alg en patibulnm sibenice a znaciti to, co nem. Galgenstriek, 
Galgenvogel. 

Galiba, gali dba srb. (v Uhr.) molestia nesnaze, nepohodli, slk. ga- 
liba, mor. chaliba id.; mad', galiba id. Ta slova pfipominaji rec. %almóq 
obtiżny. 

Galosz pol. genns calceamenti svrchni strevic, też kalosze pi., rus. 
rajioiHH gałósi pi. i Kajionm, f. pi. ces. kalose pi. id. nem. Galosche, 
Kalosche, sved. galosch, angl. galloshes pi.; puvodu romanskeho : fr. 
galo che svrchni stfe\ic, dfeven]f stfevfc, vlask. galoscia, śpan. gal o eh a 
id. sr lat. galochia, gallica genus calceamenti druh obuvi, g a 1 1 i c a vlastne 
obuv gallska. 

Galsztyn fol. yitriolum mixtum zinco yitriol s cinkem smiśeny, siran 
cincity, krymza, nickaminek; z nem. Gralitzenstein, srnem. galitzen- 
stein; prvni ćast tohoto. slożeneho sloya pochazi rovne tak, jako mad. ga- 
lie z, rum. galickrb vitriolum ze chrv. srb. galie a vitriolum,* jehoż kofen 
jest gal, pravde podobno mfsto gar, urere paliti. 

Galun srb. limbus lem, t3ljijrt> gałun rus. Tresse, Bortę, pol. ga- 
lon, slk. galun, mor. galounka, ces. kaloun, kalounek id.—; fr. galon, 
śpan. galon, vlask. g a 1 1 o n e ; angl. g a 1 1 o o n, holland. śved. galon. 

Tajny gał rus. druh miry Masz, welehes ungefahr 5 Flaschen halt; 
srov. srlat. galum mira vinarska mensura yinaria. 

rajiBOH^ galjón rus rostrum navis nos lode; holland. galjoen 
id. śved. gallion pfedek lode. 

Gamilica slov. raatricaria chamomilla rmen, hefmanek, nem. Kamille, 
vlask. camomilla, camamilla, lat. chamaBmelon, rec. ^(z^aifArjlor. 

TaHanyTi. ganapiit rus. (lodn.) druh lodnich łan Durchgucktau ; 
srov. vlask. canapo rudens lano, srlat. canapus id. 

Gapie f. ces. nastrój v hornictvi k dobyvani okovu z doluv pomoci 
tażnych koni, strój rudojemny v hornickych zavodech; z nem. Grópel Schacht- 
winde^, Pumpenwerk. 

Garcin slov. malus stężeń; zajiste cizi, sroy. śpan. garces kos na 
steżni Mastkorb, 2) velka płachta lodni na vrchnim steżni groszes Marssegel, 
z ktereho vsak slov. jmeno sotva bezprostfedne pochazi. 



— 165 — 

Gardaśe f. pi. srb. cJw.. i grdaSe pecten, carmen hreben, cesadlo a 
promenenim zubn. souhlasky d ve hrdeL g gar gacą, gargasa. grgaia 
id., srb. gargati, mfsto gardati, na pf. gargati ?unu carminare lanam 
iti vlnu, s sati id. — vtask, cardare carminare, Bcardasso car- 

men lifeben. ćesadlo; nnem. Kardatsche. 

rapao.ii, gardjeli. rus. rudens lano lodni; holland. kardeel id. 
v. kordel. 

Gardelac, gen. -lca srb, carduelis stehlfk; nrqc. yacódluw, yaodskfoO) 

■ . g a r d e Hus, i> fasA;. c a rdellett o, ca r d el li n o i(t. z fof . c a r d no 1 i s. 

Gardun ehrv. srb. (v Dalm.) carduus Bativus oset, bodl&k, vlask. 

car do, car do ne. lat. carduus; rec. udędog; angl. car do on Weberkarde. 

Gare f. pi. s!ov. carrns druh vozu; srnem. garre carriga (Sum. 36.) 

: garre pravdepodobno z lat. carrns vtiz. 

Garga, garg-& bulh. corvus havran; srov. nrec. y.anya cornicis species 
druh vran. ktereź se zda byti puvodu turc. v. Koprą korga. 

Garofan słoi. dianthus. caryophyllus hfebićek; ze vlask. g aro fan o 

id. — chrv. srb. gar o fil je, rum. karofil, garofil tehoź yyznamu, -a nrec 

toovą(t).ov, ktereź se yyskytd vedle xctQvó<pvXXov id. Ysechno to ze 

strtc. xagvó(pvXXov, odkud i srlat. gariofilum, srnem. gariofel, kariofel. 

Garować pol, von der Seite in die Segel blaseu s boku do plachet 

vati n. foukati, garuga Seitenwind boćnyyetr; srov. holland. ge er en schrftg 

zulaufeu. herantreiben kosmo beżeti, nękam hnati n. puditi, geer f. ein schrag 

zulaufendes Segel; pak gier en obliąuare vela in ventum śikmo plavati (o lodi). 

racanb gdy ań f. rus, portus pfistav ; z holland. haven f. id., 

II a fen, angl. liaven; rus. nazev jest npncTaui, pristań. 

Gavun chru. srb. piscis ąuidam marinus jakasi morska ryba; srov. 
\ gavotta jakśsi morska ryba. 

Gazeta pol. Zeitnng noviny, rus. rasem id.; puvodu rom&nskćho: 

ja z zet ta, fr. gazette, Span gazeta; angl. gazę tte id. Ylastne 

. ylask. penize, za ktery se noviny kupovaly; nókteri povaźujf 

ta za dim. vlask. stat. jn: 'na gaz za strąka, kterśź prej Be noyiny 

i tlachąyosti podobajf. 

fium, ruui gaz iti, gaźun, s pfedloź. npi pr5-, stslov. transire 

flumeu pfejiti reku, bulh. gazę yado, calco bfedu, Slapu, slov. gaz via per 

nivem drdha, snehem, gaziti yadare, srb, gaz radnm bród, stsrb. 

_ .iziti. -im yado, calco, zagaziti vadum ingredi, zagazują druh 

ou dva bfedouci rybafi napjaton drźf a t. d. - Vysk^tajf se sice 

dum bród, gd zo 1 yadare broditi se i jeźto ale 
t od kon pochśzejfcf ve yśech jihosloy. fećech dosti cetne* zastou- 

tejnokofenne' b1ovo Be jevf, rolno domniyati 
e uvedei ? jihoslov. dostała. 

G dziel pol. aj .. '!•) zbelioyec ?el z nem. G-unsel id. 

bazi. jak bg pod* ot. consolida odraienim Blabik ida. 



— 1.66 — 

Gąga ein ovales Stiick Holz beini Beladen der Kahne zu gebrauchen ; 
temneho puvodu. 

Geak srb. homo de plebe clovek sprosty, nevzdelany, geakusa mu- 
lier de plebe żena sprosta; puvodu ciziho z pficin zvukoslovnych, neb skupeni 
hlasek ea nenachazi se ve pravych srb. slovech. 

Gegati srb. segni gradu incedere lenive jiti, geg avac qui segni gradu 
incedit; możnś,, ze souvisi se srb. prov. giugav (v Baranji) seguis lenivy, 
kterez pochazi z mad', gyenge, gyonge debilis, lenis slaby, utly. • 

Gelatka slk. sinum, mulctrum hrotek, ve vychodni Morave geleta 
id., ces. geltna orca, alveus; rum. g-Lleati. sinum, stnem. gali i da (gal- 
lita), gellida (galeola, pandula, mulgarium, Graff), srnem. gelte, nnem. Gelte, 
ags. g e 1 1 e t alveus, poculum majus ; lit. g e 1 cl a alveus asi ze sf nem. — srlat 
gale ta, galita, kterez pochazi z lat. cal a t hu s, rec. xala&og. 

Gem srb. pelecanus; mad', gem ardea, ardea major volavka; srov- 
też stnem. gomo, gom ve slożen. sisi-gomo, sise-gom, hisi-gomo, huse- 
gomo, wise-gomo pelecanus. 

Gerin srb. fera ąusedam ejusąue pellis jakesi zvire, też kuże jeho ; na 
każdy spusob cizi, można że jest to mad. gereny mustela martes kuna; cistę 
srb. kuna martes. 

Herka ces. equa vilis, slov. haretina caballus vilis śpatny kun; 
srov. srnem. gurre equa vilis, vyskyU se też ve formę gorre, garr; srov. 
też angl. gar ran tolutarius mimochodnik. 

Giermak pol. tunicse plebejse genus v. armjak. 

reBaHi. gevan rus. rostl. buxus semper virens; bez pochyby cizi, 
prave ruskę jmeno zelenica, zelenićije. 

Gierz pol. segopodium (rostl.), z nem. Gersch id.; też lit. gar szwa id. 

TnuKa gicka rus. navicul£e genus rod małych lodek ; nem. G i g. 

Gigalje pi. f. grallae chudy; pravdepodobno cizi, pravy srb. nazev 
jest: hodulje od hoditi == ces. choditi. 

Thk^ gik rus. Schiffstheer dehet lodni; neznameho puvodn, sotva 
slovan. — 

THno^a gilu da stslov. magae genus druh carodejnice; zda se byti 
ciziho piwodu; srov. ags. galend incancator, od slovesa galjan, be-galjan 
incantare, stnem. bi-galan id. 

Gingare pi. slov. instrumenti musici genus Strohfiedel cimbalky sla- 
mene, jevi cizi tvarnost; rec. ylyycag, ylyyQog eine kurze Flotę der Phonizier 
von einem klagenden Tonę, kterez podobne zni, nesouhlasi vyznamem. ' I na 
srlat. gingrinae genus tibiarum exiguarum druh piśtal sotva Ize pomysliti. 

Gjałmot dluź. beta cvikla, pfesmykuutim hlasek z m alg ot, kterez 
se v dłuż. też yyskytuje, Muz. ho Im ot obs. id. misto molhot; oboje zka- 
żeno z nem. Mangold beta. 

Glabati chrv. srb. rodere hlodati, iz-glabati arrodere, izglabati se 
= izjesti se deteri, corradi; srov. rec. yldcpw excavo, erado, effodio. 



— 167 — 

Glada srb. prov. tmrurii genns p.istyrska cliv/o. salas: irov. sflat 
cle da, cle ta crates, słfr. clede; srnem, glet cliV/.e o samote* stojici. 
Glag, klag tik. mor. coagnlum; ze mleko, 

r.ia-i. u i a z nw. ocnlna, ?edle oko. pi. glaza dim. głazók, gła- 
ek, r.ia.vi-,Ti». r.iaahio gła bard, circnmspectare. Bad za cizi pokła- 

dano. Nektefi odvozoTali z german, glas: stncm. glas, o^r». glaes viłruni 
>kl«>. Srov. radeji skaml, glaesi splendor lesk. a srnim. glaren, 1) s]>lrn- 
lesknonti se, 2) oculis defiiis adspicere npjat\'ma opinia se di\ati, glarren 
fidere, ver-glarren pfehlednonti, ctngl glare verb. to. co nem. glaren, 
jestli tu, jak se podobaj r poslo ze starsiho s. 

Głaz pol. lapis. silex kamen, kfemen : praydepodobno cizi; Brov, tfn&m. 

c. hmota krystalu podobna, sflat. glacia,/>\ glace y.nrnrulkn^ 

Gleśt shv. faenltates jmeni; zajiste cizi, srov. srnem. i nnem. dial. 

I e f. splendor lesk. 

Glewija pol. hasta, lancea kopi; srnem. gla v i e, glevle, glecine id. 

glaf ensis, lancea, mec. kopi, angl. glave ensis mer, słfr. gtaye, 

glaive jaculum, lancea sudlice, nyni glaive ensis, tffat glayea, gla? i a, 

mm. glarius i glaivus 1) hasta, lancea kopi, 2) gladius, kymr. glaif. 

należi i hluz. lebija, lebja hasta misto hlebija, hlevija. 

Glijować żelezo pol. candefacere ferrum etc. rozpśliti zelezo a t. d., 
ze srnem. gluejen 1) id. 2) candere, ardere, nnem. g lii hen. 

Glindura slov. chrv. glandnla żlaza, rum. ginduri. id., z lat. glandnla. 
Gmiza shv. chrv. srb. margarita yitrea perlą sklena, obyćejne pi. 
gnii o temne, jak se podobś, cizi. 

Gnarować pol nutrire. ziviti nźivano jen jeśte v feci lovecke ve smysln 

.narowani rictus, (jua*-stus żicnosfc: ze srnem. genem zota- 

tahreii sjener yictns, alimentom potrava, \yżiva. 

Gnat, f. sio*. redlę gnjat P. petaso, os petasonis, fcibia, ehrv. srb. 

,it tibia holen, pol. gnat os k<>st, ces. knat. dim. hnatrk, hnatec L) 

bia, crus. Srov. nec. yórv } gen. ywarog, ep. i Lon. yowatoc, pL 

p. i ion. yoirara koleno, yovatiov COia kyćla, nrec. yńrumr genn. 

Gnjaviti tlov. chru. trb. premere, collidere tlaćiii, s/k. gna\iti, hfia- 

viti 1) 2) yorare; srov. ugs. cneoyan (cnuvan) flectere, 

ohnouti, tlouci, misiti, \ a 1 • - 1 i na \n\ te" 

Gnyp. gnip pol. scalprnm Batoriom s*evcovsk^ nuź. z nim. Kneif; 

k ra wnik. 
Goba chrv. srb. (v Dalm.) gibbus hrb, obycejni grba, ze ulask. góbba 

>ba, gibbus, id. 
Goboleta. kobi ob$. pocnlnm Bfiej/r. gobelet, tflat go- 

bo obiel '-i 

Goder mih leśei I d o r Scbirmdacb. 

Godimenat srb. pr< nim, misto domacfho radost, ze vla$k. 

i me o to id. 



— 168 - 

Goeta chrv. srb. (v Dalm.) naviculae genus mała barka; ze vlask. 
goeletta. 

Goga srb. faber murarius zednik; za jiste cizi, cistę srb. z i dar od 
zid zed. 

Gojatiti srb. s pfedl. za-, sordes spargere per cubiculuni smeti i ne- 
pofMek udelati ve svetnici, dur. -gojaćivati; pravde podobno ze rec. yoTtoc, 
ktereż Hesychius vykladś slovy qvtzoc (necistota, spina), na&og, też sflat. goe- 
tus sordes spina. 

Golar, go 11 ar ces. obs. amiculum pectorale naprsni odev, gol er, 
goller diphtera kożeny goler=pastusi odev, slk. go lir obojek; sfnem. go lii er, 
koili er odeni krku, ze sflat. collerium id. też golerium collum vestis, 
tyto z lat. collare; tehoż purodu jest i stfr. co li er druh odeni n. zbroje 
k zakryti krku. 

Goliber, gen. -bra slov. alauda skrivan, vlastne, jak se domnivati 
lze, alauda cristata ehocholous, zimostr&d; ciziho puvodu, budto ze vlask. ca- 
landra, calandro Kalanderlerche, nebo ze sfnem. galander galerita, też 
galidrót, galadrót, galadrius id. — vlask. nazvy i sfnem. galander pochazeji 
z fec. xalavÓQa 9 xalavdcog druh skfivaniw; pośledni tri sfnem. jmena ale po- 
chazeji pravdepodobno ze fec. ^acadcióg jisty ptak żlutave barvy. 

Goluf, go lup slov. petromyzon marinus lampreta; ciziho puvodu, ne- 
znamo vsak odkud vzato ; jeżto lampreta jest ryba uhofovita\ mohlo by odra- 
żenim pośledni slabiky pfetvofeno byti ze vlask. colubro nebo lat. coluber 

Gonoba slov. damnum, pernicies, skoda, zahuba, g on obi t i nocere 
perdere skoditi, zkaziti; temneho puvodu, jak se podoba^ ciziho. Pochybno, 
zda jest v jake spojitosti s lit. ganabyti, -byju percutere. 

Gontunar srb. prov. tuberis genus smrtonosna hliza boule, ktera se 
na tele utvofi; n pfed souhlaskou svedci o cizim puvodu. 

Gorga, f. gorg m. pol. (obs.) Triller, ćasteji pi. gorgi; vlask. 
g o r g a hrdlo, fr. g o r g e ; też sfnem. g o r g e id. z roman. 

Gors pol. collare plicatile obojek, okrużi, 2) „częśe od szyji aż do 
piersi u kobiety (żenske) nazywa się gors; jak se podoba, z/r. gorge hrdlo. 

Gorset pol. amiculum muliebre adstrictius żivutek; ze f. cors et, 
sflat. corsatns, corsetus thorax, vestis species. 

Gostara srb. lagena, lahev sotva od gost hospes; srov. nfec. yacrega 
lahev, nadoba na vino, vlask. g u a s t a r a vas vitreum, phiola sklena nadoba ; 
sflat. costarium, costerium poculum vinarium ciśe. 

Grabancias chrv. srb. magus, incantator, veneficus carodej, grab a n- 
cias -djak id. — mad', garaboncza artes magieae c&ry, carodejstyi, ga- 
rabonczas-diak fahrender Schiller toulavy żak. 

Graca pol. ligo, marra, ces. krace nafadi ke kopani, sirsi neż mo- 
tyka ; nem. K r a t z e id. 

Grahla slov. Haringsmewe, srov. vlask. er o cal o larus racek. 






— 169 — 

Gramos s!ov. Sand- nnd Steinboden piseita a kamenitś puda-. srov. 
srlał. gravasium glarea, arena stork. pfsek, v a m se nokdy zamennji. 

Grampus pol. piscis rapacis genus rod lonpeznyeb ryb: srov. srfat 
gram po i g 3 tłusta* ryba. 

Grasta ekrv, vaa florale nadoba na kyetiny, kruhule, pernice, ze vlask. 
- t a id. 

Gratko/ 7 , obyrejne pi. graty snpelle\ nabytek, naradi; z ?iem. <le- 
r a 1 0. sfnem. g e r a eto id. 

T p a b 11 .i a t i, g r a v i 1 a t hu, genni nrbammi kuklik obecny, nem. 
i o fi 1 1 a t (O a r a f f e 1 id.), vl<isk. gar iof ila t a id. — z fec. xaovócfv)lov 
rznelke lir ebieek ; v. g a r o f a 11 i kara f i j & t. 

Grępla. g r ę p e 1 /W. carmen nastrój my kaci. eesadlo, z nem. Krampel. 
Greś srb. nva immatnra nezraly hrozen ; vlask. agrest o id. agrez- 
za acidum kyselost, v srb. a podśt. odrazeno. 

Greśpa sfou. c/*ri\ ruga vraska; ze vlask. er es pa id. 

Gric słov. chrv. collis, collis saxosus pahorek (skalnaty), srb. gric 

imneho pftvodu, można ze cizi. Srov. rum. gruec collis; podob- 

jevi teź kom. cme, kymr. cmg, armor. kreac'h collis pahorek, ir. 

creag saium, rnpes skala, angl. er ag id. Uvaźiti slnśi tako sflat. gri- 

sium collis vedle gresium, gresum. 

TpHYh grićb słslov. (Azbnk.) canis pes; praydepodobno cizi; stfr. 
id. lisi se poneknd formom 

Grilj, griljćek fringilla sefinus zvonek; jest ve spojitosti s nem. 
Girlitz id. — jsonc osamele. zdd se byti piivodn cizfho. 

r p n <m> g r i f rus. gryphus nob, ces. pol. gryf; lał. gryp s, g r y- 
p li ns. fec. -ov'L' ptak bajećny ; odtnd i Brnem, grife, grif, nnem. Greif 
noh gryphus. 

Grimiz, krimiz slov. chrv. purpura nach, nrec. KciueChutog colore 

cineo; jak se podoba, ze vlask. cremisi, cremisino yedle carmesino; 

cramoisi ■■•. barva karmazi'nova, śpan. carmesf; Blova roman. z 

b. ąermez śarlat, adj. ąermazi, arab. jest dle Pott-a pftyodu indickćbo: 

tkr. krmi-dźa 5ervem utyofeny neb udelany. 

Gród m. shv. forulus reciprocus samokol. posuvnś skr"fne*, ze grąd; 
. Grand alveus koryto, sfnem. grant id. odtnd i slk. mor. brani 
aht 

Gronik srb* caro collaris porcorum maso pod hrdlem a prasat, oby- 

. odtnd gronica angina porcorum; jest, jak se domnfyati 

pftvoda romanskśho: vlask. grugno rypśk Rfissel, provi n li. ./>*- 

gro i n. ęjrunnire, < aire, p* ronbir, gronir, fr. 

unir hrochtati. 

Grotę pi. t currus scalana fcebfinov^vQz; Brov. ags. crftt, pi. cratn,currus. 

Gruh Uov. ■_ : jefab, zeray, jinak źerjav; pochybno, zdali jesl 

t. ] rzato z lat. promenou soublasky t re h. 



— 170 — 

Gruj srb. conger uhof morsky; zda se byti cizim a sice rec. ycyllog, 
yciiloc tśhoż vyznamu; l se promenilo t j; hruj ces. conger pfijato v novejsi 
dobę ze srb. 

Grumen chrv. srb. gleba hruda, na pf. grumen zemlje, soli, collecł. 
grumenje glebae hroudi; srov. srlat. gruminus acervus hromada nećeho, 
lat. grumus hromada, na pf. zeme, hliny'; span. grumo Klumpen, portg. 
vlask. grumo Kltimpchen, z lat. Vyskytaji se też angl. grume massa, gleba 
hruda, stsas.gr u om o mica. 

TpyHa griina rus. obs. gradus tolutilis kłus, tez rpyHb f., tem- 
neho puvodu, pravdepodobno cizi. 

Gruz pol. rudus rum, ssutiny; lit. graużas glarea sterk; z german.: 
śved. grus rudus, glarea, nem.dial. grtis, holland. gruis glarea sterk. 

Gruzeł m. gruzła, f. pol. massa, globulus, Muz. hruzł, m. hruzła, 
f. massa, gleba, hmota, hruda, lit. gruzlei m. pi. globuli e farina haluśky; 
srov. nem. dial. g r u s e 1 glarea sterk, hruby pisek, srnem. g r i u 3 e 1 granum 
zrno, zrnko. 

Gudura chrv. srb. yallis profunda et angusta lidoli hluboke a tizke ; 
srov. mad', gugyor fauces montium roklina. 

Guge f. pi. slov. oscillum, guganica id., gugati, gugljem oscillo 
jactare houpati, rus. prcv. ryrajia gugała oscillum. Za pfićinou małe roz- 
śifenosti mohly by byti puvodu ciziho. Srov. sved. gunga, ddn. gynge 
oscillum, śved. gunga (verb.), ddn. gynge oscillo jactare houpati. U ve 
slovan. zda se byti odrudou nosovky ; uvażeni zasluhuje tez slov. guncati 
oscillo jactare. 

Guka srb. chrv. tumor, gibbus otok, 2) = gruda massa Klumpen, na 
pf. guka zlata hruda zlata, guciti savijati sto u guku in sinum condere, 
sa-guciti, zguciti conglobare; temneho puvodu, srov. mad', guga Driisenge- 
schwulst, Pestbeule. 

Guliti srb. potare, po-guliti svu vodu deglutire pohltiti, vypiti; sou- 
visi pravde podobno s lat. gula jicen, trop. nenasycenost, gulo, gen. -onis 
nestficlmy, nrec. yovlla haustus, yovla jicen, nestfidmost. 

TjAR^iy guljaf rus. rosa canina śipek; pers. gul ruże, gul-ab 
rużova voda; cistę rus. sipóvnik rosa canina. 

TyjiB^HK^ giilLfik rus. rozparek u spodkuv Hosenschlitz ; holland. 
gulp id. 

roMhNi adj. stslov. magicus carodejny ; temneho puvodu, srov. skand. 
gala, praet. gól, stnem. galan canere, incantare, zpi\ati, ocarovati, ags. 
galan canere, be-galan incantare. 

Gumati srb. avide, edere, vorare nahle, hltave jisti, na-gumati se 
satis rapuisse ; zda se byti puvodu ciziho, srov. lat. gumia labuznik, obżerce, 
ktereż należi ke skr. kor. dżam, ze starśiho gam edere: dżamanti edunt 
jedi; k temuż kofeni należeji: stnem. kouma, go u ma convivium, pastus, 
epulaB hostina, kvas, koumón, goumjan epulari, prandere hodovati, obed- 



— 171 — 

vati. g a urno. goumo, gnomo t'au\ palatum. aga, górna, skand, gomr pala- 
tum podnebi; ftfc. gom-nr^a, gomorys, gomeris id. ou-gomuroti deglutire 
>rave pohltiti. Jeźto litevskśmu o ?e slovan. 8lovech stejnokofenn^cfa pra- 
ridelne a naproti stava, znelo by \x\-o\w arb. bIoyo, kdyby a iiYeden^mi slqvy 
lar. german, lit. było od \ckuv prilmziie, pravdepodobno ganiali a aa 
guma t i. 

Gumba 8&w. tuber bonie, gumpa id., 2) uloua rr* ed, znf aice podobnS, 

■ słslov. r&Ei gunba, dle jine* yysloynosti gąba, spongia, /W. gęba. óes. 

huba os, houba spongia, lungus; jeźto ale yyznamem aesouhlasf, maże 1< ; /. 

iiud vzato byti; srov. sflat. gumba lumor otok, gumbus gibbosus 

hrbaty, ktereż jest vśak etymologicky temnś. 

Gumpez slov. loxia pyrrhula hyl: bez pochyby cizi, z nem. G-impel 
a Yzniklo: formou bliżsi jest sfnem. gumpic springlustig sk;ikav\', 
gum pen skakati, poskakovati, tez g i nip en id. od nehoż asi nnem. 
Ginipel hyl pochazi. 

Gusła u. pi. pol. artes magicae, v. kouzlo. 

F y c i o p a gus t jer a rus. salmo fario pstruh ; pravde podobno cizi ; 
rus. pestr iiśka; ces. hu stera cyprinus zerta; nem. G ii ster cyprinus 
belice, cyprinus dobnia jelec. 
rovcTepn.i gus tern a stsłou. Imotog jama, yodojem, cisterna, chrv. gu- 
ii a: nrec. yiov<rrŚQva, rec. słred. y.unTtnru, lat. i isterna. 

ryieii gutjej rua. pros. cydonium malum kdoule; rum. gutuie id. 

Q u i 1 1 e, stnem. chuttina id . 
Gidel bidh. titillus, titillatio lechtani, g^delićnt, durat. g t> de- 
li ck am titillo lechtam; rum. g md i lesk titillare lechtati, bu/h. i. yzniklo 
pravdepodobno z nosoyky &. 

Gi.grica stsfov.. peino gbgrica, curculio zitny cery, z dobadu, „aiźice 
eurculio) otbgonitb otb zitb, iże sutb gbgrice" Nicod. Lei. II. pod 
miia: srb. gagrica tinese genus, mol, cery, ki< i ry nevy8inene' kftźe poźfrś, 
icium in hominem ayarum pfezdiyka 51ov§ku akonpemiij gagrióav 
Pravde podobno z nrec. yacyaciov fcinea mol, koneovka zme- 
n (r prvni slabiky vysuto. 

Gwarek //o/, majetnik rudnych nebo kamenmnihelnych dolftr, i 
nakladufk. 2) hornik: z ??' r //?. Ge w orkę id. 

Haba slov. ala kffdlo, zajiate - cizf; Biate' sZot;. kr ii o. perót. 
Habadeje, f. pi. diw. parrae rea maliókosti, sUt. habedje n. id. pn- 
: majetnost maić ceny; sro?. sfnem. hebede opea majetnost. 
Habarka §lk. yafecha, moute? rudicula; z mad, babaró id. babar 
ude michati moutvi. 

Habamice iea. cancer rnricola rak aa eemi pfeb^rajief; ewtoy. vlaek. 
gamb ^r o rak. abarus, gammarua id. z lat. cammarua 

morsky rak. 



— 172 — 

Habart ces. obs. lictor satelles, corporis custos ozbrojeny pruvodce, 
strażnik pocestny, pobocny; pravdepodobno z nektereho nem. sloźeneho slova, 
jehoż druha cast jest Wart, srnem. wart custos straice. 

Habati slk. captare, raptare lapati; srov. nem. dial. happen id. 

Haber srb. nantiurn zprava, vest, nrec. laiifisoior, x a ( l7TS Q L0V id. oboje 
z turc. — cistę srb. glas. 

Haby pi. m. slk. mor. vestes (detritae) vselike (spatne, stare) saty; 
srov. nem. Habe majetnosfi, movitosti, nabytek, naradi, veci, srnem. habe 
majetnosi 

Hacur slk. pullus equinus hfibe, misto hajćur? soiwisi, jak se zda, 
s mad', hag inire, bagó eąuus admissorius hfebec. 

Hadlaf, ha dl a v slk. 1) Spagat, 2) ve tkalcovstvi oko s patkou spo- 
jene; v. harlaf. 

Hadrovati se ces. rixari vaditi se, hadrunk, obs. jurgium altercatio 
svada, svar; srnem. ha der, nnem. Hader rixa, nnem. ha ciem rixari. 

Had' slk. aries, instrumentom bellicum beran, yalecny nastrój k doby- 
vani hraduy, mest, srlat. hedus aries, machina bellica. 

Hafery pi. mor. dle Jungm. slovnika boruvky baccae myrtilli; srov. 
mad', afonya boruvka. 

Haja slk. mysi kane Weihe miłvus ; mad', hej a accipiter jestfab. 

Hajda slov. rixa, jurgium, svar, spor; srov. mad', had bellum vojna. 

Hajdak pol. boum agitator honak; ciziho puvodu, srov. mad', hajt 
agitare hnati, honiti, hajtó agitator honitel. 

Hajos chrv. srb. (v Uhr.) helciarus, misto ladjar; z mad', hajós 
nauta lodnik. 

Hakmak, hakymaky ces. tricse, confusio ; z dnem. hack mack, 
back un mack zmatek allerhand durch einander gemischte Dinge. 

Halabuka chrv. slov. tumultus, strepitus, rumor hluk, povyk; srov. 
stfr. hallebout vox ad impetom in aliąuem faciendum excitatoria kfik po- 
pouzejici k tomu, aby ucinen byl na nekoho utok. 

Halaparta, halapartna ces. bipeDnis, v. alabarda. 

Hałda ces. acervus, cumulus hromada jakychkoli veci; v hornictvi 
hałda slove hromada rumu, hluche zeme, kameni ; z nem. Halde: die Halde 
oder Storze im Bergbaue, hałda n. hromada rud die Erzhalde, hałda uhlirska 
ein Meiler; srnem. halde strane, uboci hory, vysina povlovna. 

Haljuf ces. Mauke, Straubfusz osuti na nohach końskych, załeżejici v 
cetnych małych yfedech; zjeżeni, podlomy; za jiste cizi, ceske nazvy jsou: 
prchnily, prachy, chrasta, vlk. 

Hal uzna ces. velika, pusta svetnice neb takove staveni sedificium s. 
conclave spatiosum, atrium; ze srnem. hall-hus atrium Hallenhaus ; Halle. 



— 173 — 

Halwa ces. tumor cysticus, tunieatus, capsulałus n&dorec kwlf jedno- 
dueliy, \e vlastnim meehyrku schoyany \ pleti\v nebo vo iślazce koźni; srov. 
mad. goły v a struma vole, gelyva id., 2) hubka. 

Halze ces. zastar, niemile, collare toceni je, obojek, zapona ozdoba na 
Sfji, torąues retez; sfnem. halse f, 

Ham ces. mensnra ad metienda vasa mira k mSffeni suduv; sfnem. 
luenie. arae, aeme, nnem. Abmo. Ohme, dial. li ii ni normalni mira: wiat. arna. 

Ham ces. Wasserpfahl kul k zadrzeni vody do zem§ \hity: z nem. 
ham ?e slożenem Hamstock, Hemmstock das Zeicheo der gebuhrendeD 
sserhdbe im Muhlgerinne. 

Ham ces. instramentnm, 4110 aliąuid tenetur drzadlo ćebokoliv, ba- 
movati, pol. hamować cohibere, suffiamiuaro, z v< r m. hem men id. ba- 
ni u lec. pol. ces. sufflamen Henimsehuh. pnudepodobno z nem. Hemmbolz. 

Hamar ve nektem-h ć&stech Morawy svada rixa, jurgium, ciziho pfi- 
\odii : srov. mad. ha bor tumultus, sedilio zboufeni; zvukem bliżsi jest nem. 
b a 111 m e r n pochen, poltern. 

Hamizny ces. foedus, fcurpia neąuam hanebny podły, (mdło uzivane) ; 

1. hamisch, hemisch, nnem. liii mis cli malignus, maleyolus zlo- 
bny, lestny. 

Hampejs domuncula canis psi budka, 2) lupanar, 3) stuprum, 4) alea 
conis dejiciendis kuźelna; pravdepodolmo z nem. 

Handraca chrv. srb (v Dalm.) silva, les ; z turc? misto domaciho 
sum a. lij es. 1 

Hanka slk. obycejne pi. hanky, kolenko Gelenk junctura niembro- 
ruin. '2) na >bMe geniculum, sflat. bano ba coxendix, fr. han che, nrm. 

. articulus Gelenk, Schenkelgelenk ; uyażiti sluśi take sfnem. anke, 
1. ancha articulus Gelenk, Bein. 

Hap bulh. pilula. nfec. /amor id. z turc. a to z arab. habb granum, 
pilula. — 

Hapan slov. diaphragma branice; na każdy spusob cizi, ćiste s/w. 
opnica, preponka. ]► r i s r <1 j •■. 

Har vrb. Btabulum eąnorum konirua, jiuak konjusnica, 2) sedes, aula 
dum. pfibytek <lvur, nepoch&zf-li z turc, dało by se sro?nati se sflat. hara 
eąuorum, eąuaria kobylna, /'/•. ba ras id. 

Harap pól. lov, loupeź, plenenf Jagd, Ranb, Plunderung, harapnik 
bić mysliyecty; pochybno, /.duli ma neco spolecnćho a mad. ha- 
rap mordere kou 

Haras ces. tkanina rlnenś nebo hedbśyna* aazyanś od Brane, m 

ilhaar), pol. ba r.i Ha rraa ein Seiden- 

■ Franki 

Harcab, harca p pol. crine 1 eta lelik B 

z o 1 po ! . w a r k o c '., k o s a. 



— 174 — 

Harcir ces., niene spravne h ar cif, satelles, corporis custos ozbrojeny 
pruvodce panovnikuv, zivotny straźce; nem. Hartschier, Hatschier id. 
puvodu romanskeho: vlask. arciere, a rei ero źivotny straźce, vlastne luc- 
nik, stfelec z luku, stfr. ar chi er, archer, arąuier, srlat. a r eh er i u s, ar- 
carius sagittarius stfelec z luku. 

Hardov chrv., ardov srb. dolium becka, z mad', hardo id.;, lepe 
bacva. 

Harec slov. rallus crex kfastel, z mad', haris id. 

Haretina shv. eiu ausgehungerter Graul, v. herka. 

Harfa slov. pol. ces. luz. uablium, rus. ap<sa arfa, srb. arfa; srlat, 
harpa, arpa instrumentum musicum, seąuioribus seculis no tum, fr. harpe, 
vlash. śpan. jportg. arpa id., rum. harfę; nem. Harfę, srnem. harpfe, 
stnem. harpha, skand, harpa, ags. hearpe lyra, hearpjan citharizare. 
Venantius Fort., u nehoź se harpa ponejprve nachazi, jmenuje ji barbarskym 
nastrojem: „Eomanusąue lyra, plaudit tibi Barbarus harpa" 7. 8. Dle toho 
vyroku se zda, ze uvedena slova roman. pochazeji z german. 

Harlaf, arlaf ces. u tkalcuv soukani licium, obycejne pi. harlafy, ćes. 
navoj, 2) iivazek źineny; ze srnem. h ar- luf licium (har, gen. harwes len), 
nnem. Harlauf die obern Litzenfaden am Weberstuhle. 

Harlina srb. (v Dalm.) herbse genus rod b3 f lin; można ze jest to 
vlask. c a r 1 i n a Eberwurz, srlat. carolina herba, crocodylion dicta, c a r 1 i n a 
acaulis Linnseo. 

Harmica chrv. (zde onde i slov.) = tridesetnica, celni ufad Dreiszigst- 
amt, z mad. harmincz tfidset, odtud har min czad tfidsatkovy ufad. 

Hartful pol. palus kul; z nem. Erdpfahl, srnem. hert terra, solum 
zeme. — 

Hartula slk. ovocna kasę Obstbrei; bez pochyby cizi. 

Hasura chrv. teges rohoźka; neslovan. 

Haśtriti chrv. putare klestiti stromy, hastriti slk. esedere roubati, 
zda se pochazeti ze vlask. castra re klestiti, \7klestiti. 

Havir ces., starsi forma havef, metallicus, slk. havjar, mad. hever 
id. z nem. Haue r, srnem. h o u w e r, hauwer id. ; lepe hornik, rudokop, kovkop. 

Hazuka ces. sagum monachicum dlouhy odev z rukavy, żylaste jakovy 
mnisi maji; mad. haczuka dlouhy svrchni odev; srov. angl. cassock Prie- 
sterrock, srlat. casaca druh odevu, fr. casaąue lacerna, chlamys, srnem. 
casuckel odev knezsky. 

Hebla, heble morav. obolus mały peniz „nema ani heble", heblink 
obolus Rozk. — ze srnem. helbelinc jisty mały peniz alteres Miinzstuck, im 
halben Werte des jeweiligen Pfenninges. 

Hegeda chrv. tetrachordon housle, srb. egede f. pi. — z mad. he- 
gedii id. obycejne a cistę chrv. srb. gusle. 

Hej rus slk. lynx rys, z mad. hiuz? r by było vsuto, ac neni-li omy- 
łem yytiśteno misto hejuz. 






- 175 — 

Hemelin ćes. obs. galea pfflbioe, ko/ouy hemelin lederne Piokelhaube; 
srnem. helmelin, dim. slova hełm pfflbioe. 

Heralt ćes. \) prano hlasatel, zvestovatel, te/, herald, herold, 2) 

mimu?, histrio Jel. Petr. 28. — sriat. heraldus, haraldus fecialis, Jr. 

herault, vlask. araldo, span. heraldo, haraldo, porłg, arauto, ipan. 

/. faraute, v ueniż / pfetyofeao z // : zdajf se byti w spojitosti >»■ 

. haren exclamare volati, provolatd. 

Herbata pol. the, od lat. li erb a zelina. 

Herśel b/ow., vyslov hrśel, rostrum rypak; jak se podoba, z H<'m. 
sutim saraohlasky fó, predsutfm souhlasky A a promenenim sibii. 
avku s. 

Herszt, herst pol dux caput, auctor chorovod, prikvodce; sro?. »' r "/. 
harst predni voj, predni straż vojska, srnem. harsl zastąp vojen>k\. 
Hetka /W. equa yilis Spatnś berka; siov. h»Uand. bit caballus vilis 
hubeuy kun. 

Hevc afot?. l\nx rys; z w" r . hi u z id. 

Hever ćes. trochlea. sucala, lepe zdvihadlo, jefab, 2) sipho, 3) ml\'n 
palećni kolo rovnovaźne leźi; z nem. He ber, dial. heyei vectis, 2) ant- 
'_ j s Kuferpumpe. 

Hezky ćes. pulcher, venustus, dem. hezounky; srov. ags. li as u venu- 
pulcher, splendidus, stncm. has-an pulcher. 

Hlaća chrv. tibiale punćocha, slov. chrv. srb. hlaee f. pi., mćne 

lace, femoralia. braccse nohaviee, pfesmyknutim hlasek misto halća; 

mail. feći: srlat. calcia tibiale. cale es caligse militum, vlask. cal za 

le, cal z o ni femoralia uohavice, fr. calecon, span. cal z a, pi. calzas 

: evic; nrec. xdXtCa tibiale. z vlask. — z rom&n. pochazf 

n. kalizia caliga?, tibialia, srnem. kol ze tibiale punćocha, 2) bota. 

Hlamina chrv. srb. (v Dalm.) crepida pantofl ; formou blizkó jest 

nuuHNi rhljainint vestis odev, ktereź, jak se zda. zaroyefi se słslov. 

euuhąj poch£zi ze fec. yluuh, vdog f. ode>, plśSt, lat. chlamy s 

i eh lamy da. 

Hnusiti, hnusiti ćes. premere, comprimere fclaclti, hnusiti se 8fm Be 
: srov. ar/s. hnossjan tundere, ąuassare, cnyssan, cuysjan pre- 
cornibus petere tlaciti, trkati, stnem. knussan coljidere, con- 
:. n u sj ;i ii concuti 
Hokyne ćes. femina merces minntim rendens pfekupnice, z 
in, Kókerin id. hokynaf pfekupnfk propola, institor, nim. Bflke, 
id. 

Hołd €e$. i promissio fidei racramento interposito Huldigung, 2) in- 
nu popi; mendicatio, hołdem jlti mendicare, -1) eiaetio pecunia 
cum incendii comminatione Brandschatzung, pol hołd to. 1 i 2 ; ćes. 
holdovati, pol. hluz. hołdować lidem premittere huldigen, ćes. holdo\- 



— 176 — 

n i k, pol. hołdownik cliens, vasallus ; sfnem. h o 1 1, stnem. hołd adj. bene- 
volus, favens blahosklonny, pfiznivy, sfnem. hulde, stnem. huldi benevolentia 
blahosklonnost, fidelitas, obseąuium verna oddanost, stsas. li u Id i, ags. hyldo 
favor pfizen, sfnem. h ul den propensum reddere skłonnym, naklonenym uci- 
niti, 2) fidem promittere jurejurando adposito vernost slibiti, stnem. huldiu 
1 sg. prses. id. sflat. hulda fiides, fidelitas, obseąuium. 

Holstra ces. pouzdro na pistole, v. olstro. 

Holtyne ces. dobytek v ovcineeh, ktery pacholci vedle jineho chovati 
smeji, holkyne id.; można, że jest ve spojitosti s nem. halten drźeti, 
chovati, srov. nem. Haltschaf, Halthammel Pflegviełi, Kostvieb. 

Homolec pol Hangeholz, ein Stiick Holz mit Zacken soszki, na któ- 
rych zawieszają, się poły i sieci; z nem. 

Hondelj srb. pomistn. mitrse s. vittse genus cepec jisteho spusobu ; 
bez pociłyby cizi, z mad', konty cepec ale sotva pochazi. 

Hrale ces. zastar. hasta, lancea slovo temne, można że cizi; srov. 
mad', gerely id. ktereż muźe pfetvofeno byti ze gralt tak, jako gereblye 
pecten foenarius hrabe ze srb. grabi je id. 

Hramota hluź. odium nenavist, hramić, hramować nekomu odisse; 
z nem. gram adj. infensus, inimicus nepfatelsky, gram sein nenavideti, Gram 
subst. segritudo, moeror; mhd. gram adj. infensus, inimicus nepriznivy, ne- 
pratelsky. 

Hrba chrv. jaculum sudlice ; temneho piwodu. 

Hrcek slov. mus cricetus skrecek, chrv. srb. hrcak, slk. chrcek, 
souvisi, jak se podoba, se slov. hrcati, hrkati rhonchum emittere, ster terę, 
screare chrkati, chrapati, chrv. hrkati, srb. hrkati, rkati id. hrkati se 
rixari hadati se; bulh. hr-tkam sterto^ ktery mż zda se piibuznym byti, skand. 
hark strepitus; mad. horcsok, horcsog skrecek tedy ze slovan. — rum. 
haercog mus rattus krysa. 

Hroch ces. vedle roch, slon ve hfe sachovni, sfnem. roch Figur im 
Schachspiele, der Elephant, stfr. roc id., jinak la tour veźe; odvozovany by- 
vaji z pers. rokh camelus velbloud; uvażiti treba tez sflat. rocca, rocha 
castellum vel prsesidium in rupe, arx hrad na skale, stfr. r o c e tour, fortirl- 
cation veze, hradba. 

Hrum slov. strepitus, echo sumot, ohlas hrumeti strepere, sonare, 
fremere, stridere sumeti, zvuceti; srov. ags. hream sonus clamor zvuk, kfik, 
hreman, hryman boare, clamare, gloriari, kriceti a t. d., można vsak, że 
jest to spolecnym vlastnictvim. 

Hrust slov. firmus, robustus silny, pevny; srov. skand, hraustr 
fortis, udatny, hreysta confortare; sem należi, jak se podoba, też slov. chrv. 
hrustiti sereniti, contumacem esse, superbire protiviti se, vzdorovati, hrd}'m 
byti. — 



— 177 — 

Hruvy tes. obs. materialis. erudus, z dohadu, ..a modłam sje uekła- 
neli. tern. jez su padelci hruvr Kat. hriniti sje nolaskavym b\'ti: STOY. ags. 
hreav erudus, crudelis, angl. niw, sfnem. niwcr erudus Ettm. 

Hrvol slk. guttur avium ptaci role; BTOT. worfl g ■"• r volv scrophula. 

Huba ^o^. modus agri, ager triginta jugerum polejiste* min, obyóejne' 
tridsiti jiter, lit. ubas id. sflat. li u ba. li o ba, buva modus agri nim liabita- 
fcione coloni; ze stnem. hu o ba, shiem. huobe pole jiste miry. obyćejnti 80 
jiter. nncm. Hutę. 

Huckati slk. agitare infantem in cunis kolóbati, slw. huckati oscillo 
are houpati; nem. prov. hutschen, gautseheii oscillo jactare houpati. 

Hudlar Ćes. uegligeus kdo nepofadne. nedobfe, nesprayuS, uep&kne' 

delii: nem. Hu dl er, ags. huddler, śved. hutlare id., hudlovati, 

hndlafiti uegligeuter tractare, corrumpere opus kaziti, briditi, nim, liudeln 

id. angl huddle, wed. hut la id. srnem. hudel lacinia, paimus litrzek, 

eapart, ne?n. dial. hu delii ruinpere trhati. 

Hudrmanik ces. qui vestes suas eorrumpit, depravat; z nem. Ha- 
dermanu: sfnem. huder vedle hadere lacinia, paimus hadr, nnem. dial. 
hudern perturbare masti. 

Hultaj pol. slk. homo neąuam łajdak, nicenia; srov. mad. hiilye stu- 
pidus hloupy. 

Huma, hiim-B bulh. eine Art Seifenerde valchovka; temnelio puvodu, 
sotva slovaD. 

Humen pol. opat obiadu reckeho abbas, primas mouasterii graeci; v. 
igumeu-B. 

Humpler v nekteiych ćastech Morayy imperitus, malus artifei (Stum- 
per) neumely, nezkuśeuy Temeslnik, kaziiemeslo, nem. Humpler, Humpler 
id.. humplovati kaziti, briditi pfuscheu artem siue peritia tractare, opus 
corrumpere. nem. humpeln claudicare kulhati, chromati, 2) corrumpere zkaziti. 

Hupak Muz. upupa dudek; asi z druhe ćasti nim. Wirdc-hopf 
>ż yyznamu, holland. hoppe id., srov. tez dnem. hupphupp, fr. huppe 
id. Tśhoż puvodu zda se byti i slov. hubkać id.; prave* bIot. n;izvy jsou: 
odap, dap. 

Hupnouti, hupati, hupkati óes. eisultare w.liuru yyskakoyati, pal, 

hupać pfeskakovati transillire ; z nim. hupfen salirr, sfnem. hópffen, 

hu p pen desultare, t»'ź hubben, huppen (srnem, doln.), holland. buppe- 

ivłd. h oppa salire. 

Hurmem pot catenratim, repente v zśstupech, nahle, rlafitnć instr. 

• an. 

Hurt ies. tumultus. Btrepitus, 2) impetus, rebementia, z hurt a cum 

, turbulente, violenter, hurtovati tumultuari, atrepitnm eiere, 2) yoci- 

iri, hurtnouti se mit G irzenj z nem.: sfn&m, liurł m.. burtę 

aeftiger Stosz, hurten losrennen and rlat, 

hurtare percutere, cum vi aliąua propellere, ttfr. burt. nyni ueui 

L2 



— 178 — 

ustrk, stouchnuti, hurt er, nyni heurter, stoszen, vlask. urto Stosz, ur- 
tare stoszen. 

TypTt gurt, hurt rus. mercatura magnaria valny obchody valne 
kupectvi, 2) grex bubulus stado doby tka hoveziho, rypTOMt en gros valne, 
rypTOBLin hurtovój rnagnarius, copiosus, hurtovyje tovary zboźi, ktere 
se u velke mife prodav&, pol. hurtem (instr. sg.) in Bausch und Bogen 
uhrnkem, en gros valne, hurtowy adj. magnus, copiosus valny, hurtownik 
mercator magnarius velkupec. Ciziho puvodu, srov. śved. hjord grex stado; 
uvaźiti slusi też angl. to hord up colligere, coacervare sbirati, nahromaditi, 
pak stnem. horfc thesaurus, srnem. hort thesaurus, copia, lucrum pokład, za- 
soba, zisk, hor den reponere, accumulare ulożiti, nahromaditi. 

Hurt, hort pol. chors, caula obrada pro dobytek, salas, obycejne pi. 
hurty, też urt, urty, hurtowa ć, hortowaó das Vieh in Htirden auf dem 
Felde halten, Muz. hordy m. pi. też jórdy chors, caula, lit. urtas, oby- 
cejne pi. urtai ohrada pro ovce, z nem. Hiirde chors, crates, dial. hordę, 
hurd, horte, hurte id. srnem. hurt chors, crates płotem ohrażene misto, 
ohrada, stena a t. d. z pleteneho prouti, lisa, stnem. hurt domus rustica, got. 
haurds fores, dvefe. 

Huskati slov. irritare, incitare, drażditi, stvati, budto z nem. dial. 
hussen, hutzen, hutschen, incitare stvati, nebo z mad', huszit agitare, 
incitare postvati. 

Hutati slk. cogitare, meditari mysliti ; stnem. c hut on meditari. 

Hval ces. mugil rod ryb prsoplytevnych : uvedeno v novejsi dobę; z 
germanskeho: stnem. hwal, srnem. wal, ags. hwal, gen. hvalas, skand. 
hvalr balsena velryba, sved. hval-fisk id. 

Hycel, eh y cel, hecel pol., hycel ces. obs. carnifex, detractor pel- 
lium pecoris morticini ras; nem. dial. slez. hitzel, li ii t z e 1 kat, ras. 

Hynśt ces, obs. y też hingst caballus, equus admissarius hfebec, kun; 
nem. Hengst, holland. hengst admissarius, srnem. hengest equus castra- 
tus valach, skand, hestr equus kun, śved. hast id. 

Hysować, hyzować pol. subducere (vela) podjimati, zdvihati (płachty 
lodni), z nem. h i s s e n ; holland. h i j s c h e n, sved. h i s s a id. v łask. i s s ar e, 
fr. his ser stejneho vyznamu. 

Hyza ces. obs. femur, perna, stehno, uzena kyta, hyże, hyżde coxa 
kycla ; spojeni stehna s telem, 2) misto nad sedacimi kostmi, 3) femur, 4) 
vepfove piece, noha vepfova, też uzena kyta perna, petaso. Za srodne pokla- 
dati możno pol. giża tibise in animalibus summitas seu caput kosti holenove 
konec. Hyże, hyżde zda se byti stejnokofennym se chrv. srb. guz. clunis, 
guz i ca podex, rus. ry3H0, guz no id. ry3Ka guzka uropygium, pol. gu- 
zica id. Podobnost holland. hijs, hijze kus uzeneho masa zda se byti 
nahodnou. 

Xanap'B chabar rus. lucrum zisk; bez pochyby cizi, cistę rus. 
npHELMB, npHEBiTOKi. pribylB, pribytok. 






— 179 — 

Chaja pol. obs. procella bonie, aotva sloran. 

Chalastra pol. f«i yulgi liiza. chatra; srov. nrcc. icdaarrjc pustositel, 
bofitel, s kterymź souvisi laMtaro* Bresche prnlom ve zdi nebo bradbe. 

Xmcb« chale v a stslov. calceua obuv, stfeyie. tez korsba; pol. clic- 
ie w a holinka u bety Stiefelschaft j nejistćho puvodu, srow Jat, caliga druh 
obuvi, jmenoyite vojenske; pretyofeni Bouhlasky g v retn. v nebyva nic neo- 
b v Cc j nebo. 

Chałupa pol. d!u~. % chałupa ces. casa, tugurium: lit. kalupa, ko- 
łu pa id. — ze rec. y.a/.iJr, edkud i stslov. a jihoslov. koliba casA. 
Ka.iBam, eh al v ńn rui. gumnii galbanum, v. gal ban. 
Cham ćes. sperma yykal; srov. rec. x?f*°c sueeus stara. 
Chama pol. GHenmuschel, zije; lat. e li a ma, rec. xVf At l id. 
XaH#pa chandra rus. (vulg.) hypoehondria trudomyslnost, xan- 
apiiTi> hypochondrickym byti; zda se poeMzeti z rec. -lat. vnoióvdcia bypo- 
chondria, kterez puvodne znaci: żivot (bficho), ynitrnosti, slabiny. 

XaH«a chanża rus. m. f. specie pius v. pia, dissimulator licomer- 
nik i lieomernice; jest, jak se podoba, ve spojitosti s nrec. x«**??ffj x at ^VS 
fcurecky poutnik, ktery byl u hrobu Mahomedova v Mekce; arab. li ad z i 
niohamedansky poutnik ke syatym niistum ; takovi poutnici dayaji nadobyćejnou 
pobożnost na jevo, kterou nekdy za licomerstvi povazovati slusi. 

Xapa^pioH-B charadrión rus. rod vodnich ptakuy eine Art Was- 
uhn; rec. yaoadotó^ żlutavy ptak, ktery ve skulinach żije, ianadniov dul, 
prikop a t. d. yodou naplneny. 

XapiycB charius rus. salmo thymallus lipeń Asche; ciziho pu- 
vodu. srov. śved. harr id. 

Xapa eh ar ja rus. persona, larva, dem. xapbKa ; xapiin,a; srov. srlat. 
chara facies, yultus, caput tvaf, oblićej, hlava, fr. chere, chiere. 

Charmut pol. macropteronotos Blackfisch (Mrong.) plotice, cernokrevka, 
ylastne loligo, sepia: temneho puvodu, sotva slovan. 

KapTenapiia chartj epartij a rus. Befrachtungs-Vertrag mit 

;n Schiffer umluya v pnćine nakładu s majetnikem lode; fr. chartre- 

partie id. srlat. charta partita „nauticae rationis diyiduum folium, quod 

tea divideretur, sic dictum". DC. 

Charpa, r-harba ces., nep&kne' cbrpa. centaurea cyanus. Dobrovsk/, 

lincjuae slav. str. 214. srovnava rec laoonóg 1) radostne* hledfcf, 

modry. modrav^; tomu ale vadi pol. forma chabr, chabrek Btej- 

yyznamu s ćes. .-bar pa: srlat. charba znaÓf cannabis konopS. 

Chasa ces. plebs, vulgu>, 2) familia, kmulitilim, 3) juventufl mlady 

odtud chasnik, 1) famulus, 2) juyenis, caelebs; dlui. chasa coetua, 

torba; pochazf, jak se podoba, z german.: got. hansa cohora, caterya za- 

vi. słnem. hansa cohoi ;■• -bor. aga. bósu, hóse con- 

is, turnia, 2 conclamatio ; srnem. nanse jednota, Bpolek, jmenoviW 

ky: srlat. hansa mercatornm societi , 

\2* 



— 180 — 

Chebule tes. menispermum cocculus Fischmondsaruen, też gebule, 
kebule; zdś se, że jest pfetvofeno ze sflat. coccula zrno, ac samohlasky k 
a b jen z fidka se zamenuji; casteji se stfidaji k a p. 

XHporpHJib chirogrilB, m. rus. (v bibl.) cuniculus kralik; ze 
fec. ioiQÓ-yQvlhog erinaceus, hystrix jeżek, dikobraz, jeżovec, jeźata svinka ; 
sflat. chirogryllus, cirogrillus, sirogrillus erinaceus, 2) spinosus 
porcus jeżek, dikobraz, cyrogrillus cuniculus kralik. 

Xmbijihtb eh my lit rus. lapides esedere otesavati kameny, o-chmylit 
o-chmylivat id. srov. fec. a^Uri, aulla scalprum nuż rezbarsk}', <jiuX£v(o seco, 
excido, sculpo. 

KoM-Bdafn chomestari. stslov. animal ąuoddam jakesi zvife; srov. 
stnem. hamistaro, hamistro gurgulio (sflat. curculio = mus agrestis DC), 
nnem. Hamster mus cricetus skfecek. 

Xo pomiń charóśij rus. pulcher, bonus, pekny, dobry, x oporno 
chara só adv. pulchre pekne, bene dobre; neslovan. 

Xo3ahhi chazjain rus. pater familias, herus otec rodinny, hospo- 
dar, xo3iiHKa chazjajka mater familias hospodyne; zdaji se byti puvodu 
orientalskeho. 

XyTop , B chdtor rus. villa, prsedium rusticum dvur kmeci n. po- 
plużny; srov. stnem. hu n tar i pagus, marca centena ves a t. d. 

XBaTi» chvat rus. homo audax, alacer, celer clovek sniely, bystry, 
rychły ; skand, h v a t r alacer, celer, audax ; fortis, ags. h v a t acer, fortis ostry, 
udatny. — 

Ibrik srb. vas cupreum, seneum medena nadoba k umyydni; slk. 
i bryk, pol. im bryk koiwice na kavu; nrec. i\inąhiov Becken, Kanne, rum. 
ibrik, mad. ibrik konvice cantharus ; vsecko pravdepodobno z turc. 

H b y h k a ibiinka rus. yeronica beccabunga (rostl.) ; nem. B u n g e ve 
slożen. Bachbunge id. stnem. bungo bulbus. 

Ica srb. (v Uhr.) dimidium mensurse liąuidorum pul miry tekutin; 
z mad', itcze id. 

Ice slov. purgatorium oćistec; ze sfnem. wizę animadversio, poena, 
cruciatus, purgatorium pokuta, trest, muka, ocistec. 

Idjirot srb. acorus calamus kalmus, jak se zda, z turc. 

Idra slov. serpens aąuaticus vodni had; ze vlask. i dr a, to lat. fec. 
hydra vdca id. 

Igracija srb. munusculum ovi datum ludi magistro die Jovis, quo pueri 
lusum dimittuntur dar, z vejce zależejici, uciteli skolnimu ve ctyrtek dany, 
aby żakum na miste uceni dovolil hrati; pfispusobeno z lat. reereatio, ja- 
koby pochazelo od i grat i ludere. 

HronieiiT* igumemb stslov. abbas, primas monasterii też ierovMeirE 
jegumen-B, srb. iguman, rus. nryiyieHrb id. z nfec. rjyovusvog opat, pfeyor. 

H x o p -b ichor rus. serum, pus hnis, talov, soukrvice, ze fec. ty^ę id. 






— 181 — 

IlKaiB i k a f . iikhyti* nu, singultire. iikotu ikóta Bingultus, aa-iiKa 
balbus zajikayy 3a-iii;aihcM balbutire zajikati se. koktati, srb. i k a \ k a ructua 
fihdni. nesouhlasi se stslov. korenem iai jank segre loąui: iikahii adj. qui 
aegre loąuitur, pol. jękać gemere stenati, yzdychati, proto ze stolon, ia Jan 
= rus. ja. srb. je, wjimkou ja, nikoliv ale ij slova rus. i srb. jsou tedy 
jineho puyodu i można ze eizf; sroy. je, pak >•»>??. iknesk Yomiturum esse, 
hicka 1) verb. singultire scbluchzen, 2) Bubsi singultus, Holland, 
hikkeu singultire, liikk singultus, ructus. Ces. jikati. /.a-jikati se balbutire, 
ze starśibo -jekati, slk. -jakati, souhlasf se stslov. kor. i*tf. 

HK-hTHiiT. ikijtiu-L stslov. milvus luiidk, rus. iKTHHi. iktin id. zo 
■<Ti'r yedle hawog id. 

Mika srb. laminae vesti adsutae splendoris causa okrouhle pliśky s 
pfedu k ode vu prisitć k vtili ozdobę; ciziho piirodu. 

Imberik slou. amouium zingiber zazvor, pol. i mb i er. rus. ii n b ii p t> 
inbir. Muz. jumbief id.: rum. gimber id. — nem. Ingwer, Ing ber, 
diah i iii ber, srnem. ingewer, holland. gember; z rec. lat. Cifflifieoig zin- 
giber odrażenim poć&t. souhlasky. 

Imbrete f. pi. srb. fibulae sponky u kosile; neslovan. 
Indycht pol. genus coloris caerulei, óes. indy eh, rus. nn^iir^, hh- 
auro i n di g. fndigo; fr. i n di go, słśpan. endico, vlask. indaco, z lat. 
i n d i c n m modra" barva z Indie. 

Ingrycht pol. die Vorrichtung in einem Schlosse, auf welches nur eia 
Schlussel passt pristroj v zamku, do ktereho se jen jeden klic hodi; z nim. 
Eingeriehte tekoż yyznauiu ; starsi tvar byl asi ingerichte. 

Inkoust. ingoust óes. atramentuin, pol. obs. inkaust id., nyni 

Sejne: atrament, lit. enkaustas, inkaustas id. srlat. encaustum, 

i tum tinctura scribendi. atrarnenturn ćernidlo ke psani, tez encau- 

im. incastrum, vlask. inchiostro; ze rec. iyxavoroi> r>rveiiy iukousl 

h cisafuv, od adj. lynav(noq galeny. 

IIn-zicupT. inźir rus. prov. ficus stroni fikovy ; z pers. indzir id. 
nazev jest: smokvovina. 

II u a tk a i]- a tka rus. alca aretica rod pt;ikuv vo<lni<Ii < : apat\Vli, 
lpagei, jinak tu pik. toporka, óes. j i patka id. uvedeno v noyejśf doW 
sieni z r mneho puyodu. 

Hpra i rera rus. mespilus et mespilum nySpule oroce i Btrom; 
neslovan. 

lip B ar- 7, i r v ,'i > nu. prov. eervus tarandus BOb sauiee, Beyerni jeleń J 
z fin. hirwas cervua jeleń. 

II]»b irb f. rus. lilium lfliej ze rec. fyu; druh lilie a libOYOnn^m 

Ise, gen. -eta n. srb. portio Sśsf, dii; możni Se pochazi ze rec. Urain 

i stejny dii n. pod ii. 



— 182 — 

Istifan srb. vittae genus cepec, pokryti hlavy; jak se zd&, prostred- 
kem turecko feci ze fec. azsą>avoc venec, ovenceni, koruna, vubec vseliky okruh. 

Istiva srb. fistula fumatoria e spuma marina dymka z morske peny; 
neslovan. 

Iśpilja srb. cunei genus velky dfeveny hfebik; nem. Spili e kolik, 
hfebik dfeveny, vlask. spili e, jehlice zatykaci. 

Htot-l itóg rus. elenchus, tenor soupis obsah; temneho puvodu. 

Hkhh^ iyin^ słslov. ibis cap egyptsky, nejesyt, rus. hbhhtb ivin; 
fec. iftig, gen. idog. lat. ibis, vlask. i b i ; n ve slovan. vzniklo z d fec. gen.? 
podobnym spusobem d promeneno v n v lit. nam as dum, misto damas. 

HsapnaT^ izarb&t rus. pannus auro contextus brokat, zlatohlav ; 
puvodu orientalskeho. 

H3yMpy^-B izumrud rus. smaragdus, smaragd (drahocenny k&men); 
nfec. Cov[17zqovtiov id. puvodu oriental. Uvaźiti sluśi take srlat. smarauda, 
fr. emeraude id. 

Hsiom-b izjum rus. collect. uvae passae hrozinky; puvodu oriental. 

Hskhhi. Glag. starochrv. hyginus zdrayotni; z lat.-rec, lat. hygea, 
hygia zdravi, fec. vysia, vylua id. adj. vymvóg zdravy; vlask. igea, igiea 
zdravi. 

Jacek pol. hyacinthus lapis pretiosus drahy kamen, obycejne jacynt, 
b y a c y n t, ćes. jacint, byacint, ze fec.-lat. vaxiv&oc hyacinthus; srlat. 
jacintus. 

Jadransko morę chrv. marę Adriaticum; z lat. Adria nebo rec. 
'Adę lag, j pfedsuto. 

Jahen, gen. -hna ćes. diaconus, ze stnem. jachono, jaguno, a to z 
fec.-lat. diaconus. 

Hxohtte» jdchont rus. gemma drahy kamen, — kr&snoj rubin, — 
żółtyj hyacint; ze stnem. ja eh ant hyacinthus, to ze fec.-lat. 

HxTa jacht a rus. navis levior lehkś, rychła lod; ongi. yacht, 
nem. Jacht, sved. j a k t, holland. j a g t ; vlask. j a c h e 1 1 o, tez srlat. j o c h a 
navis levior. — 

Jaiz chrv. avis ąuaedam aąuatica jakysi vodni pt&k, na spusob volavky, 
avsak s vrchu cerny; puvodu ciziho. 

Jakin srb. jmeno mesta Ancona; ze fec. formy toho jmena: 3 Ayxńv, 
j pfedsuto, n pfed souhlas. vypadlo, o pośledni slabiky seslabeno v i. 

Hjibot-l jałbót vedle ejrcorB jełbót rus. cymba ; scapha lodka; 
jest slovo sloźene, prvni c&st asi dnem. je Ile navis levior lehk& lod Lichter, 
nebo holland. jol f. druh lodi, druha jest nem. Bo ot, holland. bo ot scapha 
lodka. — 

Hji-l jał rus. cymba, scapha lodka, z german.: angl. yawl scapha, 
sved. julle id. holland. jol f. das Dielenschiff, dnem. jo Ile, jolle, tez gelle, 
gólle, ploska śirokś lodka ; srov. take nem. dial. j a 1 g e druh nakladovych 



— 188 — 

lodi: iivdżiti slusi tak.'- sifr. jalle sorte de yaisseau. druh nadob. wrlał. jalla 
?asis genus, co do yyzuamu srov. Jr. yaisseau l) nadoba, 2) tod. 

Jamati sfov. fisieren meriti sud, bećku; z nim. dfal. a hm on, ohmen 
risieren, ein Fass ausmessen, ahme jihonem. meridlo. a lun. o hm Ł nura 
dvou veder; srfo*. a ma mensara yinaria mira \inavska. hama majua dolium 
yinarium. lał. arna vas aąuarium restinguondis incendiis becka na vodn ko 
haseni pożaru. 

Jambor s/W chrv. malus steźeii, ze »&is&, al bero stroni, stezeii, to 
z lał. ar bor stroni; / pronieneno v m, jako vc cftru. sumpor sira, ki 
izi z lat. sulphur. 

H>iT) jam n«». stanoyiste poStoyske, odtud AsmrairB jamśćik pachołek 
śtovsky, postylion; nesloyan. 

Jan ru8. ve slozenem n;n>mn> i z -jan damnuni. detrimentum skoda, 
ii3T>HHiiTb i z -ja nit danimim afferre spiisobiti Skoda; srov. shiem. jan lu- 
eruni. zisk. jan en ziskati, yer-janen stnhiti, promarniti, prohejfiti; iz = 
z. ze ex, jako castice odjimava. 

Janez slov. Ania anyż: rec. urtrror, lat. a ni sum id. 
Janofit, ja n o fit, janoyee ces. genista bylina nebo radej i kfovi 
nmolio tenkśho prouti źeuouci, jinak koyyl; jest ve spojitosti se stfr. jan- 
naie, janniere terre couverte de genets zonie porostlii janovcem, srlat. 
janestaria ager genistis obsitus. 

Janoklika ces. (rostl.) angeliea, pfispfisobeno z lał. angelica. 
Japad, f. srb. locus opacus prostranstvi, na które* slunce nesyiti. misio 
stiuuć: temnćho puyodu. 

Japaga chrv. vallis profunda et angasta lidoli hlubokó a uzke, iival ; 

lali jest ve spojitosti se srb. japiti liiare: srov. mad. \apa 

Hóblung, vapas coneavus yyhlubeny, yklesly, podduty: v a j se 

■:<v. siov. vapno i japno, Ces. yapno cali. 

Jara ekro. (Dalm.) stabuii genus zimni chlev; z lat. bar a? stabu- 

lum (porcorum) chlew 

Jaraby adj. slk. rufus ćenenacy. nać>ryeny ; srov. skand, jarpr tu — 
tmayobn&ty ttnem. erpfer id. ags. eorp, earp fuscus, badius hm-dy, 
inove* barvy. 

Jarbuo, gen. -ula rhw. malus naYis steżi-u lodni, z lał. arbor strono, 
%k. arb o r e. arb e r o, alb e r o strom . - 1 eźe D . 

Jarczak poi. bóbr roczniak jednorodni bóbr: odrozeno od nom. Ja lir 
rok a n u 

Jarlik pot. roeek (jehnti, kozio), i nim. Jfthrling annicolas. 

Jarmuż poL bl « ■' rmUO B olllfl 

;: lappates, cibi ei oleribns, mfsto irarm-muos? mna« jidlo \a- 
ilmentnm ka •■ pol. / dj mlstó hńh. w -nu. tfov. japno 

ile vapno. ć«s. yapno calŁ 



— 184 — 

Hpy cb jarus rus. tabulatum patro, poschodi, koncovka us svedci o 
cizim puvodu ; nemohl jsem vsak vypatrati, odkud jest vzato. 

HpL BeHei^iaHCKaa jart venecianskaja rus. Griinspankry- 
stalle, jars mjedjśnka aerugo cupri medenka Griinspan — souvisi pravde 
podobno se śved. erg medenka serugo cupri; uvażiti slusi take ags. ar auri- 
chalcum, aes mosaz, grene ar aurichalcum, got. aiz aes, stnem. ar. 

Jasyp pol. praeda, captivus, servitus kofist, zajaty, poroba, otroctvi, 
rus. prov. iicLipt jasyrt cap tivus zajaty, misto dom&ciho plennik; z pers. 
e s i r captivus zajaty. 

H.mvLJi r h j&sił rus. rhamnus lyciriodes (rostl.) eine Art Kreuzdorn 
kustovnice; neslovan. 

HniMajaśma rus. iaspis, drahy kamen, puvodu oriental. — oby- 
cejne ncnncB jaspis; rec. laanig, lat. iaspis. 

Jaźdź, jaszcz, jazgarz pol. perca cernua Kaulbarsch, ces. j e ź d i k 
id. — lit. eżgys, egżlys, jegżlys id. mohou byti spolecnym majetkem. 

Jecerma slov. chrv. srb. tunicae genus spusob kazajky, srb. też d j e - 
cer ma; asi z turc. 

Er en jegej rus. carex ostfice; ciziho piwodu, rus. nazev jest: ocóka, 
asóka. — 

Jejina chrv. noctua, vedle domaciho sova, od mad', ej noc. 

Jeklo slov. chalybs ocel; ze stnem. ech ii, echel, echol, to ze srlat. 
a cu ale, odkud i slov. ocel. 

Jelun chrv. alumen ledek, slov. jelun, galun, pol. hałun; lit. 
alunas id. — srnem. ałun, też skand, ałun, holland. aluin, z lat. 
alumen. 

EH#0Ba jendova rus., i jm#OBa, vas metallicum vel figlinum na- 
doba kovov& nebo hlinena ; z lit. i n d a u j e id. od i n d a s vas nadoba. 

Jeneta ces., Janota, janot slk., j ano ta hluz. viverra genetta Bi- 
samkatze rod orientalskeho tchofe, rus. eHOTa jenota, z dohadu, id. chotobbih 
niyBBi Gogol. — srlat. geneta viverrae seu icteridis species, span. jineta, 
portg. gineta id., ve stportg. se nachazi: pelle de ja neta = zabellinas, fr. 
genette, angl. genet, genett-cat, nem. Genett-katze. Można, że uve- 
dena jmena jsou puvodu orientalskeho. 

Jepice ces. 1) libellula ephemera, 2) culex komar Miicke; srov. rec. 
sfATilg Schnacke, Stechmucke komar. 

Jeptiśka ces. monialis, ze srnem. eppetisse a to ze srlat. abba- 
tissa abatyśe. 

Epajiam^B jerałśś rus. confusio, perturbatio zmatek; juk se zda, 
z tat. aralas- durmak commiscere, permiscere zmichati. 

Jerbac slov. Honigkuchen placenta mellita, favus; puvodu ciziho, zda 
se byti slożenym, prvni cast srov. s nem. Gehre favus pMst medu. 

Jerbas i verbas slov. corbis kośik; slovo zahadne, sotva slovan. 



— 185 — 

ł€pech jeresb f. sts!ov. haereeia kacirstnrf, rus. epec* joróś id. le 
rec afysatę vzeti, volba. nakloimost. umysł, siuysleui. zasada, Ólanek viry, 
sekta. vvbor. odbor, rifec. euęaatę sekta, karirst vi, tof. haeresisj stsfou. icpc- 
thk-ł, rws. epeimcB jeretik haereticua kani-, r\ & tdcnudg^ u cfrkevnfch spi- 
sovateluv. kacirsky, ??m\ aicerwós 1) adj. kacirsky. 2) subst. karif. 

Jergovan, jargoran, jorgovan w6, Byringa ralgarta Bpanelskj 
. asi z turc. 

Jeriti se s/ot\ moveri hybati se; srov. nim. gabreu Permentare auf- 
wallen, aufbrausen, in Bewegung sein, srnem. ja, von, gar en fermentare 
kysati. — 

Jermik ces. manganium, jermenfk manganesium ; neznamo, odkuci 
Yzato, lepe mangan. 

Ep Oflia j e r o cl i j a rus. ardea volavka, cistę oms. c a p 1 j a ; słsIov. 
lepo^HicB-E adj. poss. ardeae volavćin, tez iipojwcBO n., pak icpo^oKO, u. od. je- 
vod'& ; ze fec. ecmdt6g volavka. 

Kpnit. ii pni "B jar 3 rus. perca cernua Kaulbars jezdik, ze śved. 
- id. 

Jert sIov. eowus glandarius sojka, też irt; bez pochyby cizi, prava 
slov. jmćna jsou: soja, sojka, soga. 

EpyuoKT> je run ok rus. uhelnice, patrne cizi, v użivdni jest yrjio- 
wbjrb ugłomer, HayrojEbHHKt nangólbnik. 

Ecayjii jesaiił rut. podhetmani Kozakuv, z tai. j es auł, j as auł, 
pfedpevći praccentor, pak pofadatel, spravce. 

Jesih slot. ocet, z nem. Essig, srnem. ezzicb id. 

Jeska ces. obs. lanx miska u vah; srov. skand, es ki receptaculum. 

KknepHiu jesperina stslov. officium vespertinum većerni służby bozi; 
: ec. iansoHrtj. źen. rod. adj. iffmcwóg većevni. 

Jezla slov. flagellum bić, karabać; z nem. Geiszcl. srnem. geisel. 

Jetro hluz. yariolae nestorice, osypky, zda se pocMzeti z nem. Eiter, 
srnem. eiter, stnem. eitar virus. sanies hnis. 

Jilec m. Ćes., \A1 jilce n. i pi. to vśechno, co k obrane ruky naleźl 
u rukoveti kordu. gavle a t. d. kffź, śtitek, oblouk das Stichblatl am Degen- 
gefasze, tóź cela rukove£ meće capulus, manubrium, starsi tvar jelec, tedy 
spravneji jilec, jilce; pol. jelca, jedlca pi Bcntnlum gladii StiteŁ kordn, 
nan. mi: srnem, li ii ze. helze Schwertgriff, Befl hftlza, 

f. capulu /. hialt n. id., angl hilt, ernim, leź ge-hilze, 

-helze capu! 

Jilek ćes. (rogtl) lolinin Lolch mfeto a redlę lilet, z lat [olium, 
odkud i stnem. I o lii. 

Jilji Ges, Aogidins; te sfnłm. GMlge ve Blozenóm gilgen-tac diea A.e- 
. pocbazi z lat. Aegidiua odrazenim p pak koneovky 

a promenenirn zubneho d ve plyni 



— 186 — 

Jiple ćes. odev żensky, timica Corset; sfnem. gippe, juppel suppa- 
rum, pozdejsi tvar juppel. 

Jitrolim ćes. obs. vitriolum; pravdepodobno misto v itr o lim, z lat. 

Johas, juhas pol. opilio ovćak, 2) pastor, pastyf vubec v Tatrach; 
z mad', juhas z opilio ovcak, od juh ovce. 

Jola ćes. rod ptakiw emberiza hortulana (Krok I c. 121.); z nem. 
Go Ile struad. 

Jonst slov. strix bubo vyr; na każdy spusob cizi, prave i obyćejne 
slov. jmeno vj er. 

Jubiler pol. negotiator gemmarius, ćes. juvelir, lepe neż jubilif, 
rus. K)Bejrapi> jiwelir id. — nem. Juwelier, holland juwelier, fr. joaillier 
klenotnik od srlat. juellus gemmeus aureusve oraatus, stfr. juel; nem. 
Juwel, holland. juweel, śved. juvel drahocenny kamen nebo jina ozdoba 
drahocenna. 

Jujuba pol. rhamnus zizyphus, 2) zizyphum, jujub ćes. id., lepe ju- 
juba, srlat, jujuba pruni vel olivae genus, fr. jujube zizyphum, span. ju- 
juba, vlask. giiiggiola; nem. Jujupen pi. rotę Brustbeeren vlaske sipky. 

K)jia juła rus. homo alacer, agilis clovek bodiy, ciperny, obratny; 
srov. holland. jool fintil Geck, Stutzer, nem. dial. joli pulcher, venustus 
svarny, hezky, pekny; stfr. jo lis joyeux, content vesely, spokojeny. 

Julep, juleb ćes. chladici sladky napój, pol. julep, dim. julepek 
i ulepek; nem. Julepp id. srlat. julep sirupus de sola aqua et saccharo, 
vlask. giulebbe, span. julepe, fr. julep; rec. stred. £ovXdmov; z arab. 
dżolab id. to z pers. gul ruźe i ab voda. 

lOMap^ jumar rus. mulus, vlastne bajecne zvife, pochazejici z ho- 
veziho doby tka i osia nebo kone; puyodu ciziho, nrec. yopaoior asinus, alban. 
ghomar, mrum. gumar; arab. 'himar. 

lOH^epct rus. (lodu.) Scheibe; nem. Juffers kratkę z Euska po- 
chazejici steżne lodni; z holland. juffer malus steżen, juffers f. Schiffsholzer 
mit eisenbeschlagenen Lochem. 

K) p a jura rus ein Zug Hariuge hejno sleduv ; temneho, pravdepo- 
dobno ciziho puvodu. 

Jurg eta srb. cucurbitae genus druh tykvi; neslovan. 

Jurgielt pol. stipendium annuum rocni piat; z nem. Jahrgeld id. 

IOt^ jut rus. (lodn.) Quarterdeck auf Schiffen, nem. Jtitte ein 
Barren, den Anker zu heben pffstroj ke zdnhani kotvy. 

Kabacoun ćes. fiscella nahubek ; stejneho puvodu co kavecon. 

KaBaK-B kabak rus. caupona krcma; zajiste cizi, dle Grimmova 
slovnika pfeslo to slovo z dnem. do rus., v nekterych krajinach Nemecka na- 
chazeji se totiż slova kabache, kabacke ve yyznamu chatrneho, vetcheho 
domu, też spatne krcmy 7 kteraż se povażuji za stejnokofenna s nem. Kabane 
chyże, chałupa, jeżto jest ale = srlat vlask. capanna, fr. cabane, pak s nem. 



— 187 — 

Kabu se tenimi komora, ehyzka i se fris. kabuffe yetchy dum, holst. kabuff 
spatna jizba. Yec jest pochylnia, rus. slovo mohlo by też puvodu orient, byti. 

Kabała pol. ars. Iraudulentia, lallacia\ factio geheimuissvolles Kun- 
stem, die Kunst aus Żabien das Kiinftige yorherzusagen, geheimnissvolle Er- 
klarung des alten Testamentes, binterlistige Yerhandlung, ćes. kabała ta- 
jemny yyznam hebrejskych plsmen a slov, tajemne poćitaui, tajemny yyklad 
(staróho zakona), tajne spojeni ke zleniu licelu, uskoky, układy ; nem. Ca bale, 
Kabale, vlask. śpan. portg. e a bala, fr. cabale; z hebrejskeho kabalah 
tajemne uceni, rabinske podani. 

K a e a .i a k a b a 1 a rus. syngrapha, cbirographum listina, pisemne 
svedeetvi. fipis dluhoyy, soudni pisemnost o nejake majetnosti; srov. srlnt. 
cabale. ca ba 11 um capitalis summa kapitał, stfr. eabał id. srlał. c ab al la, 
misto gabella, tributum poplatek. 

KaBaaapt kabaljar (lodn.) rus. rudentis genns Tau zum Lichten 
des Ankers. ćes. kavlar: nem. Kabełaar ein starkes Tau zum Einwinden 
des Ankertaues, silne lano k zavinuti lana kotevniho. 

KanaH-L kaban rus. aper divoky kanec; nesloyan. 

Kanapra kabarga rus. moschus tatarisches Bisamthier, ćes. ka- 
bar moscbus uyedeuo v noyąjsi dobę Preslem; z tat. 

Kabele ces., star. i dial. kabela, kapsa neb mosna lyćena neb ko- 

żena cophinus. pera, slk. kobela. pol. kobiel, f., kobiałka cophinus, dluz. 

kobjel. f. kobjelka, kobjałka corbis, copbinus; z german, srnem. kobei 

zug. nnem. Kobei receptacułum, Kober cophinus, fiscella kos, ags. ca vi, 

ceofł corbis. — Sem naleźi i slov. k ob u lic a bursa pastoris (bylina). 

Kaberna ćes. 1) ayiarium majus velika posada, 2) septum obrada, 3) 
adminiculum zabradli około stojanu v rybnikach: srov. sflat. cayernse pi. 
latera navis boky lode ; yyznam ten mohl pfejiti ye yseobecny yyznam ohrady. 

Kabic ćes. clayus ligneus dfeytmy kolik, na nemź baryifi barevnou 
pfizi źdimaji: nem. Kayitscbo bei den Fiirbern, ein starker bólzerner Nagel 
auf der Tafel. worauf die Seide ausgedreht wird ; ze vlask. cayiccio, c a v i c - 
chio kolik dreyeny. 

Kablion, kablon, m. pol. gadus morhua klatnice, treska, nem. Kab- 
liau, Kabeljau. Kabel a u, holland. kabeljaauw, starsi tvar kabbe- 
1 j a u, Md. k a b e 1 j o, fr, cabillan d. 

KaBOJisa kabółka rus. (lodn.) Kabelgarn; holland. kabel lano 
.ni. srholld. cabel, ongi. eable id. śved. ddn. kabel, nnem. Kabel, 
f. n. — połam, ca plum; 662 fec. stred. xaxl(oi>, nrec. xd{łXov; 

nn. ca 1) 1 e. 

Kabrinec, kayfinec ćes. oblouk zdcny. ua fetorom Eed staveji ein 

i _ -t/t wini: kabfinec 2) relikś cihla Doppełziegel, 

tificatioBsziegel, 3) Btft na staveni raatigium, 1) kayfinec protectum, 5) 

police neb fimsa ko zdi pfibitś na talife, źbanky a p., srov. srlat. cabrio 



— 188 — 

cantherius krokev, pi. cabriones, pak cabiro id. pi. cabirones, fr. ehevron 
krokev, stfr. caveron. 

Kacafirek ces., też kasafirek, mlady fintivy clovek homo elegans, 
trossulus (2. kratky kabat mużsky) ; srov. vlask. cacafiori ein wohlriechen- 
der Stutzer. 

Kada ces. siran medity, skalice modra schwefelsaures Kupfer, Kupfer- 
vitriol (Presl Chym. 253.); pravdepodobno cizi; ve srlat. nachazi se sice 
ca da arvina tuk: oleum de cada == oleum oxycedri, ruzni se ale vyznamem. 

Kadarka slk. uvae genus hrozen biły, sivy, srb. prov. kadarum id. 
mad', kadarka druh hroznuy. 

Kadolb hluz. dymnik Kauchsack, Kaucbfang liber dem Leucbtkien; z 
nem. kadel dial. slez. fuligo saze ; k ad luf id., ktereź zase ve slovan. ka- 
diti suffire zakład miti mohou. 

Kadolt, kadout ces. malus artifex Pfuscher bridil, kazifemeslo, ka- 
doutiti briditi pfuschen; jest pravdepodobno ve spojitosti s dnem. kaddeln 
ungeschickt schneiden. 

Kadłub pol. 1) nacini z jednoho kusu dfeva yydlabane ein aus einem 
Stticke ausgehohltes holzernes Gefasz, 2) Baumrinde zu Erdbeeren nadoba z 
kury na jahody, 3) truncus Eumpf, slk. kadłub to, co pol. 1), ces. kadłub 
forma, do ktere liji tekutiny, aby zestydnouce jiste podoby nabyły Guszform 
2) ve mlyne lub die Einfassung, worin der obere Muhlstein lauft, 3) milit. 
kadłub Carcasse, am Ponton das holzerne Gitter, in Form eines Nachens, 
worauf das Kupferblech genagelt wird ; — turc. qalup, arab. ąalab forma 
Porm zum Erzgieszen, k a 1 i b model, vzor. 

Ka^LiKi* kadyk rus. larynx Adamovo jabłko, ohryzek; pravdepo- 
dobno cizi, nemohl jsem ale vypatrati, odkud vzato. 

Kadys, katys ces. ohs. panni genus druh tkanin; srov. nem. zastar. 
Cattis, Katties, Cartis jista vlnenś tkanina, z fr. ca tir fest wirken; 

Kanma kajma, dem. KaeMKa kajómka margo, ora, limbus kraj, 
hrana, obrub, KanMHTB, oKauMHTB obroubiti; jest osamele, neda se ze slovan. 
etymologicky vysvetliti; bud povazovano za cizi. 
srov. też nem. Kedis tenke orientalske płatno. 

Kafar pol yystupek skalni v mofi; z nem. Kapfer scopulus utes, 
skala v mofi. 

Kafar pol. fistuca Kamme beran, beranidlo, pich; z nem. Keffer (v 
hornictvi) Kranich, Heberad jefab, strój zdvihaci, srnem. keffer, kefer strój 
zdvihaci, zdś se byti jednostejne se fr. chevre id. 

Ka$Ti kaf rus. panni genus hruby kamelot; holland. kaffa vłneny 
aksamit wollartiger Sammet ; nem. Kaffa aksamit, angl. caffa tykyta (obs.), 
nyni bavlnena tkanina indickś; vlask. caffa Kattuntiicher aus Ostindien, 2) 
eine Art Fel bel. 

Kach, kech slk. angina eąuorum nemoc końska, jinak żlaza, hfibeci; 
mad', keh asthma zaduch; jest vsak możno, że se to slovo do obou feci z 



— 189 — 

nem. dostało: srnem. ki ehe, nnem* K cicho. Kon che asthma, keichen, keu- 
chen anhelarc, holld. kuch kasel. 

Kachebol ces., ka cli o hol slk. tegumen, vcluni, calyptra eim se źeny 
pfikryyaji, pfikryyka. rouśka, i&yoj ; neslofan., uehylo vsak ino/no, yyskoumati, 
odkiul by pochazelo. 

K.ahchr. k.ichia kajsija. kas i ja stsrb. prunus armeniaoa. chrv. srb. 
kajsia mc runka. slk. kajsa id. nfec. xatcnov id. *aXaia (strom), mad. kajszi- 
baraczk id. (kajsz Frohsommer, baraezk broskev). Ohledem na to, że se to 
jrneno yyskyta tez v nfcc. volno domuivati se, że ta slova jsou puvodu turc. 

Kak pol.,, ko kas lit. palus pran^f; z germ.: srnem. kac, doi -nem. 
kak, ni., kake f., holi and. kaak f. sved. kak, ddn. kag. 

Kaka bulh. soror natu major, mulier natu major starsi sestra; neni-li 
turc. srov. fec. xoxvcu m. pi. majorcs pfedkoye, 2) f. avise; na malajskekaka 
frater natu major, amicus, bratr starsi, pfitel, ac souhlasi co do zvuku, nelze 
pomysliti. 

Kalafior pol. brassica botrytis, v. kar fioł. 

Kalaman, kalamanek ćes. textile yirgatum pruhoyata, ylnena* roucha, 
rus. k a .i a H e h o k kał a m j e n o k, pol. kałamayka (Mrong.), neni-li omy- 
łem yytiśteno misto kałamauka: fr. calamanąue, cal m and e, span. ca- 
la maco: nem. Kai mank, Kalemank, Kalam ank, Kalmink, holland. kal- 
le m i n k. kalmink, angl. c a 1 a m a n c o ; srlat. c a 1 a m a u c u m, całamacus, 
calamancus, calamantus capitis integumentum, ex camelorum piłis con- 
fectum. 

Kalamin ces. cadmia ; fr. cala minę, span. portg. calamina, srlat. 
ealamrna, vlask. giallamina. też cal a mi nar i a sc. pietra, angl. ca la- 
minę, z lat. cadmia, rec. xafipeia, y.aduia stejneho yyznamu — promenenim soli- 
li lasky d ye płynne l, ces. kalin ej, gal mej cadmia z nem. Galmei id. 

Kalamir slov. chrv. plnmbum exploratorium olovnice; je\i cizi tyarnost. 

Kalandra slop. pol. ćes. alauda cristata; z romdn. : vlask. calandra, 
cal and r e, śpan. calandria, portg. calhandra Haubenlerche ; srnem. 
gal a n der: rec. xaXa*dca, ttakardcoc m. alaudse species druh skfivanuv. 

Kalapa ćes. ob 8. citatus cursus cqui końsky beli, cyal; z fr. galop 
nebo vlask. galoppo id. srlat. cało parę citato cursu eąuitare. 

Kalapodia slk. calceus ligneus dfeveny stfeyic, ze srlat. cało po- 
dium calceus ligneus, aut saltem calceus, cujus pars inferior lignea est, su- 
>r ?ero coriacea, r^. KaXoutódio9 } xaXonódiov, nfec. KaXanódiov forma lignea, 
qu2 utuntur in calceis faciendis kopyto 5evcovskś; rum. kalapod id. 

Kalarapa, kał repa pol. brassica gongylodes zelemi repa, brukey. 
jinak pol. brukiew, tik. kale rab; nem. K oh Ir a hi, dud. kali rab i; srlat. 
caulirapus. 

Kalaś chru. srb. homo nihili oicema, 2) 1'raudator podvodnik, sibal; 
. mad. kalóz latro loupeżnik, rozbójnik. 



— 190 — 

Kalavat srb. densatio navis zaćpani skulin lode, kalavatiti refi- 
cere, densare navem zacpati skuliny lode, nem, kalfatern, fec. stfed. xala- 
yarsw id., nfec. xaXaędrrjg naviuni stipator zacpavatel skulin lode, srlat. cala- 
fatus, vlask. calafato id., srlat. vlask. calafatare resarcire navem, span. 
calafatear, portg. calafatar, fr. calfater, calfeutrer id., calfat 1) 
koudel, 2) naviuni stipator zacpavatel lode ; fec. i roman. slova byvaji odvozo- 
vana z arab. ąalafa zacpati skuliny lode ein Schiff verkitten; turc. ąalfat 
dehtem napustena zaćpa. 

Kalavar srb. (ve Śremu) machina pellionum die Gerbebank; pochybno, 
zdali jest v nejake spojitosti se srlat. gali a instrumentum cerdonum, quo 
coria purgantur nastrój koźeluhuv ke cisteni kozi, odtud gallarius cerdo 
kożeluh. 

Kalavre f. pi. srb. kratkę spodky eine Art kurzer Hosen ; bez po- 
chyby cizi ; srov. srlat. cerabula, misto serabula, braccse, femoralia noha- 
vice; h r mohly se tu vzajemne zameniti. 

Kalbrin slov. aculeus osten; bez pochyby cizi, nebylo vśak możno, 
vypatrati, odkud by vzato było. 

Kalcine f. pi. srb. tibialium genus druh soukenych puncoch; vlask. 
calzino puncocha od kolena az po nohu; też nrec. xcdzCovnov puncocha, ze 
vlask. Ye Vukove slovniku chybne poznaceno co turc. 

KajieHKopt kalenkór rus. Calico tkanina bavlnena; ze fr. ca- 
lencar Zitz sitec, śpan. calenca id.; vlask. calanca tistene płatno z vy- 
chodni Indie. 

Kalhota (kalihota) des., obycejne pi. kalhoty braccse, zastar. ka- 
li o t y, galioty ; v nar eci slez. g a 1 a t y, pol. g a 1 i o t y dle Jung. sio vn. (neużi- 
vane) ; z fr. culotte stejneho vyznamu. 

Ii\i\nrii kaligy f. pi. stslov. soleae, calcei; z lat. caligae botky, 
odtud i fec. nallnioi pi. stfevice, botky. 

Kaliś ces. obs., pi. kaliśi, chasa sladovnicka, kaliśi chodivali v Praze 
pfed Velikonoci zpivajice a żebrajice, 2) tulak erro 7 per terram vagans, (ka- 
lisovati vagari); zda se byti holland. kalis clovek chudy, hladomfivy. 

Kaljun srb. navis genus druh lodi, vlask. galione, galeonę, span. 
galeon druh vojenskych lodi; angl. gali eon, nem. Galii one, 

KajiKyHt kałkiin rus. gallus indicus krocan, morak, pol. kałkun, 
lit. kalkunas; śved. k a 1 k o n ; ddn . k a 1 k u n 7 holland. k a 1 k o e n, vychodne 
fris. kalktin, nem. Kalekut, Kalkut, dial. kalkaun; dle mineni ne- 
kterych od jmena indickeho mesta Kalkuty, proto że lo<3, ktera je pfivezla, 
jela na Kalkutu. 

Kalkus Łes. Kalklauge, Laugenasche ; nem. Kalchus id. sved. prov. 
kałkos vapno, ktere kożeluh potfebuje, z nem. Kalk, koncovka temna; 
można, że to slovo jest zkażeno z Kalkasche. 

Kalmus pol. ces. acorus calamus, lit. kalmas, kalmusas; nem. 
Kai mus, holland. kalmus; z lat. calamus, a po l yysuto. 



— 191 — 

Kalośe pi. slov. v. galosz. 

Kalpozan srb, homo fallai podYodnfk, pravdepodobno z nfec. xalnov- 
Cmryg adulteratoi numorum padSlatel peuez. 

Kany^epi, kalii fer, k a h y <i» e p * kami for row. tanacetum bal- 

samita. balsamischei Kainfarn. Frauenmiinze recka mata, yratić sirokolisty, 

shv. kaloper id. srb. kaloper, jak se podoba, stejneho yyznamu, ve Vuko\e 

słowniku udan yyznam baL&mita yulgaris. Jmćna uvedena zdaji se byti puvodu 

stfec sloviiikii, ani v nfec. jsem toho jmena nenaśel. 

Kaluzina s!ov. atramentom inkoust; jest, jak se podoba, odvozeno od 
tlask. gallozza dubenka, lał. galla. 

Kamara srb. aeeiYUS, cumulus hromada; bez pochyby cizi, srov. sflat. 
co mola, comolus hromada, z lat. cumulus. 

Kamaśe ces. f. pi. pedulis lanei species, quae etiam superiorem pedis 
partem tegit, rus. Kimaniu kam as i pi, pol. kamasze pi., nem. Gama- 
sche, Kamasche, te fr, ganiache: tez sflat. gam acha id. 

lv a m d a. a a kam bala rus. pleuronectes Scholle ryba morskd bficho- 
plytevna, puvodu ciziho; kanibala uvedeno v novejsi dobę tez do ces. — 
srov. śpan. caballa scombri species druh makrel. 

Kamba slov. cerevisiae species druh piva Steinbier (Janeź.); ze sflat. 
ca mb a cerevisiae species, 2) locus, ubi cerevisia coąuitur, pivovar, stfr. 
cambe pivovar, odtud sflat. camberius cambae seu cerevisiae confector 
sladek, stfr. cambier id., fr. cambage dan z piva, vafeni piva, pivovar. 

KaMcia kambija rus. Wechselkurs; ze vlask. ca mb i o smenka, też 
śpan. portg. cainbio: srlat. cambium permutatio. 

KaMBy3-b kambiiz rus, culina navalis kuchyne lodnf; z holland. 
kombuis, kabuis id. — śved. kabysa, kabyssa pf eh rada n. zapażeni na pa- 
lube menśich lodi, angl. caboose, nem. Kabuse f. chyżka, tesny temny 
p->koj ik, pfehrada, zapażeni, zvlaśte na menśich lodich. 

K a Me Ab kamjed f. rus. gummi, z fec. y.ofiiddior, dem. stat. jmena 
id. 

Kamelor pol. ces. pili camelini, z nem. Kamelhaar id. 

Kamizola ćes. } dem. kamizolka, subucula, interula, rus K&moJTb kani- 
ch//'. i:;iM.5n.iei^-B, KaM30^mrb, pol. kamizela, obyćejne dem. kamizelka; 
nem. Kami 8 ol id. z roman. : fr. camisole, śpan ca mis o la, vlask. 
camiciola stejneho yyznamu, od sflat. ca mis a, camisia interula, inte- 
rior tunit-a. śpan. portg. ca mis a, stfr. ca mi 

ECamsoTi kamłót raf., kami ot pol. pannus e pilis camelinis vel 

hircinis eonfectua tkanina pUTodnź ze chlupuy yelbloudich, óes. kamo lot, 

fr. ebamelot, nem, zastar. Schamlat), nem, K a mol ot, 

Kam fr. ca mol ot. śpan. camelote, vlask, eambellotto, 

ciambelh»ttu, sflat. camelotum, angl. ca me lot, camlet, holland. kamelot, 
sved. k a m 1 o 1 1. 



— 192 — 

Kamna ces. pi. n. fornax srovna>aji nektefi se skr. a ś mant a focus, 
fornax ohniste, pec, odvozeneho od aśman (them.) srodneho s lit. a km u, 
gen. akmens, stshv. kamen b, kamy, jehoź prvni slabika povstala pfesmyk- 
nutim z ak\ ale sotva pravem, pravdepodobnejśi jest, ze kamna rovne tak, 
jako komin, pochazeji ze f ec.-lat., fec. xd(iivog pec Ofen zum Backen, Schmel- 
zen, Brennen, lat. ca minus id. odkud i rus. KainejieKt kameljók Kamin. 

Kamp ces. cep vyfez u bfevna (tramu), ktery se do dlabu vklada der 
Kamm bei den Zimmerleuten, 2) v hornictvi saxum skala pevna ; visuta jako 
klin neb ropouch; ze srnem. kamp pecten, corona hfeben a t. d., 2) ein den 
Gang yerdruckendes festes G-estein. 

Kampust pol. Milchkomst, gelabte Milch, nem. Kompst Dickmilch, 
Labmilch, z lat. compositum. 

Kamuka slov. pannus sericus tenuior tykyta Taffet; mad', kamuka 
kamelot; srlat. camoca, camucum panni serici vel pretiosioris species, 
vlask. ca mii cc a, olim, panni genus, stfr. camoca s, camochat, nrec. xa- 
povxac damasek; srov. turc. pers. kam eh a. 

KaMBim-L kamyś rus. arundo rakosi (cistę rus. trost, trostnik), 
srb. kamiś tubulus fistulae trestka ; uvedeno Preslem i do ces. — z turc.-tat. 

Kamzik ces. rupicapra, Muz. kamsyk, pol. giemza, jinak dzika 
koza, rus. dikaja (divoka) koza; srnem. gam 3 ibex, nnem. Gremse; tez v 
rom&n. fecech: vlask. camozza f., camoscio m. samec, span. g a mu za, 
camuza, fr. chamois, srlat. camoccia id. Nejisteho puvodu. Mohlo by 
se zddti, ze ta slova odvozena jsou od span. gama f. (dama) danelice, gamo 
m. danel, tomu jest ale na odpór ta okolnost, ze ve vetsine roman. feci 
stoji na poc&tku toho slova c = k, kdezto by tam melo byti ^, kdyby od 
gama odvozeny były; vyznam by tu mene vadil, neb i lat. dama znaci 
danela nebo kamzika. Uyazeno bud take rec. xsfiag „ein Hirsch oder Eeh, 
\yahrsch. aber Gemse" Kost. 

Kanak pol. ein kostbares Weiberhalsband, ze srlat. ca na ca ornamen- 
tum muliebre ozdoba źenskych „canacam auream, torąuem aureum" DC. 

Kanap srb. funiculus cannabinus provazec konopny; ze vlask. cana- 
pe, ca na po id. nebo srlat. canapus funis, rudens. 

Kanapę srb. lectus Kanapee, rus. KaHane, pol. kanapa, ces. ka- 
napę; fr. canape, span. canape, vlask. canape odpocivadlo, angl. ca- 
napy baldachyn; ylastne loże s oponami ci zavesami proti komarum, rec. 
yMvco7tsTov, lat. conopeum, srlat canapeum, canopeum, conopeum um- 
braculum. 

KaHaTTb kanat rus. rudens lano, provaz, pi. KaHaT&i lanovi; sou- 
visi, jak se podobś, se srlat. canna konope; 

Kanat srb. intertignium pf ehrada ve stodole, pf istodulek ; bez pochyby 
cizi; srov. nrec. xavatiov TMrflugel, Fensterflugel. 

KaHaBa, kanava rus. canalis pruplay, stoka, obycejne KaHajr, z 
lat. canalis pruplay. 



— 193 — 

Kanava srb. cannabis decorticata odrhnute konope, ze sflat. canava 
konope, płatno konopne, nebo z nfec. Korra/fror, xarrapic t. j. kannayion, kan- 
nabis konope. 

Kanavas ces., meno spravne k a na fas, iexti genns, tela cannabina, 
sOc. kanabac, pol. kanawas, kanafas, rus. i;a nu <i>a c u i icaiina, fcoto z 
fr., chrv. srb. kanar ae massa lintea : ze sflat c a n u ab a tium, chanaba- 
ciuni. canevasinm, tela cannabina konopne płatno, vlask. canavaccio, fr. 
eanevas. porig. o a na bas, span. cańamazo id. nrec. KarafidrCor płatno. 

Kanave n. gen. -eta srb. sporta ampullaria ponzdro neb schranka na 
lahve: ze olask. eanava. ca no V a vinny sklep; tez sflat. canava cella pe- 
naria vel yinaria. Vnk povaźnje to slovo mylne za turecko. 

Kancelo chrv. srb. = pasmo fasciculus filoruin tortorum; srov. sflat. 
canceuli pi., misto canoe lii, species retium ad capiendas feras druh siti. 

Kim.ia.iu k a n dały pi. m. compedes pouta ; na każdy spusob cizi, 
pochybno ale. zdali jest ve spojitosti se sflat. candela, proveng. candelle 
fonia nautici species druh lana lodniho. 

Kaujea k and jej a rus. vasis genus nadoba kovova nebo hlinena; 
srov. sflat. candes pi. vasa fictilia nadoby hlinene. 

KaiuwKi. kandyk rus. (rostl.) erythronium Hundszahn, ćes. kan- 
dik id. prijato v novejsi dobę z rus. — srov. fec. <jh&v6v%, gen. vxog, tóź 
i$, gen. t/.oi Kerbel fcfebule. 

Iiaiiii#o.ib kanifólt, f. rus. resina colophonia źivice z terpentiny 
vvvaiovana. pol. ćes. kol o fonia; ze rec. xoXocpwvia od mesta Koloyw v Jonii. 

Kanka pol. trubice, stfikavka das Spritzrohrchen bei der Klystier- 
spritze; z lat. canna, sflat. ca mi a canalis, tubus, nebo ze vlas7c. canna, 
fr. c a u n e ; srov. fr. di?n. c a n u 1 e trubice strikaci. 

Kantara srb. prov. ollae genus druh medenych nadob; ze vlask. can- 
taro Kammerbecken nebo ze sflat. canthara, vedle cantharus, -urn, vas 
yinarium nadoba na vino; lat. cantharus jista nadoba, konev, żban, fec 
- id. 

Kantner, kantnyr ces. 1) tignum, super quod dolia collocantur 

dlouha dfeva ve sklepe, na nichź sudy lezi Kellerbaum, Lagerbaum, 2; Dach- 

banm podkrokevnice, pol. kot nar to, co ćes. 1); ze sflat. cantarium == 

1); fr. chantier, gautier; lat. cantherius 1) Pfahle mit Quer- 

Btangen zum Binden des Weins, 2) Dachsparren krokey. 

Kantor chrv. srb. (v Dalm.) piscis ąuidam marinua jakaś i ryba mor- 
ska: lat. cantharus, fec. xdv&acog nijaki ryba morska. 

KaHTopa, KoHTopa kantora rus. ii£tovna, pisania, pol. kantor, 
obs. kon fr. comptoir id. odtud i holld. kantoor, nem. Kontor id. 

Kantry f. pL slk. racne* dni; mad. kantor id. nem. Q u atom ber, z 
lat. ąuatuor tem pora. 

13 



— 194 — 

KaHyH-L kaniin rus. dies praecedens festum den, vecer pred vel- 
kym svatkem ; ze rec. xavcóv niezi jinymi : pravidlo, pf edpis, zakon, nfec. xav(óv 
stejneho yyznamu, tez pokani. 

KaHypa kaniira rus. caverna, specus, tugurium, stabuluni cana- 
rium, jeskyne, chyże, psi budka; pravdepodobno cizi ; pocbybno ale, zdali ma 
co spolecneho s lat. canis pes. 

Kapalin ćes. zastar., też kapalec galea Pickelhaube ; ze srlat. cape- 
lina, cappellina 1) pileus klobouk, 2) galeae species druh prilbic, nebo ze 
stfr. c a p e 1 i n e id., nyni znaci fr. c a p e 1 i n e druh kloboukuy. 

Kanapt kap&r,' Kanopt kapor rus. rica Kappe der Frauen; 
holland. kaper druh cepciw, od srlat. capa, cappa. 

Kapara chrv. srh. arrha zavdavek, kaparisati arrha firmare zavda- 
vek dati, ze vlask. caparra zavdavek. 

Kapela, kapelka ces. (chem.) catinum fusorium, v KynejiL. 

Kapę, kap i ces. cucullus, dem. kapice, 2) kapę vestis monacho- 
rum odev mnichuv, pallium, amiculum; ze srlat. capa, cappa tunicae la- 
xioris et talaris species, odev na spusob plaśte. 

Kapelusz pol. pileus klobouk; ze srlat. capellus id. nebo ze vlask. 
cappelluccio stejneho yyznamu. 

Kapla ćes. sacellum, pol. kapela, slov. kapę lica id. hluz. kapała, 
kapalnja Sakristei; lit. kaplycza, koplycza kapla; nem. Capelle, srnem. 
kapeli e, stnem. chapella sacellum; ze srlat. capella aedes sacra, quae non 
erat baptismalis, odtud ces. slov. kapłan capellanus, diaconus, pol. kapelan, 
hluz. kapłan id., lit. kaplonas, pol. kapłan sacerdos knez; srlat. capel- 
lanus ; caplanus, fr. capelan; srnem. kapelan, nnem. Capellan, Caplan. 

KanjiaKt kapłak rus. Umschlag um eine Waare obalka zbożi, Ge- 
schenk fur einen Schiffscapitan dar kapitanu lode; z holland. kap-laken 
das Geschenk, welches der Schiffer vom Kaufmanne bekommt, dar, ktery"ź 
dostane lodnik od kupce nad umluveny piat; vlastne sukno, latka na cepici. 

Kapłan chrv. leopardus levhart, nrec. xa7tlaviov tigris ; oboje asi z turc. 

Kapler ćes. humerale ; stfr. capulaire, misto scapulaire ; srlat. s c a- 
p u 1 a r e. 

KanoTi> kapot rus. toga muliebris sukne, srb. pol. kapota toga, 
amiculum svrchni odev, ces. kaput, kapot id. nem. Kaput, Kapot, Ka- 
putrock id. ; vlastne piast s kapuci; fr. capote id., cap ot svrchni kabat, 
vlask. cappotto, span. c a p ó t a piast s kapuci. 

Kanpaji-L kaprał rus. decurio Korporał, srb. kap lar, pol. ka- 
pral, ces. kapral, jinak desatnik; lit. kaprólius id. ż roman. — fr. ca- 
poral, vlask. caporale, span. cap orał, stspan. c ab o rai, srlat. capo- 
ralis, caboralis vudce; od vlask. capo hlava. 

Kaptur pol. cucullus, cappa kukła, kapę, 2) velamen pokryti, obalka 
kukle podobna, jmenovite okrouhla pokryyka rozlicnych nadob, ćes. kaptour 
cucullus, srov. srlat. cap itr a id. 



— 195 — 

Kapula chrv. srb. caepa cibule, jinak: luk ewenac; z lat. eaepulla, 
odkuci i ćes. cibule, po!, cebula: yyskyta si> i rea xdma pi. u. cibule, Hesych. 

Kapun slov. oapo, Jtift, kapon-^t, c&rt>. sr&. % kopun, rt*a, Kau.iyin, 
kapłan, poż. kapłon, fes. kap o u u. hluz. khapon id. — lit kopi u nas, 
iem. k a p lo na s ; tez rum. k a p o u, ro<wf. k a p p a u ; n$m. K a p a u n, srnem. 
kappe, kapun, stnem. eh a po. chappho, Holland, kap o en, kapuin, Svid. 
kapun; angl. capon; z lat. cap o; gen. -onis, odtud i v/asA\ cap p one, 
fr. chapon, śpaii. cap on; naeliazi se i V rec. u pozdejśich spisovateluv 

y.urnor. nrec. y.tcrrńnni, y.anoinor. 

Karabe, kara bije f. pi. chrv. srb. listulae genus pistala pastyrskił, 
- — na gajdah fistula utriculi; bez pochyby cizi; srov. span. camarilla 
ala pasKrska. m a b se nekdy zameńuji; ze span. ale sotva z prima do 
srb. se dostało, można, ze v nekterem nafeći vlask. jest podobne slovo. 

Karabela pol. ensis falcatus tatarska nebo kozacki savle; jak uz po- 
jmenovani dosv3deuje, puYOdu orientalskeho. 

1\ a pa n; bim, karać yn rus. loricae genus ein schuppiger Panzer, 
pol. karać ena id. — ze sflat. córa z i na, też coratia, coratium, lorica, tho- 
rax ferreus brneni, krunyf, kyrys; vlask. corazza, nrec, noparCa, xovQÓ,T^a id. 

Karaczan pol. blatta Kiichenschabe śvab kuchyńsky, karaluch id. 
z nektere asiatske feći : v turc. znaći kara ćerny. 

Karafijat, karafilat ces. dianthus; ze rec. lat, xacv6ęvU.ov 9 caryo- 
p h y 1 1 u m Gewurznelke hf ebićek ; odtud i slov. k a r anf i 1 Nelke. 

Karafina ces. pol. lagenulae species sklenci lahvice s uzkou śiji, slk. 
karafin. rus. Kapa<j>iiHT» karafin; nem. Caraffe, Caraffińe — z romk. : /r. 
carafe Iahvicka, carafon chladici nadoba, vlask. caraffa Flasche mit weitem 
Bauch und engem Hals, car af fina, caraffino mała lałnicka toho spusobu, 
span. garaffa: slova roman. zdaji se z arab. pocMzeti: arab. gara f a 
haurire Serpati, giraf mensura ąuaedam aridorum mira na suche veci. 

Ks pa i: a tu na karakatica rus. loligo Meerspinne, Hlackfisch, Tin- 
tenfisch. odtud ces. karakatice; rum. k^rtkaticfc id., zdaji se byti pu- 
yodu orientalskeho. 

K fl ]) a K y .i u kar a k u 1 j a rus. Zwergbaum zakrsek, stromek nialeho 
Yzrostu : z nekterć asiatske* feći. 

Karamot pol. penaeus rod morskich rakuv; stfr. caromot = cre- 

I morskich rakuy, nem. Karna t, jinak Seegarnelle, cancer crangon. 

Uapaujaiin, k a randa.-, ni. rus, stylus cerussatua oluyko, tuźka 
bift; pftvodn oriental. 

Karawan rus. currua fun&bris pohfebni vii z ; zda Be b^ti aloźeno ze 
stnem. chara, srnem. kar luctus fcalosf a wagon vuz. 

Karban ces. urna nadoba, z niź losy \\\ hfrajf, nadoba na losy Loos- 
. Gluckstopf, do karbami choditi, t. j. hrati o penize, do karbanu sazeti 
t. j. hrati. karbanik kdo karban drźf, 2) silny brać, karbaniti 1) karban 
- - i 1 1 1 *' hrati, atejnóho puyodu co karbona, v. ib. 

13* 



— 196 — 

Karbarya pol. obs. officina salaria solovarna, nyni se użiva: żupa 
solna; srlat. carbarius „żuppae dicator i. e. qui salis tributum exigit" 
(dicator == exactor, źuppa salis fodina) ten, ktery poplatek ze soli vybira, 
„carbarium pecunia inde proveniens, salis tributum" DC. poplatek ze soli. 

Kapnąć^ kar bas rus. navis minor lodka, też KepnarL; puvodu 
ciziho, pochybno ale, zdali jest v nejake spojitosti se rec. wc^aca pi. linnene 
Segel płachty lodni. 

Karbona pol. ces. pyxis peculii, cista recipiendae collectae ecclesia- 
sticae; srlat. corbona, carbona truncus in quo congregantur oblationes, 
corbanum arca, ubi pecunia asservatur skfine, v niż se penize schovavaji, 
też corbana pokład; sem należi i rus. KopBaH-L karvan aerarium ecclesia- 
sticum pokład nice kostelni, nfec. Hovoflavac spolecna pokladnice. 

KapBBimL karbys rus. prov. mus cricetus kfecek; puvodu orien- 
talskeho, obycejne jmeno: komhk^ cbamjak. 

Karczoch, k ar cioć b pol., kharczuch Muz. cynara Artischocke; 
ze vlask. carciófo; span. al- car cofa, al-cachofa, arab. el-charsef id. 

Kardamoma pol. amomum cardomomum jiste kofeni 7 druh zazvoru ; 
rec. xaQda[i(A)vov, lat. cardamomum id. też vlask. car dam om o, -me, fr. 
cardamome, nem. Kardamome, srnem. kardamuome. 

Kap/^aMOHi. kardamón rus. nasturtii species druh żefichy; ze 
rec. xaQdapov eine Art Kresse; lat. car dani u m, fr. car da minę Wiesen- 
kresse. — 

KarfioS ces. slov., kalafior pol. brassica cauliflora kvetna hlavatice, 
nem. dial. karfiol (rak. styr. svab. slez.), kalfior, karifiol, kardifiol; 
ze vlask. caulifior, cavolo fiore, cavol fiore; śpan. coliflor, fr. chou- 
fleur ; angl. cauliflower, colliflower. 

KipiiR karija stslov. scurra sasek, vlastne, jak se zda, scurrilitas 
frasky; sIoyo temne; srov. srlat. caria tumultus, ludus turpis, i. q. fr. 
charivari. 

Karika srb. annulus kruh, kroużek, ohniyo, slk. karyka rota, orbis 
kolo, obruc; z mad', karika id. 

Karkas pol. 1) sceletus, ossium compages kostra, 2) globulus incen- 
diarius zapalna koule;/r. carcasse, f. id. — vlask. car c as s a druh bomby, 
srlat. carcasium cadaver mrtvola. 

Karkule ces. rica, capitium, ćapka, śatek na hlavu, 2) ćepec detsky; 
ze srlat. cara cali a (vestis talaris), u nekterych spisovateluv misto capa, 
nebo ze rec. xccQaxalXov Kappe. 

Karlica srb. alveus necky, nem. Karle, Karlein yasculum nadobka, 
demin. stat. jmena Kar nadoba, bavor. rak. karle, karl; srnem. kerlin, 
stnem. eh ar iii ve slożen. sulzi-charili catinulum, kareł acetabulum ; śved. 
karl vas nadoba. 

KapjiyK-L karłuk rus. } karuk pol. óes. ichthyocolla Hausenblase, 
angl. car lock id. 



— 197 — 

KapMa3iiHi> karmazin ru$. coccum, color coccineus barva sar- 
Latoya, $Iov. karmezin sarlat, barva sarlatoya, pol. kar ni a z yn Karmesin 
sarlat, k a r ni a z y n e k coccua (chermes) die rotę Schildlaus, ćea. k a r m a z i n 
ceryec, bana ceryena, sarlatoya, 2) v(no ceryenś; karmazinory coccineus 
baryy sarlatovś; nem. karmesin adj. coccineus baryy sarlatoyś, 2) subst. 
Karmesin coccum bar?a sarlatoya, tkanina baryy sarlatove; vlask. carrne- 
sino coccineus baryy Barlatoyć, tez e li er ni a sin o, chormisino i cremi- 
sino, ipan. carmesi id. fr. cramoisi 1) snbst. coccum sarlat, barva sar- 
latoya, 2) adj. coccineus, wiat. carmesi nu s color ostrinus, purpureus; z 
arab. q e r ni e z sarlat, adj. q e r m a z i śarlatoy y . 

Karmen slov. charta Pergamena, membrana, pergamen; ze srlat. có- 
ra men corium kuźe. 

Karmine 1'. pi. chrv. epulum funebre, pohfebni hostina; srov. srlat. 

rmina diabolica. quae super mortuos nocturnis horis vulgus cantare 

:- DC. pisnę dabelskć. ktere* sprosty lid noćniho ćasu nad hroby zenife- 

lyeh zpivaval : srov. tez sfnem. karmen lamentari, conąueri truchleti, bedo- 

vati. dnem. k a r m e n id. holld k e r m e n, holld. sred. caerme n. 

Karnac, dem. kar na cek ces. lneny odev na piece amictorium lineum 
narum (M. V.J Bupparum, sindon; vlask. gu ar na cci a, guarnacca, garnachia, 
acia. dlouliy svrchni odev, słfr. gam a che, srlat garn a cha, garna- 
chia. gar naci a toga, vestis talaris; odtud srnem. gar nas cli, garnaesche 
dlouliy BYTchni odew 

Karnat, karnatyn pol. rudentis genus steźńove lano; neslovan., 
m. Karnat doppelhakiges Seil, den Wallfischspeck auszuladen; nem. 
jineno zda Be ostatne tez cizim byti. 

Karner, karnyf ces. zastar. mantica, sacculus viatorum, quo panem 
commeatum portant, mosna, kabele. kapsa; vlask. car ni er e braśna my- 
i. zastar. rami er pera, dial. jeśte zije: bavor. karnier koźemi 
kabele, kteni Be da zamknouti. 

Ka ]» u ii ii> kam (z ru9. sima, coronis Pfmsa, ces. karnis, kar nys, 
1) id. 2) vrrlmi kfiyolaka Sasf tun^y, 3) norma projecturae sajma das G-esiras- 
bret dea Maurera, 4) sinuatae aciei dolabra Gesimshobel, Karnieshobel ; stej- 
nćho pu?odu co komiź v. ib. 

Karolek pol. (rostl.) cariun carvi kmin obecny, polni' kmin; jest 
praydepodobno odyozeno od fec. kóqov nebo lat. carum kmin. 

Kartac, m. 6es. pecten setaceus, Bcopula setacea Bursie, slov. ker- 

m. Kardetscbe pecten, carmen hfeben na vlnu. starsi fcyary 

Kai Cartetsche, Kartatscbe; tóż ?5tfii kartać ku cesani kofiu; 

i roman. — fr. cardasse carmen nastrój k cesanf; dIobJc. Bcardo scar- 

i<L b predsut/m s. od fec. mędog, lat. carduus oset, bodlak, vlask. 
card 2) dipsacus fullonum kardus, karda, jinak StĆtka, kotadka. 

Kartacz pol. Kartatsche capsula grandinis ferreae, 6es. kartad kra- 
bioe z bilćho plechu, kamenfm a Bekanym 2elezem uaplnena, kteni Be misto 



— 198 — 

koule do del nabiji, rus. KapTe^a kartjeca id. z roman., vlask. cartaccia 
hruby, silny papir, cartoccio kornoutka papirova, patrona, tez pro dela. 

Kartan, kar tan a pol. tormentum niajoris modi druh vetśich del, 
ces. kartan a, kartan, tez kartouna, kartoun ; nem. Kartaune, Car- 
taune, starsi tvary Kartan, Kartona, Karton, Kartonne, Kartawe, Cartuna, 
holld. karto u we, kortouwe, śved. kortów ; ze sftat. ąuartana Viertelbuchse, 
vlask. obs. ąuartana id. proto że z nich stfileli koule 251iberne; rus. Kap- 
rayHa kartaiina bezprostfedne z nem. 

KapTHHa kartina rus. imago, pictura obraz, też rytina; odvozeno 
od fr. carte nebo vlask. c a r t a. . 

KapTOMa kar tam a pactum redemtionis, redemtio, co nductio najem, 
pacht, ćiste rus. ótkup; KapTOMn^HKt najemcę, pachty f redemtor, conductor; 
cizi, neznamo vsak, odkud vzato. 

Kartun pol pannus gossypinus Kattun, srb. kartun (v Uhr.), ćes. 
kartoun, luz. khortun; też mad', karton; z nem, dial. kartun (ve stfed. 
Nem.) misto Kattun, i śved. kartun vedle kattun; holld. katoen, śpan. 
cotón id. Prvotne znacilo bavlnu: fr. co ton bavlna, angl. cotton, vlask. 
cotone, śpan. al-godon id., ktereż pochazeji z arab. ąoton, al-qoton bavlna. 

Kartusz pol. nabój, patrona, z fr. cartouche id., odtud i slov. 
kortus tobołka na patrony. 

KapTys-L kartuz rus. Paket balik, 2) pocestny klobouk, 3) kartuz 
s pórochom patrona, nabój, schranka strelneho prachu; śved. kardus kor- 
noutka, obalka na tabak, patrona na stfelny prach, ddn. karduus; holld. 
kar do es patrona, nabój delovy, nem. Kardus e patrona delova, 2) meśec 
na stfelny prach k naboji delovemu; vsechno to z fr. cartouche patrona, 
nabój; obalka. 

Karuca chrv. sr5., ćasteji karuce pi., pilmentum koćar, ze vlask. car- 
rozza, srlat. carrocium rheda; odtud i mad', kar ucz a vozik ; srnem. 
karrotsche, karrutsch, karrosche, karrasche currus vuz. 

Kapoka karu eh a stslov. ludi genus jakasi hra „igra jaże narićetL 
se karucha" Alex.-Mih. 187. Miklosich Lex. II. srovnava nrec. xacovxa, 
xaQovia, pak lat. carruca, stnem. carruh, srnem. karrich; slova ta po- 
chazeji z lat. i znaci pocestny vuz, kocar, DC. vyklMd srlat. carruca, car- 
rucha slovy : rheda, honoratorum vehiculum opertum; karucha, jako druh 
hry, mohlo by ve spojitosti byti s ags. sceriege (sceareege) mima. 

Karva srb. gradus nastupek u żebfe, obycejne karve pi. — srov. mad'. 
karfa zabradli das Gelander, die Lehne. 

Kasarna ćes., Ka3apMa kazarma rus., kasarma srb. prov., z 
roman. : fr. caserne, śpan. portg. caserna, vlask. caserma od casa 
chałupa, dum, srlat. casare, casarina, casarium casa, tugurium; odtud 
i nem. Kaserne, dial. kas ar m id.; też mad', kaszarnya, ze slk. 

Kasoronja srb. prov. herba ąuaedam palustris vodni rostlina, jejiż 
plod ma podobu kastanu; zni, jako by było vlaske. 



— 199 — 

Kastre bulh. puto arborem kleslim stroni: ze vlask. eastrare kle- 
stiti. yyklestiti. 

Kastrola srb. sartago manubriata, ro*. sacTpioJUi kastrńlja, pol. 
ces. ka stroi druh panve kucbynskć; nem. Kasserol n., tez Kasserolle f. 
tkał. kastrol, kastrolle, s/r. caśserole, prov. castrole (v seyerni Fran- 
eii). vlask. casserola id Span. ca co roi a id. od srlat. cassa sartaginis 
spoci es. 

Kasna fes. arca skrino. schranka, kasna na vodu Kohrkasten cisterna; 
m. Kasten, srnem. kasto, stnem. eh as to. srlat. casto arca, nebo ze 
srlat. cassa quidquid capsae sou arcao formam refert, alveus. 

Katanka pol. vestis breyior kabśtec kratky, sukne krótka, rus. prov. 

KaTamca syrchni odev źensky. lit. katenka tuuiea kazajka; srov. srlat. co ta, 

btus tuuica anebo c ot to n us tkanina baylnena, span. cotón kazajka. 

Katarka srb. malus steźeii; nrec. xaraoriov (Fremdw.), tez xaraQtaxiov 
id. naehazi se i vo strec. u pozdejsich spisovatelftv mzdcnoc, Karatnla i y.aTan- 
Tim malns stoźofi. 

K a tc]) -b kat jer rus. Transportbarke ; holkl. kotter druh lodi, nem. 
Kuttor. 

Katra ces. (montan.) os spirale der Windfang, u rudnikuv dira, kterou 

lo dołu vetr vede; Jungmann srovnava ve slovniku svem nem. Gatter 

mf iźo, (sfnem. gatere elathri); ruznost yyznamu ale cini tu vec nejistou. 

KaTpani. katran rus. crambe maritima morske żeli, tez MHTpaH-L 

mjatran: katran pfijato v novejśi dobę i do ces. — Bez pochyby cizi, nemohl 

ale yypatrati. odkud by yzato było; rum. katran yenenum jed souhlasi 

lo zniku, ale ruznost yyznaoiu yadi. 

Kawa pol. cafó (fr. Span.), ces. kava, chrv. srb. kava yedle kafa, 
ka\a. yedle kafa. kafej: z arab. qahvah ylastne vino, pak napój z ja- 
hudekyańuiy: faba arabiea : rus. ko* en kófej budto z coffea nebo z holld. 
koffij : ongi. coffee. 

Kawa! pól.) dcm. kawałek pars, frustura, ces. kayal, kayalec id. 

_ mian. dnem. kayel pars. rata portio, inprimis in divisiono bónorum, 

holld. kayel p. Sasf, !<»-. Md. kafyel, nnem. Kabel licasfc, podil. 

Kavecon, ka?ecan, kayacon ces. eamus oblavi na kone", pol. ka- 
a n. ka? : /. roman. : fr. caresson, ca v cc on, vłask. cavezzone, 

śpan. mu: angl. cayesson, srlat. ca yeti urn, cavezinum; slova 

roman. poebazejf od lat caput hlava. 

Kavelj slov. nneus, clayus hak, hfebfk, dim. kaylić id. ze vlask. ca- 
yiglio, eayiglia kolfk, klfnek Pfloek; sflat. ca v ile, cayilia, <• a vii la, 
cayigla clayus ligneua aut ferreus. 

KaBepsH kśyerzy f. pL rus. artes, doli, dskoky, układy, lest; 
muzo byti V.* BpojitOi %rf. C a v o r <• i u u ercini, Etalici uiorcatores 

>ter Bsuram famo i ; DC; fcupci, obchodnfci ylaSti lichvdrstvfm poyestnf, 
tćź c lorsini fw. kawerztn, kab^rzln cizi. zvi, 



— 200 — 

vlasky kupec, dnem. kawertin, kaurzan, tez kabertschen, cower- 
tschen, cowerzen, gowertschen, cizi kupci, penezomenci, zvl&ste z Italie, 
ktefi se co lichevnici uvadeji: gewertschin usurarii publici, judaei; prov. 
chaorcin liclievnik, stfr. eh a or sin, chaoursier id. Caorcinus od stfr. 
Chaourse, Chaorse, Caours, jmena mesta Cahors. 

Kavetla slk. Nebenzimmer vedlejsi pokojik; z nem. Kavete, Cavete, 
tez Kafete, jista" mistnost v dome, vedlejśi pokojik, kabinet, komurka ein 
Stiibchen an oder in der Stube, sebrankartiger Yerscblag, Cabinet, Schlafca- 
binet, Milcbkammer ; nem. zdś se pochazeti z lat., srov. cavaedium dvur 
u vnitf domu; srov. też srnem. kaffate cavaedium. 

Kawiar, kawior pol., kaviar ces. ova piscium salita et exsiccata, ut 
sturionum, mugilum, luporum; z rom&n. : fr. portg. ca vi ar, span. cavi&r, 
cabial, vlask. c a v i a 1 e, srlat c a v i a r i u m id., nrec. ia(łiaQiov ; nem. C a v i a r, 
Kaviar. 

Kavias, kavi&s Ćes. (rostl.) scabiosa columbaria hliznik, hlavac; z 
lat scabiosa? odraźenim prvniho a posledniho pismena a promenenim sou- 
blasky b ve pfibuzne v. 

Kavna ces. casa fossorum domek hornikuv, slk. kavna cavaedium, ca- 
vum aedium dvur u vnitf domu^; srov. srlat. ca ban a tugurium chyże, fr. 
cabane, nem. Kabane casa, kymr. caban id. a mezi b a n mohlo snadno 
yypadnouti a b promeniti se do v; możno ale też, że kavna sonvisi s lat. 
cavus, a, mn, srlat. cava, caba cella depressa sklep. 

Kawon pol. cucnrbita citrullus vodny melon, ćes. kavon id. pfijato 
v novejśi dobę z pol., rm. dial., KaByn^b kavun; z turk. kavun id. 

Ka3aKHHT» kazakin rus. tunica kratky svrchni odev żensky, ćes. 
kazajka, lit kuzjake tunica Jacke; z romanskeho: fr. casaąue Keit- 
rock, casaąuin kratky svrchni kabat, domaci kabata vlask. casacca ge- 
futterte Jacke, span. portg. casaca Leibrock, srlat. c a s a c a vestis species ; 
też nrec. xaGaxa tunica, thorax jezdecky, pocestny kabdt. 

Kazub, kozub pol. receptaculum, vas, pyxis nadoba, krabice z kury 
stromo ve, rus, ky30bi> kiizov 1) corbis e cortice tiliarum vel betularum krabice 
z kury lipove nebo bfezove, 2) Kutschkasten, 3) -u korablja der Eumpf eines 
Schiffes, slk. kozub krb Kamin; lit. ku z ab as, kuzawas (z rus.) recepta- 
culum; mad', kazup Korb mit zwei Henkeln. Yśechno to zdś se byti puvodu 
orientalskeho. 

Kąp, m. gen. -pia pol. perna, petaso uzena kyta vepfova; lit kum- 
pis, gen. -pio Schinken. 

Kecelja chrv. srb. praecingulum zastera ; z mad. keczele, koczole, 
koczolye id. 

Keca, keciga slov. acipenser sturio jesetr, chrv. keciga id. srb. 
keciga, kecika acipenser stellatus, slk. kęsek acipenser sturio, bez po- 
chyby cizi; mad. keesege Lachsstor, też v nrec. nhcriyci acipenser sturio 
jesetr. Ponevadż se to jmeno i v nrec. nachazi, jest możno, że pochazi z turc. 



— 201 — 

Pochybno, zdali s tim soirrisi s!ov. eecuga, pol. czeczuga aeipenser ru- 
thenus sterled. 

Keder, kie der pol. lancia genus druh modnnu: pochazf pravdepo- 
dobno ze rec. itsdcoc cedr. stroni modfinu podobny. 

Kehelj slov. strinna vole, kehljati anhelare tezYe dyehati ; srov. 
jnarf. keh asthnia. 

Kejkl 6e$. praeatigia; z nem. Gaukel, srnim. goukel id. v. kouzlo. 

Kembelj s!ov. pistillum eampanae. srdce zvonu; bez pochyby cizi, 
srov. srnim. klengel id. / po k molilo yypadnouti a # proraeniti se v retu. 6. 

KeMEpiiK-L kembrik nw. Musselin; z an#£. cambrick kam- 
brejske" płatno: u&Mft. cambraja, /r. toile de Cambrai. 

Kenjac srb. asinus osel, kenjica asina; praydepodobno ze rec. y7vog, 
•- mlady niezek. mały. spatny kun, tez iWoc, foog id., ^a#. liinnus mezek. 

Kenjaća srb. axungia apparens ex utraąue parte rotae, z mad. ken 
mazati. kenftes mast: Cistę srb. kolonia z axungia. 

Kenbra keiiga rus., obyćejne pi. ReHBFH, Uberschuhe im Winter 
BYTchni stfeyiee: cizi, neb odporuje prayidlimi zvukoslovnyni. 

Kep, gen. kpa ces. vulva (M. V.), 2) ćloyek nestydaty a posetily 
homo impndicas et imprudens, 3) neco husteho; pol. kiep 1) vulva, 2) homo 
neąuam nićeina: srov. rec. nrjnoc genitale femineum, cunnus. 

Kepec srb. nanus trpaslik; e po k v srb. svedci o cizim puvodu ; 
ostatne byva v srb. koncoyka -ac a ne ec\ asi z turc. 

Ker srb. canis sagax vyżel, keruśa vyżlice; ciziho pt\vodu; srov. est. 
koer, j&». koira, lap. kaire canis pes, angl. cur canis domesticus, canis 
v i 1 i s pes doniiiei, pes spatny, kymr. corgi. 

Kępa to Hi a rus. ceratonia siliąua rohoynik obecny, strom, jehoź 
struky nazyyany syatojanskym chlebem, ze rec. necatcwict id. od KŚcag rob. 

Kfip.rTb. ni. słslov. siliąua; ze rec. y.łoiinor 1) rożek, 2) sYatojansky 
chleb, y>) jista yaha = siliąua, śesty dii skrupułu, 4) pi. lusky, struky (v 

k.) 

Kerebeciti se, srb. magnifice incedere pysne yykracovati; z pficin 
ZYukńsloYimh bud pokładano za cizi, ac nelze udati, odkud by vzato było. 

Kerep chrv. plures naves cołligatae mostolodi, nSkolik lodi k vułi 
preyozu Bpojen^cb : 2) ?e Śremu lod, na ktere stoji yodni młyn nayis molae 
aąuariae Bopposita; ma<l. k <■ r •'*]» Ubcrfuhrplatte prani. 

Kerostac, gen. kerosca chrv. srb. candHabruin, mfsto svetnjak, svijet- 
njak: z nrec. y.tnfinru.r)^ 8vfcen, od rep. mjcóc yosk. 

Kesega erb, cyprinus alburnus belice, dim. keseźica; z mad. keszeg 
id. Yubce dluźuo rSecka srb. Blora, poćfnajici s ke, povazovati za cizi. 

Keser U$. eicipula, oamna piscarias racnf sit na ryby (2. sit k za- 

:ii chmeli aemisil - Siatom pivem), pol. kaszerz, lit. koszerus, 

gprarneji -nad k nim. Kascher, Katscher, v nafeći shz. ka- 

ier, kasclier. \ Pruska kescher, dnem. kesser; ddn. ketser; anr/l. 



— 202 — 

catscher hanms piscarius; kesser zda se byti se spojitosti s norw. kjessa, 
sved. dial. kasse druh siti, też fin. kassi Tragnetz, s kterymiż srov. lat. 
cassis sit. 

Kicz, ki czka pol. fasciculus svazek neceho; mad', kiczke manipulus 
snopek, otęp slamy ; ac slovo pol. jest etymologicky temne, zda se mad. byti 
z pol. vzato. 

Kidisati srb. vim inferre nasili ćiniti, srov. rec. xvda£(» convicior, ma- 
ledieo zlofecim. — 

Kieca, kiecka pol. leinerner Kittel der Bauernweiber platena sukne 
vesnicanek, mad', kocze vestis rustica odev selsky. 

Kiecza pol. Tuchrock tiber den Panzer, srov. mad', kecse pallii genus 
piast jisteho druhu. 

Kielimka catinum Tiegel, ćes. kelimek nadoba chemicka, v novejśi 
dobę z pol. uvedeno; pravdepodobno cizi, a sice nera., v nem. se takova 
nadoba chemicka nazyva tez Leimtopf, dle toho zda se to slovo byti ve spo- 
jitosti se srnem. lim, nnem. Leim gluten klej, klih, srnem. gelimet, ge- 
limt sklejeny, pevne spojeny dicht anschlieszend, nahe zusammengefiigt. 

Kielnia pol. trulla lźice zednicka, 2) cauda castoris ocas bobruv, z 
nem. Kelle, srnem. kelle trulla. 

Kierat pol. trochlea jerab (strój), z nem. Kehrrad rota in utramąue 
partem volutabilis zvratne kolo. 

Kiereia pol ein mit Pelz gefutterter Oberrock svrchni odev kozesinou 
podsity; bez poch^^by cizi, srov. nem. Kiree, Kir eh, też Ktireh, ein Pelz- 
kleicl, ktereż se też puvodu ciziho byti zda. 

Kierować, kieruję pol. yertere, convertere, dirigere obraceti, kieru- 
nek directio smer; z nem. kehren, srnem. keren, stnem. che ran, holland. 
keeren; nem. Kehrung conversio obrat, srnem. kerunge 1) id. ; 2) resti- 
tutio nahrada, stnem. cherunga; holld. keering conversio, directio. 

Kiersztak pol. rudentis genus kotevni lano; slożeno z holld. keeren, 
nem. kehren yertere obratiti, obraceti a stag das Seil, wodurch der Mast 
gehalten wird steżnove lano, holld. slozene slovo by było keer-stag. 

Kierzanka, kier zna pol. vas butyraceum maslnice; dnem. kam, 
kar en, holld. kam, kern, sved. karna f. id., cistę pol. mas In i ca; dnem. 
kamen, holld. karnen, kernen, sved. karna verb. butyrum conficere. 

Kieścień, ki ścień m. pol. clava druh palcatu, rus. khctchb ki- 
stjeii, m. eiserne Kugel an einem Kiemen, dereń sich Straszenrauber bedie- 
nen, lit. kestenius kozeny bic, jehoż konec olovem nebo żelezem stiżen jest; 
pravdepodobno z nektereho orientalskeho jazyka. 

Kieson pol. Pulverwagen vuz na stfelny prach; ze fr. c ais son id. 

Kie Ta kij 6 ta rus. Glasschrank mit Heiligenbildern sklena skrine 
s obrazy svatych; podoba se, ze zaroveń se stslov. khkotł kiyot^ arca skrine 
pochazi ze strec. nrec. m^cotóc arca, cista skrine, dim. mpcózior. 



— 203 — 

Kiljer, ćiljer penus zasobniee: ze nrec. yellanioi' sklep, spiżirna, lat 
c e 1 1 a r i u m . 

Kilo bnlh. mensura ąuaedam frumenti jista mira obili; srov. nrec. 
x//.k« seitarius N6szel, pak mad. kila jista mira obili (= 2 Bretislavskym 
merieim.) 

Kilof pol. malleus, eestra kładko, mlat Faustliammer, Hamoierspitze ; 
bez ppchyby cizi, zda se byti pivtvofeno z nem. Keilhacke == Keilbaue 
nosatec. kladivo dlazićuy. dnem. kilbacke, ddn. kilehakke id. — h by 
tedy było. jako caste. uplne zmizelo a f z ck vzniklo. 

Kii.il ki Ib m. rus. carina spodni dfevo u lodi, kfive bfevno lodi, 
podlodi. dno lodni. Ćes. kyl: angl. keel, holld. kieł, nem. Kieł, śved. kol 
id., tez vltuk. cbiglia, Jr, cjuille, śpan. ąuilla; sem naleźi rus. KimeBaTB 
kilera €, kieł en poloźiti lod na bok, pod k^lem protahnouti, podkyliti, 
angl. k e e 1 b a 1 e, Iwlld. k i e 1 h a 1 e n, nem. k i e 1 b o 1 e n ; rus. KH.ibceub k i 1 b - 
Ben Kielsebwein podstożareń, z angl. keelson id. rus. KHJibTUMEepcB kilB- 
t im bers Schiffsrippe żebra lodni, z angl. keel i timber stavebne drevo. 

Kimpija srb. tempestas phmalis et nivalis desf i sneb; m pfed sou- 
blaskou <vedći o eizim ptivodu. 

KiuiH(])ecL kinifes^, m. pi. stslov. culices komafi; ze rec. mafoisę id. 
s poćat. odpadło, mezi k i n ysuto i. 

K u h -,k a .ii. k i n z a ł rus. pugio dyka, piiyodu orientalskeno. 

Kuna kipa rus. fasciciilns, sarcina balik, uzel, lit. kypa svazek, 
zaleźejiei ze 15 kusny; ze skand, kip pa fasciculns. 

K u no pi k i p o r rus. pannns tenuior tkanina tenka, nem. K i e p e r, 
Kep er. KO per, ddn. kipper, śved. kypert, holld. keper Krenzgewebe. 

K u ii c e ii k i p s e j rus. (knibotisk.) Farbebret, Farbestein ; pocbybno, 
zdali jest v nejake spojitosti se rec. y.vmlr t jedes leere Behaltniss, Korb, Kiste, 
\Xiof Bienenzelle. 

Kir pol. ols. kier. pannus vilis śpatne, lehke snkno, 2) velum lugu- 
bre flor smuteeny: temneho, pravdepodobno ciziho puvodu; srov. angl. geer, 
gear Kleidung, Zeng oblek, tkanina, pak holld. geer die Gehre ans Leinen, 
Tuch; srnem. g6re, m. dolni Sasf odeyu der gefaltelte nnd gefranzte den Un- 
terleib omgebende Tbeil der Kleidung, puvodne klinovity kus. 

KHcen kiseja rus. Nesseltuch muselin; neslóvan. 

Kirrai'ji;;i kitśjka rus. Nanking, nankyn, tkanina tak nazvana, pol. 
kitaj. m. kitajka f. pannus sericna tenuior tykyta, nem. Kittei ein glattes, 
sehmales baumwolleneg Zeug, Futterkattun, eine Art Damast ans China; rus. 
Kinaii kitaj jmeno 6fny, z b 

Khtok().u:t, kitovra-i. 8łslov. eentaurus : Z6 rec. Ktrrcwcoc, dle nrec. 
\eni kentayros, n prynf slabiky wypadło. 

Km.', n. ib kizilb rus. mespilum, mespilus nySpule, iniaii.ibiim-n, me- 
spiłus (strumi; DUYOdu orientalskelio. srov. turc. kyzyldźyk cornus dfin. 

Kjabel dlvz. . / nem. Kabel gors, rata portio, v. pol. kawał. 



— 204 — 

Kjabor hluz. aper kanec, vepf; rec. nanooę id v s nimż jsou srodna: 
lat. ca per kozel, ags. hafer, skand, hafr, ir. gabar, kymr. gafar caper, 
ac se yyznamem ruznf; neni-li hluź. slovo s uvedenymi tu indoevrop. slovy 
od vekuv pfibuzne, coź jest ovśem pochybno, proto że v żadne jine slovan. 
reei se nenachazi, pak by stejnost vyznamu tomu nasvedcovala, że jest ze 
fec. vzato, ac ostatni formou bliżsi jsou. 

Klacek ces. truncus, fustis kyj, na vychodni Morave i klocek; pol. 
hluz. kloc truncus; lit. kłuci us id. z nem. Klot z, srnem. kio z truncus. 

Klamka pol. ansa januae aperiendae klika u dvefi; z nem. Klinke 
id. puvoclne obex, pessulus, repagulum zavora; holld. ki ink, śved. ki ink a 
ansa januae. 

Klanfa slov. fibula, retinaculum skoba; srnem. nnem. prov. klampfe, 
dnem. klampe, holld. klamp, angl. clamp id. 

Klas ces. jocus, dictum mordax żertovna a pichlavś fec, dem. klasek ; 
srov. srlat. glos s a, glosa interpretatio yyklad, fr. glosę, srnem. glóse, 
z lat. glos s a id. to ze rec. ylwcrcra jaz} r k, fec, zastarale vykladu potfebne 
slovo. — 

Kn a m hit hi klas sn jan f. pi. stslov. tibialia Mon. serb., ylastne staro- 
srbsky, srb. klasnja tibialium genus, „djevojacke sarene dokoljenice" Vuk; 
2) dlouhe bile puncochy; klasnje n. panni genus fidke sukno; jak se podoba, 
pf esmyknutim hlasek ze vlask. c a 1 z i n o kratka puncocha, (srlat. c al c i a tibiale 
punćocha, vlask. cal z a puncocha, calzoni nohayice, fr. calec on spodky) ; 
mohly by vsak take ze vlask. clacche f. pi. Uberschuhe pocbazeti, cemuż 
nasvedcuje to, że Śaf. v hist. lit. jihoslov. uvadi stsrb. klasnje s vyznamem 
panni genus; caligae botky. 

Klat, klat no slov. lutum blato; srov. nem. prov. klat z naszlicbes 
teigig geratenes Geback mokrave testovite pecivo; że klat z było nekdy i ve 
vyznamu skvrny (macula), spiny użivano, lze se domnivati ze srnem. kletzen, 
be-kletzen polluere poskvrniti; tvar dnem. jest klat; nem. prov. klat er, 
ki a ter spina Sclimutz und Lumpen, dnem. klater nastfikane blato na satech, 
ddn. klat Klecks kanka, sved. kle ta mazati, zamazati scbmieren, sudeln; 
vlask. chiazza ein Mahl auf der Haut, angl. dial. clat stercus vaccinum, 
to clat dungen hnojiti, c 1 a 1 1 y sordidus spina vy, holld. kład, kladde ma- 
cula skvrna, kład den polluere maculare. 

Klavźar slov. pica nucifraga sojka; podivne slovo, zajiste cizi; zni 
jako by pochazelo ze srlat. clausarius, closarius, stfr. closier custos 
hlidac; nelze vsak porozumeti, v jake spojitosti by jmeno tono ptaka s vyzna- 
mem uvedeneho sflat. slova było. 

Kjren;KH kljócki f. pi. rus. globuli seu pastilli farinacei haluśky; 
z nem. Klosz, srnem. ki 6] id. 

KjreflHHr^b kleding rus. lodn. Uberzug eines Taues povlaka, 
obalka lana lodniho; holld. kleeding yestitus oblek. 



— 205 — 

Klecha pol. nialns artifex bfidil. kazifemeslo Pfascher, Stiimper; 
sror. nem. kleeken, klaeken macałaś iaeerc kafiky delati, Kieckę r ma- 
culans, Kłeck, Klecks, dial. klaek. też klacke. kieckę f, macała kafika, skvrna, 
klack 2^ d postfihacflv chybi v postfthanf. 

K.ieiiMO klej m ó rus. signum znamka kolkova\ KJiefcflHTB klej mit 
stempeln kolko vati; z german.: skand, ki ci ma manila, stnem. kleimo 
11 i t o r, ags. c 1 a m lutum. plasma neeo z hliny ulepenebo, angl. dial. c 1 o o m 
cement, holld. obs. kleem: skand, norie. isl. kle ima, śved. dial. ki iii ma, 
klema, stnem. kleimjan illinere pomazati. Jrts. kia im en, holld. kleem en, 
nem. kleimen plasmare, glntińare, linire lepiti, klejiti, pomazati, angl. clamm 
itinare pfilepiti, pfiklejiti, dial. cleam, cloom glntinare klejiti, kliżiti, 
ags. elaeman. Sem należi take pol. obs. kii mo w anie, kłem bo wa nie 
Stempeln. 

Klenburta, kię bur ta, klin burta pol. (lodn.) Bordbalken; z nem., 
druha casf jest nem. Bord margo navis kraj lode, prnri jest tenma. 

Klenot, kle not ces. res pretiosa, pol. klejnot id. rus. KJieiiHO^Li 
k 1 e j n ó* d y draboeennosti (ke korunovani panovuika) ; z nem. K 1 e i n o d, srnem. 
k 1 e i n o e d e. k 1 e i n a t. stnem. c li 1 e i n ó d i, holld. k 1 e i n o o d, sved. k 1 e n o d ; 
też srlat. c 1 e n o d i u m, c 1 e n o d i a res quaevis pretiosa. 

K j. e b e p t k 1 e v e r rus trifolium jetel ; z german. : ddn. k 1 e v e r, 
śvtd. klof v er, ags. klaefer. angl. clover, holld. klaver, stnem. cnie o, 
gen. e h 1 e w e > : ćistc rus. ^flT.iuna d j a 1 1 i n a. 

Klim ces. obs. resina pryskyfice, żivice, slk. klembaba; jest ve spo- 

i - ri/wi. kleimen plasmare, glutinare, linire lepiti, klejiti, pomazati, 

nekdy było zajiste stat. jmeno Kle im ve vyznamu klibu a vubec nećeho 

lepkeho; nom:, kii me kleben, dnem. klinie Klebekraut galium aparine 

•1. holld. kleemscb lepky. 

Klinkati ces. tinnire, klin kot tinnitus, slov. klenkati, kleń kot, 
hhiź. klin kac. klinknyć, ki ink ot stejneho vyznamu, klenk sonus cam- 
panae; srnem. nnem. klin gen sonare, sonum edere zniti, zvuk vydavati, 
srnem. klcngen. klenk en facere, ut sonet, holld. klinken sonare, śved. 
klinga, isl. k 1 i n g i a, stnorw. k 1 i n g j a sonare, tinnire, angl. c li n k 1) verb. 
id. 2) subst. sonitus, tinnitus zvuk, klinkot. 

Klobodan srb. aurum tremulum pozl&tko; jest osamele, nem£ ve 
slovan. kofene, jest tedy praydepodobno cizi, asi torc. 

Kloc, dem. klooek óes. lacinia ; praydepodobno cizi; srov. srnem. 
klózen fiiidere. stnem. klin za n findere, di?ellere trhati a t. d; angl. clont 
lacinia capart, srnem. kld$ ic M.i -se. 

Klof ćes. ictos, plaga, fotos capitis, dem. klofec id., s!ov. klofati 

alapas infligere, klofuta, kloferniea alapa polfćek; srov. rec. lat. xóXaęog 

lapbns policek, srlat. colaphos colli perenssio, zkaiene" colpos; klof, 

klofec a Ostatni mobou ale t£2 z nem. Klopf ictus udufeni, Klopps, vedlo 

Klapps. id. poch&zeti. 



— 206 — 

Klofta pol. obs. lignum fissum stipa, poleno; z nem. dial. kluft 
dlouhe tenke poleno, v severnim Nemecku i yychodnich Prusich, puvodne od- 
stipeny kus neceho tak, jako śved. klyft, kloft; cistę pol. szczapa. 

KjiOKTi kłok rus. eine Art Saloppe druh odevu, ćes. ki ok obs. 
palla, chlamys, pallium matronale źensky piast, 2) odev mużsky, piast pallium 
„klok aneb piast" Ms. — srov. angl. cloak, cloke pallium pl&st, sflat. 
cloąua vestis species, quae aliis superinduitur, druh svrchniho odevu, tez 
cl o ca, stjr. cloque. 

Klonc slov. glomus klubko; srov. sfnem. klunge, stnem. chlunga 
id. też koule globus; co do zvuku bliżsi jest nem. Klunz, dial. też ki on z, 
massa, tuber Klumpen, Knollen; mad', koloncz Zotte, Klunker ze slov.? 

Kjiot-b kłot rus. der Knopf einer Wetterfahne; holland. kio ot 
globus koule. 

Kloub ćes. fasciculus, manipulus svitka, balik, kloub lnu, 2) trochlea, 
artemo, nem. Kio ben id. srnem. kio be manipulus; odtud i pol. kluba 
artemo, manipulus, chrv. kluba trochlea kladkostroj. 

Klouza ćes. 1) uzke, zavfene misto, na pf. chyże, neb pokojik mniś- 
sky, nem. Klause; 2) prosmyk, souteska fauces montium, klouza morskś, fre- 
tum; srnem. klóse 1) zśtvor, 2) to, co ces. 1); casteji kłus, kluse to, co ces. 

1) i 2), znaci też druh splavu, stnem. chlusa; ze sflat. clausa, clusa 
locus seu aedes, in qua inclusi monachi degebant, pokojik mnissky, poustevna, 

2) agger quo concluduntur aquae hraze, fr. ecluse, 3) angustus montium 
aditus prosmyk; to z lat. clausum, clusum, pi. clausa, clusa. 

Klozja slov. vetes Trodelwerk, srov. nem. dtal. kłos che plśśt, spodni 
sukne pallium, tunica interior. 

Kluska, klosek pol. pastillus farinaceus haluska, obycejne pi. kluski, 
slk. klocka id. z nem. Klosz, srnem. kló$ stejneho yyznamu. 

Kment ćes. byssus tenke drahe płatno, kambrejske plśtno ; Dóbr. 
Inst. odvozuje kment zaroveń se slov. hment paludamentum pl&śt purpu- 
rovy z nem. G-ewand amictus odev; srnem. gewant vestitus, pannus laneus, 
pannus tenuior, coż by dle uvedenych v Jungm. slovniku pol. slov gwent, 
gment, kment nebylo pravde nepodobne, avsak v Mrong. pol. slovnika se 
fećena slova nenalezaji. Jung. srovna>& tez vlask. ammanto amictus, pal- 
lium, tu ale nesnśze ćini poćat. k v ces. a h ve slov. — 

Knot, dem. knotek pol. ćes. elychnium, knot do ran (ces.) turanda, 
linamentum, lit. kn&tas elychnium; znem. Knoten, srnem. knode i knote, 
stnem. eh no do i chnoto, ags. cnotta- nodus. 

Kobaca slov. gallinarium kurnik, nem. Kobe, Koben receptaculum^ 
hara chlevek a t. d., v nekterych krajinach Nemecka i klec pro lovci ptaky. 

Kobalt pol. Ćes. slov. Cobaltum, metalli genus, ćes. też kobolt, kobult, 
rus. KonajiBTi. kobalLt; nem. Kobalt, holld. ddn. kobalt, śved. ko- 
bolt ; fr. c o b a 1 1, cobolt, angl. c o b a 1 1, vlask. śpan. portg. c o b a 1 1 o, sflat. 
cobaltum, cobalium; byva obycejne odvozovano od nem. Ko bo ld ; sfnem. 



— 207 — 

kobold, yiruneulus montanus. speeiea daemonum Berggeist dasik horsky, o 
nemź hornici se doinniyaji. ze stfibro berę a spatnou nulu i yselike nehody 
posyła. Frisch odyozaje kobalt od 6es. kov metallum, sotva pniveni. 
Kobold daemon zda se l • v t i jednostajne se rec. xó(3aloś sasek, dasik Schalk, 
?senreiszer, Kobold: sflat. eobali yiruneuli montani, species daemonum. 

Kober, gen, -bra tessera, talus kostka ke linim, (pi. kobr i scrofulae), 
kol) rat i tesseria ludere v kostky hniti: sfnem. koffern id. vlask. caffare 
eine angerade Zahl werfen, mit Wurfeln. 

Kobka ces. Bffi, pfedsini atrium. yestibulum porticus, thalamus po- 
kojik. casa fossoram domek horiukuy? ciziho pftyodu: nem. Kobe, stabulum, 
tugiirium chley. chyże. Koben domek, srnem. kobe hara chlevek pro ćerny 
dobytek, nitem. prov. kofe f. receptaeulum zatyor, ags. cofa cubile penetrale 
lice, pokuj, nead-cofa carcer żalaf, angl. cove cubile, skand, kofi 
tugurium chyże, śved. kofva id. 

Koberlik ces. baustrum nafadi, kterymż vodu t&hnou, 2) (botan.) 
corbula, fiseella, spatnla eastka rostliny, ze ktere kvet yycmizi; z nem. Ko- 
berlein. dim. stat. jmena Kober copbinus, fiseella kos. 

Kobiel, f. pol., dem. kobiałka, cophinus, dluz. kobela, kobelka, v. 
kabel e. 

Kobilar slov. oriolus galbula vlha, odvozeno od vlask. copiglio al- 
yeare ul? Uyaziti fcfeba, że da*. ylha znaći take merops apiaster, jinakźluva, 
siana 

Kobluk, kobołk hluź. allium ćesnek; z nem. Knoblauch, srnem. 
kio belo u cli id. yysutim druhe souhl&sky. 

Kobulica slov. bursa pastoris (bylina), v. kabele. 

KoByai kabiiz rus. faleo pygargus, rod sokoluv 7 pol. kobuz, ko- 
a Lercbenfalk ostnż, kobusek falco vespertinus; srov. sflat. capus avis 

ria sen faleo sokol. 

Koca slov. pirum tostum osuSena bruska; z nem., dial. klot ze id. 
y oafecf korut. kloace; ve slov. I yypadlo. 

Kocka dov. chrv. srb. tessera, talus, kostka, mad. koczka id. Zda se, 
sloYan. kostka y mad. pfetyofeno y kocka a ze pak onen zkażeny tvar pfeśel 
i do jihosloyan. feći. 

Kocprd slk. gladius, pngio kord, (tyka; mad', koszperd Stoszdegen. 

Koćej, kocić slov. porculus ssele, podsvinće; mad. kocza sus svine. 

Koćenina slk. gelatum rozsol; mad. koesonya Sulze. 

Koiepra nu. rutabuluin, furca fornaealis, ohfeblo, ożeh, pol. ko- 
• kaczarga, kaczerga id., porodu ciziho. praydepodobno orien- 

tiilsk 

I\"'ff.. ECOYfl kor. k-M-a rus. navis genua lod o jednom steżni ; 
nepochazMi z aćkteróho orientalskóbo jazyka, mohlo by ve spojitosti byti se 

>cca druh lodf. tpan. coca,/?-, coche maki lod, stfr. coque, sflat. 

' hocha nayigii species; stnem. choć ho, ko cc ho, sfnem. ko che 



— 208 — 

celox, navis lata, holld. kog, holld. stred. koghe, Md. kogg, skand, kuggi; 
kymr. cwch. 

Kodeź slov. mendicus żebrak (kodeźiti żebrati); mad. koldus, 
koldiiś id. 

Koch slk. caminus komin; mad', koh caminus fabri ferrarii vyhen. 

Kojec, gen. kojca m. pol. cavea klec; holld. ko o i f. znaci mezi jinym 
klec, chlev, kurnik cavea, stabulum, gallinarium ; ac nestoji-li kojec mis to 
k o c i e c. 

KoHKa kojka rus. (lodn.) stragulum pensile, lectus pensilis rohoż 
visuta, postel visuta; holland. kooi f. komora lodni, łożnice lodni, postel vi- 
suta, nem. Koje komora lodni, łożnice vesnicanuv, vlastne dnem., fris. koje, 
kooi enges Bett in der Kajtite, ddn. k o i e łożnice, komora lodni, Md. koja 
chyże; też srlat. caya domus, cella vinaria, officina dum, sklep vinny, dilna. 

Koiora kojuga stslov. pes ligneus dr evena noha ; srov. lit. koja noha. 

Koka srb. muliebria infantium, srov. nrec. xóxa, it. co cc a incisura, 
stria; mohlo by ale też ve spojitosti byti s koka, kokos srb. gallina slepice 
tak, jako slov. kurjica, dluź. kurica cunnus s kura gallina. 

Kokati srb. na pf. kukuruze torrere grana zeae mais peci, prażiti 
turkyni, kukufici, koki ca grana zeae mais tosta uprażena zrna turkyne; lat. 
coąuere vafiti, peci, vlask. cocere, cuocere. 

Koicopt kókor rus. (artill.) Patronenbiichse schranka na patrony; 
jest pravdepodobno ve spojitosti se stnem. eh o eh ar, srnem. kochaere, ko- 
cher, nnem. Kocher pharetra toul, ags. cocur, cocer, dnem. stred. ko ker, 
kaker, holland. ko ker, ddn. Md. koger id., srlat. cocur a, cucurus, cu- 
curum toul; nektefi odvozuji ze stfr. couire, cuivre, odkud angl. quiver 
pharetra toul. 

Kokośka srb. nucleus nucis integer cele jadro orechove, 2) glomus 
filorum crudorum klubko, bulh. kok-Łcka nucleus jadro; rec. xóxxog jadro, 
nrec. xóxxog, xoxxiov, xovxlov id. 

Kokrhel ces. eine Art Weiberhauben vysoky ćepec nakladne delany 
z krajek, stużek a t. d. — srnem. gugerel jakasi ozdoba hlavy. 

Kolan chrv. srb. cingulum sellae equariae popruh, cistę srb. poprug, 
2) żensky pas; srov. nrec. xoXa.vj.ov Degengehange ; mad', ko Hang Band paska, 
stużka. — 

Koha^a ko land a stslov. xaXavdai calendae, „aste kto vb .a. dLnt (1. 
den) enuarja na kolandu idetb, jakoże prBvoje poganii tyorjachu" Krmc. stoi. 
XIII., też k al ant di pi. m. „kalan-Lcli sutb pr&vii vl kojeniLŻdo meseci dbnije, 
yb nichbże ob} r caj be jelinomt (Hellenum) tvoriti żrbtvy" Krmc. -Mih. yyskyta 
se też kalendovL gen. pi. Supr. — bulh. kol a da festuin natale Christi 
vanoce, też koleń de, kole de pi. Milad. slov. kolęda canticum festo natali 
Christi sacrum piseń vanocni, 2) strena dar novorocni, chrv. kolęda id. srb. 
kolęda, też kolenda (v Dubrov.) obrady zależejici v tom, że niladeż mużska 
ve svatky yanocni chodila dum od domu i zpivala pisnę, ve kterych se po 



— 209 — 

każde strofę opetuje: kole Jo! — Sitara kolęda (celi kolęda) prąvi se, kdyź 
jde mnolio lidf pospołu, rus. KOJW#a kaljada Weihnachts- oder Neujabrs- 
wunsche, die unter den Fenstern gesungen werden, pfairi v&nocnf nebo novo- 
roeui, pisnę Yanocni pod okny zpiyane, pol. kolęda donum iii festo nativi- 
tatis Christi, strena dar Yanocni neb noYorocni, „chodzić po kolędzie", 6ee. 
kolęda piseń yanocni, 2) dar yanocni neb noYorocni strena, xeniuni „choditi 
po kolędo, 3) eine Ceremonie ani Feste der h. drei Konige, wo der Pfarrer 
die WohnungeD seines Sprengels ausweiht — rum. kolindt piseń Yanocni, 
alb. koltndri.; mad. kolęda Collecte, ze slovan.; lit. kale da strena dar 

■roćni neb yanocni, almuzna, kale'dos pi. festuni natale Christi svaiky 
Yanocni (z rus.), nem. Iv a len de (ve Yyohodnich Prusich) da>ka polni urody 
a podob. ktera se na podzim fanifi a organistoyi odvddi Abgabe an Feld- 
frucbten u. dgl. im Herbst an den Pfarrer und Organisten zu entrichten. Gr. 
W., sffr. calenes, la veille de Noel, et lo repas quon fait se jourla." DC. 
■ toho dne obyćejmi, Lulh. koladuYam (1. sg. praes.), 
slot: dnu. koledoyati, srb. kolendati yespere uatalitii Jesu Christi aut 
calend. jan. certa carmiua canere antę forcs ve śtedry većer auebo 1. ledna 
pisnę zpiYati pfed domem, rus. Ko.inj\OBHTb, Ćes. kolędo vati id. lit. 
kale doli strena? colligere; stslov. koaa^hhki kolandi»nik r r>, s!ov. kolędnik, 
ćes. kolędnik, lit. kaledininkas qui strenas colligit, srb. k o 1 e d j a n i pi. 
mladeź muźska. ktera \e svdtky yanocni koledni pisnę zpiv&. Uyedena tu 
a pochazeji z lat. ealendae 1. den kaźdeho mesice, tu jmenovite 1, den 
mesice ledna, pocatek noYeho roku. Obrady svrchu popsane vyvinuly se ze 
slaYnosti a obfaduy pohanskych: „Calendae, fes tum Ca len da rum, ita 
appellant scriptores publicas illas ac superstitiosas laetitas, quas Calendis Ja- 
nuarii. ąuibus annus aperitur. exhibuere primum Gentiles, usurpavere postmo- 
dum Chrlstiani et quas utriąue indecoris choreis, mulierumąue aut ferarum 
assumtis formis ac yestibus foedabant." DC. Slavnosti a hry takove nazyvaly 

ź L i b e r t as Dece m b r ic a yolnost ci svoboda prosincova, proto ze na 
. prosince poćinaly. Rozumely so pak jmenem Cale udaru m fe- 
st ma lak'- syatky yanoćui: „Festum Calendarum sive nativitatis Domini" 
DC. JmenoYite ? Kirne chodivali mladici dne 1. ledna od domu k domu, 
prali yieho dobrćho na hoyy rok i byyali za to obdareni. Obsirny popis tako- 
yyeh obfaduy podań v Cerem. Kom. ad calcem Cod. Ms. eccl. Camerac: „Tu 

a Kalendarum in sero surgunt pueri et portant scutum. Quidam eorura 

■urn masa in collo; sibilando sonant timpanum, eunt per dom-. 

circumdant scutum, timpanum sonat, larva sibilat. Quo ludo finito, accipiunl 

mnnns a domino don lundum quod placet ei. Śic faciunt per unam 

quamque domum. Eo die de omnibua leguminibus comedunt. Mane autem 

mt duo pueri ex Ułis, accipiunt rami a oliyae et sal, et Lntrant per do- 
num: Gaudium et Laetitia Bil in hac domo; tot filii, tot 
agni, et de omnibus bonis optant, el anteąuam sol oriatur, co- 
medunt ?el fa\um mellis ; Yel aliquid dulce, ut totus annus procedat cis dulcis, 

U 



— 210 — 

sine lite et labore magno." DC. Uvażeno bud i nfec. xóhavzov okrouhly chleb, 
jejz davaji detem, ktere v noci stedreho vecera dum od domu cliodi a volaji: 
Xct(j7oc yswcczai, ! ra xófaavra pi. jmenuje se dle toho stedry vecer sam. 

Kole, m. ces. lintei species tkanina s modrymi pruhami, bile płatno 
byssus; nem. K ols eh, tez Koltsch, Kolsch, Golsch, v 15. stoi. i gole z, 
tkanina s modrymi pruhami polovlnena nebo lnena; Gr. W. odvozuje od 
Kol s eh adj. et subst. = kolnisch kolinsky, z Kolina nad Synem. Jung. slovn. 
nvadi take sflat. golce a Lex. Ciem., golcia Aqu. et Weles., kterych jsem 
ale v DC. nenasel. Podobnost jevi i mad. gyoles tenke płatno. 

Koji^e^aHt kalcedan, KOOTa/raH^L rus. pyrites Kies; srov. sflat. 
calcidonius, lat. chalcedonius (lapis), fr. calcedoine, ac yyznam 
slova rus. se ruzni, neb kś,men lat. chalcedonius jmenovany se tez v rus. chal- 
cedon nazy v& ; lit. k a 1 c e d 6 n a s chalcedon. 
^r^L ^^ a/J Ko!§ dra pol. coriandrum, vedle koryander, ces. koriander, tez 
koliander zastar., rus. KopiaH/jjpi.; nem. Koriander, dial. kalander, 
kolander, sfnem. colinder, koliander, stnem. chollantir, chullantar, 
ags. cellendre; sflat. c o 1 i a n d r u s, coleandrum, vlask. curiandolo, lat . 
coriandrum; ze fec. nociawor, xoQiav8oov ? pozdejsi tvar xollavdQov. 

Kolijer srb. limbus collaris, limec, tez kol er, ko lir, ces. kolar 
ona castka piastę nebo jineho satu, ktera krk zahaluje, 2) exomis źivot bez 
rukavu, poprsni kabat amiculum collare, pol. kołnierz limbus collaris, slov. 
kolor pallii species druh piastę; lit. kalnerius, kulnerius limec (z pol.); 
nnem. Koller limec, poprsni odev mammillare, 2) zensk^ odev, sfnem. ko- 
ler, ko 11 i er, collier, collir, gollier 1) collare pokryti krku, 2) jisty odev 
żensky ; stfr. collier collare, c o 1 i e r sorte d'armure pour couvrir le cou 
zbrój, ktera siji pokryv£, sflat. coleria, sflat. też collare, collarium 
armaturae species q;ua collum militantis tegitur zbrój krk pokryyajici, 2) colli 
ornamentum (inter vestes ecclesiasticas recensetur) ozdoba sije. 

Koiimar slk. tabernarius, z mad. kalmar kupec, kram&f, to pfe- 
smyknutim hl&sek a promenenim souhldsky r ye pfibuzne Z, z nem. Kramer, 
stnem. kram ar i id. 

Kolina slov. farcimen, botulus (cruore impletus) jelito; srov. vlask. 
colon e intestinum crassum tłuste stfevo, lat. colon, fec. xcolov id., pak 
dnem. kalunen pi. intestima, 2) farcimina ąuaedam druh jelit nebo klobas. 

Kolka pol. colica, vedle ko lik a, rus. Kojraica, ces. kolika, stfevni 
dna; nem. Kolik, dial. kolkę, dnem. kolkę, fr. coliąue; ze fec. kmIuĄ 
(vÓ6og nebo diaftscnę.) 

KolSeje, kollej f. ces., też koleje, kolej Collegium, lit. kaleja, 
nem. dial. koley, coley, coleyum, z lat. Collegium. 

Kolokvinta, ko!okvintida ces. cucumis colocynthis zamorski tykyice, 
pol. kolokwintyda; ze fec. xolóxwda, -dri okrouhla tykev, xoloxvr&/c Bitter- 
gurke ; sflat. coloąuintis, colochintida, vlask. c o 1 o q u i n t a, fr. c o 1 o- 
q uin te, nem. Kołoąuinte Bittergurke ; wilder Kiirbis. 



— 211 — 

Kolomat srb. na pr\ aa gumnu margo Einfassung obrada rńlatu, mfsta 
ke mlaeeni: srov. rec. xafo/tuxmj eine Einfassung der Schiffe von Rohr, rirec. 
y.ahuuoTi] Rohrgeflecht, pojeni obkladu, obrady lodi mobl pfejiti v pojem 
obrady rftbec. 

Ko.ionT;ipi> t. j. kalantarb rus. imlusiuni hamis ferreia conser- 
tum odeni pancćfrmte* Panierbemd; n pfed soublas. syodći o cizfua pu?odu; 
zni, jako by z fec. poebazelo, a?£ak ani vo stfee. ani v nfec. jsem ph'hod- 
neho slova nenaśel. 

Koluwryna pol. tormenti bollici genus Feldscblange druh doi ; ze 
sfiat. eolubrina tormentum bellicuni a colubro dictum, vlask. colubrina, 
fr, eonie? rine id. 

Komarca chrv. srb. (? Dubrov.) piscis ąuidam marinus jakasi morska 
ryba; porodu cizibo. zni, jako by vlask. było, v Jagemannove slovniku jsem 
ale nic podobnebo nenaśel. 

Komarda chru. srb. macellum jatka, ko mar dar macellarius. oby- 
cejne mesar = ces. masaf. pravdepodobno ze rec. stred. Hapdada stan, komora, 
DiisŁnosi klenuta, ..y.au>infiaY yocarunt Graeci rocentiores tentorium, (juod in 
modnm camerae seu foruicis arcuatum sit" DC, sflat. camaradum kro?, 
oiistnost kleuuta „teotorium, hypocartosis, accipitur etiam pro ligneo fornice 
et ipsa eoncameratione" DC. 

Komatija slov. Wirrwar zmatek, molilo by souviseti se vlask. co- 
mare (oba.) fallere śiditi, klamati. 

Kombosł srb. cibi genus o brassica acida jidlo z kyselebo zoli ; z 
. Kompost zadeldvane Yśeliktho spusobu conditura, salgama, conditanea 
in doliolis ad usum conseryata", jmenovite kysele żeli. 

Komenice ćes. fastigium, culmen Giebel des Hauses ; sro?. vlask. 
<ń m ignolo id. 

Koi.ih,\t, ko mi di. stslov. nejisteho vyznamu, „vlasi komidi" Mon. - 

152. capilli perturbati? yyskytaji se tez slova : koi.iov,\t» kom ud -i. adj. 

komudt, stan,, spreślivT> u Prol. - mart. 142. tu by molilo zna- 

Clti asi infirmus. debilia neduziyy, slab)'; kovmh ( \t. kumid r r, „bjaśc kumid'i». 

i. Men.-Leop. 268. zdś Be byti atejnóbo yy/aiamu, jako pfedeślś; 

■ttiMTĄi kumudi. adj. „drab, ?lasy kumudy (capilli perturbati?) gustynju, 

nedfozi a akradeni* Prol. • mart ; sro?. f/ot. ga-maida mancua, infirmua, de- 

l»ilis malatny. slaby. ags. ge-maed amena rozumu zba?en,y, stsas. ga-m&d 

ranna mani\'. ki-meit hebea, caasua, bardu8, obtusua tup^, tupśbo 

-In. prazdny a t. d.. got. maidjan tranaformare pret?ofiti, skand, meida 

lacei ere roztrhati, pomśiti, ags, majdan deformare, turbare zobyzditi, 

j.OIII 

Komitga pol., KOMnra rus. dud. ein hohea Fluazacbiff ?y80kd lodka, 

prawdopodobno cizi; ftfrong. n?adi nem. Komegge, kterśhdź jaem jinde nenaSel ; 

u Kommeken (oba.] rasia genua druh nadob, holld. kotnraeken 

'/.nam by ]0'vadil, neb nadoby a Lodź mfraji eaato stejna* 

H* 



— 212 — 

jmeua, yetsi nesnaze dela koncoyka, protoźe by nosovy zvuk ve slovan. vyma- 
hal germ. koncovku ing ze starsiho inge. 

Komomilja chrv. matricaria chamoniilla, raien; vlask. camomilla, 
camamilla, fr. camomille, angl. c a m o mile; srlat. chamom illa, 
camamilla, lat. chamaemelon, ze fec. %aiialixrilov; odtud i nem.. Kamille. 

Komondor slk. canis oviarius, canis pastoralis pes oyc&cky, z mad. 
komondor id. 

Konopor-Ł komorogi> stslov. vas fictile, hydria, laguncula nadoba 
hrucirska, lahev, pfesmyknutim z fec. y.śgafiog (hlina hrncirska, p&lena nadoba 
hlinena yselikeho druhu) ? Co do pfesmyknuti hlasek srov. chrv. k o m o r a c 
i ko roniąc foenieulum ylasky kopr. 

Komostre, f. pi. srb. catena e qua pendet ahenum fetez, na kterem 
visi kotel; pravdepoclobno cizi, srov. fec. nofiKrt^ę ferens nositel, nosie; jest-li 
to porovnaui prave, povazoval by se ten fetez za nosice kotła. 

Kompa chw. srb. slk. ponto mostolodi, pram; mad', komp pram, 
vor, plt. 

Komun slov. profundum hlubina ve vode; srov. nem. Kum me, f. 
Kumpf, Kumpfen Vertiefung, Wassergrube. 

Komża pol., komże ces. yestis sacerdotalis ; mad. kamzsa Capuze; 
ze srlat. camisia, camisa intemla, interior timica kosile, 2) camisia ye- 
stis sacerdotalis, quae alba dicitur odev kneżsky; tez fec. stfed. xapi(nov, nrec. 
y.aućfc, y.u^iCor Chorłiemd, vlask. camice id. ca mi ci a, camiscia kosile, 
stfr. camise, nyni chemiąe, span. portg. camisa id. 

Konat chw. (Pomofi) ratio licet, ze vlask. eon to, srlat. contus 
licet, to z lat. computus. 

KoH^ap-L kancar rus. obs. ensis genus mec s lizkou cepeli, (-es. 
koncif kopi ostre zakoncene, 2) mec posecit}', uzky ostre zakonceny, pol. 
koncerz, obs. ensis, jaculum ; pochazeji, jak se podoba, ze fec. xovxdoiov schol., 
nrec. xovzdpiov dem. stat. jmena yonóg, ktereż znaci mezi jinym tez kopi, 
sudlici. 

Kondja srb. yittae genus, cepec jisteho druhu, slk. kont pansky 
cepec; mad. konty cepec. 

KoHonaTHTB kanap atit rus. resarcire, densare navem zacpati 
skuliny lode, KOHonaTŁ kónopat koudel k zacpavani skulin lode, koho- 
naTKa kanapatka kladivko k zacpayani skulin lode, KOHonaT^niicŁ kana- 
patćik navium stipator ; pochazeji praydepodobno ze fec. sred. y.ukaąaxuv reficere, 
densare navem, nrec. nalaędryc navium stipator, nebo z roman. : srlat. cala- 
fatus, vlask. calafato id. srlat. vlask. calafatare, fr. c alf a ter zacpati 
skuliny lode a t. d., / promeneno v p a l v n jako y. kanifolB v. kalayat. 

Kondvjer slk. lagena stannea lahey, koney ; srov. mad. k and er ahe- 
num kotel; mad: ko n cl er Casserole, ktere jest formou bliżsi yzdaluje se 
V3'znamem ; fec. %6vdv poculum cisę, pohar nesrovnava se v koncoYce ; mohlo 
by byti, ze ta slova pfetvofeoa jsou ze fec. lat. xdv&anog nadoba na piti, 



— 213 — 

ca u tli ar us id. a sice. ze z nich napfed utvofeno mad. kondor a z toho 
slk. kondyjer. 

Konszachty pi. pol. geheimea Einyerstandniss mit jemfmdem tajne 
srozumeiri s nekym ; z nem. K o n s c li a ft obs.. srnem. k o n e s e li a f t, k o n - 
Bohaft conjngiom, connubium niaiiźelstvi. 

Kontar slk. nialus avtifex. kaziremeslo, bfidil Pfuselier; z mad. kon- 
tar id. 

Kontryfal pol. ciiik, sińcom, slk. konterfal, kontrfal, k mitr fal 
Boocinom jantar ; nem. Conterfei metallnm adulterinum, padelany kov, coii- 
terfeit neco napodobeneno, 2) electrum; z fr. contrefait padelany. 

Konwisarz pol. stannarius faber cmar; z nem. Kan nengie szer id., 
g promeneno v retne* r: v. a srov. Ind wis ar z. 

K' <> h no ii kanyój ru$. eomitatus, praesidinni militnm prnvod, pru- 
yod rojenskrf, ces. konvoj, śpatne konfoj. id. ze fr. convoi pruvod, prfiyod 
rojenaky a t. d.. srlat. conyiare eomitari. 

Konvrś, konvers ces. frater monastiens frater ve klasterech; srlat. 
conyerans: „conyersi in monasteriis dicnntnr laici monachi" DC, vlask. 
co n v e r s o, fr. f r e r e co n v e r s, srnem. c o n v e r s e id. , ylastnc na vir n 
obniceny. 

Kop slk. canis sagax yyźel, vyżle, kopov honici pes; z mad', kopo 
cania venatiens honici pes. 

Kopersky ces. obs. tesserarius, talarins kostecny, koperstvi lnsns 

irarios, iactus tesserarum hra v kostky: „Tez kto drżi miesto ko persko 

neb kostećne. jest kostkaf nad kostkari; zlost kteniz sje deje pri jebo koper- 

stvi." Ms. Hus. — srov. Brnem, ko f ferii ludere tesseris etc. hrati v kostky 

a t. d. v 7 ask. ca f farę Uchem boditi ve bfe kostećne; v. kobr a t i. 

Koperta pol. Yelamen, involucruni epistolare obalka (na psani), slk. 
koperta, ces. kopert obalka na psanf: nem. Kopert Decke, Deckel; ze 
.. co perta Yelamen, iiiYolucrum. 

Koperwas pol. sulpbas ferri skalice modrd; z nem. Kupfer wasse r, 
: siarczan żelaza, miedzi. 

Koplin slk gallinariom kurnik, nnem. Kobei bouda pro zvifata, kur- 
nik, lndubnik, sfnem. tvar dim. kobei in, z dobadu. 

Koporan srb. gestia manicatae genus druh odevu s rnkayy; aroy. 

i a p peron e pallii apecies druh odeyo na apftsob pi astr: srlat. ea- 
paro, gen, -onią thapperon tegmen eapitia pokrytf hlavy. Ve Vukov£ 

alku poznaceno co torc. 

Koprena słov. yelnm, inyolocrom zavoj, rouslca, obalka. srb. koprena 
Bodariom, panni genoa roocha, Sitek — Holland, kaproen, srlat, capero 
capiro tegmen capitig, cocollue pokr^yadio na hlayn, kukła, fr. chaperon 
Kappe, Haobe capka, vlask. ciapperone Kappe, Kotte, eine Art Mantel; 
rrlat. cappa. Można, d naleźi i stslov. koprina sericum hedbśyf, 

bulh. koprina i tedy znacllo roucho hedvśbnou. 



— 214 — 

KonocŁ kopos-B stslov. profluviuni genitale, e conjectura, BonocaiiHie 

koposanije id. srov. fec. -aótzoc, ktereż mezi jinym znaci unavenost, mdlobu, 
slabotu, chor obu. 

Koprofarna ces. obs. carnificina rasovna; zda se byti ve spojitosti se 
fec. xÓ7zqoc stercus, firnus, sordes nerad, truś, hnuj, xo7tQo-ąócoc hnuj nesouci, 
mec. 7tÓ7tQoc to, co stfec, xo7tQCQvag Schindauger. 

Koprvadlo ces. obs. operculum ollae, obyćejne poklicka; odvozeno od 
vlask. coprire pokryti. 

Korba ces. corbis kos, kosina, żylaste na vuz, ćast koćaru, sani, kde 
se sedi; korby pi. slk. pletene steny, sflat. ylask. proveng. corba kos, z 
lat. corbis. 

Korba pol. manubrium ohnuta rukovet, klika; v. kur ba. 

Korbaca slov. corbis major velky kos; zni tak, jako by pochazelo 
ze vlask., pfihodneho vlask. corbaccia jsem ale v Jagem. slovniku nenasel. 

Korbel ces. nadoba z kury udelana, uborek fiscella, na maslnici po- 
klop Butternapf, drevend, nadoba na piti vas potorium ligneum, capedo ; v hor- 
nictvi pila die Tasche;/r. corbeille kos, sflat. corbellia corbis, vlask. 
corbello hluboky kulaty kos, też stnem. churpili, curbeli fiscella. 

Kordel pol, restis, rudens lano, lit. k ar deli u s ein starkes Tau zum 
Anbinden der Holzflosze, Ankertau lano kotevni; nem. prov. kordel funis, 
funiculus, lorum, holld. kardeel Hisstau, odtud rus. rap^e.iB gardjelf. id. — 
puvodu roman., Yjskfti se totiż fr. corde funis, rudens provaz, dem. cor- 
delle; śpan. cordel proyazec, tkanice, vlask. corda funis, rudens, 2) 
struna, dem. cordella provazec, z lat. chor da, odkud i angl. cord provaz. 

Kordelat, kordelatowe sukno pol. pannus crassior hrube sukno, ze 
sflat. cordellatus chorda seu fune ligatus provazem svazany, 2) corde- 
latus: vestes cordelatae saty provazem neb paskou stażene, odev mnichuv. 

Kordovan, kor do ban, korduan, v. kurdwan. 

Kordovati ces. kor do u t. j. provazem reholnikuv biti, -se kordami 
se biti, sflat. corda, misto chorda, funis provaz, fr. corde, odtud i pol. 
kordą id. 

Kordula ces., dem. kordulka, subucula Weiberkorset ; kordulka v 
nekterych castech Moravy cepec modry pod satek; na każdy spusob cizi, for- 
malne souhlasi sflat. cord ul a zona, cingulum pas; srov. też sflat. cor- 
dellae pi. uvadi se mezi saty mużskymi, pak sflat. dem. co r dul u m cin- 
gulum, vitta pas, cepec. 

Kordu lac ces. obs. dlouhy a siroky mec spatha, siroka ćepel, też 
kort ulać, pol. kordelas gladius venatorius lovecky nuż, lovecky mec; 
nem. zastar. Kartilatz to, co ces., kardelasche jista zbrań, korte- 
latsch sicula, dyka, cardelast kord jisteho spflsobu, holld. kortelas kratky 
siroky kord, też coetelas (zastar.), sUved. kurtę las, angl. curtlasse; 
sflat. co r tell u s culter nuż, misto cultellus; holld. coetelas jest fr. cou- 
te las. kratky, siroky kord; angl. cutlass. 



— 215 — 

Koret srb. prov. yestis ąuaedam mannleata kratky odev se dlouhymi, 
uzkynii rukayy, 2) yestis ąuaedam muliebris sine rnanicis dlouhy odev zensky 
bez rukayu: slov. koret ee Chorrock; srlat. corettus tuniea, thorax. 

Koprą kórga rus. cornii vrana, ćiste rus. yoróna. (2. scopulus 
uskali. utes): nrcc. xaQya vrana jisteho druhu: turk. karga yrana. 

Korhel slk. potator pijak, 4) łajdak homo neąuam, homo uihili; z 
maJ. korhel łajdak. 

Korizma chrv. jejunium qnadragesimale 40demri pust; ze srlat. ca- 
r i 8 m a id., fr. c a r o m e, stfr. q u a r e s m e, c a r e s m e, śpan. cuaresma, 
thisk. ąuaresima id., stażeno ze qu a dragę sima. 

Korkoj bulh. galhis indicus krocan, morak ; jak se podoba z nfec 
xovqxoc id. (y.orny.a gallina indica morka, kriita), ktereź ale poclnizeji ze slovan. 
* k u r t> k i. gallus. * k u r r> k a gallina. 

Korman slov. chrv. srb. gubernaculum hlayni veslo; z mad. k or- 
ni any 1) id.. 2) regimen. to ze stslov. Kp-bM.i kr&ma gubernaculum, puppis 
hlavni veslo. zadek lode. rus. Kopsia puppis. 

Kornet pol. mitrae s. yittae species ćepec jisteho spftsobu; srlat. 
co meta bireti species in cornu formam desinens ćapka na spnsob rolni za- 
koneenii. fr. cornette tegumentum capitis nocturnale mulierum nocni ćepec 
źeuskych. 

Kornet ces. pol. cornu, lituus nastrój rohoyy zakfiveny ke troubeni 
hlasnemu użiyany; z fr. cornet (de chasseur, de postillon), vlask. cornetto, 
netta id. ylastne rożek. angl. cornet Zinke ; srlat. c o r n e t u s, c o r n e - 
tum cornu, buccina hudebny nastrój rohoyy. 

Kornim slov. circulus kr uh; somisi. jak se podoba, s mad', kor id. 
kOrnyit circumdare. ćiste slov. krog = ces. kruh. 

Korniz slov. chrv. margo Kahmen, 2) cymatimn nmsa ; z fr eor- 
n i <• h e ftmsa ; vlask. c o r n i c e id. Sem należi teź pol. komesy sima, coro- 
nis nmsa: id. nem. Karni es. dial. komis, holld. komis, karni es, angl. 
co mice id.; srlat cornii limbus kraj nećeho, lem. 

Kornout, komo utka ces. involucrum ehartaceum, charta eornuta 
paj»ir v trubku na spusob rohu Btoceny, fr. cornet de papier id., z lat. eor- 
nuta. C adj. co r nut u s rohaty, sflat, comutus in acumen desinens ną 
50b rohu zakonćeny. 

Kornut pol. curruca rohonosec, muz jemnź jest fena neyernś; sflal, 
nut us curruca, lat. cornutua rohaty ; vlask. cornato, angl, cornu te, 

nard cnrrac 

Koromać i komorac chrv. foeniculum vla>ky kopr; zd.i se, le forma 
komoi pftfodnejśi i ze to slovo pochazi ze rec. imiouaca&Qop B 

fencbel odrażenim pr?ni Mabiky w, koncoyky po*, promenenim retnśho n \ 
hrdel. x, prvnilio m v <> a <'>. jeźto Be v nfec. SeplayS yysloynje, v sykav. 6. 
Koromać ies. cnidium phjato v noyejśi dobS z ehrr. 



— 216 — 

Korondaca slov. bufo fuscus żaba barvy plamenne; slovo temneho 
puvodu, bezpochyby cizi. 

Korpa srb. (v Uhr.) corbis kos; vlask. srlat. corba id. 

Ko pnia kórpija rus. linteum carptum quod vulneribus inditur 
skubanka, srlat. vlask. car pi a, fr. charpie id., z lat. carp-o -ere tiiiati, 
skubati; też nem. dial. karpie, karpei, holld. karpie. 

Korsak poi. KopcaKi> rus. canis corsac stepni liska, ces. korsak 
(z rus.) pes k lisce podobny, ale menśi, też vlask. corsac stepni liska, nem. 
Korsak id., nrec. xac(raxiov Yehc mus ponticus popelice; z tura nebo tat. 

Korsov srb. (v Uhr.) urceus żban, z mad. korsó stejneho vyznamu. 

Kortezować pol. zu Diensten stehen, schmeicheln, den Hof machen 
usłużnym byti, lahoditi, lichotiti, dvofiti, vlask. cortese zdvofily, povolny, 
usłużny, od corte dvur, śpan. c ort es, fr. courtois zdyorily, courtiser 
dvofiti nekomu, lahoditi, lichotiti, span. co r tez ar. 

KopTHKTE. kórtik rus. gladius venatorius mec lovecky; nejisto, 
zdali jest stejneho puvodu s pot. ćes. slov. kord ensis Degen, srb. kordą, 
ćorda gladius, lit. kar da s mec, kord; nem. dial. kurde (Gr. W.), ddn. 
kaarde ensis, ktereź jsou piwodu ciziho: pers. kard, oset, kard nuż (Frdw.) 

Kortisky pi. ces. obs. vestis muliebris genus, e conjectura, odev żen- 
sky jisteho druhu ; srov. nem. Kar dis z, Cardisz, Cartis Zeug aus Schafwolle 
zu Weiberrocken tkanina z ovci vlny na sukne żenske. 

Kortukal ćes. obs. Grlockenrock, Steifrock crocotula ; srlat. crocotula 
znaci żenske ozdoby kosmate, krajkovite „muliebra ornamenta villosa, reti- 
culata" DC. Kortukal jest na każdy sptisob cizi, zdali pfesmyknutim hlasek 
ze srlat. crocotula poslo, jest pochybno. 

Kortyna kortina ćes. aulaeum opona, pol. korty na id. 2) stfedni 
val n. hradba; vlask. span. portg. cortina aulaeum opona, fr. courtiue 

1) id. 2) fortif. Mittelwall stredni hradba; srlat. cortina aulaeum opona, 

2) dvorec, zed mezi bastami, vubec neco chraniciho, lat. cortina okruh. 

Kortyzoun ćes. morio sasek (dvorsky), Indio, mimus, funambulus ; 
kortyzounka praestigiatrix, 2) lehkomyslna żeńska amasia; mima; pol. 
kordyzant funambulus proyazochodec ; srnem. cortisane dvoran, srlat. 
cortesanus, curtisanus „qui in corte seu curia romana yersatur, regis 
vel alterius principis aulicus" DC. dvofan, fr. courtisan dvofan, milovnik, 
zaletnik, courtisane f. amasia milo\ T Dice, militka; vlask. cortigiano dvo- 
f an, cortigiana dvof anka, 2 ) nevestka, span. cortesano dvof an, od srlat. 
cortis, curtis regia, aula, palatium kralovsky dvur, paląc, to z lat. chors, 
cors gen. -tis ohrażene misto, dvur pro dobytek neb drubeż. 

Korun slov. solanum tuberosum zemce; srov. nem. dial. karunkel 
id. (około Tylże). 

Korusel m. slov. caterva zdstup; dle zvuku zda se byti fr. carrous- 
sel jista rytirskś hra, jizda rytirska Eingelrennen, vlask. carosello, ga- 
rosello id. 



— 217 — 

Korwejda Muz. carum kmin polni: nem. Kawo, Karbe, G arbę id. — 
z sflał. c ar v n ni, rec. xaęw kmin: tez holld. kar we i f. id. 

Korytarz, kury tar z pol. bedecktei Gang kryta chodba, korydor; 
pfispusobeno z fr, corridor id. vlask. corridore id. aebo ze srlat. cor- 
r i d o r i n ni pergula, c n r r i t o r i n ni, c o r r i t o r i n m opertum itcr ox altera 
parte domns in alteram kryto ehodbiste. 

K o p 3 n n a k a r z i n a rus, corbis kos, dem. Kopaiinna ; jak se zdd, 
pozeno odo śved. korg kos. 

KoCTep*L t. j. ka-stjór rus. strues lignorum, rogns hromada dfivf 
hranice; prawlepodobno zo skand, kostr strues, acervus hromada. 

Ko iii to v n.i ko st un a stslov. fabuła bajka, comoedia vesela hra diva- 
delni. nugae laskovaui, kohit-iohu pi. fabulao, scurrilitas śasky, koiiitoiiioiuth 
fabulari bajeti, koiiitoviimihkt> jocosus źertovnik, KoniToviihCTKo jocus źert; rus. 
KnuoHT). KonrjHHHiCB kasciin, kaśćiinnik irrisor posmivac, KomyHbi pi., koiujk- 
ctbo kaśćiiny. kasćunstvo irrisio posniech; srov. nrec. xozCovva loutka, ma- 
rioneta. 

Kośtyr, koster ćes. 1) gustator ten, ktery okousi pokrmy nebo na- 
poje (obs.), 2) sipho nastrój k nabrani neb vytahnuti vi'na vrchem, jinak 
krok vice; z nem. Koster stejneho vyznamu, nnem. srnem. ko sten, stnem. 
chostón gustare okusiti, okouśeti. 

Kot, kotek, ku tek, kotnik ces. talus; nem. Ko te, Kote Gelenk- 
knochen, besonders am Pferdefusz, dnem. kote; holld. ko ot Knochelbein, 
stjris. kate talus: stćes. było hlezno talus. 

Kotalac srb. jugulum dutina klicne n. yidlicne kosti Hohlung des 
Schliisselbems; srov. rec. y.orrlo^, nority Hohlung dutina, Knochenhohle dutina 

ilenkhdhle des Oberarmbeins kloubova dutina pazni kosti. 

Kotarica srb, corbis kos; nejisteho porodu; rec. y.oTTunmr (Hesych.) 
dem. Btat. jmena xórn; hlava sice podobne zni, ruznosf vyznamu ale ćini tu 
pochybnou. 

Koterec s/k. gallinarium kurnik; srov. nem. dial. (bavor. rakous.) 
Kottei tugurium uzky, śpatny domek, chyże, klec, posada (rakous.), psi 
bouda (korut.) 

Kotobanja srb. gallinarium (ad ova ponenda) slepići kos, 2) vo Śremu 
kod, -branka na kukurici horroi genus; bezpochyby cizi, pochybno vsak, zdali 

jpojitosti b nrec. xóta gallina slepice. 

Kotoiiiiit. ko topu u 7, struś, eapitaneus naćelnfk, pfedstareny ; sr/ał. 

ipanus, <atepanus, cat ipanus, eapitaneus, praeses, praefectus pro- 

vir " ; elnlk proTincie oebo mostu. ,,Ita appella- 

• ir qtu in Ltaliam al) imperatoribua Byzantinia mittebantur, provincias ac 

■'iii.- DC. sIoyo byzantinskś; tćź stfr. catepon chef nśeelnfk. Sem 
by mohlo oalezeti i srb. -pro*, kotobaniti se affectare r«w ban dignitatem 
poćinati BoW co ban. 



— 218 — 

Kotorna slov. Steinrephuhn kfemelak, rod kuroptev; jak se podoba, 
ze vlask. cotornice kfepelice, kuroptva, to z lat. co tu r ni x kfepelice; asi 
stejneho puvodii jest slov. kat orna tetrao bonasia jefabek. 

Kotr ces. obs. ąuaternio ćtyry oka na kostce, nem. kat ter, kotter, 
srnem. ąuater, ąuatuor, im Wtirfelspiel, angl. cater id., ze fr. ąuatre ćtyfi. 

Kotrkal, kotr gal ces. obs. scutum eąuestre jezdecka dlouha paveza; 
patrne cizi, neznamo ale, odkud vzato. 

Kotu ha, kotuźnik slk. canis pes; zajiste cizi, jest pravdepodobno 
odyozeno od mad', ku ty a tehoż yyznamu. 

Kotyza ćes. obs. adulator lichotnik, pochlebnik, kotyzati, kotyzo- 
vati adulari, lichotiti; bez pochyby cizi, stoji-li misto korty z a, kortyzati, 
jest tak, jako kortyzoun, piwodu romanskeho; że tu r vysuto byti muże, 
toho dukazem jest kotyzoun misto a vedle kortyzoun; v. ib. 

Koukati, kouknouti ćes. spectare divati se, Muz. kukać, kuknyó 
id. z german, jazyka: nem. gucken, holld. kij k en, §ved. kika, koxa 
spectare, intueri, ags. ceocjan considerare. 

Koyct, Koyr^ kóus, kóut rus. eiserner Ring an Schiffstauen źe- 
lezny kruh na lanech lodnich; holld. kous id. 

Kouzlo ces., star. kiizlo, pi. kouzla, n. i kouzly, m. praestigiae, 
artes magicae, kouzelny praestigiosus, kouzelnik praestigiator, magus, 
kouzliti fascinare, artes magicas exercere carovati, hluz. ku zło praestigiae, 
artes magicae cary, ku zł ar praestigiator, magus ćarodej, kuzlić artes ma- 
gicas exercere ćarovati, pol. gusła pi. n. artes magicae, praestigiae, gu- 
sła r z praestigiator kouzelnik, ćarodej ; lit. g o s 1 i u s praestigiator, g o s 1 y b e 
praestigiae, bezpochyby z pol. — ćes. i pol. z german.: stnem. koukal, gougal, 
goukil praestigiae, srnem. goukel, gougel id., 2) jocus, artes magicae żert, 
ćary, skand, kukl, śved. gy ckel praestigiae kejkly; stnem. koukalón, 
srnem. goukeln, koucheln artes magicas exercere ćarovati, sved. gyckla 
praestigias facere, srnem. goukelsere, gougelasre, couchla3re, koukeler ha- 
riolus, magus, stnem. gaugalari, skand, geg lar i, kuklari praestigiator, 
kouzelnik, ags. geogelere id. Slova german, pochazeji, jak se zda, z lat. jo- 
culus, dem. stat. jmena jocus źert, joculari źertovati, vlask. giocolo 
hra, liraćka, giocolare gaukeln, stfr. j o g 1 e o r, j u g 1 e o r, nfr. jongleur 
kejklif; yyskyta se i srlat. ca u c ula tor, cauclearius, c o cle ar i u s, ca- 
cularius praestigiator. Tehoż puvodu jest i pol. kuglarz praestigiator 
kejklif, sasek, kuglować kejkly provozovati, ces. kej ki praestigiae, kejklif 
praestigiator, starsi tvary kajkl, k aj klif. 

KoBm-B kovs rus. haustrum, vas potorium nadoba na ćerpani nebo 
piti ; v. KyBimnrB. 

Kozulj slov. corbis e cortice kosik, krabice z kury, srov. mad. kdszu 
id., Ij możno pokladati za pfirażene, proto że ve slovan. neni stat. jmena, 
ktere by v nominative było souhlaskou u zakonćeno; srov. też mad. kosolya 
corbis kos. 



— 219 — 

Koaiips kózyrb rus. karta, kterd bije der Trunipf im Kartenspiel, 
pol. kozera, ko żyra, ces. kozyf (z ras.) id. jsou ve spojitosti s nrec. xó- 
Zior id. ; można ze poehazeji z nektereho jazyka orientalskeho. 

Krab ces. krab ba pol. caneer maenas, nem. Kr ab be mały morsky 
rak, holld. krab. śveJ. kr ab ba, /r. er a be, angl. crab id., ags. er ab ba 
eaneer rak: zakładem jmeu uvedenyeh jest, jak se podobit, rec. Kanapo^ mor- 
sky rak ostnaty. 

Krace ces. ligo, marra, v. graca. 

Kracun sIov. chrv. obex, pessulus zavora, chrv. tez krakun; z ger- 
manskeho: stnem, ehracbo uncinus, fusciua, srnem. kracke harpago, skand. 
śved. k r a k i id. hak, klika. 

K p a x M a .i % krach m ii ł rus. amyhmi skrob, tóż KpyxMa.ii., lśpe 
skór biło, pol. krochmal id. — z nem. Kraftmehl stejneho yyznarnu. 

Kraka slk. monedula kayka, kasub. krak coitus havran souvisi s 
kraka t i eroeitare. dlużno je povażovati za sourodne se skand, kraka, śved. 
kraka cornii ynina, stnem. kr aha id. 

Kram pol. taberna, ćes. kram id., 2) officina, 3) merx, slov. chrv. 
kra ma taberna, lit. krómas id., pol. kramarz, ces. kra mar, slov. chrv. 
k i a m a r tabernarins. mstitor, srb. kra m a r vecturarins primarius der Haupt- 
trachter: z germanskeho: stnem. kram taberna, srnem. kram i kra me f. 
id.. 2) collect. merces zboźi, island. kram merces, śved. kram 1) id. 2) 
taberna. holland. kraam id. stnem. kram ar i tabernarius, institor, srnem. 
kramaere: Ul. krómininkas id. 

Krambizar slov. Fuszeisen compes pouto; muzę ale take znaciti to, 

co Fuszangel nn-.i defossi, oceulti, murex ferrens ostranka vetvita ; na każdy 

§ob cizi, m»hlo by za leżeti ze srnem. krampfe das Zusammenziehende to, 

stahnje, svini, (angl. er a nip skoba, pouto) a isern, iserin adj. ferreus 

źelezuy, i ser źelozo yzdolane, nebo ze srnem. krump curvus kfivy a prave 

nredenśho i Ber. 

Kramzansy pol. cimbufi Mauerzinnen pinnae slovo cizi, ve kterera 
vezi, jak se zda. nem. Kranz corona venec, 2) Ifandgesimse eines Hauses 
pokrajnś ffmsa domu, holld. kr ans yenec, kruh, okruh, śved. kr ans Yenec, 
Ffmsa; druha połoyice jest temmi. 

Kp a H i, k r a n rus. trochlea jer ab. zdyihaci strój ; nem. K r a h n , 
hol land. kraan, śved. kran. angl. crane id. Vyskyta se i ve vlask. ero na 
(lodn.) jef&b, strój k nakładani a yykladani korabnfho zboźi'. 

Krapavica slov. rana bufo ropucha, chrastayś żaba : jest sotva stej- 
pfiroda se .//■. crapaud, srlat. crapaldus, crapollus id. 

Kraple i. pi. morav. kosie Schlittschuhe, srOY. srnem. k rap (•', kraffe, 
krappe, stnem. chrapha uncinus, ancora hak, klika, skoba, kotva. 

Kraspati slov. \ w rozervati; srov. vlask. crespare kadefa- 

yiti, ćechrati, naćechrati, lat. crispare. 



- 220 — 

Krbulja srb. corbis genus kosfk ze syrove kury mladeho stromku; 
srov. srlat. corbula corbis kosik. 

Kreda slov. chrv. srb. pol. creta, ces. kr i da, morav. slk. hluz. kry- 
da, (rus. m^ji-b meł), lit. kreida (z nnem.); srnem. kride, nnem. Kreide, 
lat. creta. Slova, ve kterych jest i neb y, pocMzeji pravdepodobno ze srnem. , 
ona, ve kterych jest e, z lat. 

KpeHrejiB, KpeH#ejiB krengelB, krenclelB rus. spira pistoria 
preclik ; pol. kręgiel, dłuż. k r y n g e 1 id. nem. K r i n g el, sWd. k r i n g 1 a id. 

KpeHroBaTB krengovafi rus. polożiti lod na bok, aby mohla 
byti spravena ein Schiff kielholen; holld. krengen, sved. kranga id. 

KpeH-B kren rus. carina podlodi, puda korabu; pravdepodobno ze 
fr. carene id. — a prvni slabiky vypadlo, jako na pf. v rus. KpaTa krata 
misto a vedle KapaT-B kar&t, (fr. carat, vlask. cara to a t. d.) karat maU 
vaha, v&ha zlata. Fr. z lat. carina, odkud i vlask. c aren a, span. ca rena, 
nrec. xactva id. 

KpeH3ejiB krenzelB, m. rus. Diamant zum Grlasschneiden ; na 
każdy spusob cizi, pochybno ale, zdali ma co spolećneho s nem. dial. krin- 
sel vrub Kerbe, Einschnitt. 

Krepelj slov. fustis kyj; srov. nem. Klóppel, Kleppel, Klippel 
stejneho vyznamu; prvni l muże ve slov. k vuli dissimilacii byti v r pro- 
meneno. 

Kres pol. circulas, terminus, meta, finis kruh, cii, konec, ćśra pohra- 
nicnś, slov. kresija circulus krab; z nem. Kreis id., srnem. krei$. 

Kreski f. pi., krezy pi. pol. też kruszki, kryski 1) raesenterium 
okrużi; ze srnem. kro es e id., nnem. G-e-krose, dial. (jihn.) kros, n. id. 
2) collare plicatile ożidli, obojek, z nem. Krause, dial. kruse, kros id. — 
Vyskytaji se tez sved. krose mesenterium okrużi, kras, n. 1) id. 2) collare 
plicatile ożidli. 

Krevelj, m. gen. -vlja slov. uncus, hamus h&k, klika, kr e vi ja ruta- 
bulum fornacale ohfeblo Ofenkriicke; ac srnem. krouwel, krawel, krewel 
uncus, fuscina, harpago, creagra Mk, klika, vidlice se tfemi skfivenymi 
roby nebo zuby, stnem. cbrouwila, chrewil id. (od stnem. chrawón, 
srnem. krawen, krouwen, nnem. krauen, fricare śkrabnouti, skrabati), stfris. 
krawel furca vidlice, holld. kraauwel id. podobne zneji, nejsou svrchu uve- 
den& slov. jmena odtud vzata, nj^brż jsou odvozena od adj. kr iv curvus rovne 
tak, jako slov. krevljast kfivy, kulhavy, krevljati claudicare kulhati. 

Krewetko?, palaemon rak morsky, krewetnica bopyruv rod kra- 
buv; ze fr. crevette Seegarnelle rak morsky cancer crangon. 

Krevse pi. slov. soleae, crepidae pantofle; srov. fec. xQi]7ztg druh 
stfevicuv. . 

Krezel slov. collare plicatile ożidli, obojek; z nem. Kraus el, dial. 
krosel id. 



— 221 — 

Krępulec pol. lignina obliquum roubik, skfipee Knebel ; asi z nem. 
K r u m m li o 1 z, jehoz starsi forma była k r u m p h o 1 z , kr ive, skf i vene dfevo, 
skfipee; odtud pochazi i ces. krumpolec rozporka. kn\ó dfeyo, do kterśho 
\dl krkem zapira. kdyź talme, das Halsjoeh. 

Krida hluz. eribrum feseto, sito; ags. liriddel eribruni, słnem. liri- 
tara, sfnem. riter id.: Rlf. kreta las id. lot. kretuls vamms, eribrum 
opałka, feseto, tez kom. ero i der eribrum. SIoyo hluz., co osamele, zda se 
by t i ciziho puYodu, a siee german. 

KpHMaa kr im z a rus. yitriolum zinci biły yitriol, skalice, bila, ces. 
kry oaza id. jevi cizi tvarnost. 

Krinka slov. chrv. persona larva; temneho puYodu, srov. słnem. gri- 
lli a lana. galea, skand, grima persona larva; m i n se casto zamenuji, 
rotne tak g a k. 

Kri pa shv. ein geliochtener Wagen, Kasten eines Bauernwagens ko- 
sina ?ozu; sro?. nłm. Krippe, kterez znaci take oplotec, vt\bec dilo pletene, 
w. krippe, słnem. chrippa praesepe jesle. 

Kriśpa slov. plica zaliyb, sflat. crispa id. — vlask. crespa ruga, 
pliea yniska, zabyb : y. grespa. 

K p io e Ti k r j u k rus. uncus hak, klika, dim. k p K) h e k t> k r j u ć ó k, 
pul. kruk id. — skand, krókr banius. uncus, sved. krok, ddn. krog id., 
ongi. crook 1) uncus hak, klika, 2) bul pastyrska, fr. croc, sflat. crocus, 
croceus uncus, harpago. Sem ndlezi, jak se podoba, taks lit. krukis, kruke 
cardo stężeje, pętlice, skoba Haspe. 

1 C p K3 c e .i b kr juselb rus. Kreuzsegel pfićny yetrnfk lodni ; z holld. 
k r u i s z e e 1 płachta na Yrchnim steźni. 

K p ¥) isarnepa k r j u t - k a mera rus. cella pulveris pyrii pracho vna 
na lodich; z holld. kriud-kamer id. kr i ud = nnem. Kr aut herba zelina 
maci t»'ź stfelny prach. 

Kroci eri pol. croton, ćes. kr o ton, rostlina radu i ćeledi pryscovite, 
pol kro cień lakmus croton tinctorium ; fec. ttcórow, hdotcot der Wunder- 
baum. — 

Krokosz pol. earthamua tinctorius Saflor svetlice barvfrska, zlutidlo 
śafran divy: ze fec. y.oóy.o^ Śafran. 

Krokot ces. color croceus barva źluto-ćerYena, z doliadu; „ovoce na 

iech y krokot dospelo" Yyb. 1. 172. — fec. kookwós śafranem obarveny, 2) 

skvostny od-Y barvy £latocervenó, xęoxanóp to, co XQOxmóc 2), od kqÓxoc śa- 

fran, lat. crocotus adj. barvy SafranOYĆ, crocota skvostny odev źensky 

bany śafranovtj. 

Kromka pol. niollia panis stnda ehlcboya; z nem. linimc. id. 

Krompir §lov. srb. solanum tuberosum, zemće, ćes. k ruin pi r id. — 

- r a n d b i r n e die Erdbirne, det Erdapfel. 

Krondle f. 6es. raspis, Bummitas hastae, tridens, fascina ndlice troj- 
zuba, krondle na ryby Fiscbgabel; sfnem. k rodeł fuscinula Yidlice. 



— 222 — 

Krondraźka ces. (obs.), też krandraska, kondraska, vestis genus 
sukne z latky, zhotovene z hedMvi a nejtensi vlny, pol. kromras; nem. 
Kronrasch der englische Tuchrasch. 

Kropier, kropif ces. (obs.) to, cmi se pokryv& zad kone, pocbvy, 2) 
plialerae Satteldecke „koni kropieri prikryti zelenymi" Trój. 14. — z fr. crou- 
p i e r e Schwanzriemen, od c r o u p e zad kone, srlat. c r o p a equi tergum, 
vlask. groppa id. — też span. grup er a, vlask. groppiera = fr. crou- 
piere; z roman. i srnem. gropiere pokryvadlo na kone, holld. kroppier 
zad kone. 

Krka chrv. srb. jus e musto polivka z mestu Mostsuppe; srov. nem. 
dial. (jihn.) krick junger mit Krautern gekochter Wein mlade vino s roz- 
licnymi zelinami vafene. 

Krpeta srb. tapetum in mensa ponendum pestry caloun na stul; 
pravdepodobno ze vlask. car pi ta Fries, lang- und grobhariges Tuch, auch 
ein Gewebe von Schweinsborsten oder Kuhhaaren, carpitella lehke pokry- 
vadlo z p&jky; uvażiti slusi i vlask. car pet ta druh żenskeho odevu v Be- 
natkach, fr. car pet t es f. pi. Packtuch, sifr. car pi te tapes, panni genus 
caloun, druh sukna nebo tkaniny, span. car peta grobes, gestreiftes Pack- 
tuch, Tischteppich, srlat. carpettae pi. muliebres tunicae sukne, holland. 
karpę t grobes Packtuch; tehoż puvodu jest i mad', karpit opona, caloun. 

Krplje f. pi. srb. calceatus ąuidam per nives vadantium obuv do 
snehu; nejisteho puvodu, srov. rec. xQov7zala, za dfevene stfevice jisteho spu- 
sobu Holzschuhe, womit man die Oelbeeren austrat ; f eć srb. vysouva i v ci- 
zich slovech samohlasky pfed a po r stojici. 

Krtol, kr to, gen. krtola srb. corbis genus kos jisteho druhu; ze rec. 
yMQraloc kos dole ostre zakonceny, srlat. cartallus, cartellus kos, 2) 
mira obilnl 

l{poiTi\a k rug la stsrb. Mon. - srb. poculum cisę, koflik; stnem. cru- 
gula, chrogola, srnem. krugel curuca velky żban na vodu. 

Kruchta pol. atrium ecclesiae, pfedsifi kostela, ces. kr uch ta, v ne- 
kterych stranach i kr uf ta, podium ecclesiae, suggestus syraphoniacus chór, 
dle M. V. to, co krypta; srlat. gructa, grupta misto crypta oratorium 
subterraneum, nem. Gr r u f t krypta ; srnem. g r u f t caverna, holld. k r o c h t, 
kroft podzemni chodba, jeskyne tez ze srlat. 

Krumpast adj. slov. claudus chromy, kulhavy, k rumpeż loxia curvi- 
rostra dlesk kfivozobka; od srnem. krump curvus krivy, nnem. dial. krump 
cuitus, claudus kfivy, chromy, kulhavy. 

KrumpIovati acu pingere yyśiyati, kvetovati, krumplovany acu pictus 
vysivany, yykladan^', kvetovany „roncha perłami krumplovana" margaritis tectae 
vestes; z nem. dial. slez. krumpeln Festlichkeiten anstellen. 

Krumpusy pi. m. ces. haky, z nichz trubni bidelka visi, v hornictvi, 
Krummeisen zu Eohrstanglein (montan.); asi z nem. Krummeisen, jehoż 
starsi tvar byl krump eisen, der Stanghaken, die Kurbel am.Feldgestange. 



— 223 - 

Krunyr ces., starsi tvar k vn ner, lorioa brneni, paneif, colobium; bez 
poehyby cizi; niolilo by somiseti s kymr. eruyn, kom. eroin corium kuźe. 

Krup ces. asthma zaduch, mało uzivane; z fr. croupe, croup an- 
gina, angl. eroop Stiekhusten. 

Krusle pi. f. morav. soleae ierratae klouzaci zeleza, kosie ; sloYO 
temiie. praydćpodobno cizi. 

Krusovolj srb. bulla aurea, documentum zlata bulla, listina, piscm- 
nost, z dohadu, stsloi-. vpoveoKOi\VE, ypHCOKOiwt ; ze rec. stred. %cv<7Ó(3ovklot>, 
srlat. c h r y s o b u 1 1 u ni zlatii bulla, listina, 

Krusy pi. m. ces. Salzstucke, Salzbrocken, collecł. kr ust i id. pravde- 
podohno cizi, srov. sfnem. griij gra mim, globulus, ptisana, granum arenae, 
glarea, etc. orno, kulicka, kroupa, zrno pisecne, śterk a t. d. 

Kfn»v -nicKo k r u s e y o słs!ov. yyznam nejisty, fimbriae, reticula tfepeni, 
krajky, collect.? ..naplećky so zlatonrL i si> kruseyom-L" Sbor.-Kir. 61. — 
siw. rec. y.ooacró^ fimbria tfepeni. 

Kruśt ces. mesenterium, lepe okruźi, 2) castka odeni, collare plica- 
kile? z german.: holld. kro os t n. okruźi kachen i husi. 

Kruta gallina indica morka, topka, krutau, krocan gallus indicus 
monik. indian; prvni pretvofeno, jak se zda, z nem. Trut ve slozen. Trut- 
henne. druhe u primo z Trut-hahn, pak by se spravneji psalo kruta, 
kruta n; krocan ale molilo by souviseti s nem. Kratschliuhn tehoz 
Yyznaniu. 

Kruz pol. obs. urcetis zban, dem. kruźyk, rus. KpyacKa kruźka id., 
2) lagena, B) pyxis peculii, lit. kruźas, m. kr u ze f. urceus zban, dem. kru- 
źikas id. Nesz., Schleich. gloss. kruzas id. z german. — śved. krus, n. 
żban, ddn. kruus; holland. kro es, sfnem. kruse id. nnem. diod. kruse, 
dnem. kro os. — Slova germańska zdaji se byti ve spojitosti se rec. xqcogg6c 
ve«lro, zban. Slova german. odvozuji nektefi ze srlat. crusibulus, cruci- 
bolus, gfSe, poblr, prvotne v podobe kfiźe. 

Krużganek pol. ambitus, porticus, kfiźovd chodba, aml)it, sloupofridi, 
n. Kreuzgang kfiźova chodba. 

Kf)7,Yi> kriĆB ul stslov. fabcr kovai ; , tez kfUłYt; 2) mctallum, e con- 

jectura, „koje by zelSzo, kyj li kn>ćr> toliko si>tn>pe!i>" Pat. — molilo by v 

Łomto mfetó znaćiti tez ocel (chały ba); KfŁYHti kri>cij faber, upiYHtii faber 

aerarins. Kf»v.inumi|i officina fabri kovarna; rum. Ki>p«il>e annulus ferreua 

ii aeb krouźek zelezn^. — Slova temna, neyysk^tajicf se v jiimii slovan. 

eh, zdaji Be byt i ve spojitosti se stntm. chrucha chalybs (ocel) Graff. 

kficia k i-i, sta %t$lov. arca, sepmcrum akffnS, hrob, Kopc-u Lavr. 
A/.buk. KOf.i.cTA ]\n-. 739, K(n»cTiii|.\ krBstica arca, tabula, pyzis, \H k(>m:thi|.i. 
K(if.<THi|A. Ki.fiłif:Tin|.i. Hcf)CTiii|\. rus. j/rov. fcepcTa arca ; aejistóho pfvodn, srov. 
///. karsztas fb?ea, sepukrum j&ma, broty fin. kir stu arca. carcer skffni, 

i. Źahif. 



— 224 — 

Krychle ces. talus, tessera kostka, „pocę s nim krychle metati" St. 
Skl. 2, 120. — srnem. krichelin id. 

Krynica pol. fons, cisterna zdrój, pramen, cisterna; Miki. Lex. II. 
uvśdi to slovo pod Kpima krina modius i pokłada je za vzate z rus., neb 
jest— li odvozeno od kr i na, melo by zniti krzynica (stslov. k(>hiihi|a hydria, 
eatinus, olla, urna vedro neb okov na vodu a t. d.) Jest-li slova krynica 
prvotnejśi yyznam fons pramen, zdrój, pak by patrilo k rec. x^vtj fons zdrój, 
pramen, stndnice. 

Krypa pol. cymba lodka, zdd se byti ciziho puvodu; srov. sflat. 
grippa genus navis druh lodi, grippus celox rychła lod; vlask. grippo 
navis praedatoria loupeźna lod. 

Krypta ces. monimentum, sepulcrum sklep podzemni, hrobka z rec.-lat. 
y.QV7tri], crypta podzemni sklep, v lat. tez hrobka. 

Kryza ces. obs. misto, kde se souboj deje „vsak tu i z&dny nalezen 
nebyl, jeźto by s nim v kryzu (t. j. v souboj, vlastne ohradu) jiti smel Trist. 
St. skl. 4, 18.— ze srnem. krei$ circulus kruh, okruh, 2) Platz, wo ein Zwei- 
kampf geschieht. 

Kuba srb. tholns b&ne kostelni, 2) fornix klenuti nad ohniśtem, kube 
n. gen. -eta tholus; srov. rec. xvfirj vzneśenost ; vyyyśenost, hlava; uvdziti 
slusi take nrec. xov\imq b^ne kostela, dóm, pak arab. el-kubet tholus, bane 
budovy. 

KovBaf>a kubara stslov. navis longa dlouhy kordb; skand, ku mb ar i 
navis mercatoria kupecka lod, stnem. chuburra, chubirra rates, classis, 
rec. stred. y.o^aQiov navigium majus vetsi lod (Constantin. Porph. in Basilio 
cap. 42) nachazi se take u jinych spisovateluv byzantinskych: Leo Imper. in 
Tactic. cap. 18. §. 140, Cedrenus pag. 580, 581, tez m\maqiov id. (Konstant. 
Porph.); srlat. go mb aria navis species druh lodi. Andreas Dandulus in 
Chronico ann. 992: „Naves quas Veneti Gombarias nominant ; contra Naren- 
tanos Sclavos misit." 

KyBapL kubarB, m. rus. trochus vrtoch, vlk; srov. nrec. xov(3aQtov 
glomus, massa, gleba klubko a t. d. 

KyBeBBi kubeby f. pi. rus. piper caudatum, jinak piper cubeba, 
jmeno indicke rostliny, kterś dava druh pepfe, ve Schm. slovniku nachazi se 
take Kpesesa sg. id., pol. ku be ba, ces. kubeb m. i kube ba f., obyćejne 
pi. kubeby; srlat. cubeba fructus insulae Javae haud multum absimiiis 
piperi DC. vlask. cubebe pi., span. portg. cubeba, fr. cubebe; angl. 
cubeb, nem. Kube be, srnem. kubebe; z arab. kababat. 

Kubena ces. pellex; z lał. concubina souloźnice, odraźenim pfed- 
lozky eon. 

KyBpnK-B kiibrik rus. (lodn.) Halbverdeck prostranstvi pod pfedni 
palubou; srov. holld. koebrug Yerdeckbriicke auf Schiffen palubni most na 
lodech. 



— 225 - 

Kubura srb. angustiae, miseria bida, zirobyti starosti plne, kuburiti 
anguste ?iyere bulnę, vo starostach ziti; srov. srnim. ku ni ber molestia, 
sollicitado, aegritudo, miseria, starost, tSźka mysi, bida. kter«śź Wackernagel, 
nevim. pravem-li. oJvozuje z fr. eomble (lat. cumuluś) pnlisnost das Uber- 
masz, pak srnem. kum berę u praepedire syazati, spoutati, pfekazeti, v nouzi 
nvesti; praydepodobnejśi jest. ze srnem. kumber jest ve spojitosti se fr. en- 
c o m b r e pf ekażka, en -co m brer impedire, viam obclndere pfekazeti, za- 
hraditi, zahatiti; srlat. cumbri, comhri pi. ligna eicisa, ąuibus vise ini- 
pediuntur pokaeene stromy, dreya, kterymi se cesty zahrazujf, prekiizka; du- 
leźite* jest ongi. eumber 1) subst. molestia, sollicitudo, impedimentum obtiże, 
st, preka/.ka. 2) verb. molestum esse, onerare, incommodum adferre ob- 
tiżnym byti. nesndze pusobiti. 

Kubure f. pi. srb. 1) die Scheide im Sattel fiir die Pistolen pouzdro 

-Ile pro pistole. 2) ty pistole samy die Sattelpistolen selbst ; rus. Kysypa 

kubura Pistolenhalfter, pouzdro na pistole; nrec. xovfinovQiov toul; z turo. 

Kuc bulh. elaudus cliromy, kulliayy: nrec. y.ovrtóg id. oboje asi z tura 

Kovi|nn kaci ja sts!ov., tez kovyhki, koythii, triticum coctum cum mele, 

v. rarran. 

Komu kućbka stslou. canis pes, bulh. kućka canis femina psice, 
fena, kuce n. canis. pi. kueeta, srb. kucak v nekterych krajinach misto 
pas canis. kuce. gen. -eta catulus yedle stene, kućka canis femina psice; 
rum. kuca canicula psicek ki»cel catulus stene; tenmeno puvodu, srov. alb. 
y.oiTGi t. j. kutśi, dial. (geg.) xevza 9 y.ovz pes, vlas7c. cuccio catellus psicek, 
dial. sial. .;• u cc i a, guz z a, guzzu, portg. gos, gossa, span. cuci ta id. 
' kbudz. kbudz canis pes; nem. dial. śvejcar. hausz, husz id. gautsch, 
geitsch pes, kt n ry yelmi stęka (2. meretrix) ; feutsch canis femina, stfr. 
g.ousse canis species pes jistebo druhu, gousset catulus stene; lapon. 
kausjo cauis femina fena, est. dial. (harr.) kutsikas catulus stene; ma/f. 
kuty a pes, afrjhan. kutii eh, kutii psicek, hindust. kuttha pes, rec. stred. 
y.oir/'.-Jioi eaiellos stene (Beitr. Iii. 299.) 

Kudła ćes. cultellus, culter plicatilis nuź zayiraci jest sotva stejneho 

puvodu s kudła yillus, rloccus; srov. sHat. cutella misto cultella, vlask. 

c oltell a, jr. c o u t c 1 a s mećik, pak srlat. c u t e 1 1 u s misto cultellus noźik 

: uvaziti sluft tak*' ag*, li vi tle cultellus, skand, kuti id. 

Kufico \>\. slov. yentosae, cucurbitulae chirurgorum bafiky ; nim. Kópfe, 

•jne Kopf ve sloźen. Schropfkopf, srn&m. laz-kopf rentosa, schrepf- 

k o p f, b a d - k o p f, dnem. k o p p e kop p, hottd, ddn. k o p, ivód. k o p p a, 

angl. cup; srlat. cufa. cnplia cucurbita chirurgicorum, ventosa, vla$k, 

tta id. Sem odleźf take* srb, kupica Btejneho \ \'/,i).imu. 

Kuhałi .s/ot*, coąuere vufiti, srb. kuliati 1; id., 2) — uljeb pinsere, 

panem peci chleb, kuhati se coqui, 2) fig. fermentare kysati, kvasiti 

. kochen, rtn&m. chochón, chochfin, holld. koken, dnem, 

eji k a k e n, stfris. k oka, nono. Md. k o k a, ddn, k o g e, isl. k o c k a, 

L5 



— 226 — 

angl. cook variti; z lat. coąuere dle prostonarodniho vysloveni co cerę 
(c jako k); span. coc er, vlask. co cerę, cno cerę vafiti. 

Koi^sph kuch arb stslov. v bibli Ostróg., vlastne rus., coquus, slov. 
kuhar, gen. -rja, srb. kuhar, kuhac, mrus. KyxapB, (rus. noBapi. póvar), 
pol. k u c h a r z, ces. k u c h a f , Muz. k u c h a r, dren. tjauchor (Saf . Mr.) ; 
Mb. kukorius id., sflat. cocarius kuch ar, utvofeno z lat. coąuus, v po- 
zdejśi lat. cocus, odkud vlask. cuoco, pak nem. Koch, srnem. k o eh, stnem. 
eh o eh, ag 8. coc, cuc, angl. cook, dnem, holld. ddn. kok, sved. kock, isl. 
kockr id. star.-ir. coic, stkymr. coc (pekaf.) 

Kuharica slov. coąim, srb. kuharka, k uh arie a, rus. Kyxapica 
kucharka, pol. kucharka, (es. kucharka, Muz. kucharka; lit. ku- 
karka, stprus. kukore id. 

Kuhinja slov. culina srb. kuina misto kuhina, kuli ar ni ca, rus. 
k} t xhh kuchnja, pol. kuchnia, (es. kuchyne, Muz. ku eh en, ku chi nj a; 
lit. kuknę, stlit. kuk ni a, tez kukore, lot. kuknij a id. tez mad. kony- 
h a ; stnem. c h u h h i n a, srnem. k ii c h e n, k ii c h e, finem. K ii c h e, ags. c y- 
cene id., star.-ir. cucann, kymr. kegin id. srlat. co eh i na, cocina, 
cu ci na, vlask. cuci na, span. cocina, fr. cuisine id. — z coąuina v 
pozdejsi lat. misto culina kuchyne. 

Kują chrv. srb. canis femina psice, fena; srov. oset. khuy canis pes 

Kukinja srb. 1) == trnjina bacca pruni spinosae trnka, 2) grando 
plumbea broky; puvodu ciziho, srov. nrec. xovxiov bacca, granum jadro, ja- 
hudka, bobule. 

Kukla pol. cucullus pokryti hlavy, kapę, kapuce, ces. kukła, dim. 
kuklice cucullus, 2) fastigium, culrnen tecti kout nebo konec streehy, vaz 
nebo hreben na strese, slov. kukljica kapę, kapuce; z lat. cucullus po- 
kryti hlavy, kapuce, srlat. tez cuculla; vlask. co co 11 a (coculla), span. co- 
gulla id. — z lat. tez stnem. kugula, kugila, srnem. gugele, kugel, 
kogel, ags. cugle id. — stslov. KOVKOi\"\h kukulj, też KOVK03h, KOKOJh, 
cucullus, pallium, rus. K} 7 Ky.7if> kukulj, m. chrv. srb. kuknij cucullus ze rec. 
stred., nrec. y.ovxovhov kapę, kukła, srb. kukulj i ca cucullus z nrec. xovxovka 
id.; vyskyta se v nrec. take xovxUpv Frauenmiitze. 

KyK.ia kukła rus. 1) neurospaston louika, marioneta, 2) nyrnpha 
pupa, dem. KyKyjiKa kukołka, ces. kukła nyrnpha; nrec. y.or/la to, co rus. 
1), ai xoyxlcu hracky, xovxovhov zavitek hedbavnika Cocon. 

Kukla pol. dim. kukiełka panis oblongus podlouhty chleb, houska 
należf k lit. ku kuły s, kuklys, m. chleb co do formy ein Bród in Bezug 
auf seine Form, 2) globulus farinaceus haluska ein Mehlklosz in Brodform; 
dnem. kuckel panis ein Laib, ein ganzes Bród pecen chleba. 

Kukma srb. crista, cirrus chochoł slepice, chru. kuk ma, kuk mi ca 
cucullus, crista kukła, chochoł, slov. kukma, kup ma crista chochoł; tem- 
neho puvodu, srov. stnem. chupha, chuppa mitra, capitium kapę, kukła 



— 227 — 

srnem. kupie, kuffe. kuppe Kopfbedeckung unter dem Heim, kuppe ca- 
eumen yrcliol Spitze, Gipfel. nem. prov. kaupe erista chochoł, holld. kuif 
id sr/at. cuffa legmen capitis pokryti hlavy ; pak nim. Koppe cacuraen 
yrchol, cirras chochoł, angl. cop, cob cacumen. 

Kuchrecht, ku krech ta Ces. obs. pećivo nepodarene schlechtes Ge- 
bftek, 2) s\itek ze sekaneho masa; prawiepodobuo z nem. 

Komurai kuk siu stslov, urceus zbiiu; sroy. nrec. xavxiov vas ligneum, 
poeulum nadoba dfevena, ciśe ; pośledni slabika ś i ii-l tim arci vysvetlena neui ; 
inoźno take. ze koykiuhitl stoji mi sto kuyśin-L; v. KyBiniiirL. 

Kukuba pol. Silene inflata Taubeukropf uadmutice lućni, slunećnik, 
jiuak cucubalus behen ; mad. kukuba id. — z lal. cucubalus odrażenim 
■vkv. 

Kovhoviuph kuk um arb stslov. poculum cisę, pohar; z nrec. xovxov- 
intninr urceus, cautharus żbdu, konev. 

Kukus ies. portio in metalli fodiuis; z nem. Kux id., kteróż odvozuji 
nekteri z fos. kus frustum; pochybno, zdali pravem ; srov. sflat. coxa vox 
agrimensorum et unius cubiti mensura ndzev niefiteluv polnosti, mira jediioho 
lokte; kukus v horuictvi jest mira nejmenśi. 

Kukuvica bulh. noctua, ulula sova; jest, jak se podoba, ve spojitosti 

vc. xovxovęaq jmeno jisteho ptaka, dudek, cap nebo sova, Hesychius: xox- 

.. \ ylav^ sova, odtud xovxov(ła?oś caesius, noctuiuus sivych oci, sovi, 

nrec. xovxov(łayui, y.ovxov3ai'a sova, vlask. coccoreggia strix passerina syćek, 

sflat. ■ c o c o v a i a so va, u Papia c u c u b a id. ; vyskyta se i c u c u m a sova . 

Kul, m. pol. fascis stramenti snopek słomiany; jak se zda, z lit. 
kulys snop slamy, lot. kul s id. srov. też nem. prov. kaule (sas.) svazek lnu. 

Kula pol. 1) fulcrum berła Kriicke, 2) qui ad eundum fulcris utitur 
kdo o berłach ehodi, kulas baculus cnrvus, uncus kfiva hul, klika, hak, 
kulawy cłaudus chromy, kulawieć claudicare; temneho puvodu, srov. fec. 
mtlAóc, xvloq inflexus, incunatus, cłaudus, mutilus skfiveny, chromy a t. d. 
"co incurvo, cłaudum reddo skfivim, ocliromim, rec. stfed. xovXog, xovXXó$ 
cłaudus. mancus chromy. Sem naleźi, jak se zda, take ćeske kulhayy 
cłaudus, kulhaveti claudicare; h muie byti ke slabice kofeinie pfiraźeno. 

Ky.mra kuł aga rus. massa secalina testo źitne, rezne ; pravde 
podobno z nektereho orientalskśho jazyka, pra\)' rus. nazev: lesto rEanoje. 

Kv/iai;7> kułak rus. pugnus zatata post, 2) małłeus caementariorum 
yołky mlat zednicky, dfeveny mlatek, pol. kułak pgsf; t»'z mad', kuły a k id. 
— pochfaejf, jak se zda. z turc. nebo tat. 

Kulbaka pol. ephippium sedlo, ćiste pol. siodło; srow lit. kulbo- 
.nimmte hftlzerne Bligel am Pfiuge, wrorin des Ochsen Hals steckt 
jarmo ; rozlićnost cyzuamu ćini ale spojitost obon slov pochybnou. 

K y .i ii u r, kulić panią rotnndus paschalis okrouhly biły felkonoSni 
chleb: srov. rec. x6Xli£ hruby chleb, okrouhly nebo podlouhty, nrec. xóh§, 
tolaoot Brezę], rec, stfed. nolhuop panią rotnndus okróuhle* pećivó. 

10* 



— 228 — 

KyjiHKaTt kul i kat rus. potare, inebriari slopati, opiti se; srov. 
fec. hvXi§ poculum ćise, xvhxliov 1) abacus nalevacf stfez, 2) compotatio. 

Kulsze m. pol. os coxae kost kyćelni; jak se zd&, z lit. k nisze, 
kulszis f. coxa kycla. 

Kyjih kulL rus. saccus pytel — Ut. kule, knlys id., 2) uter niech, 
usnik; ze fec. xovlsóg, lat. culeus; nachazi se i v german, fecech : ags. cylle 
obba, nter, stnem. chi ul la pera torba, kabele, skand, kyll saccus, pera; v. 
slov. cula saccus, fasciculus. 

Kumara slov. okurka; z lat. cucumis, g. cucumer-is, odrażenira prvni. 
slabiky. 

Kumbara srb. pyrobolus bomba, nfec. xovunaoa, xo\inaqa id. — można, 
że oboje z turc. 

Kumin chrv. slov. cuminum kmin, slov. też kumie, ci min, srb. 
komin (Dubrov. ze vlask.), cimin, rus. kmhhi kmin, obycejne tmhhi 
tmin promenenim hrdelneho k v zub. t, struś. Kmmmi, kjumint, pravy 
tvar stslov. by byl wliuiwl, mrus. kmhhi>, pol. kmin, ces. kmin, Muz. ku- 
mjelica ; kimjelca, khimjelca (z nem.); — Ut. kiumelis m. (asi z 
nem.); rum. ki min, alb. kj i min o, mad. ko meny ; stnem. kumin, kum ii, 
kurni, kumich, sfnem. kum, kumieh, nnem. Kiimmel, holld. komijn, 
śved. kum min, angl. cumin; z f ec.-lat. : fec. w>\iivov, nrec. xvfiwov, xv\iivog, 
lat. cuminum, sflat. cuminum, cyminum, ciminum; z lat. też vlask. 
comino, fr. cumin, śpan. comino; duleżite jest arab. el-kemiin id. 
(Hammer-Purgst.) 

Kumpalj, m. slov. loxia pyrrhula hyl ; z nem. Grimpel id. 

Kuna slov. cunnus; dnem. kunne, srnem. ctinne id. — srovn. take 
slovo lat. 

Kunda ces., kun ta Muz. cunnus, vulva; z german.: isl. kun ta, 
fris. k u n t e, k u n t, dnem. k u n t e, k u t e, angl. k u n t ; c u n t, k u n t e id. 

Kundak chrv. srb. lignum fistulae pyriae hlaveń rucnice ; nfec. xovra- 
mov id. — strec. xórdaC i xóvza£, gen. -axog (u pozdejsich spisovateluv) ein 
spitziger Pilock od. Spiesz ostre zakonceny kolik nebo klin, ostęp; rec. slo\ r o 
pretvoreno ; jak se podoba, napfed v turc. a z turc. pak pfeslo do srb. 

Kundel, f. ces. obs. naviculae species lodka. „Poćaly nim vlny byti 
a kropiti do kundele velmi u Preff. 422. — ze vlask. gondola, odtud i nem. 
Gondel. — 

Kunec slov. cuniculus królik; jak se zda, skróceno z lat. cunicu- 
lus nebo sflal. cuniclus; asi stejneho piwodu jsou śpan. eon ej o, stfr. 
conin, angl. eony, stangl. cunyng, holld. koni j n, stred. holld. cunin, isl. 
kunina, ddn. śved. kanin, gael. coinein, coinean królik. 

Kunja chrv. srb. malurn cidonium kdoule ; svov.fr. coin, coing id.; 
nestoji-li ; jak tomu nasvedcuji formy dunja, tunja, slovo srb. misto kdunja. 

Kunjelj chrv., dem. kunjelić, cuniculus królik ; vlask. coniglio ze 
sflat. cuniclus, tez nrec. xovvśh.ov, strec. xóvdog vedle xóvixlog, xov w/log. 



— 229 — 

Iyyh;kyt'i> ku n z lit rus. sesamum sezam, tez n/s. eeaa:\n>; i v nem. 
se nekdy użiva jmena Kuiischut :: jak rostlina, tak jmóiio puYodu orieutalskeho. 

Kupac srb. niensura frumentaria, niodii genus mira obi Ina. chrv. 
k u p n e n i k id. nejistśho puYodu, srov, stnem. c li u m p h cimpus, k u ni p, 
kunipf tóz mira na obili mensura frumenti, srnem. kumpf al?eus hlubokii 
podloulila nadoba, koryto, neeky, nnem. Iv u nip f, Ku ni pen, (Jumpe, das 
taefe . Becken, Trog, age. rumb dolium, moilius sud, korce, angl, 

coomb niensura ąuataor modiorum mira Styr koreuv. Slova german, jsou, 
jak se podoba. ve spojitosti se rec. x6t*fł*i poculum, patera, vas potorium eise, 
nadoba na pitf, 2) scapha lodka, xvpfłoc ravum. poculum, pelvis neco vy- 
hlonbenćho, dutebo. gfśe, lat. cv ni ba lodka, srlat. cum ba 1) id., 2) alvcus 
hluboka podlouhla nadoba, iiimbus lodka: skr. kumbha-s vas aąuarium, 
urna nśdoba na vodu, 2) modii frumentarii genus druli miry obilue, asi korec; 
: . kii urn ba vas nadoba. Srov. take rec. stfed. nodfma crater, catinus. 

I \ \ 1 1 o .i i> kupę Ił f. rus. (cbem.) catinum fusoriuni, Schmelztigel 

kelimek ; z fr. c o u p e Ile id. — Blask, c o p p el 1 a, śpan. c o p e 1 a id. lat. c u- 

pella soudek, dem. Btat jinćna cup a sud, srlat. cupella parva cupa, angl. 

pel. copple, nem. Capellc, Kapelle inisto Cupelle; ces. kapela, ka- 

pelka dle nem. -- spravncjśi by było kupela. 

Kuper, gen. kupra pol. uropygium kostfec, huza, obs. kupr; pravde 
podobno cizi. srov. lit. kupra gibbus hrb. 

Kyuo.n. kupol rus. tholus b&ne budovy Kuppel eines Gebaudes, 
pol. kopuła, kupuła id. — z rom&n. : vlask. cup o la, fr. coupole, śpan. 
cup ul a, angl. c u po la id, srlat. c u pula fornix rotundus in altum por- 
is et in modu m cupae effictus. 

K y u o p o cl kupo r 6 s rus. yitriol ; fr. c o u p e r o s e, vlask. c u p e - 
a, co pp ar os a, śpan. portg. capa r rosa; tez angl. copperas id. — z 
lat. cup ri rosa ruze medi. 

Kynopr, kii por rus. phalangarius składać piva neb vfna, libar 
opHTB zacpati i. id); holld. kuiper doliarius bednaf, wiju— kui- 

per składać ?ina, lfhaf; kuiper i nem. Kuper, stejnśho v^znamu, z lał. 
C upa ri u B. 

Kurada erb. caballus rilis Spatn^ kiui; bez pochyby cizi. srov. nfec. 
ida kobyla, pak srlat. corita equus kufi. 

Kurba Ses. raotorium rotarum cum manubrio, pol. kur ba, korba 
Korbel obwita* rukove£; fr. courbe 1) kfivy, 2) kriva cara., 3) fco, co srlat. 
'ba tigillam incunrum; srnem. kur be die Windę ani Brunnen, nnem. 
K u r b e. K u r b e 1 klika ; zakładem jest lat. c u r v u s k fi vy. 

Kurbańka pol. fiscella, corbola e cortice krabice z kury Bfcromoye* na 
jahody, maliny a t d. ualeźi. jak se podobś, zarovefi s lit. kur bas, gur- 
b lat. < \t. roi- ba koś, vlask. corba, curba id. — for- 

malin- bliźSi aa, corbanum, kterśź ale znaći skrini nebo 

schranka Da pen 






— 230 — 

Kur dej łes. ulcera oris, aphthae vfedy na jazyku a ustecb, naz^vaji 
se jinak moucnice, houby, podjedy, 2) scorbutus oris; pravdepodobno z 
nem. Gurfei apbthae. 

Kurdelj, m. srb., kurelj chrv. cuneus ąuidam aratri jisty klin u 
plnhu „u pługa onaj klin sto je za nega zapeta guźva oracica" Vuk; pravde- 
podobno cizi, poehybno ale, zda souvisi se fec. xoQovlt] kyj, palice Kolbe, 
Keule, Prtigel. • 

Kurdjelica chrv. fascia alba e filis lineis duplicatis texta tkanice, 
stuźka; sflat. curdella taenia qua crines iniplicantur stuźka, kterou se sva- 
zuji nebo proplitaji vlasy, vlask. cordella funiculus provazec tenky, nfec. 
xovodella, xoq delia fascia. 

Kurdwan, kurdyban, korduan pol. aluta Cordubensis, srb. kor- 
dovan, slk. kordobon, ces. kordov&n, kordoban, rus. Kop^yaHt kor- 
duan; srlat. cordubanus, cordoanum, corduanum, vlask. cordovano, 
span. cordoban, portg. cordoan, fr. cordouan; nfec. 'Aoodo(łaviov, angl. 
cordovan, cordwain, holld. kordewaen, nem. Korduan, srnem. kordu- 
wan, kurdewan; druh kfiże, kterou Maurove ve Śpanelich vydelavali, jme- 
nuje se od śpanelskeho mesfca Cordoby; arab. kortobani, t. j. z Cordoby. 

Kurnota ces. obs. rohata ovce; z lat. co r nu ta rohata. 

KypojiecB ku rai es rus. homo petulans bujny, svevolny ćlovek, 
KypojiecHniL kuralesit svevolne sobe poćinati; srov. fec. ioqavlrig ten, ktery 
chór piskaje provazi, piśtec chóru, pozdeji prijalo to slovo vyznam źertovnika, 
sflat. choraules, obyćejne chor aula, coraula jocularius. 

Kurp, m. pol. calceus e libro stfevic lyceny, pi. kurpie; (kur pik, 
kurpiak kdo chodi v lycenych strevicich), rus. dial. KypnBi kurpy stfevice 
muzskych, z lit. kurpe calceus stfevic, stprus. kurpe id., v katechismu 
stprus. kurpi nom. pi., lot. kurpe id. 

Kypmen kiirseja rus. (lodn.) Koker pruchod mezi yeslarskymi 
lavicemi na galejich; ze fr. coursie id. — 

Kurśit ces. obs. jisty odev rytifuv thorax, tunica; sfnem. kur sit, 
kurs ot ein Kleidungsstuck des Kitters, das uber dem wapenroc getragen 
wirel ; sflat. corsetus, cursetus thorax, tunica, fr. c o r s e t. 

Kurtalisati srb. koga cega liberare osvoboditi, zprostiti; puvoclu ciziho, 
nfec. xovQraUC(Q (zaklepu) souhlasi sice znikem, ruzni se ale vyznamem. 

KypTHHa kurt i na rus. (fortif.) stfedni hradba Mittelwall; ze fr. 
courtine id., tez aulaeum opona; sflat. cortina, curtina velum, aulaeum 
opona. — 

Kurtjela srb. cultri majoris genus druh velkych nożiw; srov. srlat. 
curtelus, cortellus nuź, misto cultellus; pak holld. kortelas kratky 
siroky kord, stśved. kurtelas, angl. curtlasse. 

Kurtka slov. Leibrock, Waffenrock kratky kabat, odev vojensky, Kypra, 
KypTKa kurta, kurtka rus. Reiseweste mit Pelzwerk, mit Armeln und kur- 



ggyi ~p*j*X ^r 4 - -J*** 'ty *■ *ł<* rv 



- 231 - 

zen Sihoszen, pol. kurta, kurtka krdtky kab&t, kazajka, tes. kurtka tu- 
nica kaz nitek; lit. kurta kratky pol. kabat; tez mad. kurtka ka- 

zajka pol. — z lat. curtus, a, urn skraceny, kratky, ku y; tehoź p&YOdu 

slk. kurta. m. f . k u r t a k, k u r t a v \ (adj.) kusy , komoly truncus (adj.) 
runcata, pol. kurta pe^ a utatym oeasem. 
Kovp'hKA kun,va stslou. ineivtri\. łmlh. kurva (kurn>), slov. chrv. 
kurva. slov. chrv. tez karb a, rus. KypBa kur va, pol. luz. kurwa 
id. — lit. kurwa, nim. albdn. kurv r Ł, maa*. kura, kurva, nfec. Ko-ćofia id. 
slovan. — tjź srlai. euria meretrii, curro scortator. — Dulezite jest 
\urva M. V.. tez Veleslav. S. lva ąuadrilinguis 594., to pouka- 
k jazyku germanskćinu : stnem. huora, sfnem. huore, nnem. Hure 
iiuor, u. adulterium, f/ot. hors scortator, moeclius, 
smilnik, cizolożnfk, hor i u on seortari, hor i nas sus stuprum smilstyo, skand. 
hórr hor adułi '. hora t*. meretrix, hor, n. adulterium cizolozsivi, 

; . hoer, angl. wliore meretrk. Slova german, spojuje 13. gl. se skr. 
dźara\ m. (2 gara) adulter, araasiua adulterinus eizoloźuik, smilnik. Nazyy 
.u. nemohoii se skr. dżara byti ve spojitosti, proto że skr. dż, rovue 
tak, jako g. muzę si van. atejnokorennycb slovech jeviti se co g, nebo 

uikoliv ale co k\ pak sniva sanskritskemu a ve slovan. obyćejne a na 
uvedena slova german, se skr, dzara skutećne srodmi, 
było by to tez svedectvim, ze slovo kury a pockdzi z german. Dle toho by 
german, jazyka dostało se napfed ke Slovanuin ziipadnim 
ii k jiźnym a v\\hodnim; stslou. obyćejne jmeno jest kjajl blandb, 
B.iju.s bljadb. kterśż jeal atejnśho kofene s blouditi errare, stslou. 
;sth errare, seortari. 

Kuskun srh. postilena podocasni rem en, tez ku a kunę f. pi., jinak 
p o d r e p n i e a. p o d r e p i n a (rep ocas) ; asi z tura 

Kuśpik pol. Messer zum Abledern nfiź. kterym se kuże stahuje, pol. 
. kuśpiel gpatn^nuz; aro?, lał. c u spis ost, osten, śpice, vubec nastrój 
l, euspia, vlask. cuspide; z lat. tez nhn. dial. kuspe, 
- 

Kusur srb. residuum debiti, mfsto ostatak, nfec. xov<jovqiov, xovcovlov 

Kuś chrv. srb. sahia .vtlvie; praydepodobao cizi ; asi z tura — nfec. 
-akia ja Blabice kmenove\ 

Kusz pol. poculum, vas potorium 5fśę, pohar; porhazi jak se podoba, 

z Ht. k haustruin, ?as potorium nśdoba k oerpini nebo piti; lot. 

kau inum, esł. kaua patina nadoba, miska, asi z lot. — Uv&źiti sluśf 

holid. I ,m. Z lit. -lot, nebo z estou. pochazf pravdepo- 

">. sym* ku-' Geldsehale miska na penize. 

ECymmKffe kniśk ru$. eingulum pśa; pnvo4u <:iziho. z nektereho 
orientalskćho jazyka. 



— 2S2 — 

Kusznierz pol. pellio kożiśnik, lit. kusznerius id. — z nem. Kur sch- 
li er, r prvni slabiky yysuto; srnem. kiirsensere id. od k tir sen vestis 
pellicea kozich, stnem. chursina, eh rusi na, ags. crusne mastruga; srlat. 
er u sina, er usną pallii seu vestis geuus, mastruca kozich. 

Kuśnuti, kusevati chrv., kusnoti, kusovati, sIov. osculari libati, 
niisto a vedle celovati, chrv. kusac vedle eełov osculum, z nem. kiissen, 
srnem. k iis sen, stnem. chusian osculari, nnem. Kusz, srnem. kus osculum. 

Kutao, gen. -tla srb. haustrum, cochlear haustorium nadoba k cerpani ; 
srov. nrec. xovrdla cochlear majus velka lzice, xovrd)uov cochlear lźice, xovtovXtj 
vas ligneum nadoba dfevena. Zdali bulh. kutel pala minor, batillum ło- 
patka, ktereź jest pravdepodobno cizi, sem należi, jest pochybne. 

Korrim kutija stslov. triticum coctum cum melle psenice varena s 
medem, tehoż yyznamu jest pravdepodobno i kovi|iiu, koiyhr kucija, kućija; 
rus. Kyiin kutija ryże nebo kroupy v medu vafene, ktere byvaji po pohfebu 
podavany pfitomnym, jmenovite niżsimu kneźstvu; pol. kucya wilia bożego 
narodzenia, dies antę festum Christi natale śtedry vecer, vlastne to, co lit. 
kucos f. pi. ein mit aberglaubischen Gebrauchen yerbundenes Abendessen in 
Weihnachten, welches aus Honigwasser, auf gekochte Erbsen gegossen, be- 
stand; spravnejśi forma zda se byti hovi|im kucija i pochazeti z rec. xvhscóv 
ein Mischtrank, dessen Hauptbestaudtheil Gerstenmehl war, entweder mit 
Ziegenkase imd Wein oder Honig yermischt (Horn.); 2) aus Gerstenkraupen, 
Wasser imd Polei bestehend. 

KyTeuHHK^ kutjejnik rus. minister ecclesiasticus kostelnik, od- 
vozeno od kutija. 

Kutija srb. capsa krabice, rum. kutie arcula, alb. kutija Dose; 
pravdepodobno z nrec. xovziov capsa krabice, strec. xvzog n. neco vyhloubeneho, 
dutina, yyhloubene telo, duta bafiata nadoba, kos, bedna, cisę a t. d. Ve Yu- 
kove slovniku poznaceno co turecke. 

Kutina slov. malum cydouium kdoule, slk. kutna id., ces. kutna 
piana kdoule; stnem. kutina, srnem. kiiten, quiten, jeźto jsou też purodu 
ciziho: vlask. cotogna, srlat. cotanum kdoule (ovoce), cotanus cydonia 
malus (strom) z lat. cydonia, cydonium, rec. xvdoóvią kdoule (strom), xv- 
d(oviov [A,fjXov kdouloye ovoce, dle mesta Kvdcov Kydón na ostrove Kretę. 

Kutło Muz. omasum żaludek hoveziho dobytka, żylaste druhy żaludek, 
cepec pantex, nem. Kuttel id., obycejne pi. Kutteln intestina (concisa) peco- 
ris cornigeri, srnem. kutele, kuttel pi. id. 

Kutlof pol. obs. laniena, kutlof ces. obs. aedificium serviens mac- 
tando jatky, v nekterych castech Moravy kytlov id. — z nem. Kuttelhof 
cohors laniorum, srnem. kutelhof fartorium ; hluz. k u 1 1 e r n j a. 

KyBDiHHi. kuvsin rus. urceus żban, kobuii kovs haustrum, 
vas potorium; pravdepodobno z ddn. kovs, kous, en vas potoriiiin, dnem. 
zastar. kowse haustrum, vas potorium nadoba na piti, holld. kous id. 



— 233 — 

Koi-KMjb kuvBCB m. stslw. ?aa ąnoddam jista* n-Moba „so zlatynrB 

ku\eomv Bus. 710.. sroy. sflat. euva. en ba cupa, labrum, /r. euve, kdd; 
rec wfipa, non^Qiot (<n'se, koflik) Heeych. 

Kuzel,. kuźelj s/or. canis pes, ku z la canis femina psioe, ku z ej, 
kużek eatullus: temneho puyodu, srov. oset. khudz canis pes. 

Kuzel ces., dem. ku z i lek conus; etymologicky teume, srov. nem. 
gel 1) id., 2) pyramis, 3) apex, eacumen montis vrchol hory, dial tóz 
g e 1. k u g e 1 : stoero. k e g i 1, c h e g i 1 elavus, paxillus } holld. k e g e 1, śved. 
k&gla conns; z slova ces. pochazi z //. 

Kuzina cArt>, srft. culiua kuchyne ; z roman.: srfoi, cusina, c ucina, 
' . cucili a. /;•. ciii sine id. 

Kvanda ces. turba ; srov. vlash. quanto poćet, ninozstvi, yelikosf 
Anzahl, Grosze. 

Kvandel ces. slk. (v huti) rozdrobene uhli s piskem k zaćpani pecni 
diry. ktera se potom propichuje, aby trosky yytekaly; z nem. Quandel ve 
slożeu. Quandel- kolii en die kleinen Kohlen in der Mitte des Meilers małe 
uhli u prostfed milife. 

Kvanta slov. scurrilitas fiaska, obycejne pi. kvante; nem. prov. quant 
yersutus. astutus, jocosus, scurra obratn}', yychytral}', spryinovnik, saśek; 
q u a n te n Finteu macben uskokfiv uzivati. 

Kvecir ces. (monet.) dilatator bractearum v mincovne ten, ktery farfule 
-i ruje, der Strecker, welcher das Silberblech ausdelmt; ze srnem. quetzer 
razitel penez Munzprager, nnem. zni Quetsclier od ąuetschen, srnem. 
ąuetzen, quetschen roztlaciti, rozsifiti. 

Kvedro slov. Schublappea ; puvodu cizfho, srov. nem. Queder misto 
a vedle Quarder (od lał. ąuartus) ein breitef yiereckiger Leinstreifeh ais Ein- 
ting śiroky ćtverohrauny plateny pruli co obruba. 

Kwef velum zavoj, flor; holland. geweef, srnem. gewift, nnem. 
' cbe teitura, tela tkanina. 

Kwetla, k weina hluz. malum eydonium, 2) malus cydonia kdoule, 
m i ovoce, z nem. Quittc id. v. kutina. 

Kvindy, k vi udo ces. v)'host dimissio, v pr&povedi: dati nekomu 

nebo nScerau kvindy, t. i. yyhost dati, pustiti od sebe mittere, dimittere; pu- 

vodu cizfho, srov. tlash. ąuindi daher, von dort. von dannen, da weg, odsud, 

id, di ąuindi odtąd, von da, von dannen. Zda ale slovo ces. jest sku- 

ąuindi, to nenf jis fe 1u nenf tiplnśho Bouhlasi yy/nanni. 

Kvitance, kyitancf ie$. apocba, absolutio a debito; rus. KMirnuinui, 

pol. kwitacyja. id., — ze sflat. ąuietantia, qui- 

t a ii cha, dimissio (propu&eni ze dluhu), Wl ąnitatio, ąuietatio, 

v. qn i tan z a, quetanza, fr. ąuittance id, srlat. ąuitare dimittere 

iti, ąuietare pacifieare upokojiti, 2) absolvere propnsliti z nficeho, 

od lat. ąnietus pokojn^; slov. kyitinga z nem. 

Quittung, bierek pochazi z tóhoź zdroje jako k vi tance. 



— 234 — 

EfaiioTfu kiE.ni o tr^ stslov. testis sen sponsor baptismalis, pol. ces. 
kmotr, struś. KMOTpt, rus. dial. kmotr (Fremdw.), slov. kot er rnisto kmoter, 
hluz. kmotr, dluz. kmots; rum. kum^tru, stprus. komaters; alb. 
kumpttr id. — ze sflat. c om pat er, kterez znacilo kfestneho otce; p po 
m yypadlo, o prvni slabiky promenilo se v ii, a druhe v 0; nfec xov[i7tdooc 
asi ze vlask. compare, kterez stoji misto compaclre; k^mot^s ktmotra stslov. 
testis baptismalis, commater, ces. pol. km otrą, hluz. kmotr a; (rum. kunrBtrt 
id.) — odvozeno budto od k^motri. nebo primo od sflat. commater 
kfestna matka. 

Ki>zel bulh. z kunźel, slov. koźelj, koźelj a, z kąźelj, ces. ku- 
żel, knźela colus, Kockenstock, pensum lini, hluz. kuźel colus; mad. gu- 
zsaly id. ze slovan. — jmena slovan. nejisteho porodu, srov. stnem. ku li- 
che la, cuncla, sfnem. kuukel, nnem. Kunkel, Kungele colus, kterez po- 
chazeJL ze sflat. eonu cu la misto a vedle colucula od colus. 

Kychta ces. die Óffnung, durch welche man das Erz in den Schmelz- 
ofen schilttet otvor, kterym se ruda do peci rozpousteci sype; z nem. Gricht 
stejneho yyznamu. 

Kykati slk. mactare zabiti, zaklati; pravdepodobno z nem. kicken 
pungere, tundere bodnouti, picimouti a t. d. 

Kyla slk. modius, mensura frumentaria mira obilna, asi korec, mad. 
kila id. == 2 bretislavskym meficim; v. kilo. 

Kypa ces. slk. capa, lacus kad barvirsM, v. kupa v I. Oddel. — 
Pr i dej : dnem. kiipe kad, koteP barvirsky, holld. kuip f. clolinm, cupa sud, 
kad, sved. kyp kad, kotel ku barveni na modro; angl. coop cupa dolium 
kad, sud. 

Kypys ces. cataphracta, lorica, pol. kirys, kirys, rus. rnipaci. kir as; 
fr. cuirasse, sflat. c u r a s s a ; sfnem . k ii r i 3, nn Am. K ii r a s s id.; j ak se 
podoba, od fr. c u i r kuźe. 

Kyta ces,, dial, kej ta perua, petaso, femur posterius Schinken, Schla- 
gel; clunis; srov. holld. kuit, f. masita casfi nohy, lytko sura, skand, ki ot, 
kit caro maso, sved. kott, ddn. kod, kio cl, dnem. kiit id. Ac slovo ces. 
nema v ostatnich slovan. fecech soudruha, nezdś se pfece b}'ti z german. 
vzatym, nybrź s uvedenymi german. slovy -sourodnym. Podobnost jevi i skr. 
kata, m. coxa, lumbus, clunis kycla, bedro, zadni kyta. 

Labati ces. bibere, sorbere piti, stfebati ; nem. dial. labben, laffen 
lambere, sorbere, heluari lizati, stfebati, hejfiti, lab ber heluo, sfnem. laffen 
lambere, sorbere, stnem. laffan. Sem naleźi pravdepodobno ces. labuźka 
cupedia pamlssk, labuźny amans cupediorum mlsavy, labużnik id., pol. 
obs. labować heluari hejfiti, la bu śni k heluo hejfil; lit. lebauti, le- 
bauju heluari hejfiti, lebikas heluo. 

JlaBap^aH^ łabardan rws., laberdan pol. ces. nasolena a usu- 
sena treska, ces. vulg. laprdon, laprdoun; nem. Laberdan, holld. 1 a b - 
berdaan, vlask. laberdone. 



— 235 — 

Labin srb. jmeno mesta v Dalmacii ; pfesmyknutim hlasek ze vlask, 
A 1 b o n a. — 

Labrda. la broją srb. laluum ret. pysk, potupne; ze vl<tslc. labbrone 
tłusty pysk. od labbro, łat, lab rum ret. 

.lanKaHi. 1 dek a u ras. Eabatte limee : prvni 6as£ jest nem. Lat z 
kas sukna, kamizelka, naprsni śatek. 

Lacol sloo. lapis lazuli lazur, draby kamen; ze srlat. lazulum; vlask. 
1 a z z u 1 i t e id., tez l a z z a 1 o. 1 a z z o 1 o ve slozenem lapis-lazzalo, -lazzolo. 

Ladik ces. Cadmium, Iunonium (Presl Chym. 212.) kov biły, trochu 
do siva padajici, einu podobny. Slovo pochybne, utvofeno jak se zda, z Lada, 
dle M. V. Yenus bohyne krasy, dle vzoru jmena Iunonium od luno. 

Ladry pi. ćes. obs. ephippia, ornamenta eąuorum pochvy, ladroyati, 
ledrovati ladry na kone klasti phaleras imponere, 2) lorica armare ladro- 
vani lorica zbrój, pancif, pochvy armamenta eąuaria; jak vedlejsi forma le- 
drovati dosvedeuje, z nem. Leder kuże. 

Ladyr ces. negotiator frumentarius obilnik obcbodnik v obili; z nem. 
La der nakładać, holhl. la der nakładce zboźl. 

Ia«a łafa rus. emolumentum v}-hoda, pol. lafa merces mzda, od- 
płata, bulh. lefe id. — rum. leafi>, nrec. lowpkę id., rec. stred. loęct merces, 
praemium odpłata, odmena. 

Lagum srb. euniculus podkop, 2) cellae genus druh sklepu 1 v; nrec. 
Imjwfuop id. oboje, jak se podoba, z tura 

.lar-L łag nu. u lodnikuv nastrój ku mereni beli u lode, nem. Log, 
Logg. śued. logg id., logga ry chłost lode mefiti, holld. la ag der SchifTs- 
strich. — 

.lan> łag rus. series tormentorum in una parte navis rada del na 
jedne strane korabu; holld. la ag Geschutzstellung, nem. Lagę id. vlastne 
fcenf, poloha. 

Lach pol. trhan ein Lump homo nihili, łachę ta obs. id. łach- 
many pi. laciniae, panni detriti, rus. aoiMOTbe łachmótje id. — fcem- 
neho p&Yodu, srov. rec. leutoc lacinia utrźek. 

Lacha pol. Gieszarm eines Fluszes, ein nener Arm desselben, der 
durch gr »fl$ze entsteht rameno rVky. silnym deśtem vznikb\ ylastne 

1 Btagnnm; stnem. la di a, srnem. iacbe lacuna, stagnum moóal. 

Ja\anr> tachŚfi ras. <loliinu k&d, peWis, .ia.\ani;a, pelvis mnyva- 
dlo, teź jLoisob id. z rec. tootrjj pelyis misa, nmyvadlo, dor. lotxdpij id. 

Łajdak pol. homo oeąuam, 6es. łajdak id.; z lit. laidókaB homo 

aequim, kterćź sourisi s Uidmi, Iśidźn, lelsti, iłer. laidyti non cnrare, 

laxare nedbati, pa-lśidaa dissolutns, effrenatus, aegligena rozpustna, roz- 

bujnMy nedbaly a t. d. gem nalefi i pol. łaj da homo aeąaam, ces. Lajda 

i. impudica. 

Lajta §lov. dolium Getraidefasz, Tonne Bud na obili; nim. Łeite, 
mad. Laj t podlouhty Bad. 



— 236 — 

Lak, laka £es. gummi laccae tuh& raiza neb źivice jisteho inclickeho 
fikoveho stromu, pol. laka, rus. ji&kt* łak, Muz. lak, lit. lakis, f.—vlask. 
lace a lak, srlat. laca, lacca species resinae, fr. laąue, span. portg. 
laca; angl. lac, nem. Lack, holld. lak, sved. lack; pers lak, skr. lakśa. 

Laka srb. prov. vallis, dolina; vlask. lacca Moli hluboke, srov. tez 
rec. Xdxo; i Xdxxog Yertiefung, Grube, nrec. Xdxxog dul, jama. 

Laka ces. tina, orca, cadus nadoba, żylaste na vmo dreven&, vinny 
sud, eber, 2) uter usnik, kożeny mech, do ktereho davaji vmo neb olej, 3) 
mensura ąuaedam liąuidorum mira tekutych veci = hebr. bath; też mira 
suchych veci: laka mydlą a t. d. — srov. 'lat. lacus każda vetsi nadoba na 
tekute veci, ćber, vana. 

Lakati ces. adlicere, tentare, insidiari, slov. lakati tentare anfechten, 
Muz. łakać speculari, insidiari cihati; jak se zda, z german.: nnem. srnem. 
lock en, stnem. locho n, lochjan, skand, lock a, ags. locjan adlicere. 

Amim la kij a stslov. meretrix; srov. rec. Xmxdgid., pak X)]xdco scortor. 

Lakmus pol. ces. co rostlina croton tinctorium, 2) co barva lacca 
musica; nem. Lack mus, holld. lakmoes, sved. la ckm os, vlask. lacca, 
angl. lacmus, litmos ; ze srlat. lacca musica. 

Lakovnica slov. infundibulum, vas fusorium nalevka; temneho puvodu, 
srov. stnem. lekjan irrigare, stillare, skand, lęka stillare, colare cediti, pro- 
levati, lak stillavi, ags. leccan irrigare, śved. laka fluere teci. 

Lakrdija srb. nugae laskovani, dovMeni, żertovani; nrec. XaxQidlov, 
Xaxeqdlov zabava. 

JTaKpHi^a łakrica rus., lakrycya, lukrecya, pol. glycyrrhiza 
sladke dfevo; z nem. Lakritze, Likritze, to ze rec. lat. yXvxvQQiCa gly- 
cyrrhiza, srlat. liąuiritia, vlask. liąuirizia odrażenim pocatecneho g, ćes. 
likofice ze srlat. nebo vlask., też angl. liąuorice. 

ihirLTh lakrbtB stslov. olla hrnec; srov. rec. Xijxv&og ampulla olearia 
bane na olej, 2) pyxis krabice, nMoba. 

Lambik chrv. alembik Destillierkolben ; vlask. lambico, limbicco, 
nrec. Xanftixog vedle dXa[A,pixog, angl. limbeck; v. alembik. 

Lamp slov. yenter bricho, vedle vamp; z german.: got, vamba, 
stnem. vampa, srnem. vambe, nnem. Wampe id. v promeneno v i, jako ve 
slov. lotek misto a vedle votek, ces. litek. 

Lampart pol. leopardus levhart, ze rec. stred. Xsóp7zccQdog id. 

Lampart pol. (v Halici) homo neąuam nicema, łajdak ; nem. obs. 
lam per ter pi. usurarii lichevnici. t. j. Lombardove lichvu provozujici. 

L&mperya pol. tabulatio, jinak taflo wanie, dilo tabulovane; ze fr. 
lambris id., srlat. lambrices lacunar. 

Lampreta pol., lampetra, lampreda, lam pry da ces. mustela, 
muraena, ryba, jinak okatice ; nem. Lamprete, srnem. lampride, lani- 
prede, lemfride, lantfrit, vlask. lampreda, span. portg. lamprea, fr. 
lamproie; v pozdejśi lat. lampetra, srlat. lampreda; jmeno lampę- 



— 237 — 

tra odvozuji od lam berę pot rani lfzati skalu, proto ze tyto ryby morsko 
hubou se pfivesnji ke skalam a kamcnum, odtud iu v mii. jich jmeno Steinsauger, 
Steinlecker. „Mustelae, quas a lambendis petris vulgo nunc Lampetras nonii- 
nant" Perottus. 

Lampor slk. eerny druh hroznuv: nem. La mb er ve sloźentMii Lam- 
bertraube sladky hrozen, kiery dava teźke vino. 

Landra srb. (ve Śremu) membrana adipis tenka" blaiia na siidlc ; 
BTOY. mad. la n toma membrana pruhledna. blana. 

Landati srb. obambulare loudatł se, 2) landati jeżykom garrire ; sotva 
jest ve spojitosti s lit. lendu repo leżu, iter. ldndżoti lnic illuc reptare 
laziti: z-ia se byti porodu ciziho, srov. nem. dial. rak. landeln, pak mad. 
len tel loudati se sclilendern. 

Lan pol. modus agri eine Hufe Ackerlandes von yerschiedenem Gehalt, 
mira roli, ces. lan, jista mira, piiyodne tolik, co se jednou spfezi obde- 
lati mohlo, lan borni Berghube jest mira sedmi later, nem. Lehen, Lehn 
neco propujceneho, statek mansky, tez jista mira kórnicka, srnem. lehen, 
stnem. lehan propujceny statek feudum: śved. lan mutuum pujćka, liiii 
propĄjcen^ statek feudum: sflał, lane u s certa agri portio cum sede coloni 
Lankvara ces. vyvetrale vino ; hluz. lan kwora Nachbier patoky 
BTOY. nrec. layysooc, /.ayytnor Nachwein, geringer Wein. 

Lano ces. funis, rudens; z nem. Leine, srnem. linę. 
Lap ces. obs. Kat. stultus, stolidus nerozuirmy, hloupy, z dobadu „O 
lanebni cfilapi! nedarmo ste sluli łapy." — srov. nem. dial. lapp Narr, 
Laffe, lap pi slabeho rozumu, posetily, nerozumny, pak nnem. Laffe po- 
dobnćho yyznamu. 

Lap srb. terra humida mokra, bybka zenie; mad. lap locus uligino- 
lócus paluster, barina, łapa palus moćal, louze. 

Lape f. pi. os magnum, bucca Yelka huba; pochylnio, zdali jest od 
vekuv srodne* se skr. łapana, n. os lista, httba, lat. labium ret, lit. lupa 
id. pi. lup os 08, bucca. ncbo z german. vzato: nem. dial. lab be, laf, ief 
ibrnm huba, pysk, ret, ived. i&p labium ret. 

Kanwa lapota stslov. lappa rostl. iupen, lapoun, v Azbuk. se nach&zf 
yykiad : njaB&ffB KOHCBOfi t. j. rumcx acutus ś£ovik ostrolisty ; ze rec. Xdsta&ov 
druh śtoviku. lat. la p a t h u m id . ; wiat. 1 a p a t i u m, 1 a p a t i c a . 

JlanoTB la pot ni. rus. calceus russicus corticeus stfevic lyćeny, dim. 
.iaiiTin:7>. jnuroroirB, pol. łapcie pi. m. id. — nejistelio p&yodu; lot. lap ć es 
id. można, ze z pol. 

Lapsik slk. kopyi OYske" forma lignea sutorum ; z mad. lab noha. 

Lapta slov. irculus lat; btov. nem. dial. lachte stcjneho vy/n. 
Larok 6e$. capi insmaus, srov. sHat. loira, Jr. luir, 

\pan. liro n plch. 
Laryne ćes. meretrii rui rov. nem. dial slez. Lerge, lor che, 

femina n, pak////?? Iflrre die lockende Buhlerin rabfcf smilni-e. 



— 238 — 

Last, f. srb. facilitas snadnost, las tan, lasna, ano (v Dubrovniku) 
otiosus zahalciyy, la san, -sna, -sno facilis snadny, jak se zda misto lastan, 
lastovati (v Dubrov.) otiari zahaleti, slov. las en leicht, hurtig lehky, rychły, 
bulh. lesen; temneho porodu, srov. vlask. lesto lehky, obratny, rychły, 
chytry, usilny, allestare fertig, zurecht machen zhotoviti, upraviti, fr. leste 
lehky, obratny, rychły, śpan. listo. 

Lasiura ces. concha, uvedeno v novejśi dobę ze slov. lustura id., 
chrv. lustura, łjustura 1) id. 2) sąuama śupina rybi; forma ces. jest ne- 
sprayna, proto ze lustura pochazi od lusk == ces. lusk, vedle nehoź nachazi 
se ve slov. chrv. srb. take 1 j u s k a testa, putamen skof epina, sąuama supina rybi. 

Lata liluz. funda, yerriculum velkś sit rybarska, nevod; z nem. Watę 
id. v promeneno v l jako ve slov. lamp yenter. 

JlaTOK^ łatók rus., tez jiotofcb, alveus, canalis necky, ryha, pru- 
tok; łopatka, podlouhla misa; lit la taka s canalis, fistula aąuaria, aąuae- 
ductus vodni trouba, vodovod. 

Latro ce.9., zastar. łatr, veliky sali zdeli ctyr małych loktuv orgyia; 
z nem. La eh ter, srnem. la h ter, srnem. doi. 1 aft er. 

JlaTyHB łatiifi f. rus, Messingblech mosaz v listech; z fr. laiton 
mosaz, span. la ton, angl. lat ten, nrec. lazov id. srlat. lotonnus, lato, 
1 a t o n, latonus, latonia metallum ex cupro et cadmia compositum. 

Łatwy pol. facilis snadny; srov. sved. latt levis, facihs, lehky, 
snadny. — \ 

Lavor, lavorika slov. laurus vavfin, tez lovor, ]ovorika i ja- 
yorika, chrv. lavor, lovor, lovorika, srb. lovorika, rus. jiaBp-B łavr, 
Muz. ławrjenc, pol. laur i wawrzyn, ces. vavfin misto lavrin (z lat. 
adj. laurinus); lit lauras; srnem. lor ve sloźenych lór-ber bacca lauri, 
lór-boum laurus, holld. lauri er, la u we r, śved. lag er misto laver; z lat. 
laurus vavrin ; vlask. laur o, śpan. 1 a u r e 1, fr. 1 a u r i e r, rec. sthd. latioog. 

Lavoriti srb. łahodne, povlovne vati, de vento leni et miti: vjetar 
pomalo lavori, sr o v. holld. labber mitis, lenis lahoclny, povlovny, lab ber en 
mit den Segeln spielen, o veterku lahodnem. 

Lavra slov. foramen in giacie prohlubeń v ledu; pravdepodobno cizi, 
pochybno ale, zdali ma co spoiecneho se rec. Xavpa ktereź znaći mezi jin}'m 
stoku, trativod Kloakę, Abzug. 

Hasipa lavra stslov. monasterium klaster, rus. jiaBpa łavra, srb. 
lavra id. ze rec. sthd. lavQoc, srlat. laurą monasterium „in laurą vitam 
exigebant anachoretae, suis ąuiąue distincti cellis, uniąue suberant abbati" 
DC. strec. layca ulice, cesta mezi domy, ii, oz. 

Lazur pol. lapis lazuli Lasurstein, 2) Lasurfarbe, rus. jiasypt f. ultra- 
marin, modro nebeske, jia3ypHKi» łazurik, ces. lazur lapis lazuli, druh jaspisu 
velmi vysoke blankytne baryy ; srnem. lazur lazuroyy kamen, srlat 1 a z u r, 
lazurius, lazulum ; rec. stred. laCovQiov, fr. ażur. 



— 239 — 

Lazurek pol. laserpitium blady s (bylina), nim. Laserkraut, z prvni 
polovice łat. nebo nem. jmśna, nebo ze rec, słred. ld£acov id. 
Laza pol.. •:■ ■. hluz. I lo, ze vlask. Tag i o. 

Lec, lejc po/., obycejne' lej co pl v funis yersorius opraf; lit. lei- 
eus id. z pol-, to z >k'//>. Leitseil opraf. 

Lecą s/oy. snggestum (ecclesiasticum) kazatelna; praydepodobno ze 

trnón. leczę, lot ze lectio enangelii ctenf eyangelia v kostele, 2) ćteni ve 

lecz a. I slóva nim. z lat. lectio ctoni. 

Lecat, łeeoyt sloo. iibum mellitum piperatum pernfk; z ??.<;/;?. Leb- 

zelt id. — pravy slov. nazey jest popernjak, poprenjak; lec ar, nem, 

i e 1 i e r. 

Legart pol. canis sagax yyźle, slfdnfk, lepe Wyźeł; srov. holland. 

alator hlfdać, ylastne* leżak. 

.loopi. lej er (lodn.) Ausholer vy znamy toho slova jsou 1) scrutator 

. prohliźitel, 2) rudentis species vytahovacf lano lodni; za jiste cizi; 

md. legger ein flaches Fahrzeug, ploskś lod, 2) Schiffswachter strazce 

lodni, pi. leggers die Baucbstucke eines Seeschiffes sice podobne zni, ale 

vy znani nesoublasi. 

Lektvar, lektyar, letkyaf ces. Latwerge, pol. elekt w ar z, rus. 
aaTB( : (z nem.); vlask. lattuario, lattuaro, lattoraro, span. 

electuario, stipan. Icctuario, porty, la eto ar i, lectoari, fr. elec- 
tuaire, stfr. lectuaira; angl. electuary; srnem. lactwerge, lat war c; 
ze srlat. electarinm, elect nar i u ni. 

Lelek chrv. srb. lamentatio, ululatus narikani, ńpeni, 1 e le kat i la- 

mentari nahkati; rec, hXsXtCm ululo, lamentor lipim, nafikam, zdaji se byti 

onomatop. i siodnymi: do tobo kruhu sourodnfkur nalezi, jak se podoba, i 

hrfl claraor, jubilum, lamentatio kfik, radostne pokfikovani, ńpeni, 

i ao, juhilo pokfikuji a t. d. 
Ler. rumen fcmel, Lemiti ferruminare; holland. 

. '2) Md"] 
Lem ces. limbi ia, obs. lim, dim. li mec limbus collaris, 

Lemoyati limbo circumdare; sfnem. 11 ra limbus. 

Lenjir srb. reguła prayftko, mor. liny ar, mfsto lineal, pol. Lini.ńł, 
. nyni ob; nrec. Uvlciov, Xavlciov f nem. Lineal, z lat. ii- 

adj. 

Tle b ra »and ; lit. . lot. 

ia, rinculum frentale ; slnem. i i n ta 

. I i ud, skand, lindi balteus pds, Svid. 

linda paska, holld. lin liazejf, jak se zda, royne" 

tak. jak . z lat. 1 i n te a, f. adj. lii: 

plateny. Linteum | Xtvziov (z po: !»yj, 

z n&h i ij linteum. 



\ 



— 240 - 

Lenta sIov. remus, gubernaculum, pertica veslo, opaćina, kormidlo, 
zerd; praydepodobno cizi; sotva ale pochazi z lit. lenta asser deska, prkno, 
lentyna asserculus lat, lot. dial. len te tabula, assis deska; vlask. lentia 
Schiffskrahn jefab lodm, pfistroj k vytahovani suduv z lodek (bark) na ko- 
raby, jeste mene souhlasi, co do yyznamu i co do formy. 

Lentryk pol., die diiane Leimfarbe tenka klejoya barva; z nem. 
Leimstrich? 

Lentyśek ćes., lentyszek pol. Mastixbaum — z lat. lentiscus; 
vlask. lentisco, lentischio, fr. lentisąne. 

Lepina srb. (y Uhr.) panis genns druh peeiva; mad', lepeny placenta. 

Le sandra srb. srnyrnium olus atrum Pferdesilge cernosemennik obec- 
ny; bez pochyby cizi; srov. turę. lisan-i-tlie vri bourrache borrago burak, 
lisani-theyri bugiossa. 

Lesz pol. zastar. aluta Samischleder jircha, ćes. les id. — z nem.: 
stnem. losci aluta, srnem. los che aluta turcica ceryena kuze, safian, nnem. 
dial. bavor. losch, m., angl. losh-hides pi. id. 

Lestram slov. breyno, na kterem strop spociva, der Balken, auf dem 
in gezimmerten Hansem die Zimmerdecke ruht; asi z nem. Lasttram. 

ileuiTL lestt, m. stslov. cyprinus kapr, rus. jiemi. Ijosć cyprinus 
brama praźma, pol. leszcz i kleszcz id. — lot. lestes Butten pleuronectes 
maximus, est. Jest; jest, jak se zda, spolecnym majetkem feci slovan. i lot. 

Leuka ces. francouzska mile; ze srlat. leuca mile u Galluy „Dicitur 
autem Leuca apnd Gallos spatium mille ąuingentorum passuum, i. e. 12 
stadiorum" Yita S. Keinacli cap. 20., tez leuga, leua, rec. Isyyrj „levyrj, h'etqov 
ti ralazMÓp" Hesych. — vlask. lega, span. leg u a, portg. legoa, fr. lieue; 
angl. league, gael. leig, breton. lev. 

ileBsiiry leyanty Tauringe formalne stejne se fr. levant part. 
prses. slovesa lever zdvihati, natahovati a t. d. 

Lewar pol. Wagenwinde heyer, podjem, strój zdvihaci, 2) sipho ko- 
styf, rus. jiHBep^ liver trochlea, artemo zdyihak, stojate vratidlo; z roman.: 
fr. levier vectis paka, srlat. leyarius, leverius, liyereum id. 

Leventovati srb. otiari zahaleti, die zvuku zda se byti ve spojitosti s 
nrec. Is^hzrjg dobrovolnik u tureekeho namorstya, plenitel, pustositel, h^svzsvco 
plenim, loupim, nestydaty jsem. V jedne stare srb. narodni pisni nachazi se 
leventa asi v temź vyznamu jako nrec. lepśpTvc: „Pod njim sjedi (sedet) 
leyenta, na krilu mu Latiuka" (Itala); leyenta by ostatne mohlo tez mad'. 
levente Eltter, Paladin byti. 

Levhart ces. leopardus; pochazi dfive ze srnem. neźli z lat., ve srnem. 
nachazime totiź: liphart, lebart, lebarte, lechbart, liebart; srov. take stfr. 
liepart, lipart, liepre. 

JleBKacT} leykas rus. color, qui est fundus aliorum zakladna barya, 
stslov. i\eBi«acHi€ leykasije, asi stejneho yyznamu „leykasijem maźjut steny 



— 241 — 

gniły" Bus. 550., pochazeji praydepodobno od rec. /.n<xói albos, candidua 
sv£tly, jasn\'. Cisty, bity. 

Tlesnee lezvejó. n. rua. acies (gladii) ostfi męce a t. d. — puvodu 
cisfbo, prave nis. jmćno ocTpie óstrije, ocrpee astrejó. 

Libati srb. prov. labare, tluehiare, kolisati se, kyvati se, vlati se, 
\lniti se; srov. ma<l. libeg schweben, schaukeln miliati se, houpati, lipong 
racillare kolisati 

Libecek, libćek ces. ligusticum levisticum. słóts. lubećek, slk. 
Inbćek, pol. lubczyk, lubszczyk, lubistek; lit. lubysta f., lubystas 
ui. lot. Lopstaga, l ust aj i; sfnim. lubesteeke, lebestoc, stnem. \ uh e- 
stecco; z lat ligusticum id. t. j. vlastne rostlina z Ligurie pochazejici, 
•zdejsi lał. levistieum u Yegetia. z lat. taks vlask. levistico, iibi- 
?tic o. ipan. porty, le v is t ico, fr. 1 i v e c h e. Można, ze i chrv. srb. lj u p- 
iv DubroY.) jista bylina lierba ąuaedam sem nalezf. 

Liberia pol. vestitua iamularis. ces. liberie, 1 i v e r i e obs.. tez li- 
ber aj obs. naprosto z nem. liberę i, nyui obyćejne livrea, rus. .tub pen 
1 i V rej a ; mad. 1 i b e r i a ; nem. dial. 1 i b rei. 1 i v r e i, obs. 1 i b e r e i. 1 i v e- 
r e i, koUd. 1 i v e r e i : z fr. 1 i v r e e, srlat. 1 i v r e i a, vlaslc. 1 i v r e a. 

JiKfc-L lif rus. krój odevu der Schnitt eines Kleides ; sved. lif, holld. 
lijf der Leib żivot. 

Lig rus ces. poa bulbosa, 2) hedysarum onobrychis sparseta; z nem. 
Re igr as, r promeneno v l. 

Lih, lih ces. spiritus viui. obs. lejh; temneho puvodu; srov. mad. 
id. 

Liha, f. liz, m. ćes. incisio arborum znaraeni na strome odsekuutim 
kury udelanć Baumzeicben, Waldzeichen; srov. nem. Łachę id., z nehoz ne- 
poehybne pochazi hluz. lach id. Yyskyta se i ve srlat. lachus stejnśho 
vv znaniu. 

.'liiKTpiioi, lik t ros rus. (lodu.) Raabander lana, kterymi se lodni 
płachta k rahnu pfivazaje; slovo sloźenś, jehoź prvni ćasfc srov. s holld. lijk 
Schiffsgerippe, Saumtauwerk kostra lode, pokrajna lana plachet lodnfch, Md. 
lik Saumtau, pokrajnś lano \etnnka, nem. Leik n. das Schiffsgerippe, das 
Kantentau ei spis, asi z dnem.; druha ćast jest pravdepodobno nem. 

ilii«* lano lodni. 

Lilak pospolity pol syringa Yulgaris, jinak bez włoski, Ćes. lilak; 
lila — fr. lilac, 1 i 1 a s, ipan. 1 i 1 a c, anyl. 1 i 1 a c ; jest pry puYodu 

: adiem lilac (adze ni persky, ylastne barbarsky. nearabsky). v Me- 

ninsl uplementum theśanri iinguartim orientalium nachazf se pod lat. 

inga per8ica Leilak, ktereź jest, jak se zda" tarć. (Dioz. EStym. \V r .) 

Lim %lov. ckrv. srb. lamina plech; ze srlat. nebo vlask. lama id., 
fr. 1 b ni e : a seslabeno \ i. 

JlHMBepcii Hmbersy m. pL rwa. (lodu.) Binnen im Śchiflsraume, 
ma das Wasser za den Pampen za leiten; zda se by t i ongi lim bers pi.. 

IG 



— 242 — 

ktereż ale znaći 1) opici, oje vidlate, dvoubidelne Gabeldeichsel, 2) hloraoznu, 
vozik dvoukol}', na kterem upeyneno jest delo, Protzwagen. 

Lina pol. funis, restis provaz, rus. jiiiHeRi. linjok aufgedrehtes 
Stiick Tan, Ende eines Taues, rozsoukany kus lana, konec lana; lit. lyna, 
lynas to, co pol. — srnem. linę funis ductarius, remulcum lano, holland. 
lijn funis, rudens, śved. lina. Slova german, pochazeji, jak se zda z lat. 
li nu ni puYodne len, 2) nit, provazec, linea prvotne nit, provazec; tez rec. 
llvov 1) len, 2) ysechno, co jest ze lnu udelano, nit, provazec, hńu, Iłpłtj pro- 
vaz, provazec; v. lano. 

Lir, ler chrv., ler slov., lij er, srb. lilium lilie; ze rec. Xsięmv id: 

Lit, lit i ca srb. praecipitium pfikra skala; srov. srnem. lite uboći 
hory, s tein -lite strane skały; ' srov. take rec. lifrog kamen, sflat. litium 
litum id. ze rec. 

Litar srb. funis e libro provaz lyceny, lorum remen ; nrec. Xvtaqwv 
Koppelseil. 

JIuTaBpa litavra rus. tympanum vlasky buben, kotły; neslovan. 

Lista slov. assula Leiste, Ćes. lista assula, pluteus, subscus, margo, 
limbus, 7norav. slk. liśtva, list vice Leiste, Gesims, 2) rołiatina, pfistroj k 
zavesenf śatuv, 3) police, na kterou se davaji talife, misy; pol. listwa asser- 
culus, limbus, cymatium pruba, lem, obruba, fimsa; lit. lysta Leiste, Teller- 
brett police; srnem. listę Leiste, Borde, limbus, fascia, stnem. lista limbus, 
fimbria, skand, list i, sved. list asserculus, limbus tenke prkenko, obruba, 
kraj, ags. list limbus panni; też srlat. lista ora, limbus kraj nećelio, lem, 
obruba, vlask. lista, listra pruha, prym, stfr. listę prym borde qui a une 
lisiere, span. lista pruha. 

Litba ces. zastar. simulatio „druh pred druhem litbu tvoi : i" Vyb. I. 
str. 361. z germanskeho : got. lita simulatio, licomerstvi, lit ja s pfedloż. 
mith- mitheucheln pretvarovati se społu s nekym, stnem. li z zon effingere, 
simulare, lizitón simulare, srnem. li z en rilisnym spusobem vypatrati, ags. 
litig procax, lytig astutus ulisny. 

Litka morav. Kauftrunk ? ces. pol. lit -kup arrha, mercipotus, neni 
slożeno z lito a kup; nybrż pochazi z germanskeho : got. leithus sicera yino, 
vino z ovoce^ ags. lidh potus napój, stsas. iith, stnem. lidu, lid sicera, 
potus ; srnem. lit sicera silny napój, litkouf mercipotus piti k upevneni 
umluvene koupe; druha cast slozeneho lit-kup jest pfispusobena ze srnem. 
ko uf emtio koupe, kterez jest ovśem s ces. kup pribuzne. 

Litus, litis slov. caupona krcma, ze srnem. lit-hus id., tez nnem. 
dial. (jihn.) leit-haus stejneho yyznamu, v. litka. 

Ahb» liva stslou. africus jihozapadui vetr, ćes. liva id. — nrec. 
liftac id. strec. liip, sg. gen. hfióg, acc. P.//?«, lat. iibs. 

Ljaga slov. chrv. srb. labes, macula skyrna; srov. srnem. lac sordes, 
macula spina, skvrna, nnem. dial. lack macula; uvaźeno bud i nrec. lsxuc 
Fleck ; ma-li yyznam lat. macula, ćes. skyrna. 



— 243 — 

.1 a r a 1 j a g a rus.. dem. .i a ac k a ljazka, nesprayne .i a iii k a, femur, 
lumbus, femur posterius, stehno, bedro, k s'ta z\cnny, kyta hovezi a t. d. — 
gr crus stehno aebo holefi, swfcf. lfcgg sura lytko, oh^J. leg- 
Bein, Kenie limit, kyta, stnem. lagi coxa kyćla; teź sr/<7f. lacca sura, tibia 
lytko, lmlen, pisfcal; vlask. lacca femur kyta: ać slovo rus. v ostatnich fećech 
slovan. ye nenachazi, rouże pfece b uyedenymi tu nńzvy german, by ti od yekfty 
Bródnem. 

Lobur pol. homo ueąuam łajdak, nieema (nadayka playcum); jevl 
cizi t\aruost. srov. nem dtaL (jih.) labber heluo hejfil; mohlo by ale tóź 
I jtolld. a \ ulice dnem. looper erro, homo yagus tulak pochazeti. 

Locovec, m. locoyka f. yervex yel ovis ducens gregem; pravde- 
obno z nem. Leitschaf ovce yedouci stddo, z toho utvoreno loćov, 
koncovky -ec, -ka jsou pridany. 

Jlovb tog rus. vallis. fauces udoli, uvoz, srov. rec. lap*» Hohle, 
Kluft. Schlund. 

Logośka, lugoSka srb. (? Baćce, v Barani) vitis suspensa reva vi- 
nouci se około stroma? a t. d.. odvozeno od mad', lóg pendere viseti, lógós 
Buspensus, pendens yisuty. 

Logota ces. obs.. zkazene łopota, optimatum unus, tak se nazyyali 
Telmoźoye* yedonci sprayu politickou ve krajich; praydepodobno ze rec. loyo- 
; ratiocinator, discussor, qui rationes accepti et depensi expendit ac dis- 
ciitit. 2) v pozdejsi dobę kanelif cisarstvi feckeho „qui edieta et aureas irape- 
ratoruni trallas subseribit i. q. cancellarius imperatoris; logotheta (y 
pezdejsi latiiić) stejńśho yyznamu jako fec. 

Lok ces. floceus erioxyli, dim. loćek; praydepodobno cizi, sroy. stnem. 
loc, loch, loh cincinnus, cirrus, capillus kadef, ags. loca floceus lanae eyulsae 
klocek vlny wnanć. 

Lokać ces. lacuna dira v silnici yyjezden-a a vodou naplnend, yubec 
looźe : 2) hlnbina y rybniku. kde se lovi 7 loviste dic Tiefe im Teiche. Jung- 
mann odyozuje ve sloyniku svćm od lokati glutire, potare; nevim, zdali 
prśv< v. stnem. lacha palus, lutosa aqua louze, srnem. lachę palus, 

i. Lacko, kolld. lak lacus, dnem. lakę, ags. lacu lacus jezero, pak lat. 
lacus jezero, lacuna moćśl; fec. hxxxog, Xdnog dul, jama, yodojem, cisterna, 
rytmik, na mmi z Be choyajf yodni ptaci. 

Lokaj pol. £es. t .iaiceu ł a k •'• j rus. pediseąuus; nem. Lakę i, liolld. 
1 a k k e i. Md. 1 a k ej, angL 1 a c k e y ; puvodu romanskóho : fr, 1 a q u a i s, 
tpan. liic.iyo. laquć, vlask. lacche, portg. lacayo. 

Lokarda slov. ehrv. scomber makrela: srov. nrec. faotboda marinierter 
Thnnfisch. 

Lokma srb. (ve 3rćmu) trust mu carnis coctae kos vafenćho masa: 
■').■ eapart, atrienj kus. Form&lnć Bouhlasf nrec \oxfUL; druh pe- 
Waffelkuchen. 

16* 



— 244 — 

JIokohi. łókon rus. cincinnus kadef; z german.: holld. lok, sved. 
lock, angl. lock, stnem. locch, srnem. locke, loc, nnem. Locke. 

Loktuse ces. linteum płachta, pol. łoktusza (obs.) id., z nem. La- 
ken-tuch; holld. laken sukno, płachta, śved. lakan płachta, srnem. la- 
chę n linteum, pannus, stnem. la li han. 

Lokuma srb. eine Art harter Krapfen druh koblihuv; nrec. loKwpag, 
Xovxovfiag f loufiac Waffelkuchen skladanice, druh peciva. Ve slovniku Vukove 
poznaceno co turc. 

Lokva srb. obs. frustum kus nećeho, — mesa ; srov. fec. ldxog capart, 
utrżeny kus. 

Lola srb. longinus clovek vysoky a hubeny, lolati se yagari toulati 
se; srov. a v. ćes. loula. 

Hom-ł lomi. stslov. locus paludosus bafinate misto, z dohadu; srov. 
lot. lama palus, fossa mocal, pfikop, lit. loma locus depressus in agro, 
vlask. span. portg. lama mocal, louźe, lat. lama (stojatd voda, bafina), o 
nemż Festus pravi: „aquse collectio, quam lamam dicunt". — „Lamae sunt 
confractiones viarum, ąuse fieri solent pluvia interveniente" Papias. V feci 
Longobardske lama rybnik piscina dle svedectvi Paula Warnefrida (lib. I. de 
Gest. Longobardor. cap. 15). Vyskyta se i v mad. lam palus louze. 

Loncija srb. femina vagans per terram toulav& źenstina, jinak skit- 
nica; bez pochyby cizi, srov. nem. dial. (jibn.) lun ze concubina soulożnice, 
lun z meretrix, luntsch f. femina negligens nedbala żeńska, 

Londźa (londja) chrv. srb. balkon, altana; ciziho puvodu, srov. vlask. 
loggia pokryta galerie, pokryte chodbiste, altana, span. lonja galerie, kle- 
nutd mfstnost, skład kupecky; n muże ve chrv. srb. byti rovne tak vsuto 
jako ve span. Ye słovniku Vukove poznaceno co turc. Tez mad. landza 
podloubi umbraculum Bogenlaube. 

Jlonapt łópar rudentes, armamenta navis lanovi, srov. nem. Loo- 
per rudentis species lano, kterym se lodky a velka bfemena do kor&bu ta- 
haji; ylastne jest to dnem. slovo: holld. łooper= nnem. Laufer behoun. 

Lopiza srb., lopiź, m. chrv. pignatta di terra cotta hlinend nadoba 
na spusob kotła, zayesena* nad ohnem, ve ktereź se jidlo yafi, na każdy spu- 
sob cizi, srov. vlask. laveggio eine tiefe Pfanne zum Kochen. 

JIockjt^ łóskut rus. lacinia capart, lata; srov. srnem. las che 
id. tato podobnosfi kmenoye slabiky neni ale dukazem, ze by rus. było ze 
srnem. vzato. Srov. take lit. łuska lacinia, obycejue pi. 1 u skos. 

JIocniTart łos-stag rus. Borgstag; stag holld. lano (rudens), 
kterym stężeń drżeń; zdali prvni e&sfi jest holld. loos das Ende von einem 
nutzlosen Taue konec nepotfebneho lana, jest pro nesrovnalost yyznamu po- 
chybne. 

Lost (them.), nom. sg. lost-i>t, bulg. vectis paka, sochor; nrec. Iwatog 
clava palice. 



— 245 — 

Lośpernica s/ov. Mostbirne mestna bruska; zkazeno z Mostbirn, 
pfipojenim koneovky i ca. 

Łotr 6es. homo nequam, scelestus, pradatof, latro, pol. łotr id., tśź 
łotr as: rum. łotr u Latro, lit. la tras nebulo, scelestus maleficus nićema. 
zlocinec a t. d. — z ?at. latro rozbójnik, loupeżnik. Jinebo puvodu jsou slov. 
lot er lascivus, impudicus neeudny, chrw. lotar tar Jus ignavus lcniry, po- 
eh;\zeji totiz ze srnem. loter łehkomyslny ćloyek. nićema, śaśek ; stnem. 
lotar laiitas, vanitas; ags. 1 od derę seurra, nebulo sasek, nićema, skand. 
loddarj nebulo. 

Lołinja srb. ignaria, negligentia leniyost nedbalost, nećistota; v. .io- 
Tbira lotyga v Oddel. I. 

Lotja srb. (y Uhr.) meretrii, z mad. loty (5 id. 
Loubi c\>.. starsi tvar lubię, porticus, też loub, podloubi, 2) 
frondea, umbraculum besidka listim kryta, stiuua chodba, tuguriuiu, 
stnem. loupa, louba umbraculum, srnem. loube Galleiie um das obere 
kwerk eines Hauses, 2) ooenaculum, umbraculum. nnem. La u be kryte, 
stinne chodbiśte, stinne sidło, besidka listim kryta, galerie, sin, pfedsiń, odtud 
srlat. laubia, lobia porticus, tez lobium, lubium, vlask. lob i a (lom- 
bard, piem.) 

Loula ces. bomo stolidus, tardus, loulati se segniter agere, pigruin 

; temneho pfiyodu, grov. nem. dial. (jibn.) łoi i, lolle, liille, lulei 

homo ineptus. piger, otiosas ćloyek pośetily. nemotorny, leniyy, skand, luli a 

ter agere teniye delati, lolla segnities, śved. lolla blaznice; pak nrec. 

i delirus, mente captus rozumu zbayeny, Bmyslem pominuly. 

Lozamenł, lozument, loźament ces. obs., tez los amen t, losu- 
ment psano, habitatio, domicilium, ze srlat. lozamentum a3des, douius, 
logiamentum habitatio, domicilium, kteróź naleźf ke fr. logement byt, 
pfib\ 

Lubarda, 1 u mit ar da srb. 1) globus terreus bomba, 2) tormentum 

bellicum delo, teżkś stfelba, nrec. lorundoda, loypfłaoda dęło? srlat. ium- 

m. 1 om ba rd a. 

Lubin pol. bob; ze srlat. lubiuus, fco z lat. lupinus, jinak faba 

ptiaca Wolfsbohne, Feigbohne, sem nńleii i ces. łupin stejneho y^znamu. 

Luden 6es. ein ungewalktes Stuck Tuch nevaUene* sukno, jak se stavu 

Loden, m. Lode f. das ungewalkte rauhe Tuch, srnem. lode, 

Ifldel lodii, stnem. lodt>, ludo yestimentum ąuoddam, lodi\. pasnula od§v 

z hm ikna a i. d . fvłd. ludd coactile, pannus riilosus kosmate 1 sukno 

1 u d e u hirsutus. 

Ludwisarz pol, rasor campanarum et tormentorum zvonolitec, deló- 
: pr\ni easf zda" se dle zvuku l.yti nem. Lot, sfnłm. 161 das gieszb 

tali, rorzugsweise das Blei, 2) ein Stuck Metali yon bestimm- 

1 1 1 %' ko?, im o!ovo; kus, kovu jiste* \ahy, holld. 

od olovnice; drabi Sast pretyofena z nem. Uieszer; 



— 246 — 

holld. lood-gieter olovolitec, olovnik; vyznam ale nasvedćuje tomu, ze 
ludwisarz jest pfetvofeno z nem. Rot-gieszer fusor cuprarius medilitec, 
mednik. Co do pronieny hrdelneho g v retne v srov. pd. konwisarz z nem. 
Kannengieszer. 

Luh ve sloz. koźeluh ces. cerdo coriafius; ze srnem. lóher id., 
srov. srb. zaluźiti koźe liąuore macerare. 

Lukijernar chrv. srb. lucerna olearia svitilna, lampa olejna ; sflat. 
lucernarium candelabrum quod sustinet lucernam postavnik s lucernou. 

i\ovkiio lukno stslov. mensura ąusedam jista mira, ^ovK'biiki|e lukt- 
n&ce pera kabele, mośna, srb. luk na decima desatek, ras. jiyKHO luknó, 
dem. ayKouiKo łuk ośko corbis kos z kury bfezove, ces. lukno 1) id., 2) 
mensura ąuaedam frumenti mira obilna, v Ubfich nekde 2 2 /.., nekde 2 bfeti- 
slavske mefice; slov. lok no tributum parochis pendendum, mad. luk ma 
(ze slovan.) id. davky vina i obili, ktere se fararum odvadeji; srov. fec. \invov 
corbis species koś k nośeni nafadi obetneho a obetovanych prvotin urody 
zemske ? 2) vannus pletend, opałka k ćisteni obili. Co do w-, ktere — jestli to 
slovo ze rec. pochazi, stoji misto i, srov. chrv. srb. luśija louh s lat. I i x i- 
vija, vlask. lisciva ; zastar. lis sio; pravda ovśem, ze uz ve srlat. vyskyta 
se liusiva. 

Luncuna srb. convicium in mulierem nadavka zenśtine; v. loncija 
a srov. uvedena tam slova nem. 

Luśnia pol fulcrum .laterale vehiculi die Stemmleiste am Wagen, 
die Wagenleiste, slk. luśiia, ces. zastar. luśne, luśnice (pandea Bhm ), nces. 
lis en, liśne, Muz. liśnja, liśeii id. — nem. prov. (jihn.) leuse f. leuch- 
se Lebnstange am Frachtwageu, Stiitzleiste, die Wagenleiste auf der Acbse, 
srnem. liuhse die Sttitze der Wagenrunge podpora klanice. 

Lustrzeń pol. vomer der Spiegelfiscb od lustro speculum pulchrius 
pekne zrcadlo, ktereź pocbazi z roman. : vlask. lustro lesk splendor, ozdobny 
svicen, svicen visuty, fr. lustr e id. śpan. lustro Kronleuchter ; srlat lu- 
strum fenestra okno. 

Luśija chrv. srb. lixivium louh; rum. lesie id. lat. lix, li xi via, 
srlat. liusiva, lexiva, laiciva, vlask. liści v a, zastar. lissio, fr. lessiye; 
tez star.-ir. li siu id., jak se zda, z lat. 

JlyToiCB łutók ras. mergus serrator potapka (ptak); etymologicky 
temne, pocbybno ale, zdali jest v nejake apojitosti se skand, luta inclinare 
nakloniti se, lutr pronus dołu nakloneny a t. d., ags. lutan inclinarj, pro- 
cumbere, latere. 

Luty adj. hluz. purus, ciry, cisty, luta woda; ze srnem. luter cla- 
rus limpidus purus cisty, jasny, nnem. la u ter. 

Luza ces. vulgus, lepe snad luza, pol. łozak, luzak cało droslar, 
pakosta; jsou pravdepodobno ve spojitosti se srnem. los adj. solutus, petu- 
lans, astutus, fallax, rozpustily, usilny, klamayy, nnem. los, odkud i hhiz. 



— 247 - 

lózy adj. małe moratus, immoderatus nemravny, nemirny, pol. lozny, luź- 
ny los. nicht fest, \olny. rozvazany, oepeyn^, 2) pana nemajfci. 

-Łyla poL homo rudis, stipes 51ov8k sunny, neinotoruy, hruby: srov. 
lit. 1 11 1 y s homo crassos, tardus, stupidus clovek tłusty, nemotoriiy, kloupy ; 
pol. łyła i lit. lulys mohou tez spoleenym majetkem byti. Uvaziti slusi 
tak* ; nem. prov. lii Ile, l dli, 16 Ile, lalli Laffe, Maulaffe. 

AllCKOfk lv skarb stslov. pala łopata; ze rec. hiyantor id., ?irec. tóź 

Of©*\ 

.1 i,i ;k* a lyz a rus. ćalceamenti genus longum, nivale, e scandulis, quo 
venatores ntuntur sn obuv do snehu, pol. lyza, łyżwa, obycejne pi., 

. ąuibus glaciem traiiscurrunt kosie, klouzaci zelizka; sotva slovan. 
lot. 1 QŻea pi. Schneeschuhe. 

Łyżva pol. oymha ćlun: pro ruzimst vyznamu jest pochybno, zdali jest 
tóhoź, jako predeślć. 

Ma na mar;; rus. Ba Hen zuni Auftragen der Farbę; srov. vlask. 
ma zza der Schwengel an der Druckerpresse. 

Macel slov. tudes mlat, palice dfevena; budto ze vlask. mazuollo 
malleus minor mlatek, kladfrko, nebo mazzero fustis kyj. 

Maca chrv. macula maz, skvrna, ze vlask. macchia id. 
Maćurana, mać nr a na srb. (v Dalm.) flos ąuidam jakasi kvetina, 
podobaj vlask. maggiorana amaracus majoran nebo nrec. 
otyara 1) i.l. 2) tliymus mafcefi dotiska, kterez pochazi ze vlask. 

Mada pol. jilovata role n. puda hochaufliegender Thonboden; srov. 
nem. dial. ma de. mad de lutum blato, bahno, madig, muddig lutosus, 
ma der hornina jiloyita; ve skand, modna pulvis prach vadi samohlaska 
kmenoye slabiky. 

Mada, madlo, madeź slov. macula skyrna, maz, chrv. madeź 
as blizna pfirozene* znameni na fcele; temueho puvodu, srov. uvedeue ve 
ku predeślem nem. dial. madę. jehoź prvotni \yznam l>y 1 asi vubec 
Spina, aeb znaćf tśz śpinavou źenśtinu. 

Maditi $lov. macerare linum moćiti, rositi len; nuleźi. jak se zdś k 
lat m adeo mokry j 

Madal tes. aesculus bippocastauum ; aeslovan. — Lope divok^ ka.śtan; 
i mad. magyal aąuifolium cesmina, bodła vś palma, jehliee lesnl, 2) 
datura stramonium durman. 

Madjupac, gen. -pca srb. prov. coouus kucha?, madjnpnica culina 
monasterii ; pochazi ze rec. stred. paymip, pctyxnp pistor pekaf (sflat. man- 
I - t">!. yutyxintlov pistrina pekarna. 

Mądra slk. dolor uteri, bysteria; mad. mądra uterus d&loha; ze 
■'••• mądre, matrc matka, 2) aterus; zakładem jesl lat. mater. 

Madrón §lov. colica, stranguria kolika, strouhavka, zjitfeni mechyfe; 
. mad roiif. matrone pleuritie pichanf \ boku. 



— 248 — 

Magaza srb. horreum, cella skład, obilnice, sklep v nekterych kraji- 
nach maga ci n, rus. MarasHH^ magazin zasobnice, pol. magazyn, ces. 
magacin; rec. stred. [layaCior apotheca, armameiitarium, nrec. (iayaCiov, /<«- 
yaC&s sklep, komora, skład, zasobnice; srlat. mag a sen urn, fr. magazin, 
vlask. magazzino, śpan. mag a cen, almagacen; nem. Magazin; z 
arab. ma cli san, almachsan horreum stodoła, skład zboźi; Jungm. slovn. 
uvadi pers. mag z en, kebr. mach z en. 

Maganjiti srb. polluere znecistiti; vlask. magagnare corrumpere, 
pokaziti; maganja vada, chyba. 

Maha slov. macula skvrna, vada; ze vlask. mącenia id. 

Mśj, m. maje l, dem. majecek vrch a vetve sosen i jinych stro- 
muv, tez cele podtate zelene stromky, kterymi chramy, domy v letni svatky 
a słavnosti ozdobuji, 2) strom 1. Maje pred domem ctene neb milovane osoby 
postaveny, pol. maj zelene vetve, podtate zelene stromky, nem. Maie f. Mai- 
baum, srlat. maius arbor ąuse ex silvis auferri solet et antę dominorum vel 
magnatum sedes erigi solet primo Maii die, fr. mai, vlask. majo, span. 
mayo, proveng. maia f. id. Zakładem jest lał. Majusjmeno mesice kvetna. 

Makare f. pi. machina sediflcationis leseni, srov. nrec. (icutacag tro- 
chlea, artemo strój zdvihaci stojate vratidlo ; ruznosS yyznamu cini vsak tu 
vec pochybnou. 

Makat pol. obs. tapes ćaloun; bezpochyby cizi, ve stfr. mać aut pera 
mosna, kterez podobne zni, vadi yyznam. 

MaKpejib makrelbVi*s. scomber, pol. makrela, ces. makrel, 
m. makrela, f. id. — nem. Makrele, holld. makreel, m. angl. mackę 
rei, sved. m a k r i 1 1, m . fr. maąuerea u, m. vlask. m a c a r e 1 1 i m . pi. , 
srlat. maąuerellus. 

MajiaKiii małakija rus. masturbatio; i nrec. fialayJa id., puvodne 
tak, jako ve strec. tialaxia mekkost, slabost. 

Malatny ces. languidus, segrotus; srlat. malatus, vlask. stspan. 
mai a to, fr. ma ladę chory, nemoeny; odtud i srnem. mai a z, maletsch id. 

Maldrik ces. casei genus syr ze smetany a sladkeho mleka, tez mou- 
dfik, pol. maldrzyk, mądrzy k id. — jak dosvedćuje pol. yecllejsi forma 
mądrzyk, od vlask. srlat. mandra, nrec. paróna chlev, ovćin, strec. pdrdoa 
caulis, stabulum salas, chlev, odkud i srb. mandra loeus et casa mulgendis 
aestate ovibus salaś. 

Malink slov. macula skvrna; srov. srnem. mai macula, cicatrix, nnem. 
Mai signum macula ; uvażiti slusi take srnem. stnem. m e i 1, got. mail, ags. 
mai macula. 

Malje srb. f. pi. lanugo vousy prvorostle, pejfi na brade, maljav 
lanuginosus; nrec. uaX)Jov lana, capillus vlna, vlas, chlup na lidech i na zvi- 
fatech, \xaXUa pi. capilli vlasy, rec. stred. \m)Ą lanugo, lana, capillus, fialiop 
vlna, vlas, pi. fiakia capilli, iiahńCtir barbescere, strec. nalló^ kudła, kosma, 
kadef, fidhor dem. vlas, kadef. 



— 249 - 

Malomocny <5m. leprosus, mai o moc ma łomoce nst vi lepra pro- 
kaza: zda se hyti pfetvoreno z uyedenćho pod malainy sfnćm. mai a 5, ma- 
letsch. nialatsch, ma lat o l segrotus, 2) leprosus, raaletie, maletsehie 
lepra: zakładom jsou inedena tam rom.iu. slóva, pak sflat malatia morbus 
nemoc, choroba, trfask. malattia, słśpan. malatia. fr. maladie. 

Malta chrv. rectigal fcelonium myto clo; puyodu ciziho, sror. sflat. 
multa id. 

Malta &*. mortarium, slov. m a v t a : sflat 111 a-l ta ranneutum, lat. 
mai tli a tmel. malta, ein meistens ans brennbaren Saehen bereiterer Kitt 
"der Mórtel; auch eine Art natiirliehen Kitts, namlich eine Art fetten 
Schlam mes, fee. pdl&a, iia/Jh,. 

Mama srb. furor yztek, zufivost: rec. (idpa, fiavtj yedle obyćejneho 

anią. furor. 

MaHepeHeiĘi ma mer en jer rus. (lodn.) Schlauch, das Wasser 
Ma dem Schiffe su Leiten usmk, kterym se odyadi voda z lode; z holld. 
ma m m i er i n^ id. 

Manatki, pi. pol. facultates majetek; cizi jest, poehybno ale, zdali 
nia co spolećneho se sflat. vlask. mana ta manipulus syazek, balik. 

Mandara srb. cibi genus jidlo z mouky (testa) i mftsla; srov. sflat, 
m and ora placentae species druh peciva, kolące. 

Mandle ces. amygdalum, hluz. ma n dla, slov. mandel, mend u la; 
M ande 1, sfnem. m a u d e 1, stnem. m a 11 d a 1 a, holld. a m a n d e 1 ; vlask. 
mandola. nTandorla, prov. a mandola, śpan. al men dr a, fr. a m ande, 
; ui and u la, a ma ud o la amygdalum — tato ze rec. aiirydalrj, lat. 
amygdala, odyrżenim pocat. a i promenenim g pred cl v n jako v chrv. 
Ifandaljena, Manda, ces. Ma 11 da misto Magdalena. Sem należi i rus. 
■ ■H^aJiE mindalb misto migdalh, mrus. uaHjy.ia mandula, srb. nie li- 
du o, gen. -ula. 

Mandal srb. rectis porta:, repaguluffi zayora, eiste srb. zas<»vnica; 

nfec. rec. słred. pawdalog, pdvdalov id, słfec. (uwdakoc zdvora, u pozdejśich 

• luv. sflat mandalue id. Ve Vukove slovniku poznaceno co turc. 

Mandel łes. patuścte kusuv ąuindeoim rerum uumerus, 2) hromada 
snopoy, obycejne' 1."), pol. mendel, mędel, Ul. mandelis; nem. Mandel, 
' mandel id. — sflat. manda la manipulus. 

Manela }joL armilla narućni zapona; v!ask. maniglia id., nrec 
ma/f.i',) id. (ze vlask«) Zakładem jesl lat, manus. vlask. mano raka. 

Mangl, mandl ćes. nastrój k Faleni nebo hlazeni pradla toreular liu- 
tearium. mangloyna, mandloyna 1) komora ueb misto kde se płatno 
vali. 2) t.'ź nastrój k valenf pradla, pol. magiel, gen. -glu, m. & -gli f. 
nlar lintearium, maglownia l) id. 2; ces. mangloyna, hluz. man- 
. mandlowak Mangelholz vślec k«- hlazeni pradlo, lit. mangalis, m 
nastrój k raleni pradl Ifange, Mangel, Mandel id., sfnem. mange 

prak. strój Yab-ńiy. kterym bazeli tdźke kameny: holld. *ved. mangel, ongi. 



— 250 - 

mangle val, strój k valeni pradla, fec. \iayyavov jisty strój valecny, os nebo 
hridel v kładce, zavora, nfec. iiayyavov, fidyyarog val, nastrój k valeni pradla, 
lis; vlask. mangan o id., tez prak, strój valecny, srlal. manga, mangan a 
pro quavis machina, vseliky strój, mangan um machina beliica jaculatoria 
prak, dem. manganellus, manganella, magunella. Sem należi i srb. 
mendjele f. pi. prelnm lis, misto obyćejneho tijesak od kor. tisk premere 
tisknouti. 

Mangulac, mangulica srb. genus suis altilis rod prasat snadne 
yykrmitelnyeh ; pravdepodobno cizi, v mad. se sice nachazi mangalicza rod 
prasat, to ale dle slovan. koncovky i ca ze slovan. pochazi. 

Mangura srb. numi genus jisty drobny peniz „nema ni mangure" ; 
mad', m angor obolus halif, denar; oboje asi z turc. 

Mantara srb. (v Dalm.) cibi genus jidlo z nejjemnejśi mouky a slad- 
keho vina; srov. sflat. m and ora placentee species. 

Mantic slov. Focksegel (v Janeźic. slovn. cbybne Flocksegel) velum 
anterius dolni vetrnik na pfednim stezni; srovnava se co do zvuku se vlask. 
mannice follis mech, dymadlo. 

Mantoros srb. pallium monachi piast mnichftv, vedle mantija id. — 
nfe<*. fiavriov piast. 

Mapar^L mar ag di. stslov. smaragdus smaragd vzacny kamen, vedlo 
icMapar^L, ciiapar^, rus. cmapar^, pol. szmaragd; fec. udoaydog misto 
a vedle (J[idocLydoc. 

MapaTb marat rus. linere, illinere, maculare zamazati, hluz. ma- 
rać, hi orać id., slov. maroga macula, linea, cicatrix, maz, pruha, jizva; 
srov. angl. mar 1) maculare, 2) subsfc. mar macula skvrna; srov. tez Md. 
s mor ja illinere. 

Marga chrv. slk. ślin, pol. margiel, mergiel, slov. mer glin; 
lat. marga, dem. (sflat.) mar gil a, vlask. span. marga i marna; odtud 
i nem. Mergel, sfnem. mergel. 

MapraHeii^ marganjec rus. magnesium Braunstein burel: jak 
se podoba z roman. : vlaslc. manganese, span. m a n g a n e s a id. promene- 
nim pryniho n v r. 

Margrabia pol. marchio, ces. mar krab e, ~bi, obs. markrave, hluz. 
m ark hrab ja, lit. mar gro w as id., pol. margrabianka filia marchionis, 
margrabina uxor marchionis, ces. markrabenka, obs. m ark rabin a, 
markravina, lit. mar gro wenę id., pol. margrabstwo marchionatus, 
ćes. m a r k r a b s t v i id . — z nem. Mark g r a f, sfnem . m a r e g r a v e marchio 
krajiśtnik, Markgrafin, sfnem. marcgrsevinne markrabeuka; sflat. tez 
marggravius, margraphius, vlask. margravio > span. margrave,/r. 
m a r g r a v e marchio. 

Marhan Óes. punica rostlina myrtovita, marhanik nialus punica gra- 
natova jabłoń, ze slov. marga rana granatove jabłko, to ze vlask. me la- 
grana (jabłko gran.), melagrano (strom gran.), promenenim l v r, jestli 



— 251 — 

ne z nem. : stnem. ni ar gra ni, mar grant, srnem. margrat, ni a r gra m- 
bonm. nnem. dial. (jihn.) margrant, raargram-apfel. Zakładem jest lat. 
ma 1 n m gra na t mu. 

Marcha pol. obs* caballus filia spatuy kun: rum. mardn> pecus 
dobytek; stnem. mar a li. marli eąuus kun, mer i li a eątfa klisna, srnem. 
raarcb, marih eąuus bellator, ni er eh o. merhe eqaa, ags. mearb eąuus. 
merihe eąua; rtaro-tr. marc. wallis. march eąuus kun. 

Mariśka slov. lamariscus. ze vlas/c. tamarisco nebo z lat., odraże- 
nim poćat. slabiky, 

Markazita ćcs. (minerał) eine Art Sch wefelkies ; vlask. marcassita, 
i. marca sit a. ni a rq u e s i t a. fr. marcassite, ongi. marcasite, nem. 
. stred. !«(oy.«rr)j<(, srlat. marca sita; z arab. marą a Sita, 
m a rka za t psano. 

M a |» urna u ii, mar kit ant rus., pol. mar kie tan, ces. marky- 
tan l;\a, nundinator castrensis : nem. Marketender id. — ze vlask. mer- 
catante kupec obchodnfk, od lat. mereatus. 

Mapci, mars nu. (lodn.) specula nautica ad mai urn Mastkorb koś 
na koraboYem sloupu; §oSd. holld. mars id. — rus. wapc c.ii> mirselsm. 
vetrnik na hlavnim steźni Segel am Hauptmaste, z holld. mars-zeil; tez 
nem. M ar s segel id. 

MapT i>i m i; a ni a r t y e k a rus. cercopithecus koćkodan , zamorska 
kocka, zamorska* opice se dloubym ohonera; neslovan. — można źe pfetvoreno 
M. mar kat ta id. .Mar tyska prijato v novejśi dobę i do ces. 

Mapi miii i; a martyśka rus. sterna Meerschwalbe, ces. mart; jest, 
jak se zda. ve spojitosti se fr. mart in et vlastovice, angl. niartin, mar- 
ten id., 2) rorejk, jifićek Mauerschwalbe. 

Marula. mar hula. morulka slk. prunum armeniacum, ve vychodni 
Morave ni ar li u la. marhnle, pol. morela, luz. manila, marhula id, 
hhiz. ni a rhla. marla. dłuż. margla eine rundę Rosspflaume; vlask, ama- 
rella eerasum armeniacum tmavoćervenś, nakysla tfesiie. iłem. Amarelle, 
\H Amorelle, Marelle, Marille id., dve pośledni slova maji v nekte- 
r\''li krajinach tćź yyznam prunum armeniacum. Sem iralezi i ces. mc runka, 
pol. mierunka Apriko.se, v nemź l promeneno \ n; wskytaji se i nem. dial. 
marunke, maronke 1' id. 2) prani majoris species vrelka okronbla Ćenrenń 
n. /.luta sliva n. Srestka, kterćż, jak koncovka sveclćf, ze Blovan. poebazejf; srlat. 
a mar i n, i cerasi species aciduli saporis, vlask. amarina t<». co amarella. 

Marule 6e$. melissa officinalig jinak balsam, dem. marulka J) id. 
ta rod bylin o£ankovit^ch, M. koćićf nepeta cataria; jak se podobś, od 
•i-i rum. fee. paooi ozanka Kat zenk raut. 

Marulja srb. (v Dubrov.) herbae genua jakasi bylina, kterś se klade 
im rany; m*ov. f< '. nrtc. \ułqovXiov [aetnea locika. 

Maruna pol., mamnka ces. matricaria (rostl.); można, /.<■ ze vlask. 
irella ni. odrażenim poćat. a i promenenfra dvou poslednicb slabik. 



— 252 — 

Marunę ces. obs. marrubium Kozk. jablećnik Andorn; jak se zda z 
lat. nebo ze vlask. marrubbio, marrobbio. 

Maślak slov. furor vztek, zufivost, masljak helleborus ćemefice ; 
srov. mad', ni as z lag datura stranionium durman, 2) vubec neco jedovateho 
ein Giftbissen, (mas z lago s inebriatus opojeny), odtud i slk. maślak dur- 
man; pravdepodobno, tak, jako nasledujici slova, puvodne z turc. 

Maslok pol. ein berauschender tiirkischer Saft aus Mohnkopfen ; 2) 
vesanus, fureus smyslem pominuly, ces. maslok, maślak obs. pilula in- 
ebrians, pulyis e foliis cannabis masculse napój opojny a prasek omamujici z 
nekterych rostliu na pf. konopi poskonnych, 2) yenenum jed vubec; nem. 
Maschlach — z turc. 

MflCTHKa, macthim mas tik a, mastiga stslov. mastiche, resina len- 
tisei, srb. mas tik, rus. MacmKa mastika (tmel), pol. ma styk, ces. 
mas tik, mastix, obs. tez mastice; lit. mastikas; nem. Mastix, srnem. 
masting;/r. mastic, vlask. mastica, mastice, lat. mastiche, ma- 
stice, też m a s t i c u m, m a s t i c h u m, srlat. m a s t i x (u Papia) ; rec. fiatrri^rj 
yonna źivice stroniu (ryirog. 

Masa slk. officina ferraria żelezna hut; pochazi asi z mad. ras fer- 
rum żelezo, promeneuim poćateć. souhlasky. 

M uiiKJpa m a ś k a r a struś, persona, slov. srb. ces. m a ś k a r a, pol. 
maszkara id. vlask. masehera, śpan. porty, mas cara, (fr. masąue, 
srlat. mas cu s, masca), srlat. mas cara, mas carat a personatorum turba, 
fr. m as ca rade, it. mascherata; rec. strei. uacr/aoccg, iiotmacag histrio, 
ludio, scurra śasek, nrec. pacry.aoag id,, naanaoci lana. fia(rxacevm żertuji, śaśky 
strojim, alban. mas karę saśek. Hammer-Purgstall stavi span. mas car a 
k arab. mescharet; jiui odyoznji uyedena tu sloya od arab. mas char a t 
risus smich. — 

Maśtrap, mas traf a srb. poculum ansatum ćiśe, koflik; nrec. uacrzocc- 
aac yas potorium, poculum nadoba na piti, ćiśe, rec. stred. fidtrzcaną hydria. 

Masuta srb. puella devće do peti nebo sesti let ; uesloyan., pochybno 
ale, zdali ma co spolećneho s mad', mas żuta non aptus, imperitus uejapn}^, 
nemotorny. 

Matara srb. yasis yiuarii genus nadoba na vino; srov. rec. fM&aU,ic 
poculi species ćiśe jisteho spusobu. 

Mavez srb. fila xyliua caerulea modra bavlnena pfize: turc. mavez 
erioxylon baylna. Uvażiti slusi take nrec. uajtig modry, vlask. ma vi svetlo- 
modra barva, srb. ma vi indecl., maven caeruleus modry; z turc. arab. 
ma vi vodni barvy. 

Mavroh slov. phallus esculentus smrż ; z nem. diat. ma u r ach e. 

Mavzina slov. merenda svaćina z nem.: sinem. muos, mós cibus, 
pulmentum, edulium, coena, jidlo, ap ant -muos, -muase eoena recere, 
muosjan comedere, srnem. muos, stsas. mós cibus jidlo. 



— 253 — 

Ma a a masa mrus. currus opertns kryty vfr/; srov. lot. ma li ja do- 
mns, tabernaculam dum, stan. es*, maja, maija domus. 

Mazgala f., ma/gal m. \) torameu jaculatorium dfra ci skulina 
stielaa, lM na roli prazdna mista. kde aic nev/.eslo, 3) Brescho prulom, pru- 
. ve zdi, munimentorum mimie rozyaliny hradby; nalezi'. jak se zda, ke 
> : ee. ut«7//'.}.r die Acbsel and die Holung uater den Armen podpażdf, 2) jede 
HGlnng vśecbno, eo jest vyhloubenć, 3) Eiubug bei einem Vorgebirge z&byb u 
pfedhofi. 

Mazija ohrv. arb. )) chalybs ocel, 2) eiperimeatum per ignem zkou- 
rozpalen^m zelezem a horkoa vodou; nrec. uacin forceps igaiarius kleste 
ae; oboje asi z fcnrc. 

Maza arb. (v l T hr.) pondus ceatenarium cent; mad. mazsa cent, 
yelka vaha. 

Medulja arb. uumus paimttny penfz, peafz na odiv, rus. ue^mib, f. 
pol. in e d a 1, tea. ni ed al i e ; z roman. : vlask. ra e d a g 1 i a, fr. m e d a i 1 1 e, 
<pan. ni. -dal la id. arlol. me dalii a drobny peniz. Zakładem jest lat. me- 
tallum kov, \lastne adj. fem. meta lica, ktereź se nenachdzi ve klass. lat. 

Medyka pol. medicago burgundske eeno, lucerna Scbaeckeaklee; ze 
-. medica id., teź angl. medick: od lat. medicago, jehoź koncoyka 
odrażona. 

Melun arb. prov. diabolus dabel. cert; jest, jak se podoba, pfetvofeno 
i. nrec iit/jció^ ćerny ; strec. ftelag id. 

Menica, mennica pol. Munzhaas, minca moneta, numus, ćes. 
mince: z nem.; słnSm. m unie a, arnem. miinze, nnem. Miinze, ags. my- 
aet; slova german, z lat. moneta. 

Mentiti ćes. oba. lluiti. z lat mentiri s tej ni ho yyznaniu. 

Merdjuo srb.. gen. -nlja limbns aureus zlaty prym. fec. slred. uuo- 
lacyśJlwp margo, ora vcs f is kraj odevu. lem, uaoytlhu pi. qiuevis ve- 
stiumo roamenta yselikć ozdoby od£va; aflat. m erg u la ornamentum yestium, 
limbns; margilla kraj. t<» od lał. margo. 

Mardźan arb. corallium koral; srov. arlat. margella id. 

Meredov arb. (v Baraaji) retis genus druh sit i rybarskfch; mad. 
in e re ge t -", der Fiscbhamen. 

Merhovati, merhnji fet, yirgis disfcinguere pruhy delati, merho- 
, \ rarie rirgatus, virgis yarins pruhoyany: sroy. lit. mdrgas \arius, \rer- 
ńcolor, rarie virgatns pestr^, pruhoyany, marginti pestr^m ućiniti. 

Merhyne alk. meretrii nevestka, jesl Botva srodne s lit. morga 
puella deyce, kymr. armor. mereb filia, puella dcerg, derce; irov. radej i 
m. merche, rnerhe convicinm in mulierem nadavka źenske. ylastnć 
klisni merhen-sua filins meretricis. 

MepjiaHi merłan rua gadua seglesinus, Schellfiscfa maik yachae, 
lupd«- : sro?. vlosk. mer lano, ipari. merlan gadaa meilangus mnik bMayy ; 
Iferlan gadns merlncins, jak se zda, z rorn^n. 



— 254 — 

Merlenj slov. daucus sativus mrkev; asi z nem. dial. morle id. 

Mertik srb. vinum demensum monacho podli vina mnichum urćen^ 
ve kl&śterech Fruśkogorskych, slsrb. mi;()Tiikt, wmiimfi h bhiiicłih; z nrec. 
Heqzmóv vedle iiBodiKÓr pars dii, pocili, fec. stfed. peQtixov id. 

Merunka (fes., mierunka pol. prunum armeniacum v. pod manila. 

Meruzalka ces. ribes, — ćervena ribes rubrum rybiz, — cerna ribes 
nigrum, — srstka, chlupatka, angrest, jaboda zelena ribes grossularia ; slovo 
zabadne ; bez pocbyby cizi, nebylo vsak możno, yypatrati, odkud by vzato było. 

Meslidjen srb. prov. basilici species (rostl.), jinak sitni bo sil jak, 
tez fesligen; z turc. feslik'en. 

Mespil, mespuł, mesplik pol, też nieszpuł, nieszpułka, 
ni es plik mespilus, mespilum, ces. nyspule, tez mis pule id. (stroni 
i OYOce), obs. nispile, nispule, slk. n es pula, hlui. nys pul a, slov. ne- 
spelj id. — mad. noszpolya, naszpolya, naspolya, las pony a. stnem. 
mes pila, mespil, nespil, srnem. mespel, mispel, nespel-boum; 
nnem. Mispel, dial. mespel, nespel, hespel, dnem. wispel, sved. 
holld. mispel; tez v celt. jazyku: armor. mes per en, pi. mes per me- 
spilum; srlat. ne spiła (ovoce), nespil u s (strom) vedle me spił a, mespi- 
lus, vlask. nespolo, nespilo (strom), nespola (oyoce), śpan. nispola, 
nispera (ovoce), nispero (strom), stśpan. mespero, portg. nespera 
ovoce, fr. nefle, stfr. neple z nesple; z lat. mespilus, mespilum; 
bask. mizpira (ze śpan.\ strec. \teoni!ri, fieomXov strom i ovoce, fec. slfed. 
ftkocpiXop misto \nianiXov^ take fiovG7tovlov, rtonoroa mespilum, rearroroid, me- 
spilus, vŚG7iola; nrec. ftovoxovh.& 9 [tovOfiovha 3 vio7iovqct (strom) misto a yedle 

[AEGTTllrj, [tOVOXOvloV, ^LOVG^lOvXoj>, VŚO7T0VQ0V lllisto a Vedle [tko7tllo?>. 

Mesticav adj. srb. maculosus skvrnaty; odvozeno, jak se zda- ode 
vlask. mestizo fuscus hnedy, snedy. 

Mestva srb. tibialium e corio factorum genus podkolenice kozene, 
stsrb. iiecTKa nestva tibiale coriaceum, slov. mestva druh strevicfiv T Scbniir- 
schub; pravdepoclobno z nrec. [teorio* Halbstiefel botka, nebo z turc, tez pol. 
zastar. meszty pantofle turecke. 

Meśta slov. polenta ; bezpoch. cizi, srov. srnem. m e s t e sagina krmiyo. 

Metę, me tej srb. regio krajina, met eh limes hranice, pomezi; fec. 
stred. [tsTÓpor vicus ves, rada domu?, 2) tak, jako nrec. (tezópor dvur, na- 
lezici k nekteremu klasteru, klaster sam; strec. (tezowy iićastenstvi, spole- 
ćenstvi, jurn^w ucasten jsem. 

MiiHMaH-L mićm&n rus. Seecadet na-morsky kadet; z angl. mid- 
s h i p m a n id. 

Mića chrv. srb. funiculus incendiarius doutnak ; ze vlask. mi cci a id., 
tez span. portg. me cha, fr. me che id., 2) ellychnium knot. Zakładem jest 
lat. fec. myxa pv|« nosek u lampy. 

Mihtar slov. mesenterium okruzi, ces. mik ter (obs.) id. — dle formy 
zda se byti fec. ^w.Tt^ nos, nozdra, nosek u lampy, chobot ci trouba slonova; 



— 255 — 

ve yyznamu okruzi sem toho slova ani ye Fec. stred. ani v nieć, ani ve sflat. 
nenaśel. 

Mijolka rasis species jista* nadoba, nenf-li tehoż pitaodu, jako majo- 
lika. mohlo by milczeli ke sf*em. mtol cyathus v jsoka nahofe śirśf skleuice ; 
. trź s/7a^. moyolus yasis species. 

Milir des, strues iignorura carbonaria, ;?o/. mi* 1 lor z id., z nem. 
M e i 1 er, srnem. m eile r id. 

Mh.io milo sf*?ov. dos v6no, cumo, smilo, ci.it.Ah snmli, id. srey. rec 
uti/jm v3e, co tesi. z\laśte uteśitidny dar, dar milostny; jmena slovan. niohla 
by ale takr od koi-, mil amare, misereri, jenź se v rec. jevi ve formę /<«?., 
pocbazeti, pak by mezi slovy slovan. a Fec. była srodnost. 

Milojka srb. vedle majolika vasis fictitis genus neprayy porcelan, 
. m aj ol k a. m a j o 1 i k a olla, patina hrnec, misa, ces. majolika to, co 
srb. — ze blask, ma jo lic a id. od ostro?a Majorky. 

Miris, mirlis srb. odór yinie, miriti, mirisati olere, odorari yo- 
nSti, citi, mirodjija anethum graveolens kopr, stslov. uiifmcnii olere, buJh, 
mir i z ma odór; od rec, uvęis nadoba na masti (vonne), ać jest formalne 
stejnć, nelze miris odvozovati, nybrź od hvoktuu mast natrona, jelioź kon- 
coyka odra/cna ; zakładem jest rec. pvcov liboyonna staya myrtu, mast z ni 
pfipravena; tedy mast libovonna, olej liboyonny; odtud pyciCu mastim, ćinim 
■ libOYonn^m ; pass. YOniin, Mini y\davain: nrec. iavqoc odór yinie, libo- 
yonna mast, ffi-oiTiKc odór vune. Sem nalezi ttt stslov. uiipo miro, i.ioi 4 f>o 
mur-o nnguentum mast, od rec. hvqov. 

Misiorka, misiurka pol. 1) Yisier ani Helme bledi u pfflbice ; z fr. 

Yisiere nebo poślóho odtąd ńem Visier, m tedy pfetcofeno z v; 2) galeas 

Sturmhaube druh pfilbic, śiśak, podobś se, ze i v tomto yyznamu 

3 n-chu udaneho p&Yodu, ad je Mrongoyins od Misir, turc. raysyr Egypt, 

znje. 

Misirka srb. 1) Aegyptia Egyp6anka, 2) gal li na indica krata, morka; 
. uici/jy.n gallina indica, turc. mysyr-tauk id. od Mlsir A.egyptus, 
Mizraim, turę. my a y r. 

Mistrija chrv. srb. trnlla lżice zednicka* ; nrec. uortrroiu, uov<TrQłov t 
TCiOP id. — Stf rn-w. dem. iirarntoi eine Art LOffel. 

.Mn mc ii i, miśćfi f. rus. orbis terc Scheibe znm Scbieszeo, 2) bco- 
pną atfed -'iii centrom fcerce a t. d. — z turc. nebo tak, jak se domnivati lze 
dle erb. oiian I. nrec. ruranop, vr\aćcviov cfl, dc*el, kterćź pocbazeji 

z turc. 

Mlato slov. l) bordeum tostura siad, 2) recrementnm, 6es. mlato. 

ementnm Treber, Trester, Treber Yom Malz; mlato pre- 

smyknutiiu z malto; mad. ma la ta siad, asi ze sloyan. — stsas. skand. 

. mail polenta -lad. ags. meall (roalt), angl. malt siad, holld. mont, 

i. ni al z. nnem. Malz id.. t> : ź fr. malt: kofen slov german, se na- 



— 256 — 

chazi ve sIovesech: ags. mil tan, meltan dissohi rozplynouti, rozpustiti se, 
stsas. meltan liąuefieri, ągs. meltan liąuefacere rozplaviti, rozpustiti, skand. 
melta 1) id. 2) concoąuere iwariti, got. * maltjan solvere; kor. german. 
puvodne malt, pravdepodobno srodny se slov. ml ad (mli>d), odkud mawl 
tener, mollis, recens, ces. mlady a t. d. slov. mladiti jabolka (mekciti), 
óes. m la di na, mladinka Bierwiirze, rus. mojio^htb, iio#mojio#htb eereyisiam 
dulcem reddere osladiti pivo, mojio/jb, MOJio#ii3Ha spuma cerevisia3 recentis 
pena mladeho piva a mnoha jina. Dle teto pravdepodobne sourodnosti kofenuy 
malt (german.) i mlad (slovam) by tedy ve slove ni la to melo byti d\ ze se 
v nem. t nachazi, to svedci o cizim, german. puvodu. 

Mlok ces. salamander, presmyknutfm Masek z nem. Moich id. 

Moykka mocŁka słslov. „mocku ucha" Int. 109. ad psal. 21. jest, 
jak se podobś, rus. MO^Ka mocka 1) fibra, 2) — ucha auricula, lobulus 
auris obuśi, 3) lobus lalok jater nebo plic; srov. rec fivx<»v jisfca casC ucha, 
ktereź by mohlo byti srodnym; pak srnem. mocke offa, frustum carnis kou- 
sek nećeho, kousek masa; prava stslov. forma była asi miybkii. 

Mogranj slov. chrv. malum punicum granatowe jabłko, mis to mol- 
gran j ; ze vlask. melagrana, lat. malum granat u m . 

Mohan ces. Moenus; stnem. Mohin, Moin. 

Mohuc ces. Moguntiacum, zMogunct; stnem. Magenza, Ma gin z a, 
srnem. Me gin ze, Megenze; nnem. Mainz. 

Moka moka stslov. jak se zda, receptaculum schranka „YBZBmśi moku 
i vi>lożi vb nju mosti" Prol. — belg. 152. — nejisteho puvodu; srov. lot. maks 
marsupium, pera meśec, kabele, bul su maks toni; pak skand, smockr 
tubus, Yagina pochva, śved. smog. 

Moldoun ces. panni genus tkanina vlnena, slk. m o Id on, pot. mul- 
tan; nem. Moltun, Multum, angl. mould;/r. molleton. 

MoAOTph molotrt stslov. foeniculum vlasky kopr; rec. stfed., nrec. 
[idXa&()ov vedle jiacad-cor, strec. ptcccą&Qóv, fianU-fro?, tez [A,doui9oc. 

Morąg pol. 1) tmava pruha ein dunkler Streif, 2) anima-1 variegatum, 
varie yirgatum zvire pruhovane, mor ągowaty, m rago waty varie virga- 
tus. Ohledem na 1. vyznam, mohlo by b}'ti ve spojitosti s lat. morus misto 
maurus tmave barvy, ćerny. 

MopejiB marę Ib rus. cerasum silvestre leśni tresne; sved. moreli, 
nem. Marę ile, Moreli e, Amarelle tmavocervena kysela tfesue; ze vlask. 
amarella. 

Morija chrv. srb. pestis mor; nepochazi od mor, nybrź ze vlask. 
mor i a id. 

Morokvaśa srb. munimentum axis podosek u kola; mad. maro- 
kvas Achseuschiene. 

MopouiKa mar oska rus. rubus chamsemorus źluU malina; jak 
se podoba, ze druhe ć&sti slożeuóho rec -lat. eh amae -morus ; rec. uóqoi> 
moruse i malina. 



— 251 

MopTHpa martfra rus. mortarium ignivomum mo/.dir ke stfileni; 
lat. m o r tari u m, /r. ra o r t i e r. tpan. m o r t e r o, >irt3c. uoi-aninim; też stnem. 
mor tar i, z lat. 

Moruśe ces. morus, morum (stroili i ovoce), slov. morusa id., ea- 
steji ni o r v a^ h/uź. morusa, marusa morum; lit. móras id. — z /af. 
morus strom moru>..\y: morum (oYOce), rec. uóoor; tehoż puvodu stodw. 
mor. mur (morus), «</s. mór-heam (strom), skand, mor- ber morum. 
M opaci mor 2 rus. fcrichechus rosmarus Wallross, pol. mors, ćes. 
m r ż (z rus.) ; — fr. ongi. m o r s e id. 

Mosor ces. hluz. L) eieatrix, serobilus variolae jizva, dulek po osyp- 
kacli. 2) Maserklotz; z german.: stnem. ma sar tuber in ligno suk ve dfeve, 
». maser id. rrnćm. Maser yirga. veua iu ligno żilka ve dfeve, 2) pi. 
Masera morbili druh osypek. 

Mosur srb. ,.velika cijev (eev, eivka) drvena, sto źene na nju motaj u 
predjn (pfizi) tubulua ligneus. Spule; nrec. uacoćowr, fŁaffovę«xiov flstula, 
tul.tus: można, że oboje z turę. 

Mośak, gen. -śka chrv. muscus piżmo, tehoż puvodu jako MycKycB 
muskus, v. ib. 

Mołrika srb. (v Dubrov.) crithmum Meerfenchel pomorsky kopr ; prav- 
riobno cizi, mohlo by byti stażeno z morotrika, molotrika od rec. /<« s o«- 
&ęor, rec. sfreJ.. nrec. też nuhcroor \lasky kopr. 

Moniu motyka stslov. ligo, bulh. motika (-ki), slov. motika, 
matika (Kopi tar), chrv. srb. motika, rus. m ot lik a maty k a, pol. óes. 
moi y k a . hluz. m o t y k a, m o t e k a ; lit matika, f. m a t i k a s, m. id. — ags. 
m a t li ó <-. mattóc, m a 1 1 u c, mettuc, meottoc, meottuc, anyl. m a 1 1 o c k ligo. 
\ -■ slovan. rećecfa jest to slovo sice etymologieky temne, velka rozślifenost 
jeho ale odporuje tomu, że l>y odjinud vzato było. 

Mour ces. pnhis carbonum prach z uhli, 2) 1'uligo saze, 3) v uhlir- 

>tvi uioury iia/vvaji dra a zem, kterymi se hromada pfikryyd, prsfc Staub- 

erde zor Bedeckung des Kohlenmeilers, 4) lesiii zemś Walderde; pravdepo- 

dobno cizi. Brov. nem. Moor, n. schwarze torfartige Rrde cerna zeme na spftsob 

v. mur id. skand, mor feiner Staub drobny prach. 

Mozelj slov. cicatril jizva; z nem. Maseł id., tćź* Masę, srnem. 

ftnem. masa cicatril jiz\a. 2) manila skvrna, srnem. maaen polluere 

poskvrniti, holld. mazdę u morbili drab osypek. Okledem na srnem. masen 

.wniti podoba* -»•, /.<■ slova nim. patft ke bIoo. mazati angere, od kte- 

/. pravdepodobno pochazf srnem. i nnem. dial. maseł Weberschlichte ma- 

tkalcoYskć, stnem. masala; nnem. dial. maseln daa (Jaro bekleistern. 

Mraka srb. drachma (1. drobny peuiz. 2. jista vaha. asi kventik), 

Dykontfm hla.M-k z marka tak, jako Mra ta (Martinus) z Marta; asi 

ze tlask. marca druh penez: srlat. marca, marcha pondus argenti unius 

e hfivna: dark. srnem. marc hfivna. 

17 






— 258 — 

Mrca srb. myrtus (rostl.) myrt; pravdepodobno z nrec. fiscua, utorm 
vedle pvQtoc myrtus ; rec. stred. fivQtia erica. 

Mrndjela, mrndjela chrv. srb. margarita vitrea perlą sklenś; ze rec. 
tiagyśllior perlą (u pozdejśich spisovateluv) ; srlat. m a r g e 1 1 a corallium koral. 

Mrgodast srb. tetricus zasmusily, mrgoditi se obscurare vultum; 
srov. mad', mer ges iratus rozhnevany, mergedik iratum fieri rozhnevati se. 

Mrlja slov. chrv. macula skvrna, maz, mrljati inąuinare, polluere ; 
srov. nem. dial. (bavor.) merl macula, lentigo skvrna, piha. 

Muhar chrv. srb. panicum miliaceum, jinak bar, ćes. ber, muharika 
panicum viride; srov. mad', mohar Hirsengras. 

Muhlesam, muhlesuvam bulh. situ obducor plesnivnn ; z rec. stfed* 
[toyftla, nrec. iioiyla mucor pliseń, fiovxhd£a plesninm, ktereż srov. se skand. 
mygla mucor, sved. mogel situs, mucor pliseń, mogła situ obduci plesni- 
veti, nnem. dial. much situs pliseń, mucheln plesniveti, mu eh lig situm 
redolens plisni zapadajici, miicheleinen situm redolere. 

MyxoHpt mucha jar rus. tkanina polohedbayna kamelotu podobna 
ein gewasserter bucharischer, dem Kamelot ahnlicher halbseidener Zeug, puvodu 
orientalskeho ; tez nrec. iioviaiaQiov eine Art Haartuch, vlask. zastar. moca- 
jardo, mucajardo id. 

MyKcyHt muksiin rus. (ryba) eine Art Stint, salmo eperlanus 
rod lososur — zda se byti rec. pv£a)v, lat. myxon rod ryb, t. j. slizna ryba. 
f Mul slov. argilla hlina, jil, 2) arena fluviatilis, srb. mulj aluvio 

naplava, pol. muł limus; lit. mólis lutum, argilla blato, hlina; nejisto zdali 
ta slova jsou puvodu german, nebo zdali jsou spolecna fecem slovan. a germ. 
holland. mul Schuttstaub, Griestorf, sved. muli terra pulverea prachovita 
zeme, ags. myl pulvis, stnem. ga-mulli rudera ssutiny, rum, nem. Muli, 
Milll, der Schutt, die lockere Erde rum, kypra zeme. 

Mulad srb. f. collect. spurii bastardi, slov. mul cek bastard; ze 
vlask. mulo mezek, 2) bastard, lał. mulus mezek; też nrec. potilog bastard, 
angl. mule mezek, 2) bastard. 

Mulica slov. gena, mała lice, Muz. mula, mulka os, osculum huba, 
hubicka; ze srnem. mule f., mul n. os, rostrum, nnem. Ma ul. 

Mularz pol. murorum artifex zednik vedle murarz, ze srlat. mu- 
rarius, od lat. murus zed, pol. mur. 

MovAH3M<i mu li z ma stslov. intercalatio, vstavka, z rec. (fi^oliafAÓc, 
odrażenim poćat. e, yysutim souhlasky b po m, promenim o y u a koncovky 
os v a. — 

Mumraj, mumrej, mumrejch ces. obs. pfestrojeni, zakukleni, larva, 
gestatio personse, obductio capitis; z nem. Mummerei id. (Mumme larva, 
Mummer pfestrojeny), to ze słfr. mommerie maskarada nebo srlat. mo- 
merium id.; też angl. mu mm pfestrojiti, zakukliti, mummery maska- 
rada; zakładem jest srlat. momus larva, rec. ptifioc irrisio, ludibrium po- 
smech, lismesky. 



— 259 — 

Muna slov. dem. mu u i ca felis, simia kocka, opice, chrv. mu na si- 
mia opice; rec. stred. fiov*a opice, nrec. povva id., 2) cercopithecus koćkodan, 
via A: mon na simia opice, monnino cercopithecus, śpan. mono, m. mona 
f. opice, portg. mona. fr. monnine. Sem mohou nalezeti pol. mnnia 
Maulaffe, alberner Menscn zeyloun, hlupec, morav. muóa id. 

Mur stov. animal niirrum cenie zyife. mnrj (muri) yseliky ćerny 
hniyz insectum oigrum, nomen gryllo rurali indi solitnm pfijmf svróka poi- 
niho. tedy i murenę gryllus ruralis, po/, murzy ó nigrum reddere ćerniti, 
-'■. iioi-fii, m u r i>, Moypiiiii. murinrfi sethiops ćernoch, rus. MjpiiHi), pol. 
m u rz \ d, 6es. m on fen i n, ve y^chodni Moraye m u f i n, Muz. m u r, slov. 
mór (ze \ia>k. nebo nem.) lit. muri nas id., rus. Mypyiuu mnrugij 
fiiscus burdy, sngdy, brunatny. Ces. mourayy, mouroyany poćernaly sub- 
uiger. slov. ni a \ ra. may rica 1) krava ćernd, nebo ćerne znamenan& schwarze 
schwarzgefleckte Kuli. 2) tria duha, pftyodne znacilo asi mraćno, srov. 
. uovo01a dunkle Wolke; ces. moura, mourka to, co slov. mayra 1); 
ze rec. parcog, fiavcóc, afuzyoóg obscurus temny, tmayy, rec. stred. fiavQog 
cerny. paSęot pi. Mauri. quOŚ vulgo etiam Nigros appellamus DC , nrec. 
ucńcog ćerny. {>'■/, subst. ćernoch, moufenin, (itiScog Maur, mouremn, lat. mo- 
rus mfsto m aur u s tmaye baryy, cerny, srlat. Ma u rus ćernoch; vlask. 
mur o, ćernoch, moufenin, słfr. mor ćerny, snedy, brunatii}', nfr. morę, 
moufenin, Maur. morę a u cerny cheyal moreau vrany kufi, span. Moro 
Maur. Saracćn, moruiio, morisco niaursky, saracensky, moreno tmavo- 
hnedy. sned/, cerny (o pleti); stnem. srnem. mór maurus, sethiops, nnem. 
M-. lir. 

Mura srb. (y Baćce) lutum blato s yodou ; srov. nem. Moor terra 

palustris, dial. mur, m. bahuo, srnem. muor id., srlat. mon rus, morus, 

palustris bafina, angl. moore, holld. moer, śved. mor. 

My pa na mura. y a rus. politura, lamgatio yasoruin poliva u&dob 

ur. m y p a b u t i> m u r a y i i polire yasa poliyati n&doby, m y p i> ni u r 

omota ke polfyśni nadob; srov. lat mnrrha, murra orientaMsky kamen 

i orient, hlina, z kten' hotoyili drahocenne* nadoby, yasa murrhina, 

oia, fioógfrt]. 

Murica slov. dojna* ovce Melkschaf; jest praydepodobno srlat. ni u- 

rica jmćno domacfho zyffete, kterćź śe u\ u<l i mezi skopci, berany, jehfiaty 

ii de multonibus (multo yeryex skopec), de hurtis (hurtus - aries integer 

beran, z dohadn) et muricia — de agnis a in Monastico Anglie, tom. 2. pag. 

DC. 

Murlat pol. pozednice, diil»<»\y podkład bfeyen na zed położonych; z 
M a o e rlatt e id. 

Murtatin ęrb. proditor zr&dce, obycejne' izdajnik; jest, jak se zda\ 
Hov<naT7jc neygffci (co nadavka). 

Musa srb. i tu) Buccus arborum, e. gr. tiliarum. it&ya nćkterfcb 

nuy, jako lip, javorfh t. musa confectio ąueedam opiata, pak 

17* 



— 260 — 

mulsa, mul sum mel et aqua, potio ex mełłe et viuo eonfecta, lat. mul- 
sus, a, um s ruedem smiśeny, nuilsum sc. vinum medovina. Yec jest ale 
pochybna; to slovo muźe byti tez domaci a należeti ke kofeuu mUs, (srb. 
mus, rus. mołs, ćes. mis) sugere ssati: rus. prov. MO.icaTb id. — ćes. ml- 
sati ligurrire, jehoź pryotni yyznam mohl byti: ssati sugere. 

MycaTt rus., musat pol. Wetzstahl, ocelka ke brouseni; zda se 
byti piivodu orientalskeho ; srov. srb. masat cbalybs iguiarius ocelka kfesaci, 
ktereż jest ve slovniku Yukoye poznaćeno co turc. 

Mycia musi ja rus. opus musivum dilo musiyne, mosaikoye; rec. 
łwvGelov (u pozdejsich spisovateluy), rec. stred. poweior, uoralor id. 

MycKycL mu skuś rus. aromatis geuus piżmo, stslov. mockocl 
moskost, moc^oc-r, mlckoi-cł; y pozdejsi rec. a lat. póa/oc muscus, tez 
moscus, moschus; vlask. mus co, mus eh i o, śpan. musco, portg. musc, 
fr. musc, też holland. musk, muskus, nem. Moschus. Piiyodu orieutal- 
skeho: pers. muśk, arab. el-musk (Hammer-Purgst.), dle jinycli al-misk. 

MjniKa m liska rus., muszka pol. Schonpflasterchen, na prvni 
pohled zda se, ze jest to zdrobuela ; forma jmena mucha musca; podiyno 
jest ale, że podobna slova nachazeji se take v jinycli fećech, jako: fr. m o li- 
che 1) musca, 2) to, co rus. a pol., nem. Mus che, Mus eh, nrec. lAohaaa. 
holland. moesje tehoż yyznamu co rus. a pol., kdeżto mucha se v nrec. na- 
zyva [ivl'a, finya, y holland. mug culex ; uvedene yyrazy mohly by souyiseti 
s turc. musem a yośtanka, klejenka linteum ceratum. 

Muśmula srb. mes pilum nyśpule, bulh. mośmula, alb. mus muli.; 
z turc. ni u s mule; też nrec. ^ov(7^ovXov yedle ^ovcrxov).oł> — ze rec. \itGm\ov: 
y. mes pil. 

Muśulin srb. panni genus, ćes. muselin, pol. muszlin, muślin; 
nem. Musselin, vlask. mus sol o, mus sol i no, m os soli na, śpan. muse- 
s eli n a, fr. m o u s s e 1 i n e ; nrec. ^oraoilior, {iov<reXłvot, /.iÓgvIov ; od mesta 
Mosul v Mesopotanii, kde była ta tkanina ponejprye delana. 

Mutav s/6., też mucay, balbus koktayy, mucosubst. balbus, mucati 
balbutire koktati, zajikati se; jak se podoba z lat. mutio, -ire meckern. 

Muza, muza, mużaya stov. uligo, palus lóuże, bafina, praydepo- 
dobno z german.: stnem. srnem. mos palus, sved mosse, angl. moss id., 
— nebo ze srlał. mussa, mossa loeus uligiuosus, stagnum bafina moćal. 

Muzovś slov. maenianum altana, balkon, vikyf, musoyż, mostoyż 
atrium, aula siu; ze srnem. muos-hus coenaculum jidelna, odtud i ćes. 
zastar. ' mazhiis, mazhous pekn}' pokój, sal, jidelna atrium, coenaculum, 
triclinium. 

Mti3a my za rus. yilla letohrad; lot. mu iż a, est. mois id. 

Nado srb. chalybs ocel ; puyodu temneho, można że orientalskeho, y 
mad. se sice nachazi nadol oceliti stablen, tim ale neni yec yysyetlena. 

Nadragula slk. arum (rostlina), 2) atropa belladona, jiuak nemnice; 
bez pochyby cizi, zda ale poehazi ze rec. uav8oayóoai Alraun atropa maudra- 



— 2G1 — 

: jista* omamujici rostlina i mandragora, jest pro ruznost formy 

a ?yznamu poehybne. 

Nach (es. purpurą, slovo temne. nenach&zejici se v ostatnich slovan. 
fećech; srov. ags. snacca cochlea hlemy/.d, ślimak, iv4d. snacka id. Co se 
rfznamu tyce, srov, fec. nocąwca 1) Purpurschnecke, 2) Purpurfarbe, tak i 
hit. pirrpu ra I ) 6ervec, 2) nach. 

llaiiT<>R'T> oajtov rus. rudentis species druh lana Lodnfho Beschlag-? 
leinp : slo\o sloSenć, jehoź druha* cśst jest holld. touw rudens lano lodnf. 

Nakara srb. obs. crotalum klepadlo, naiepa na kra rus. obs. Łyni- 
panum buben; fec. stfed. awwtaoa pi, tympana bubny, kotły, srlat. nacara, 
uachara crotalum, tympani species klepadlo, buben, vlask. nacchera „stru- 
mento simile al taraburo che si suona a cavallo nasi roj bubnu podoimy, 
na nemż Be ni koni mik vyda\a. pi. na cc horo klepadlo, stfr. nacaire, 
oaąuaire, nagaire, uacre espese de timbale ou tambour druh bubnuv 
o kotlfty, ipan, ndcara Muscheltrompefce, puvodne lastura concha. Puvodu 
orientalskóho, dle DC. od Turkuv a Sara<enuv; kurdsky nakara. 

■aufOAi nakarada słslw. „trube i nakarade velikie u Alex.-Mih. ( *)j. 
..trubami i nakaradami i praskaYicami" 16. tympanura vel cymbalum, e con- 
ira, buben, kotel nebo cimbal, z dohadu; ze fec. stred. dpaxacdSat pi. 1) 
qmi anacara seu tympana pulsant bubenici, 2) wufłala cimb&ly; srb. naka- 
rade f. pi. ..kake su to nakarade-? ve Vukove slovniku udan yyznain dispó- 
Bitio Vorrichtung, sotya sprśyne. 

Ua!;rftva7» naktóuz rus. Cbmpasshauschen pouzdro na kompas; 
z holld. na< ht-huisje id. 

Nalika htuz. dianthus caryophyllus hrebicek: z nem. Nel ko id. 

Nalip shu. (rostl.) aconitum ornej Eisenhutchen, Sturmhut; pfesmyk- 
nutini ze vlcuk. napello (aconitum napellus)? 

Hajiofi nałój rus. pulpitum pulpit, slslov. imoniii id. — ze rac. 
mraloyttor, fec. stred. tśź ura/.ńytnr, srlal. analogi u ni id. 

Namarica srb. securis sekyra. tćź manjar: rec. stred.. nrec. papuga, 
m a n a ra. trfask. m a n n a i a id. 

■an oapt 9t$lov. mercenariua ndmezdnik, najemnik, ńarobsth napo- 

\ati mercenarium esse, za mzdu pracovati, sloużiti, h.\hk,\,a merces mzda, 

iiAm.f Tt.o opera mercenaria; slovo etymologicky temnś, y ostatnfch* slovan. fe- 

znśmć, mo£nś, ze puvodn cizfho; Brov. stnem. kńappo piier chlapec, 

hoch, ags. cnapa id. in-cnapa servus, odrażeni poćśteSnśho fc jesl snadno 

le \" slovech giste* slovan. po&tecne* kn neni oblibeno.; nicinśne' 

•a \rr pochybnl 

Naras slov. J 'lut accesua maris pffliv morsk^; srov. fec vaoói; [luens 
plynourf, plynn^; -li mfsto narast, pak by pochAzelo od kmene n 

i . . te m. ies. rosi n cre 

Nard les. (rostl.) nardns andropogon, uap.n. rus., pol. narda, aar- 
d uszek, hlui. a ar da; n&m. Nar de; / lał. nardus nebo fec. raędoę. 



— 262 — 

Nart pol., obycejne pL, Schneeschuhe privazane pod nohy desky z 
duboveho dfeva, aby chodici po hlubokem snehu do neho nezapadal; asi z fin., 
srlat. narta species solearura lignearum, ąuibus iD transmittenda glacie 
altissimisąue nivibus utuntur Scricfinni". DC. Nachazi se sice take v lit. nar- 
tas angulus uhel, kout, roh; tu ale vadi ruznost vyznamu. 

HapBajit narvał rus. monodon jednozubec, jednorożec morsky, 
druh velryb; holld. narwal, angl. narwhale, sved. narhval. 

HaniaTBipt nasatyrs, m. rus. sal amraoniacus, ces. nasatyf, v 
novejśi dobę z rus., srb. niśador; arab. nusadir; Jungm. slovnik uvadi i 
turc. nisador. 

Naukir srb. obs. navis gubernator korniidelnik, stslov. tiwut/wifu. 
n avi> k 1 i r "B ; ze rec. vavxli]Qog pan nebo spravce lode, dle nfec. vysloveni 
navkliros, srlat. nocherius, vlask. nocchiere, nocchiero, śpan. no- 
c h e r o vedle n a u c 1 e r o. 

Navora srb. oblata, hostia, stslov. tiA$opa id. — ze rec. stred. avaąoca 
sacra oblatio, hostia posvatna obet ; hostie. 

Nebozez, neboziz ces. terebra, dłuż. njebozez, nabozec, bluz. 
njeboz, slov. nabozec; z german.: stnem. naba-ger, srnem. nebi-ger, 
nebeger, ags. nafo-gar terebellum, srnem. naben intorąuere, vertere, 
terebrare zavrtati, vrtati, stnem., srnem. ger, ags. gar, skand, geir jaculum, 
hasta, sudlice, kopi, vubec neco ostre zakonceneho, nastrój k bodani ; got. 
forma była by asi gais; uvażiti slusi lat.-gall. gsesum druh sudlic u Gallu v, 
rec. yaifTog, yalaor u Polybia a pozdejśich spisovateluv iaculum barbarorum 
leve. G drułie casti sloźeneho german. slova pfeslo nasledkem e (e) po nem sto- 
jiciho v z; podivno jest, ze v nekterych z uvedenych tu slovan. feci jest na 
konci toho slova z na miste r german, reci, vznikleho ze starsiho s, to by 
svedćilo o tom, że to slovo za davne doby, kdyż jeste v german, fecech było 
s na miste pozdejśiho r, do uvedenych tu slovan. feci było pfijato. 

Nebuca srb. (v Dubrovn.) filia sororis dcera sestfina, jinak sestricna, 
ze vlask. nepote, nipote m. & f. vnuk, synovec, 2) vnucka, synovkyne. 

He^pHTT* nefrit, m. rus. choroba ledvin, kamen v ledvinach; rec. 
ftąchig f. id., vlask. nefrite, od rec. rsęcóg ledvina. 

HepeTO neretó rus. nassse species druh siti rybarskych, vrse; 
mis to nreto ? mreto? — srov. śved. mjarde, m. druh małych vrśi; m a n 
se ćasto zameńuji. 

Nerzeja pol. das flachę Uferland nizina (pomorska), ploske pobfeżi, 
ces. mefeje; holld. neer misto a vedle neder adj. nizky, nem. Nehrung 
ploske pobreżi, nizina pomorska. 

Nesel, neselj slov. ligula femeu u stfevfce, neskełj provazec u 
strevice, z a- ne siat i infibulare; ze srnem. nusche, niis eh el fibula spona, 
stnem. nusca, nuseja, nuskila, nuskil, srlat. nusca, nuscula id., 
srnem. niis che u, stnzm. nusejan sponou opatfiti, sepjati. 



— 263 — 

Neśpor ćes. sacra pomeridiana, pol. ni es /.por, hluz. neśpor, nispor, 
ii y spor. obyćejne pi. -ry; lit. misz pa ras, casto pi. -rai id. z lat. vesper, 
vesperus. vespera irecer, sflai. \Ai yecerni służby bozi ,,vesper«e, u na ex 
horis ecclesiasticis, quae sub yesperam dicunlur Di 1 . 

Nikovec slov. fringilla montifringilla ; z nem. dial. nikawitz, ni- 
kowitz, nigowitz Bergfink, to ale z ces. jikavec id. od j i kat i, (stslov. 
kof. mk) haesitare lingua, puvodne soniini edere, gemere. 

Ninati srb. (v Dnbrovn.) dormire spati v feći detske ; vlask. u inna 
conciliatio somni uspavani, ninnare sopire zpivajic kolebati, uspavati. 

Hnpa.ii> ni rai rus. (lodn.) Tauwerk der Segelstangen lana rahen 
lodnich : z holld. n e d e r -hale r, stażene n e e r - h a 1 e r, lodni lano, kterym 
se yetrniky (płachty) dolft tahaji. 

Nitabla pol. clayulus klinek, hrebik na konci na śiroko rozkovany; 
z nem. Nietnagel id. 

Ilmpo nitro słshv. nitrnni; ze rec. virnor; tśź vlask. nitro. 

Njust slov. mnstela zibellina sobol; mad. nyuszt mustela martes kuna. 

Boki nok rus. (lodn.) Ende einer Segelstange konec ranna; holld. 
nok konec, ?rch nećeho apex, cacumen, culrnen, nem. Nock v lodnictvi to, 
co rus. — 

Nop hluz. catinus okrin, 2) cranium leb, no pach catinus ; z nem. 
Napf, $rnem. napf, holld. nap, śved. napp id. tez srlat. nappus, hapus, 
poculum, crater, scyphus, vlask. nap po id. et pelvis okfin, hluboka nadoba, ćise. 

Nunvice ces. obs. 1) monialis Dal., M. V., 2) porca castrata, nun- 
v i t i castrare klestiti, nunv£f castrator; hluz. nuna monialis, nunwa, nun- 
uica porca castrata, nunwić castrare; nnem. Nonne jeptiśka, srnem. 
Hannę, stnem. nunna id., srnem. nonne, nunneswin porca castrata, 
nunnen castrare, skand, nunna, ags. nunne monialis klaśterna panna, 
holld. non. f. 1) monialis, 2) porca castrata. Druhy vyznam jest pozdejśi. Ze 
nonna, nunna monialis klaśterna panna, tez nonniis, nunnus, m. 

ba, ktere" jsme óctn prokazati povinni „non nos vocamus majores ob 
rentiam" Papias; vlask. nonna avia babićka, stafenka, nonno avus ded; 
rec. ttfed. rórta, vovlq monialis jeptiśka, nrec. powóg, vovwó$ testis baptisrnalis 
kmotr. rov*a s rovrrd <ommater kinotra. 

lora nuta słslov. bos viii, v. Oddel. 1. str. 6. — Od nuta zda se 
byti od?ozeno hluz. nu tui ca, nyni obyćejne' nuknica, chors pecuaria. ,v^v,/ 

Nykus hluz. Niie vodni nymfa, vodni duch ; srnem. nickus, niches, 
ttnem. ii i ) 1 1 1 iis id. Tćhoź pnrodo zda se byti takć hluz. nykus, nyks ranun- 
cnlus aąuaticus (rostL) 

Ogar pner chlapik. hoch, V6 vy<liodni .Moi;ivć; sr<»v. nrec. uyónLor id. 
'iat. agarrua agaso pachołek, klery soumary nebo kone 
opatruje, \ul.cr k'H/'ly niźśi służebnik. 

Dr«fi /-A. canifi yenatici genus druh lovćicb psfly, nynejśi 

id. pol. ogar canis sagax vyźel, oga- 



— 264 — 

rzyca vyźlice; ces. ohaf lovci pes, ktery zvef i słidi i stekanim z brloh yy- 
hani, dluz. łiogor; jest etymologicky temne i sotva slovanske ; — vysk}'ta se 
tez rum. ogar vertagus chrt, mad', agar id. 

Ogier pol. admissarius bfebec, srb. ajgir id. — z turc. 

Or/ih oglb, m. stslov. vyznam nejisty „orniti BififfiHH" Zlatostr. Miklo- 
sich v II. vydani slovnika stslov. ma za to, że oglja stój i misto orla; po- 
dobne zdi angl. eagle orel; a vsak nesnadno domysliti se, jak by slovo 
auglicke było se dostało do stslov. 

Ognipioro pol., ces. o hn i para, obs. ohenpar porigo, 2) erysipelas, 
slk. oheńpara; jest podobnym spfisobem slożeno, jako stnem. loha-fiur 
impetigó, srnem. lohe-viur; druha east pol. slova, -pióro, zda se byti 
pfetvofenim stnem. fiur. 

Ochra des. żluta hlinka, mene spravne och er, ogr, rus. oxpa 
ochra, vulg. v ochr a, pol. ochra, okra, obs. ugier; nem. O eh er, Ocker, 
shiem. ocker, vlask. ócra, ócria; ze rec. f&ica id. 

Okara pol. carrus birotus, ces. kara; budto z lat. car rus vuz nebo 
z nem. Karre, Karren, srnem. karre. 

Okowitka pol. abgezogener Brantwein; ze vlask. acquavite palenka. 

Okruzi ces. collare, collare plieatile Halskrause, 2) mesenterium Ge- 
krose; zda se byti toteż co stslov. oKp^rcHie okrunżije circulus od wp^rL 
ces. ki uh, pak by se vyznam mesenterium byl za pficinou podoby s obojkem 
vyvinul; srov. v te pficine rus. BpHjKH bryżi f. pi. collare plieatile, pol. 
bryże pi. id. a rus. BpwsKeHKa mesenterium okruzi'. Jeżto ale okruzi v 
ostatnich slovan. recech sice ve vyznamu circulus se nachazi, nikoliy ale ve 
vyznamech svrchu udanych; neni vyloućena możnost, że ces. okruzi v obou 
vyznamech s pocatku uvedenych pochazi z nem. Krause collare plieatile 
obojek, ozidli, dial. kros n. 1) id., 2)= Gekrose mesenterium, srnem. 
chrose frixum tfepeni, fasa. 

Okurka, oku rek, v okurka ces. cucumis, morav. i ces. zastar. oha^ 
rek, oharek citrullus Aqu., misty o murka (z nem. dial. umurke), slk. 
uh orka, uh erka, pol. ogurek, ogórek, mms. orypoKt o hu rok, rus. 
orypeii^ agurjec, slov. u górek, też murka, zastar. angurka (dynę, 
melon), chrv. srb. u g o r k a (Stulli), Muz. k o r k a, dluz. g u r k a ; lit. a g u r- 
kas didisis (velky) tykev, agurkas mażas (mały) okurka, lot. gurkjis; — 
mad. ugorka, uborka, fin. ukuritza (z rus.), kurkka, eston. ukku- 
rits, uggurits (z rus.); nem. Gurke, też Agurke, Nem ni eh pod cucu- 
mis sativus uvadi też angurke, uraorke, un morkę, Henisch 83. angurike, 
nem.^dial. (bavor. rakous.) om orkę, ummurke, holld. agurkje, ddn. a- 
gurk, Md. gurka, angl. gherkin (kvasena okurka), Jr. courge tykev, 
vlask. anguria vodny melon cucurbita citrullus, srlat. angurius id., ngr. 
ayyovQtov, ayxovQióv okurka. Zakładem jest strec. ayyovQtor, ćtyyovnov cucurbita 
citrullus vodny melon, arbuz. 



— 265 - 

Om\*> olandb stsłoo. nayigii species druh korabuw tćż" m\u: ze fec. 
stred. y f h'.v$inr. y.ć\<orim; srlat. chelandiam, t<v. salandra, salandria. 

0.in<i>a alffa rus. Malerfirniss, Kitt malirsky pokost, Łmel, o.iu- 
$HTb alifit kitten; cizi, sro?. fec. dUtya tnasti, maz, mazadlo, smolą k za- 
lepeui (n&dob na yfno), mloięĄ masfi, yosk, sraola, maz, lioidlo, barvivo, 
praes. pomazati, natnti, mastiti, nfec. ahu\f t mast. 

Oluk srb. colliciae zlab neb koryto yodbyodjie*, yodotec, ryba na poli 

nebo na praydepodobno ze fee. atft«£, gon. -axn^ brazda tęź alo$, dor. 

. id., wn ">;• Binne, Furcbe, Kanał ryha, brazda, stoka, prftplay. 

Olbrot pol. sperma ceti, ces. olbrot id. (z pól.); pfetvofeno z n£m. 
Wal l rat. p< w odraźeno, a druhe* rasti promSneno v o, 6 vsuto. 

Oliban s/k. thns kadidlo, i'£as&. śpan. oliba.no, sflał. oliba nnm 
id. Z. ikladom jest fec. lifiapoc, odkąd i słslo\\ .lmuiiit liva n kadidlo. 

Oliganj wi. sepia, loligo plotice, cernokreyka der Blackfisch, odrażenim 
iteenćho l z lat loligo, nebo zo vlask. lo li ginę id, coź jest pravde- 
podobnejSf. 

Olkel, oJkelik pol. scotia, stria źlabek. z nem. Holkęhle; lśpe 
i lobek. 

O .i bCTpa ni b 8 tra rus. obs., o 1 s tr o pol. ponzdro na pistole Pisto- 

lenholfter ; holtd. h ols ter 1) id., 2) pera mosna, sved. h ols ter theca, va- 

pouzdro, skand, hulstr tbeca, nem. Hol f ter, dial. hol ster cophmus, 

mantica, per-a yiatoria torba, niosna a t d.; got. hulistr tegmen, yelamen 

obalka, pfikroy. 

Oluja sloo. chw. srb. procella viober, sro?. fec. aula procella, turbo, 
adj. atUaloc procellosus, turbosus bouiiiw'. 

Olovrant $lk. merenda syacina, tez o v rant, bayranka; podivne" 
bIoyo, na każdy Bpfisob cizi: pfetyofeno z nem. Abendbrot? 

Omeral ces. obs., Ul umierał, v o mi rai. yestis Baeerdotalis, super- 
indumentum naramnfk, naramnice; z tał. humerale id. 

Onych o n y x, onycbel (z nem.), onycliyn, zastar. onchyn 

draby kamen v bane lidskćmu nehtn podobn^, rus. o n u i; c i. óniks, pol. 
on ix, onich; nem. Dnyx, Onycb. O ni che 1, sfnem. o nich u 9, onichel; 
srlat. ń n y x. oDycba; ze fec. owC, gen. -vyo^ 1) nehet, 2) svrchu jmenoyan^ 
kdmen. 

(hnirip, opajecB struś. Xvyvc$ lucerna „yb syStile*, rekfcse vi. opajci" 
<">p. 2. 2. 630. zd.i se byti dira ve strese, kterou sv6tlo ypada; srov. fec. 

\yrf,,'„i-, Offitung im Dacbe, Rauchfang, Lichtloob otvor ye 

. dymni »vod. 

Orcel pol. Brucnstein, Baustein; vlask. areale oblouk, podkład (sta- 
ritel.) ruzni Be r^znamem, srov. nem. Ortziegel u, no/ni crbla. 

Orczyk j>oi. yaha a rozu jugum; z nem. Ortscheit, konedne* t 

' "lK-nn v k. 



— 266 — 

Op#a rus , orda, horda pol. ces. caterva, srb. ordija exercitus tur- 
cicus vojsko turecke, alban. hor di; nrec. oętag pluk janićarsky ; nem. Hordę, 
vlask. orda, fr. hordę tekava tlupa, srlat orcla, Tartaris tentorium, statio, 
curia imperatoris DC. stan, tabor tatarsky a t. d., hordse pi. tribus m quas 
Tartari dividuntur obec tatarski, oddeleni vojska tatarskeho; piivodu orient. 

O pni orgi pi. rus. Fallgatter an Thoren zapadaci mfiże, 2) (artill.) 
Orgelgeschiitz ; ze fr. orgue ra., orgii es pi. f. varhany. 

Orihlaca, rihlaca slov. pecten ferreus drhlen, ruykaci hfeben, vochle; 
z nem. Riffel id. srnem. rifel, stnem. r i fi la, riffila; / promeneno v h. 

Orloj ces. hodiny (nastrój); stnem. srnem. orlei; lat. horo logi um, 
rec. cócolóyior id. 

Opjiont arłóp (lodn.) rus. Oberloof; z angl. orlop prostfedni pa- 
luba ; holld. o v e r 1 o o p. 

Orna slov. amphora vedro ; ze srlat. orna misto u r n a mira teku ty eh 
veci, vina, piva, 

Oro srb. prov. chorese genus spfisob tance, obyćejne kolo; srov. rec. 
oo%og rada, óq%eo) tanćfm. 

Orobek pol., ces. zastar. orob orobus, z rec.-lat. ooo(3og, o rob u s 
Kiehererbse; oro bańka ces. (rostl.) orobanche ramosa, jinak zaraza; rec. 
6co^-dyxv .vlastne orobo-dus, plevel, nem. Ervenwurger. 

Orszak pol. comitatus, coetus, turba ćetne komonstvo, zastup; na 
każdy spusob cizi, v mad. orszag regnum ; regio, terra lizerni, nśe ; zeme, 
ktereź stejne zni, vadi ruznost^ yyznamu. 

Osalj, gen. oslja piscis ąuidam marinus jakasi morska ryba; pravde- 
podobno z lat. asellus jista ryba morska. 

Osemci pi. slov. cilia fasy, brvy, od mad. szem oko. 

Osinac, osjenac chrv. (v Dalm.) absinthium pelynek, obyćejne pelin; 
ze vlask. assenzio id , to z lat. absinthium. Zakładem jest rec. aipin^tor. 

Oslec slov. limbns collaris limec u śatiw; srov. mad. aszaly, asaly 
Zwickel am Kleide. 

Ostilj chrv. drźadlo yidlice rybarske der Stiel der Fischgabel; jak se 
podoba z lat. hast ile dfevce u kopi, ratiśte. 

Oszloch pol. zastar., ces. o siej eh allium porrum por zahradni; z 
nem. A schla uch, srnem. asch-iouch allium ascalonium, jehoż prvni cast 
jest pfetvofena z ascalonium. 

Ośtabla slk Damenbret vrhcabnice; z mad. ostabla id., druhś, cisi 
toho slova jest nem. Tafel, nebo lat. t ab ul a. 

Otokar ces. nom. viri, Dal. c. 78., v novejsi dobę obyćejne O tak ar; 
z nem.: srnem. Otacher, Otaccher, dnem. stred. Odaker, t. j. Odoacer, 
Ottocar; sloźeno z ot facultates jmeni, statek a w a ech er custos straźce. 

Overa slov. impedimentum prekaźka, o-verati arcere, o-verek 
repugnatio; puvodu nem. — stnem. werjen, srnem. wern, weren defendere, 
brani ti, nnem. wehren. 



— 267 — 

Ovner ces. obs. figulua hrneif, z dohadu; jak se podoba, ze srnem. 
ovenaere stayitel kamen Ofenmacher. 

Ozant des., ozon slk. assa foefcida certovo lej no; z nem. A. ant id. 
tsi ze p&zsfc. assa laserpitium hladyś (rostl.) 

Ozd ce*. (zastar.) aridaria Rozk., ozdnice Bićcatorium Voleś , ozditi 

arefacere, fcorrere suśiti, obzYlast£ siad. v Reśelove sk>vn. vozd, yozditi; 

nyni hvozd, hvozdnice, hvozditi; bvozda ten, który suSi siad. v. hv 

pfedsuto, pol. zastar, ozd, ozdnica, ozniea, ozdownia Malzdarre, ozdzić 

Idźyć torrere hordeum, polentam hvozditi, ozdownik Malzer, 

lici I >arre suśirna, o z d i t i torrere ; Ut. a ź n y cza, a z n y c z a, z />o/. 

lnica, oznica. Pftvodu germanskćho: angl. osi, oust Darre suśirna, ags. 

borium, Holland, eest id. et fornai suśirna. pee. 

Paciti srb. osculari libati, v foci dStske; asi ze vlask. bacio poli- 

beni, ba c i a re libati. 

Pacov chro. srb. mus rattus, krysa, v. bae. 

Paćaura srb, lacinia serviens eluendo capart, stirka, utiradlo; nfec. 
'aovca, rt€ttCaf}ovoa id. Oboje, jak se podoba, z lurc. 

Pace, u. srb. g-elatum rozsol ; srov. nrec. Trar^ru jidlo z yarenych 
li noh, ktereź se zda byli pńvodn turę. 

Paćolat, p a j ćoian sluv. yelum zdvoj, srb. paćel, paćelo veli 

lvoj nevestin: bez poehyby ze ułask. fazzuolo (zastar.), fazzoleto 

sudarium .sitek, fazzoleto da capo zavoj. Tehoż pfivodu zdaji se b}Hi slov. 

ela mit: . chrv. poculiea vitta paska nahlavni, srb. pocelica 

vitta i genus, pocelica ćepec. 

Padela srb. pelvia aenea medeuice, nśdoba medena; ze vlask. pa- 
della ] Ile ji a tell a misa. 

Padłaś slk. tabnlatum supremum puda. hura, z mad', pad his id., 
kterćz pochazi ze slk. podłaź — ces. po dl a ha 1) assis, 2) pavimentum, solnm 
assibns mnniinm : slovan. p&Yodu jest i mad, padld assis dlaha, padlal 
latnm. 

Pahati slov. ?entilare \ati. provivati, pahljati flabello concitare, 
pahalo, pahaljica, pahljaćą flabellum vejif; jak se podoba* z nem. fa- 
ch en, la.br ln ventiiare \<Mfik delati, srnem. v a cli en. 

Pahelj slov. t ehrv. pahalj floccus kosma, klocek; mai', pehely 
ke, Flaumfeder; mad. jest, jak >c zda. ze sb>van. rzato. 

Pacht pol. 6es. redemtio, conductio, nem. Pacht, srnSm, pfaht, 

pfah i. phabtii. pactam, lei, Holland, pacht najem, lat pact.um 

iimluva. smlouva. srlat. pactam 1) quodvis foedus, contraotufl dmluva, 2) 

bibutom anod ei pacto eiigitur, piat nśsledkem ńmlnvy odraden^, srlat. tśź 

i pachtus; pachl Ses. pol. maże bezprostfednć ze srlat. pochśzeti, 

hi na mfetó lat. ci prostondrodni ćes. dochtor, rechtor b lał. 

r; — i«ji. pacbciarz, U*, pacht^f, starsi pachtśf re- 

demtor, condnci hter id. — bez nrec. nń%zov najem. 



— 268 — 

Pajb, pojb slov. puer chlapec, hoeh; z nem. Bubę, dial. bue, bu a, 
buj, holld. boef, angl. boy, sved. pojke. 

IlanBa pajva rus. corbis corticeus kośik lyćeny; zajiste cizi, jak 
se zda, orientalske. 

Paka ces. vectis sochor; jest ve spojitosti s holld. spaak f., śved. 
spak id., pocbybno ale, zdali jest to odve.ka pfibuznost. 

Pa kłak pol. pannus crassior hrube śpatne sukno, z nem. Packlaken. 

Paklara chrv. rem ora, ryba morska, ktera dle bajky lode zadrhovala; 
prijato v novejśi dobę i do ces. — bez pocbyby cizi, vlask. baccalar e gadus 
morbua treska jest sice formou dosti blizke, ruznost vyznamu tu ale vadi. 

IlaKJiH pa kij a rus. stupa koudel, pol. pakuły pi. f. koudel nej- 
śpatnejśi; z lit. pak ul os pi. id., ktereż souvisi, jak se zda, s lit. pakala 
tergum zada, znaci tedy neco pozadniho, śpatneho ; tez lot. pakuls, est. pa- 
kla, paggel. 

Pala srb. hluboka łopata; lat. vlask. pala łopata. 

Pal pol. palus kul; z lat. palus, odkuć, i nem. Pfabl, srnem. pfal 
id., holld. pa al, sued. pale, tez nrec. Tżdloc kul. 

Palacke f. pi. srb. embolorum theca schrdnka na patrony, nrec na- 
IcwAa id. — srov. vlask. pall es co adj. koule se tykajici. 

IlajiaHi, pał dc rus. carnifex, kat; slovo temne, sotva sloyan. 

Paladrana ces. obs. lacerna piast do deste Com. jan. — ze vlask. 
palandrana; śpan. balandran, fr. balandran id., tez jezdecky odev. 

Palamar srb. rudens lano lodni, nrec. nalanaoior id., rec. stred. ncó.a- 
(xaQiov funis, quo navis alligatur provaz, kterj^m se lod pf ivazuje ; vlask. zastar, 
palamar o. Ve Yukove slovniku poznaćeno mylne co turc. 

Palavra srb. (ve Śremu) garrula tlacbava; bez pochyby cizi, v angl. 
se sice nachdzi pal a v er garritus tlachani, nesnadno ale vysvetliti, jak by se 
angl. slovo było do srb. dostało. 

Palcer ces. obs. caesaries; ze srnem. balzer caBsaries, cirrus vlasy 
pfedni casti hlavy. 

Paldran ces. berba valeriana bylina; nem. Baldrian, też Peltram, 
z lat. yaleriana. 

Palet pol., paleta ces. scheda, scida, tessera, ze vlask. bo Het ta, 
bu 11 eta cedule, listek, odkud i nem. Bo Het te. 

Paleta pol. ces, iiajieipa paletra rus. Farbenbret deska neb ło- 
patka na barvy; vlask. palet ta, fr. palet te, span. paleta id., od lat. 
pala łopata. 

Palije f. pi. srb. scala doliaris, scala oneraria Schrotleiter lihy ; srov. 
vlask. b a g 1 i o pf icne bf evno na lodi. 

Paljastura chrv. srb. (v Dubrov.) piscis ąuidam marinus jakasi mor- 
ska ryba; srov. vlask. pesce balestra der Hornfiscb, Seebock, jehla morska, 
dramys. 



— 269 — 

Palmundovati 6es. obs. eontumazieren odsonditi pro nestńni (na tfetim 
i: ze srnem. balmunde-n falso criminare, obtrettare nekoho prohl&siti 
za nepoctWćho, nehodnćho porucnfka, nekoho osooiti. 

1 1 a .i i, pal rus. (lodu.) Yorstecker an der Spille, holld. pal rettna- 
enlnni zapiradlo, sv£radlo. 

Pammasin ces. pannus lylinus Veroliensis Weselsk^ barchan, nem. 
Ho ni ba sin: fr. bombasin, plask, bom ba sino, bom ba gin o tkanina 

i bavlny i owi \iny : 2) tkanina he«lba\na, która" jest napodobenfra tćto, 
span. boinbasi; z /a/. bom b yci n n ni. 

Pampuch />o/. obs. pastillus, tractnm druh koblihuy, hluz. pampuch 
id., slk. pa ni pin- li, obyćejne pi. pampuchy jiste* dlouhate* koblihy, dim. 
pampuśky, odtud mad. pampuska id., drev. pantijug, t. j. pantjiich, 
pan tj no h, niisto panku eh Eierkuchen, tj v dre?. caste" na miste k; pre- 
t?ofeno z ?h : >/>. Pfannkuchen, odraźenfm pośledni slabikj a promenenim 
sonhlasky A- v \> ; holld. p an- k o e k, migi. pa n - c ak e id, 

Pamuk ehro. srb. slk. eri<»\.lon bavlna; z łarc. pamuk, pani buk 
id. — pers. pambah; nfee. nan7taxiov i (łapfłaHiw, plask, bamhagia, barn- 
bagio. — 

Pamuła pol. ubs. pnls kasę, nyni famnła, slk. pa ni ni a kasę z 
monky, vedle cli ani ula (take ve yyeliodni Morave) pnls b pomis kasę z \a- 
ren^ch jabłek, hruśek; bez pochyby cizi; srov. lał. palm Inni potrava, pokrm, 
/:hiit'iia retn/ch souhlasek b a m bjva dosti ćasta; co do vyznamu srov- shiihn. 
muos cibus pokrm, jidlo, 2) pulmentum, wiew. Mus pnls kaśe. 

Panada chru. srb. jusculi genus pol(vka chlebov& ; nrec. napada, plask. 
panata id. od pane, lał. panis chleb 

Panak pol. panacea, ćes. panax Heilwurz; lat. panax, panacea. 
panaces, fec. trdra£ t nttvayn\. navaxs$, navdxua lek ode yśeho : leći\a. hojiwi 
bylina, odtąd nfee. narćuteta, plask, panace, panacea, fr. panacśe, ungl. 

.i Ićk ode rśeho. 

Panati slov. cogere artibus magicis ocarovati, carodejstyfin vypuditi; 
'. baunen. 

Panatyr, panat^i les. obs. dyofan jisK. ktcry obstarival chleb i 
I i ii» Ini (|iii mensae panem, mappas et manutergia subministrabat, 

ze olask. panattićre, li pekaf, 2) sprayce zasoby chleboye' ; svlat. paneta- 
rius pistor pekaf. 

Pandero center, pravdepodobno porodu cizfho; srov. lat. pantes 

cho, b niiiiź jeon ve spojitosti, sflat. pańcia, Span. panza, plask, pańcia, 

pa n / a. fr. panse id., nem. Ban ••. Bantsch tenter, sfnem. panze pan- 

f d. pen -. angl. pa u n e eh. 

Pandur ecuritati publicae, lictor, apparitor 

u'-, rykonavatel sondnf ; mad. pand ńr lictor, apparitor 

pochop, rykonaratel soudnf; zda* se, /.'■ jest zkaieno ze słslop. iiń;n.\.\(»i, pundarB 



— 270 — 

custos, od ji^AHTH, ces. puditi pellere; prava srb. forma pud ar znaci hli- 
dace vinohradu. 

IlaHejiH panjeli, f. pi. rus. contabulatio tabulovani, dilo tabulo- 
vane; holld. paneel Getafel, śved. panel, angl. panel, panel-work id., 
fr. panneau Feldfach ; srlat. panellum pagina strana. 

Pangaloz srb. homo otiosus, vagus, perditus ćlovek bez jmeni a fad- 
neho zamestnani; zvukem podobne jest nrec. 7rdyxaloc pfekrasny. 

Panos chrv. srb. ignium significatio znameni ohnive na poplach ućinene; 
nrec. ęavóę pharus, svetlarna, majak ; 2) oheń navestny, oheń, kterym se zna- 
meni dava, Signalfeuer, strec. ędvog, 7tdvog Fackel, Leuchte, pochodne, svitilna. 

Pantalir ces. (orb. piet.) balteus Wehrgehang, pol. ban dole r id. — 
vlask. bandoliera, fr. bandouliere paska pres piece, na ktere visi mec, 
kord, nem. Bandelier id. 

Pantofel ces. slov., pantofla, pantofel pot. solea, crepida, lit. 
patupelis id. — z roman. : vlask. pantofola, pantufola, fr. p an- 
to n fi e, span. pantiiflo, srlat. pantofla calceamenti genus, odkud i holld. 
pantoffel, nem. Pantoffel. 

Pantok ces. ascise genus, velika sekyra, tesarska sekyra, sekyra na 
cif ivi ; pravdepodobno z nem. Bandhacke nastrój bednafuv, kterym obruce 
na sudy naraźeji. 

Pap Muz. mam ma prsa źenska, dem. papk; lit. papas papilla 
mamma, mamilla; angl. pap id. — ackoliv se to slovo krome hluź. nena- 
chazi ve slovan. fećech, netfeba je proto povaźovati za cizi; sro\ 7 . też lat. 
papilla a vlask. pop pa prsa źenska. 

Papula srb. puls e phaseolis kaśe fasolova; srov. nrec. nunna, nunalla 
puls, vlask. pap pa kasę pro deti. 

Shf>ru]>fm parafija stslov. parochia fara, mrus. napa^in, pol. pa- 
ra fi j a id. — vlask. obs. p a r o f f i a, pa r r o f f i a, ze rec. stred. naoowla terri- 
torium seu districtus episcopi okres ci obvod biskupuv, z toho i srlat. paro- 
chia, ze srlat. nem. Pfarre, Brnem, pfarre, stnem. pharra; z nem. pak 
ces. fara. 

Ilapa^t paraf rus. Federzug, vlastne podpis; fr. parafę podpis 
jmena, srlat. paraffus 1) notarius, 2) charta notarii nota subsignata. 

Paragun srb. tubus ąuidam sclopeti piśtala rucnice jisteho spusobu, 
2) panni genus druh sukna; puvodu ciziho, ve vlask. paragon e srovnani, 
zkouseni, pmba, zkouseci zlatnicky kamen, span. paragon, parangon id. 
tez podobenstvi, perlą, stfr. parangon srovnani, ktereź podobne zneji, yadi 
ruznost yyznamu. 

IlapajiiiHi. p aralie rus. apoplexia mrtvice, pol. paraliż m. id.; 
ze rec. naoalvGic Auflósung, 2) Lahmung der Grlieder auf einer Seite des 
Kórpers zmrtveni ouduv na jedne strane tela. 

Paraz slk. pruna źiźlave uhli; z mad', parazs ardor źar, para z sol 
frigere, mad. ale ze slouan. prażiti frigere. 



- 271 — 

Hap?a parćś r« eJ argento interfcextus zlatohlay; 

zda >e byti pftyodu orientaMskćho. 

DapAyHU pardon; pi. rus. (lodn.) Strickwande zabedneni ci za- 
ni v prostranstyi iodnfin; vlask, bardoni pi, ni.. nim, Bard im en. 
Pardon eD Verschlage im Schifferaome. 

ll;i]».ii:a pardya rus. scolopai duka, jinak bekas, pol. pardwa 

tetrao lagopu9 snehule, 2) scolopa* Blaka leśni, hluz. pardw.a fcetrao lagopus, 

pardya totanu3; też nem. Pard, Pardel, Parder śeda ćejka grauer 

Kibitz, Brach vogel; sroy. sftat, pardus cinericius popelavś barvy, Span. 

pardo hn«'«l\'. sn£dy, brunatn^, §ed£ 

Qapem> p a r e ń rus. puer chla pec, lit. b er n a s faraulus pachołek, 
>dne* dite, syn, jak dósyśdćujf dem. bernelis, bernytis bernużis a t. d. 
ftliolui synacek, lot, be rus; z germanskśho: got. barn infans, fllius dite, 
syn, stnem. p a r n. b a r Q, skaml h a r n, ags. b o a r n id. 

Parić chrv. srb. (y Dalm.) pas^er yrabec, obycejne' wabcie, na 

i ć ? od vlask. ji a a s e r u ? yrabec. 
Parkan fes. Kamelot panuus e pilis caprinis yel camelinis, tez per- 
ka u : v. be rkan. 

Parma ces. cyprinus barbus, rus. nap Ma, obycejne napite Ha bar- 
yjćna, id., nim. Barnie yedle obyćejueho 15 ar be id., stnem. bar bo, vlask. 
barbio,/r. barbeau, z lat. barba brada; też fec. słfed. ytnaqunsvvi. 

Parta slov. securis sekyra; z nem. Bartę, sfnem. bartę śiroka se- 

l>a i' i a. 

Parta slov. Kopfbinde, s/k. parta ornamentum capitis muliebre ozdo- 

elskycli deyćat na hlave. podobajici se koninę, od niź stuźky dołu visf; 

mcut. parta id. — z nem. Bortę limbus lem, okrajek, sfnem. bortę stuźka 

neb tkani* ^ hedbśyna, zlatymi nitmi protkana ; jr. bord; odtąd i ces. porta 

limbu<. 

Partazana ies. druh zbrane, sekyra na obś strany ostra; pfiyodu ro- 

srłat. partesana hasta, bipennis, Span. part&sana, Mlask. 

pa 1 1 i g ia na. />. pertuisane; odtud i nem. Partisane; v. bardyzana. 

Paruka ćeg», paroka, parodia slk. % paroka slov. x paruka pol. } 

peruka, rus. napsKi parfk, luz. paruka tegumentum capitis 

- pilie ylasenka; nim. Perrucke; pfiyodu romanskśho: jr. perruąue, 

•v. parfuca, perruca, ipan. peluca. 

Parusija srb. stipendii genus, monacbis datum, nł pro me orent dar 
l piastrfiy) innichum oćkterćho klastera dany. aby se /a, darce 
modlił] : co do zvuku souhlasi formalne" se fec. naoowta pfitoronosd, pffleżi- 
jmenf ; próbo.]. 

Partyka, partćka, pa iły ta ces. oh*, frustura, pars, portio kus, 

. partyka pol. id. — ulask. partita -lii. iSśsf, z lat. partita 

f. part. pa . Partyk i. part/ta ces. łucrum zisk, 2) dolus podyod aileii 

pravdepodobi myknutfm blasek yzniklo z pratika (v/ask. 



— 272 - 

prattica jednani, tez obchód, kupectvi), ac ces. praktika, ze srlat. prae- 
tica ratio agendi, też ve yyznamu klainu, podvodu se uziva. Prechod v}'znamu 
byl asi tento 1) podil, 2) ucastenstvi v ziskn, zisk, 3) bażeni po zisku, 4) 
podvod. — 

Parychta ces. — ve yyehodni Morave plichta — jakys bużek nebo 
strasidlo, o nemż se baji, ze jestli se dfte na śtedry vecer pfilis naji, uebo 
jestli pfed ćasem jedlo, że pfijde pary elita (pliclita) a jemu bficho rozpara; 
— jest jmeno stnem. bohyne Per alit a, Per eh ta, sńiem. Berhta, Berhte, 
kteraż se v pozdejśi povesti narodni jevi co pfiśera, strasidlo. 

Pasamon pol., posament, pozament ces., zastar. pasom a n, pa- 
so manek limbus dilo ze zlata, stfibra, hedban', harasu, vlny predeue, tka- 
nice, n a 3 y m e h t i» p a z u m e n t rus. — nem. Posament, /f. p a s s e m e n t, 
vlask. p a s s a m a n o, śpan. p a s a m a n o ; nrec. naGapug Bortę, też śved. p a s- 
m a n, hol/d. passement, mad. p a s z o m a n. 

Pastrnjak srb. pastinaca, rus. nacTepnaKi, (pastinaca sativa), pol. 
pasternak, ces. past mak, misto pastynak, pastinak, lit. pasternokas, 
obyćejne pi. pasternokai, z lat. pastinaca; vlask. śpan. pastinaca, srnim. 
pasternac, nnem. Pastinak e, dial. pasterna k, sved. palster naćka. 

Pastynak pol. trygon Stachelroche rejnok bodlavy, jinak raja pasti- 
naca ; z lat . pastinaca; też vlask. śpan. pastinaca id. 

Paś, p asa n a c, p a s e n o g chrv. maritus sororis uxoris mesę muz 
żeniuy sestry, srb, paśanac, pas en o g, stsrb. luwenoiL id. slov. paśenog, 
paśanog id. paśenoga, pasanoga manżelka svatova; temneho puvodu, 
Si'OV. rec. nrió$, dor. naóc affinis svat. 

ILacys sts!ov., na ex a pascha rus. pascha velikonocni svatky, pul. 
pascha żidovske velikonocni svatky, mrus. nacKa paska velikonocni kolac; 
vlask. pasana, śpan. portg. pas cna, sffr. paschę, fr. paque, lat. pas- 
cha to, co słslov., ze rec. stred. naff-^n 1) dies resurrectionis domini kfestan- 
ske velikonoćni svatky, 2) naa^a seu cpa^/.a v,ofiixóp pascha Iudseorum. Zakła- 
dem jest hebrej. p es ach prechod, t. j. vystehovani se Żiduv z Egypta. 

Pasty ka ces. artocreas, rus. naimeT^ pol. pasztet; nem. Pa- 
stete, fr. pate, sffr, pastę, vlask. pasticcio id., srlat. past i ca, pa- 
sticia, pasticius pastillus, od pasta vlask. śpan. portg. srlat. testo. 

Patak ces. obs. nummi genus peniz peti grośuv, v Morave tolik co 
nem. Groschel terunci.ua, ąuadrans sestertii ; patak uhersky, menśi peniz, 
kterych se poeita pet do grośe; slk. patak peniz sedmi krejcaruv— da se od- 
yoditi od paty, tak jako rus. naiaKt pjatak peniz peti grosuv nebo 5 
kopejek od- na tli fi pjatyj, pol. piętak peniz peti grosiiy nebo peti krej- 
caruv od piąty, srb. pętak numraus ąuinarius === 5 par turc. od peti; po- 
divno vśak, że v roman. jazycich naclnizeji se podobne znejici nazvy rozlićnych 
druhiw penez; śpan. pat a ca, patacón peniz == 8 reales, vlask. pa ta cc a, 
pat a c co Heller; srlat. patacus byvaly drobuy peniz v nekterych krajin&ch 
Francie „minutioris monetse genus apud Provinciales ; Delphinates aliosąue, 



— L'7o — 

pretii duoruiii denariornm" DC., pa ta co, ?ułgo patagon, moneta Flandrensis 
argentea stfibrny penfz Flandersk^. 

Patelka, patelnia pol p4nev ttuchyfiskd, z lat. patella ploska 
nadoba kuehynska, vlask. patella id. 

Patnochy pi, łk$, obs. crepidae trepky, pantofle, srov. nfec fgarofya, 

WttXOVGO. SOCCUS. 

Patonika tlov. betonica (rostl.) ćcs. bukviee 5ervenś neba brunatni; 
hn. batonie; vlask. bettonica, brettonica, /r.Jbćtoine; śpan. betó- 
ii ica ; z lat. b e t o n i ca, v e t i o n i c a . 

Patuca wrb. eyprinus nasus kapr nośnice (kapr cejn), mad. pad ucz 
id. — jedno nebo druhe* jest ciziho puvodu; jeźto se ale to slovo toliko v je- 
dnie Bk>van. reei (srb.) naehazi a etymologicky vysvetliti nedd, nelze rozhod- 
nooti, na ktere stnuić se yypujceni stało. 

Patynka pol. Wcibcrpantoffcl, lit. pat inka pantofel; srov. srlat. 
patiu u s calopodinm sen lignea crepidula corio pedibus aptata, interdum et 
ferro instructa : vłask. pattino, fr. patiu Schlittschuh. 

Pavluha, pavliha slov. senna, sannio sasek; pravdepodobno ze 
tk. pagliaoeio id., ylastnc slamnfk; pagliuca ciii Spierchen Stroh 
formon ovsem bliżsi. 

Pavovati ces. aadificare, lćpc stayeti, bndovati, 2) pavovati hory 

• la- Bergwerk bauen teżiti z hor: z nem. ba u en staveti, starsi tvar baw en. 

Pazija chrv. srb. beta druh repy, cvikla, obyćejne blitva, pazjak 

►vana bylina, ktera rna listi jako cvikla; ze rec. stfed. naCa, naCia beta 

e vi kia. 

Pazek slov. nanus trpaslik, pidimuzik; slovo etymologicky temne, jak 
odobd, cizi; srof. vlask. paggio nilady posluha, panoś, fr. page panoś. 
Wznam mladćho ćloveka mohl snadno prejiti ve vyznani maleho. 

Pazeń hhd. receptaculum frugum, horreuin pnstodulek, oploteri; jak 
ttdobś, z r n<-m. Banse horreuin stodoła, starsi a dial. formy bansam, 
b anse ni. ban sen: teź skand, bas stabulum, pr&sepe bo vis chlev, śved. 
>. b a a S. 

Peca chrv. srb. frustuni kus nećeho, ze vlask. peżza; srlat. pet i a, 
ia id., tóź rec. stfed. nktCa portio, fragmentum, ze vlask. Sem nalezi 
dobno i *lov. chrv. peća śatek na hlavu. 

Peće ]•]. srb. mortia signa pfhy smrtelnć: srov. mad. póc ze signum, 
1 1 a z n a u i k a . pa k p c 1 t y pnnet u D i te e k a . 

Peksimet §rb. panis bis coctus, panią nauticus suchar chlśb dvakrat 
pecenj ; nrec. ntt^ifukdiof^ rej-, stfed. riaCafidę, Tta^ufiaTtop, na^afjuxd$ov } nctljifia- 
Btet pani \ strec. naCctfLadio* id. Galen, eflat. paiematium, 

i ma r j u m. 

Ile.-renr-f, póleng rus. Compass, gehdrige Bichtung einer Land- 

tuurfce, sejieiiroBttn kompasem urditi, zemevid nebo mapu morskou 

Sta nprariti; na ka/dy sposób <i/i. zda* se b^ti v<> spojitosti 

i 



— 274 — 

holld. peilen die Tiefę messen, visieren, sondieren, die Hóhe aufoehmen; 
unteisuchen, priifen mefiti hloubku i vyśku, skouinati, peiling Messung der 
Tiefe, Hohe, Visierung rnereni hloubky, vyśky, śved. pejla olovnici skoumati. 
pejluing olovnice, skoumadlo. 

Pe!ivan srb. funambulus provazochodec ; rum. pi>livan id. — nrec. 
m^h^arrjg, 7i(w/\i$a.vr^ Taschenspieler. 

II e m 3 a p e m z a rus. pumex, ces. pemza; nem. B i m s, starsi P i m s, 
#yni obyćejne sloźene Bimsstein, srnem. pum 5, stnem. pumi$, sved. pinis- 
sten, holld. p u mi ces f one; z lat. pum ex, ktereź pfeslo bez pronieny do 
pol. — vlask. po mice, fr. ponce, pierre-ponce, span. po me z. 

Pendeljiti srb. incedere gressu vacillante jiti kyvaje se, klatiti se ; 
mohlo by souviseti se vlask. pendolo kyvadlo u hodin. 

IIeH3ejiB penzelB rus. penicillus, cistę rus. kisfc, pol. pędzel, 
pęzel, p ęz lik, ces. penzlik; nem. Pinsel, dia1fbavor. pemsel, srnem. 
pinsel, pensel, bensel, pamsel, holld. pens e cl, śved. pensel, angl. 
p e n s i 1 ; span. p i n c ć 1, fr. p i n c e a u, srlat . p i u c i 1 1 u s, p i n s e 1 1 u s ; za- 
kładem jest lat. penicillus. 

Pengati (po- pingere omaloyati) $lov., z lał. ping er e malovali. 
Perćin slov. chrv. srb. capilli vlasy spletene, lelik, vrkoć, bulli. 
perce, n. id. pochazeji, jak se podoba, ze vlask. perruca dlouhe kadefave 
vi asy. — 

Perda srb. yelamen zavoj, per de pi. plagula zavesa; nrec. TTtnót^, 
[jTnędśg velum, plaga zavesa, opona; oboje asi z tura 

Perem chrv. limbus lem, z mad. p e r e m id., to z nem. B r ii m e 
fimbria, limbus, starsi tvar Bram. 

Peretac, gen. -tca chrv. spira pistoria, z mad. perecz id., to z nem. 
B ret ze, Bretzel, v. preclik. 

IlepKa pjorka rus. terebra nebozez; temneho puvodu, srov. nrec. 
jTtlooś 1) id., 2) embolus cep, ćepek, zatka. 

Ueyji n ht> per lin rus. (lodn.) rudentis genus tfiprauienne lano; 
slovo, jak se zda, sloźene, druha cist jest asi nem. Leine, srnem. linę re- 
mulcum, holld. lijn rudens lano; prvni cast jest temna. 

Pertram, peltram ćes. antliemis pyrethrum, pol. bert ram, vedle 
jinyeh jmen; z nem. Bertram, to z fec.-lat. 7Tvot&oov pyrethrum, ktereź 
znaći koren palćivy. 

Pervaz srb. limbus lem, lemovani, pervaziti na pf. haljiuu praete- 
xere lemovati, obroubiti, nrec. mgifiacn^ tisciPm&m, motfiaCcona, ntopauor 
obruba, lem, lemovaui, kraj, ramec. 

Pesa s(ov. beta druh repy, cvikla; v. slova nem. pod beznica. 
Pes srb. piscis genus druh ryb; srov. vlask. pesce, zasłar. pescio, 
ryba. — 

Peśkir srb. mantele ubrus; nrec. m(rxiniov id. — oboje, jak se podoba, 
z tura — ćiste srb. ubrus, otirac, otarak. 



- 275 — 

Pestemalj srb. mantile majus balneare płachta koupaci; nrec. rrtcnt- 
> ubrus, zastera. Ve Vukove slovnfku srb. poznaceno co turc. 

Peteće pi. f. iea. pustulse, febris petechialis, poi petocie; n<hn. 
hen; z ronian.: tiask. petecchie pi. t*. pustulae osutiny v nemoci 
petećne, fr. pćtćchies pi. f. id. Span. petóąuias nemoc petećna, sflat. 
petecci a febris pestilens. 

Petriel, pctruźel. pe trze l i ces. apium pe&rosełinum, misty pe- 

trn> t'.. slk. petrźel petrullen, petrzlen, Łśź per a. sin, slov. petrźil, pe- 

i perśin, chrv. perśin, srb. petrusina, petrusin, perśun, rus. 

aeTpyuiKa pjótruśka, pol. pietruszka, piotruszka; lit. petruszkas 

petruszka f. obycejne pi. petruszk*ai, -os, z pol. nebo rus. — nnem. 

i 1 1 r. srnem. p e te r li n, p e te r s ii, p o i o r s i 1 1 o, petersilje, stnem. 

p r [ y ,i > i l r. p edarsi 11 i^holłd. p i o ( o r se li <\ śved. p e r sil j a, wi/7/. p a r- 

y : i;&i«&. petrosello, p e t r os i 1 lo, petrosellfno, fr. p e r s i 1, śpan. p e- 

. ii. sflat. petrosilium, petrosalinum ; ze fec.-lat. nercotrekwoir petro- 

> e 1 i n u ni. 

Pezovati slov. macerare mofiti ostrou tekutinou; z nem. be i z en id, 
ii. b e i 5' 1 u id. 

II niani! pigdn ras* ruta routa (bylina), stfec. nrjyarop id., nrec. 
troc t. j. pigan -on, -os; tez vfa*A. pi gamo id.— obycejne se nźiva 
ii.izyu pyTa nita. 

Ilu ma pigva rus. nialuin cydonium, cydonia kdonle (ovoce i strom), 
pigwa id., ces. zastar. pihva ficus, lit. piga id. — z lat. ficus fik, 
smokva. 

IIiuycl pigus rus. karty jedne barvy ve hfe; zda se byti fec. 
mfló$ corapressus. 

II u x Ta pi cli ta rus. pinus picea smrk, sosna, z nem. Fi cli te; rus. 
jmeno cocHa sosna. 

Pijerka arb. piscis ąuidam marinus jakasi morska ryba: srov. lat. 

iriQxa, Tf-fjy.t, okoun. 
Pik $lov. rastrum dentatum nosatec Keulhaue; sflat. pico, pi cc o, 
a anidena ligo motyka jednozuba, fr. pic Spitzhaue nosatec: srov. tśź 
inieai. picke ostfe zakonćeny nastrój, nnem. Bicke ligo. 

Pik slov. punctum, spina, bod, trn, pika punctum, variolrc nota bod, 

. duhka, jizi sapkach, pikica dem. pnnctnni, pikują siov. chw. 

id.. pi kat i tlov. chrv. pungere pichati, kluvati, slov. pić, m. Stich, Biss 

okoosnatf, picaj puoctum, pi di t i pungere pfchnouti, Ces. pikati, pik- 

nouti pu otva slo?an. — stnem. pi chan, shitm. bicken pungere, 

o tundere, nnem. picĘen, srnem. pic ictus, punctum bodnutf, pfchnutf, 

bic ictus, rostrum pfchnutf, bod, zob&k, skand, picka pungere, sved. picka 

o tundere kluvati, ag§. pyecan pungere. picung stigma, inustum \ p.'« - 

len/ znal piccare, tpan. />orff/. picar, Ir. piąuer pungere pichati, 

18* 



— 276 — 

bodati; srlat. picare caeclere, rostro tundere, terram pica effodere, plagis 
affligere sekati, kluvati, nosatcem kopati a t. d. 

Pikat chrv. srb. jecur jatra, pulmones plice ; ze vlash. f ega to jatra; 
srlat. fegatum, ficatiim scil. jecur, vlastne krmenim fikami ztućnela 
jatra husi. 

Pikon slov. laarpaginis genus, rastrum dentatum nosatec Spitzhaue. 
ze v!ask. pice one id. 

Pilika, piljka slov. embolus, obturamentum cepek, zatka; srnem. pil 
obturamentum dollii, śved. pila cepek. 

Pilir ćes. f starsi tvar pilef, hluź. pil er pila, columna; z roman. : 
vlask. p i 1 i e r e, fr. p i 1 i e r id. ? srlat. p i 1 1 e r i u m, p i 1 1 e r i u s, pilare, pila- 
riirm, pilarius id., oclkud i holld. pilaar, pijlaar, pijler, srnem. p fi- 
la er e, nnem. Pfeiler id. 

Piljar srb. chrv. institor pfekupnik, piljarica chrv. srb. iustitrix, 
prekupnice, p i 1 jar i t i vendere minutim ; pravdepodobno cizi; srov. rec. nvXm- 
qoś ostiarius dvernik, vratny, slovo to mohlo snadne prijati vyznam pfekup- 
nika u dveri nebo vrat sediciho ; srov. tez rec. stred. 7zovltiv vendere prodati, 
prodavati, tu vsak vadi ov kofenne slabiky. 

Hujhojih piljiilja rus., pil ule, pilulka <5es., p ilu la slov., 
pigułka pol. k vuli dissimilacii; z lat. pil ul a kulicka, odkud i nem. Pil 1 e 
a nrec. 7tiXovQa } nicolci, rec. stred. nigwla id. 

IlH.iJiepc^ pillers rus. (lodn.) Decke, Deckstiitze ; srov. angl. pil- 
lar pilir, sloup, pi. pillars. 

Ilmn pi na stslov. vyznam nejisty „piny morbskye strannu kbzm>stvu- 
juśte cbiiedb sugubu potrebu podavajutb" Chrys.-lab. — srov. rec. niwa, lat. 
pin n a, Steckmusehel kyjovka; nrec. aha perlova matice, rec. stred. nira, 
niwa, niwog ostrei species, e quo nascitur vellus kyjovka, 

1 1 mi mul pinin^ adj. stslou. pullus cernavy, cernośedy, srov. rec. nlwi- 
vog, rtfowog die Steckmusehel betreffend; mvnxóv, 'mvutóv eine Art schmutzig- 
weiszer Seide von der Steckmusehel. 

Pinjata chrv. srb. vasis figlini species hlinena nadoba, zaveśena nad 
ohnem na spusob kotła, ve ktere se vafi; ze vlask. pignatta olla hrnec. 

Pinokot srb. Brotbret, z nrec. mvas<(oztj deska, na ktere se chleb do 
peci vsouva; zakładem jest strec. nfoaĘ, deska; ve slovniku Vukove poznaćeno 
pinokot mylne co turc. 

Pinoś slov. Mistfinke, znaci-li tu nśzev nem. tolik, co Bergfinke frin- 
gilla montifringilla jikavec, mohlo by byti pfetvofeno z nrec. <mivo$ penkava 
fringilla, strec. anhoc jakysi mały ptak, penkava nebo ciźek; ma-li tu ale Mist- 
finke vyznam necisteho, spinaveho ; mohlo by pin os souviseti se rec. 7iivog spina. 
Pion pol. plumbum exploratorium olovnice, mad. pi om id., pravde 
podobno ze vlask. piombo olovo, odrazenim pośledni slabiky. 



Pipa chrv. srb. epistomium kohoutek u becky n. sudu, jinak s la viii a: 
slov. pol. pipa id. — srnem. pipo. nn&m. Pipę id., o^r». pipę canaliś trubka, 
ang. pipę fistula. ufasAr. Spo*. pipa id. sr&if. pipa canalis trubka* 

Pipa pol. dolinni vinariui)i vel olearium sud na \ ino neb olej; ipan 
pi pa id., srlat. pi pa cadus. 

Pipec ćes.. ?edle tipec, eoryza, morbua iu lingua gallinarum slepićf 
choroba, bolesf na jazyku, Bohmr. pipet pituita, pol. pypeć. gen. -pcia, 
rus. i u ii v ii i, tipun. chrv. kika na miste pipa, vedle popita (to ze 
rlask.), hluz. ćipk id. — stnem. phiphiz, fiffiz pituita, srnem. pfiphiz, 
nnem, Pipps, Pfips, holkl. pip, śved. pip id. — vlask. pip i ta, ipan. 
pepita, por tg. pe?ide, pi vi de, fr. pepie id.; srlat. pituita, piciuta 
iufirmitas in lingua galliuae : z lat. pituita 1) sliz, 2) pipec. Z&mena sou- 
lilasek t a p, k a p byva* dosti ćastd. 

Piruc, ui. ces. polukoćar, pojezd o dvou kolach zweiriidriger Karren, 
. Birutsche, Pirutsche, Baru ts che polukoćar, vlask. biróccio, ba- 
cio id. 

Piskor ces., pi skór s/A., piskorz pol. cobitis fossilis, rus. rracKapL, 

necsapb cyprinus gobio, srb. piskor muraena, chrv. piskor petromyzon 

marinus lampreta, slov. piśkur id., hluz. piskor, gen. -rja to, co ces. — 

nem. Beiszker, też Peisker. Pitzker, Biszgurr, Piszgurre cobitis 

ilis. Grimm prouesl ve svem slovin'ku ohledem ua to, że podobna rybka 

cobitis taenia nazyva st j v nem. Steinbeiszker, Steinbeissel a jiż vo 

m. steinbi^e, ttnem. steinbi^a se jmeuovala, to miueni, że to jnieuo 

pochśzi od beiszen kousati, że tedy slovan. uazvy jsou vlastne puvodu 

nćmeckćho, źe ale pozdeji opet do nem. se dostały, a z nich uvedene mieni. 

tvary Be vy vi nu lv. Ohledem na znamenitou rozśifenost toho slova ve slovan. 

Sak o tom pochyboyati, zdali jest toto mineni slavneho nenieckebo 

jazykozpytce pravdive\ 

Pis srb. urina mor, pisati mingere, pochazf z roman. jazykin: vlask. 

i i a. piscio, fr, pissat moc, vlask. pisciare, /'/•. pisser mingere; 

»•. pissen, mad. pis moi, pisał mingere, 

Piwonia pol .. p i \ oni ja slk., p i v o n e. ]) i v o ń k a ces., p i w o n j a 

. u i. • iri> (śved. pi om. nionin rus.; lit. pi w a ni a, p i n a w o (żem.) pfe- 

knutiui hlasek, tćź" bij one, bijane f, bij o nas, bijunaa m. — ze fec.-lat. 

)wia paeonia; rec. slrnd. móvut$t\ odtnd i angl. piony, holld. pi oe no, 

P .i e o u ir. 

Piżmo s/o?-, pol. hluz. OlOSChus, ćes. piżmo; z nrni. : ttnem. p i sa- 
ni »-. Miitn. li i sam. 
Il.iain, płac rus. praesidinm peyne* misto, pol. plac loeus misto, 
~t\i. (placówka poln( straże), Ćes. hluz. plac id., lit. k 1 e c u B t nif sto 
plecns, pi , śpan. p 1 a z a, vla.sk. p i a Z Z a . z lat. p 1 a t e a 

Dliee, p vi: zakład. -ni )68t rec filareta id.. \l;Mn<- I. adj. nlarug ])\o- 

k\. irok\" : tćhoź pfivodu jest tak» : goi, p 1 a t j a alice, sfnSm* plaż, nnSm, 



— 278 — 

Platz, holld. plaats, sved. plats; angl. place, też fec. słfed. nlarCa loeas 
misto; — srb. pijąca ze vlask. 

Placek i placka f. ćes. placenta latior rotunda pleskaty kolac, pol. 
placek, hluź. plack; lit. plyckas id. (z pol.), lot. placens placenta; 
nem. Platz id. 

Pladanj gen. -dnja chrv. discus talif, slov. pi a den j, pladnik, pi a- 
dnjak; Z nrec. Ttladśnor, anladmnor id., anlada patina ploskd misa, fec. stred. 
nladhtor, catinus, wkad&n mactra necky, cmlńda planities rovina, płocha. 

Plama pol. macula skvrna; jak se podoba, ze fr. blame liana. 

IIjiaHHepTj pł&neer rus. (lodn.) specu lu m in puppi zrcadlo v kornie 
(zadnim dile) lode" ; na każdy spusob cizi ; zvuky souhlasi v angl. piane h o r 
tabula, assis deska, dlaha, planchier contabulatio tabulovani. 

Planda ces. Leinkittel, Kutte; srov. sflat. o p elan da pallii vel tu- 
nicae species druh odevu, piast. 

TIjiaHKa płonka rus. asserculus Leiste; śved. pianka, nem. Pian- 
kę asser, sfnem. piankę; sflat. plan ca, śpan. plan eh a, fr. p lancii e 
prkno, deska. 

Pianka slov. sudes, palus kul plotovy, 2) septum tabulinum parkan. 
ćes. pianka, pianka parkan; nem. Piankę septum tabulinum; v. predeśle. 
Uvdżeno bud take vlask. palanca sudes, palus kul ploto vy i hradebni; sflat. 
pal en ca contextus ac series palorum hradba z kolii v, palencum vallum 
hradba. 

Planzet ces., Blank scheit nem. ein Stabchen, Fischbein oder Metali, 
das Frauen in der Schnurbrust tragen; oboje z/r. planchette asserculus 
deśtice. — 

Piat srb., s pfedloż. po-, planta pedis chodidlo, sourisi, jak se zda, 
se vlask. pióta id. 

Plątać pol. implicare, turbare, perturbare, morav. plantati se se 
immiscere rei ; srov. stnem. plant an miscere michati, ags. blandan, skand. 
blanda id., got. blandan id., — sik se immiscere. 

Plavy Ćes. obs. caeruleus modiy, blaukytny, playaty obs. glaucus M. 
V., plavatny namodry neni spolecneho puvodu s adj. plavy helvus, gilyus, 
dlużno je rovne tak, jako slov. srb. plav ve yyznamu caeruleus modry, stslov. 
riAAKGTb f. color caeruleus modrd barva, iiaiikotmiii caeruleus a t. d. povażovati 
za cizi; tehoź puvodu jest i pol. bławy, v. Oddel. I. str. 19. Pridej fec. 
stfed. alafiog caeruleus modry, z nehoż slova jihosloy. pochazeji. 

Plaż slov. yirga, linea pruha, plaża equus linea alba in fronte insi- 
gnitus kufi s lyskou na cele, plazast belo pruhovany weiszgestreift, plaz- 
ka ardea stellaris bukac, ylastne snad fulica łyska; z nem. obs. et dial. blas, 
blas, bies ni. macula alba in fronte equi, bovis, canis łysina, łyska na cele, 
blas, bies jmenuje se też kun, vul neb krava, pes s lyskou na cele, stnem. 
pląs, nnem, Ęlasse, Blasse, Blesse macula in fronte łyska na cele, 



Uolld. bies f. skand, bies 1.. biesi ni. lamina alba in lYonto eąui, SvSd. 
blSs, angl. blaze. 

Piękno 6*8. oba. miuro die Spitze des Sehwertos, der Lanze, 2) ensis 
nnv. (z dohadu); sroy. r«& ^u.y/.ior. dem. stat. jmćna iritan;? sekyra, topor, 
tt'/ eo zbrafi, niXixxov topofiśte. 

Plichta /w/. Kajutę anf dem Hinteitheil eines polnischen .(Jelaszes ; 
holld. plecht W das Halbdeck anf dem vorderu uud hintern Theile des 
Schiffes, wiem. P f 1 i c li t f. loilni komora, stnem. p 1 i h t a, p li 1 i li t b a prora 
pfedek lode. 

Plichła ćes. rowiost liry Gleielibeit im Spiele, gleicbe Wiirfe im Spiele, 

andere zusetzeu mussen, marne plichtu wir haben gleichen Wurf oder 

gleiches Los, 2)= plichetni peniz, kteryź plati ten, kdo plichtu udelal ; srov. 

Md. pliki muleta (numaria) pokuta, plikta pokutovan byti, pokutu platiti. 

Plik pol. fasciculus svazek nećeho. na pf. plik papierów — vlash. 

p li C o. nrec. tiłutoc id. 

Plima chw. srb. inundatio povoden, 2) mariuorum sestuum accessus 
pffliv morsky. ze ree. trly^ Fint (dle nrec. vyslovnosti *7 — i); ve mtó/ua Spftl- 
$er pomyje vadi yyznam. 

Plisz, plusz pol., zastar. plisia pannus Yillosus, tes. plis, plys 
n .i u e h id., nem. P 1 ii s c li, holld. p 1 u i s, śved. p 1 y s, angl. p 1 u s h ; z 
//• pelncha 

Ploha slov. chw. imber pnval; pravdepodobno ze vlask. pióggia 
i tta r. p 1 o j a. to z lal. p 1 u v i a. 
II .io ii p 1 oj rus. sinus z&łiyb, n .i o ii t l plicare zahnouti, zabybati ; 
dnem. ]»loje, holld. plooi f. sinus, ruga zahyb, plooijen plicare, rugare, 
kterćź pochazejf, jak se podoba, z fi. ployer flectere ohnouti, obybati. 
Podev, ni. slov. podex zadek; pfetvofeno z lat. pod ex. 
Rom poky pL stslov., yyznani nejisty, zda se, zejakesi morske zviiv 
.motri dobre* i pomyśli mojseja tolika znamenija i poky morsky ian Nomoc. 
-bulg. 1<>7. -- sr»»v. rec gpmrty, lał. phoca morsky pes, nrec. tp<óxa, yuM], 
>■<(<'. id. 

Polanda chw. tbynni species druh morske* ryby tbyiinus Ciii babinka; 
vla$k. pul a mi ta tliynnus; nrec. naltąilda id., fec. stred. aahtpiśa pro nt- 
irda DC. 

Polica srb. syngrafa sinenka, gm&necnj list; nrec. nó\irCa dlnliovy 
opis, nnfoka, pojistn^ list, cedule; ze tlash. polizza list, eedale; h'ź fr. 
police, fpan. polisa, angl. pollicy. 

Polijelej srb. lychnuchus pensilis lustr, stslav. mmłiooii id., ze rec. 
- relmi milosrdn^, tak był nazu.in fcalm l)J4., 2) nokv* 
• lustr, | nen ialm pfi roiif.enfch svfcech lustru v kostele od- 

fikavali nebo zpfrali 






— 280 — 

Poliska slov. pollen mouony prach, prach mlynsky ; jak se podoba, z 
mad', por-liszt id., por na miste porh pulvis ze slov. prach : por hal 
na prasek roztlouci, liszt mouka. 

IIojiOKTi pałók rus. la vice v parne l&zni; srov. dnem. palle id., 
skand, pal Ir scamnum; hojioicb muzę ale tez stejueho ko renę byti se stslov. 
\w\my\ polica asser prkno, deska. 

llonoiT-ŁKŁ polut-Lki* stslov. paludamentum druh plaśte; srov. vlask. 
paludello palliolum plastik, srlat. pal u deli urn id. Kozlicnost koncovky 
vadi. — 

HoMA()Aiihi|L pomaran&CŁ struś, malum aurantium, rus. noMepa- 
Hei^-B pameranjec, pol. pomorańcza, ces. pomoranć, m. pomoranći 
n., pomór ance f., Muz. pomoranć id. — srlat. pomerancia id. stazene 
ze pi. po ma aurantia; odtud i nem. Pomeranze. 

UoiiHifA po ni ca slslov. cella sklep, z dohadu, bulli, po nic a (ponici>) 
sklep; nejisteho piivodu, srov. rec. stred. ńriveiov, u Salmasia 7Tt]viov penus 
zasoba, zasobnice; srov. tez srlat. penus cella, penarium sklep, zasobnice, 
pak srlat. panucellium, ci snad lepe panicellium, penus vel locus re- 
condendo pani. 

Ilomuu ponjava stslov. linteum, chlamys, tunica, superior vestis 
plateny sat, roucho, svrchni odev, iioiii.\khi|a ponjavica dem. linteum, au- 
lseum, iioihakl ponjavT> linteum, iioiiiakliiiikl ponja vtnik r £> sindonius śata 
z tenkeho płatna, slov. chrv. ponjava linteum crassum płachta, srb. po- 
njava gausape, amphitapa Kotze pokryvadlo hounene, rus. noHHBa panjara 
plateny odev vesnicanek, slk. pońva vozova płachta; mad'. ponyva linteum 
crassius, ze slovan. — Ponjava pochazi pravdepodobno z rec. nĄpy odev, nr r 
vlov, dor. 7zaviov id., rec. stred. naviov, Ttdrog pannus, nrec. nur lor linteum 
płatno, lat. pannus sukno, odev, satek; odkud i yot. fana pannus, suda- 
rium, stsas. fan o pannus, stnem. fan o id., nnem. Fahne vexillum prapor, 
stfris. fona id. — Tehoż puvodu jest pravdepodobno take stslov. iiotmia po- 
nija, jehoz vyznam neni ndan v Lex. II. „oblecę ga v& ponijn cartskyju." 
Misc.-serb. 

Pontal, pontalik pol. obs. ornamentum adpensnm zti,vesek, pfivesek ; 
co ozdoba; ciziho piwodu, srov. srlat. i vlask. pontale, puntale res quae- 
vis in acumen desinens każda koncita vec; uvazeno bud \ jr. pendeloąue 
Angehange. 

Popyla, pop la Muz. malva ? alcea rosea, jinak slez; srnem. b apele, 
p apele, starsi tvar bapilla małva, nnem. Bappel, Pappel. 

Poralija chrv. srb. (v Dalm.) patina misa hlinena; pravdepodobno 
cizi, srov. srlat. paroli a, parollia lebes minor mensi kotel, umyvadlo, stfr. 
pairol, pairol.id. 

Porke f. pi. slov. suggestns, ambo ecclesiae; z nem. Borki r che, 
starsi tvar porkirche kazatelna, vyvysemi stolice kazateliw, chór v kostele, 
odrazenim poślednich zvnkuv. 



— 281 — 

IIocka poska słsrb. osctiluin polibeni, hubicka Sborn. - serb. -Grig.; 
bozati, Im. z kat i. boskati osculari Kbati: v. buzia. 

Pospas slk. konlekt. lahfidky; vla*k. pospasto id., z łat. post 
pa sl u m. 

Postola slov. calceus stfevfc, chrv. postoi, srb, po stoi a, po sto, 
ni. gen. -ola id., 6es. postola obs. bota, obycejn? pi. -lv, wro*. doctojiu 
toł> pi., i>ol. postołj pi. calcei corticei lyćenć s,tfevicc, lot. pastalas 
calceus corticeos; ńfec. nwrralto* botka Halbstiefel; turc. postał pantofel 
(Beitr. VI. 314). Dle toho zda se byti puvodu tureckelio tak, jako papuć. 
Yyskua se też diit-uK pastel, passel eine lederne Socke. ein Bauernschuh. 

Poś hmlh. sudarium, Lacinia kapesni śatek, capart, slov. posa velum 
flor, zaroj, arb. posa ćerny M.'>rovy śatek, jenź se nosi na krku ein flornes 
Ealstnch, 2) tiara oigra auro intexta ćerny zlatem protkany turban; nfec. 
ttógkh turban. Sein nalezi take bulh. pusija (puśij i>) turban. — Z turc. 

Pozoun, p a z o u n ćes.. p u z a u pol. tuba ductilis : nem. P o s a u u e. 
Bu sannę, gfnim. bu sine. bu sunę. holld. bazuin, śved. ddn. basun, 
isl. b a s u n a ; fin. basuna; fr. zastar. b u i s i n e, b u s i n e ; zakładem jest 
lał. bu ci u a, buce i na, odkud i v/ask. bucina, śpan. bo ci na. 

Pozilka slov. ocymum basilicum, tez boźilka, bosiljak: v. ba- 
za lika. 

Praha shv. vervaotum ubor, pole uhorem lezici, praśiti vervagere, 
łcindere agnfm ubor orati: z nem.: nnem. Brache id., srnem. brach p, 
<. prac ha aratio prima prvni orba; nnem. brach en, sfnem. brać ben, 
i. )• ni cbón yenragere. 

Prampouch óes. ols. arcus, concaraeratio inter columnas oblouk, kle- 
nuti mezi sloupy, jest pravdepodobno teboz pftvodu jako pol. frambuga, v. ib. 

Prane slov. capilli in oodulnm collecti lelik, vrko<5, triasy oddeleue; 
• i/.i. srov. vlask. frangia finibria. cirrus; co do yyznamu nyaźiti slusi lat 
cirrna kadere, dąsy kadefavć, tfepenf u Satu>. 

Prandus trb. cirrus, prandua kosę, \uue chomac vlasuv, vlny ; bez 
!i\l»y (i/i. \ fec. słred. nqdvdiov fascia, vii ta paska nahla\ ni. slu/ka o/.do- 
bujfcf lihnu cini rozlićnosf v\'/.iiaiiiu i koncovky oesn&ze. 

Praner, planćf, te/ -\r. Ses. palus Schandpfahl, pol. pręgierz, 
dle Jungm. slov. t«'ź prąg, prąga, pręga; z nem. Pranger id. 

Praima 6e$. Cyprinua brama, Yn. 204. prasemus, cyprkras Iatus; 
nem. Brachsen, Brasaen, Braien, srnem. brahse, brali seme, brasse, 
brasme, holid. brasem, Md, braien id.; wlał. pras i ma (z tubo Ćet. 
praima), /r. brfem tarśfho bresme, id.— srov. te/ skand, brosma 

^adus. — 

Preclik U*. Bpira pistoria panis liguram brachiorum plicatorum ba 
. pol. tastar pracel, ayni u/ivau. obwarzanek, abarzanek; z nim. 



— 282 - 

Bre.tzeł; stnam. brezita, brezitella, dle vlask. braciatello; srlat 
bracelL-us, brachiolum, placenta cum brachiolo. — 

Prejz, prejs m. ces. imbrex zlabkovita cihla kryci, tez pry ze, 
p rej ze f. id. (M. V. prize imbrex); nem. Breis later, imbrex. 

Prekla slov. pertica tenuis tenka tyćka, zerd, preklja, prekelj, 
pertica, asserculus tyeka, lat, srov. sfnem. prickel, preckel stimulus osten, 
holld. prikkel osten, osfi źelezna, 

Prevor Ćes., przeor pol., stehrv. npeoi^ preur-L Śaf.-glag. anti- 
stes coenobii; z lat. prior ve srlat. v tomze vyznamu, ylastne prvni, pred- 
nejsi, odtud i sfnem. prior, priol pfevor. 

Priglja srb, piscis ąuidam marinus; pravdepodobno cizi, srov. fec. 
Ttciypęc thynni species druh morsko ryby thynnus ciii balmika. 

Prlog chrv., parlog srb. vinea neglecta yinohrad zanedbany; z mad. 
parł ag puste pole, lado, to zase ze srb. prijelog solum incultum neob- 
delane pole. 

IIpoBKa próbka rus. obturaculum, embolus ćepek, zatka, z germ. : 
holld. p r o p, śved. p r o p p, finem. P r o p f id. 

Probośt ces., proboszcz pol, prost slov.—lit. (zem.) prabaszczus; 
nem. Probst, sfnem. próvost, próbest, ags. prafost (prófast) pnepo- 
situs; vlask. p rep os to, prevósto, fr. prevot ; śpan. prebo ste, prepo- 
sito, z lat. praepositus pfedstaveny. 

Profos pol, n p o & o c t> rus., p r o f ó s, p r o f o s, ces. carceris militaria 
magister predstayeii}' vezńuv vojenskyeh, lit. k rap os as id. — z nem. Pro- 
fos z; sved. profoss, holld. provoost, angl provost id. ; germańsko pak 
z roman. \ fr. prevot ze starsiho prevost, śpan. preboste; zakładem jest 
lat. praapositus; prvotni vyznam tedy pfedstaveny, v. próbo st. 

Prokule pi. chrv. brassica botrytis karfiol ; vlask. broccolo brassicse 
germ en tenerum mlaz kapusty, fr. brocoli Spargelkohl. 

Proto chrv. srb. (v Dubrovn.) architectus stavitel, feditel stavby; ze 
vlask. proto mistr dila, prvni mezi umelci ; to od fec, 7tqó$toc prvni, nfec. 
tez subst. n&cemik. 

Protokal bulh. malus aurantia pomorancovy strom ; presmyknutim 
hlasek z nfec nooTÓyallor malum aurantium sinense ćinsky pomoranc ; vlask. 
portogallo id. 

Prova slov. chrv. prora pfedek lode, ze vlask. próda misto a yedle 
prora id. jako p orf ido misto porfiro (porfyr). 

Provunta, pro funt a, profunat srb. panis militaris Proviant za- 
soba potravy vojenske; vlask. pro vi anta id. 

Prpolj chrv. srb. (v Dubrovn.) limax ślimak, plz; temneho puyodu, 
srov. vlask. por pora murex, purpura ostranka, bodlavy hlemyźd, nachovec, 
ćervec; zamena płynnych r a l jest pfećasta, vysouvani samohlasek ve stfedo- 
slovi pfed r s nasledujici jinou souhlas. jest v srb. i v cizich slovech neco 
obycejneho. 



283 — 

Prud dov. lucrnm, utilitas wiioda. u*2i tek, zisk, prudon. prudovit 
utilis uźitecn^, pruditi prodess© uzittu n\'ni byti, cAru. prud iucrum, utiiiias, 
prudan uzitrriiy. chrv. srb. pruditi prodesse, 2) primes truci us ferre prvni 
płody nćsti; sflat. produm Iucrum zisk, uźitek, proda proventus, reditus 
d fi eh od, vlask. próde uz.itek. zisk. 

Prun s/ov. \iridis. subcaerułeus zeleny. modrayy. siny: z nem.: słnem. 
srnem. prun. rmem. braun fuscua, badius lmedy, snedy. 

Puc sio*, obs. detractor pelHum peeoria morticini ras: jest, jak se 
zdś srnem. po z. poz-kaeht pachołek nizky, podły geringer Knecht, s nnnz 
srov. vlask. putto adj. ton. który za ponizo vsecko delii. 

Puca chrv. puolla devce, shv. puca, puno a id., 2) pupa. icuncula 
lmitka, dem. punćica 1) puolla, 2) pupilla panenka v oku: z nim: Bunze 
fomina, pnella zenska, devće, 2) pupa, icuncula loutka. 

Puca slk. ciinnus. hhiz. punca, puca id. — z nem. Bunze vulva : 
lit. puncćle vulvula bliżi se tvarom vice ke slez. Bunze 1, Punzel vulva, 

Pućerica, putjoriea chrv. srb. vasis genus, urnula soudek; srov. 
rfof, ^mr^ior dolium yinarium sud vinarsky. 

Pudda drev. rana bufo ropucha, z germ.: holld. pad de. ags. pad do, 
skand, pad da. 8v£d. padda id. 

Puda ces. lundus. imum. superficies terrae, tabulaturo (supremum); 
praydepodobno z german.: stnem. podam, podum, srnem. bodem. nnim. 
Boden, sttas. bodam, ags. botra, angl. bottom, skand, botn fundus. 

Pudlo pol. dem. pudełko arca, capsa skfine, krabico. lit, pud las 
krabie**: dnćm. pudel arcula corticea krabice z kury stromoYo. 

[ly^pa p ii dr a rus. prach na vlasy, pol. puder, ces. pil dr, pudr; 
//•. poudre pracb. prasek, na misie polvro, z lat. pul vis. gen. pul- 
c e r i s id. 

Iiy^T, pudt rus. pondns ąuadraginta librarum vaha 40 liber, stsł.ov. 
by byle h.y>.\l: lit. pund as id. — z lat. pondus, po udo, srlat. poudus, 
abusive dicitur pro una libra, pondo libra, odkud i nim. Pfutfd, srnem, 
pfunt pondns, libra. ags. pund pondo, libra, mina. angl. pound libra, 
\ jha, holid. pond libra, Md. pund łibra. 

Puflak srb. pumilua trpaslik, cizfho puvodu, jak uź / dosvexl<hije ; 
trb. ni a 1 i 8 ; a-i z fcurc. 

II \ ran, pugat, nyaraii, puźat rus. terrere lekati, strasiti, ny 

la.imuc. nyra.iu. iiyvi;a.n» formido stras id lo, noysRaiio terriculamentum (Lex. I.) 

asi stras. — lit bugti perterreri leknouti se, zasnóuti, bauglnti ter- 

lekati, baugus timidus l»azlivy: goi. biugan flectere obylr.it i, ags. 

u flectere se sehnouti se, be-beogan fugere utfkati, slnem. 

piucan, t. binge, nnim. bieg en, ben gen flectere, 

id. beygr inclinatio animi, timor naklonnost myśli, bazefi, 

boga flectere, debiHtare ohnouti, oslabiti. <> cizfm pftvodu slova iman, i 

-li- \' tfelkuy r&tóf 1) m:i!.'i rozMfeno le bodą poSśteSne" louhlźi kj 



— 284 — 

ve slovan. a lit., nabo ve sloyech sourodnych stava obyćejne liteyskemu b ve 
slovan. tez b naproti. Zd& se, ze to slovo se do rus. z german, dostało, a 
ze i lit. slova pochazeji z german., neb uvedend german. slova json \iastne 
od praveku pfibuzna se stslov. Etr^, ceuith begun, besti, E-nram fugere, ćes. 
beźeti, behati a t. d., lit. begti, be'gu cufrere, iter. begióti behati, lat. 
fugio, rec. qsvyco a t. d. — Co se tyce vyznamuv : ohnonti, skfiviti a polekati, 
srov. lit. linkti flecti, lenkti flectere ohnouti, stslov. aakjk, muitii flectere, 
ve sloźeu., a słov. uleknoti se flecti ohnut byti, łekno t i se terreri, ćes. 
lekati, polekati terrere, leknonti se terreri. 

Pujwuj Muz. bnbo vyr; podoba se, ze jest pfetvofeno z nem. Pu li u. 

Pukiel pol. cincinnus kadef ; tehoż puvodu jako rus. biiklja, puklja 
id. v. pod B. 

Pukla, pukle f. ces., dem. puk lice umbo, bulla, sigillum; okrouhly 
stit, ancile; pol. pukiel umbo yypuklina, bulla pukiel złoty bulla aurea 
pukiel na księgach bulla in libris pf azka knihy ; fr. b o u c 1 e krub, krouźek, 
pfazka, srlat. buculla, bucula umbo (clypei) vypuklos£ (śtitu); uvaźiti 
sluśi tez nem. Buckel 1) tuber boule, 2) umbilicus, lamella, bulla in libris, 
glans in arcu yypuklina, pfazka kniby, srnem. buckel yypukla ozdoba z 
kovu a t. d. 

Puklerz pol., puklóf Łes. obs. scutum rotundum kulaty śtit yypukly; 
z fr. bouclier, stfr. boucler stit, srlat. boclerus, bouclerius, bouc- 
larius; srnem. buckelsere pelta, scutum. 

Pulak srb. asellus oslik, osie, pule, gen. -eta, jinak magare, pullus 
asiuinus osie, bulg. pule n. id. — lat. pullus, strec tzójIo^ hribe; yubec 
mlade zvife, rec. stred. nalog asinus osel, nrec. nulacior, nov).ai)iov hfibe; got. 
fula hfibe, slnem. folo, tez fuli, fulin, ags. fola, skand, foli, fyl, sved. 
fale, nnem. Fohle id. Slova srb. a bulh. ze fec.-lat., kdezto slova german, 
jsou se fec.-lat. srodna. 

Pułap pol. lacunar, tectum strop; nesloyanske. 

PulSja srb. schnallenartiger Knopf, 2) spusob pfazky na klobouku 
pastyrskem ; srov. srlat. bul 1 i o massa auri vel argenti kousek zlata nebo 
stfibra. 

Uyna pulja rus., dem. nyjibKa puljka glans plumbea fistulse 
igniferae kulka stfelna; fr. boule Kugel koule, kulka; rec. stred. §ovlu glo- 
bulus, sphserula; srlat. bulla tumor, 2) ornamentum ąuoddam orbiculare 
boule, ozdoba okrouhU. 

Puljiti slov. eripere, eyellere vyrvati, iz-puljiti evellere, srb. o- 
puljiti spoliare (ludo) oloupiti (ve hfe); ags. pulljan yellere, a-pulljan 
eyellere vyrvati, zdaji se byti spolecnym majetkem. 

Pumpa ces. antlia, pol. pompa, rus. noina pompa; lit. pi urn pa 
i plum pas id. — fr. pompę, srlat. pompa, śpan. bomba; nem. Pumpe, 
dtal. tez plumpe, holld. pomp, sved. pump m. id. 



— 285 — 

Iły mu a pampa rus. nyMnosan Koaca pumpov*ja ko/a corium li- 
brare tłusta kuze na podeśvy ; na każdy spftsob ciii, p¥etvofeno z nem, Pfund? 
slozen. Pfund-leder. 

HyninacB pum pa a rus. buxus semper yirens ziniózelen, zimostraz; 
porodu ciziho, cistę >•«>-. 3 o .i e u b u a z e 1 e n i c a . 

Punc ces. cselom, eadatura, signum rydlo, znak; z new. Bunze, 
B u u z e n. P u n z e n m. id., p u n c o v a t i cselare, sculpere, nem. b u n z e n id. — 
nem. z roman.. v. nyiicoii. 

IIyhuobwu pniu- ('myj rus. ex rubro subniger tmaYOcerveny, ze/r. 
ponceau, odtud i pot. ponsowy id. — Sem naleźf, jak se zda i rus. nyH- 
uuBKa Wollblume anthyllis yulneraria urocnik. 

Iły u u pu n ja rus. receptaculum straminis kolną (na sianiu); lot. 
punis id., lit. punc stabulum ehlev. 

Punkiel pol. obs. der Stampcl zur Matrize der Buchdruckerlettern, 
souTisi, jak se zda, s nim. Bunkcl ictus, nina, udefeni, raz, 2) bonie, na- 
dorec tumor, sfnem. bunkel id. 

1 1 y n cohi p u n s ó u rus. caelum, scalprum signatorium rydlo ; z 
roman.: vtask. punzone, /r. poincon, span. punzon, srlat. puno ho na; 
itngl. punch, pan che on; slova roman. z lat. punctio bod, bodnuti, 
pichnuti. 

Pupa chrv. srb. pupa, icuncula loutka, z lat. pupa; cistę* srb. łutka. 

Pupavac srb. npapa dudek : etymologicky temnć, srov. rec. stred. 
- id. 

Purpelica, purpelić slov. papavcr rhoeas pukavec, vlci unik; odvo- 
. jak se zda. od lat. purpura ćervec, nach, śarlat. 

Pusat srb. 1) arma zbrari, obycejne oruźje, 2) arma eąuestria pOchvy 
na k<me: sroy. nrec. ęowHraror, ę<aatratov exercitus, castra vojsko, tabor; ve 
Vokove slovniku poznaceno co fcurc. 

Puśeljc slov. fasciculus florum kyticc, z nem. Buschel fasciculus. 

Puśija (puśiji>) bu/h. turban. v. pos. 

Puśpan ces. buiOfl semper virens, slk. tez k r u ś p a n, k r u ś pa n e k ; 
/ nem, Buchsbanm, odkąd i mad. puspan, puspang; cistę ćes. zimo- 
jtrśz, zimozeleu. 

IfyTfuci, potjens ms. (lodn.) catenae ferreae genus eiserne Kette, 
um die Wandę zu hissen; z holld. pnttings f. pi. feteze k upevneni stcz- 

•••11. 

Pułijer srb. poculnm i i.-' 1 , putir calix; ze rec* mwyctm 5tóe, nadoba 
k piti. nrer. mttjętof id. — ćistć srb. <'aśa. 

Putna ćes. rinns, labrum, z nom.: słnem. pul inna. putin. srnem. 
be, bfitte, bfiten, nnSm. Hut te. Bfitte; ag*, by den, butte, byt te. 
ongi. butt. skand, bytta. ioid. byt ta, Łan. bdtte. 

Puzdro poL involucrum. fcheca, 2) puzdro stadnika scrotum erjui 
• ponzdro uurolncmm, theca, nagina, bo tan. loculamentum ; 



— 286 — 

olim serotum, dem. obs. puzdrce pustula, mechyfek, srb. puzrlro, puzdra, 
puzdra penis ąuadrupedum ; lit. puzra liernia scroti kyla, mad. puzdra 
pharetra to ul, se slovan. — souvisi s (jot. fódr, them. fódra vagina pochva, 
stnem. f no tar, srnem. fu o ter, nnem. Futter theca, yagiua, śved. foder 
theca, holland. voeder; ags. fódhur, (fódher, fódhr, fóder) cophinus, theca ; 
srlat. fodorus, fodr.um yagina pochva, vlask. foder o theca ; vagina. IJopp 
(gramm. III.) uvadi slova german. ve spojeni se skr. pat ram vas nadoba, 
od kor. pa seryare chovati ; jest-li toto odvozovani prave, jakym se sluiteene 
byfci zda, pak by uvedena jmena słovan. była cizi, neb ze skr. patram daji 
se ovśem formy german. vysvetliti, nikterak ale slovan., skr. pfipona tram 
= rec. roor, lat. trum, jevi se ve slovan. ve tvarnosti c//o, v jiliovychodnich 
fecech lo, a dlouhe a skr. jevf se ve slovan. obycejne eo a. 

Pui m. jwl. (neźne) mile dite, srov. lat. pusio liośik, chlapeeek. 

Puźa slov. pupa loutka; souvisi, jak se podoba, s lat. pusa devee; 
co do yyznamu srov. lat. pupa 1) devce ; 2) loutka. 

Puza, puźka Muz. vulva; pravdepodobno cizi; dnem. puse ciinnus, 

Puzal slow fax pocbodne, pravdepodobno cizibo puvodu, pochybno 
vśak, zdali jest pretvofeno ze vlask. facelia pocbodne. 

Pytel gen. -tla pol., pytel ces. saccus, dem. pol. p y 1 1 i k, ces. pytli k 
sacculus, incerniculum, lit. pitlus, pi te lis (z pol.), incerniculum pytlik 
mlynsky; z nem.: stnem. piitil, srnem. biutel, nnem. Beutel pera, cru- 
mena, liolld. b u i d e 1. 

Rabandy pi. pol. provazce ku pfivazani płachty lodni k nihiiu; z 
nem. liaaband, pi. K aa ban der, holld. raban den m. pi. id. 

Rabarbara, re bar bar a, rebarbora, ces. rheum barbarum, zastar. 
reubarbor, pol. rabarbar, rabarbaru ni, slov. rabarbara; lat. rha 
bar ba rum, 'rheum barbarum (rec. ()d i $&» kor en rabarbare podoba) ; 
vlask. rab ar bar o, rab arb er o, reobarbaro, reubarbaro, span. portg. 
rui bar bo, fr. r hub arbę, rec. stred. q£ov fiaofiaoor. 

Rabieź pol. rapina loupez, rabunek id., rabować loupiti praedarj, 
rabuś łoupeznik praodo; pravdepodobno z german.: stnem. raub, roub 
spolium rapina, srnem. roup, nnem. Kaub id., stnem. raub on spoliare, 
srnem. roub en, nnem. raub en, skand, raufa, reyfa id. śved. rof rapina, 
roffa prsedari, ags. reaf, stsas. gi-róbi spolium, a na miste nem. au jako 
v pol. rafa privora ve chleve, ktereź pochśzi z nem. Raufe id. — Możno 
vśak take, ze zakładem slov pol. jest lat. rap i o loupim, p by pak było 
promeneno v b jako v pol. łubin kofisky bob, pocbazejicim z lat. lupinus. 

Rabuś, rab os srb. talea vrub, chrv. rab os, ces. rabuse id.; chrv. 
srb. rovas incisura, nota yfezana znamka, 2) talea vrub, slov. rovas, slk. 
rovaś talea; rum. i ,r bvas, mad'. rovas id. Tehoź yyznamu jest asi i stslov. 
ptBaiiih i"Lvasb, ktereż Miklosich uvadi v Lex. II., neudavaje yyznamu. Slovo 
etymologicky temne a sotva slovan. Nachazeji se sice v nnem. dial. rabisch, 
robisch talea vrub, srnem. rabisch nejisteho, jak se zda, stejneho vyznamu, 



- 287 — 

l en ale oo do etymologie rovneż temne. Srov. stnem. ruaba. i nawa nume- 
rus cfslo, pocet, run won numerare poci ta ti. Srov. t«v. ree. sired. cttęfoiw 
talea vrub. 

Raca s/k. mfeżka na yySfyanf; /. mad, raca nm/r clathri, caucelli, 
g ,i retis genus druh sit i. 

Raca /'o/, tubulus piissilis el ignitus, jinak rakieta, ze vlask. rażzo 
raketa. 

Radic, ni. t/ev. Wegedistel, prayyui yyznamem zda" sc 1 > >' t i Wegwari 
uka obecna; oiask. radicćhio Wegwart (cichorium intybus), odtud i nreo. 
>ni. /».<a/v, koren eekank<>vv. 

Radja chn\ srb. (v Dubrovniku) raja rejnok (ryba); ze vtask, raggia 

aja, rana. 

Radyje ces. (ve stayitel. vod.) mnże około pilife \odnibo; pochazl, 
jak se podoba, z lat. radius pramen, papriek; srov. leź srlat radia virgą, 
tinea prouh. 

Radel pol. Casserolle; pochybno zdali souyisi se jr. rond, -e adj. 
okrouhly, aneb zdali pfetyofeno z nem. dial. reindel, srnem, reindel n. 
Rosfcpfenne trćnoźka. 

Raf srb. assenulus, tajnia in pariete deska, cistę srb. polica; nfec 
<j«.r\ior deska, police, fimsa: oboje asi z fcurc. 

Rafa pol. yacerrse pfivora w ebleve, z nem. Raufe id. 
Rafa, rai i na po/, scopulus skala pod woda, tez rapa: /, german.: 
: scopulns utes. uskali pod vodou, nem. Hi fi', hol/d. rii, dnem. reff 
rada iitesn\ & uskali morskych. Sem należi i rus. pn$*b rif scopulorum 
i. — 

Rafała tik. pecten lerreus drblen, z nem. Raffel drblen, uzivan» ; ho 
Riffel. 
Rafije, rafika ces. stylus Griffel, starsi tvar jest rafije; ze rec.-faf. 
\iio\ stylus, Jat. graphium Ghriffel; poćat. souhlaska odraźena tak, jako 
ec. sired. $aąk na niiste ycetyk penicillus; v. ramota. 

Ragadie ces. obs. rima rozsedlina, rozpuk dni rtuv: ze sttat. ragadia 
rima, fissnra, dfra, rozpuklina, t«> ze rec. $ayag, gen. adoc, dcm. ńaydftiop id., 
c Qayada stejućho vy/.namu. 

Ragaly pi. ces. instrumentu m musicum jisty n&stroj budebny: srov. 
viask. rega 1 e małe varhany. 

Ragar t!ov. dives bobaty; jak se podoba, z jihomm. ragger ayarus, 
rator skoupec, lichcvnik. 

Rahno - ca bidlo; srnem. rahe, pertica, antonna, nnem. Rahe 

ni. i rahno lodni. 

Palma raj na rus. antenna rahno lodof, i«'ź po ii rej, pen reja, 
tkand, i;i Antenna. fved. ra, ho/b/, ra, dnem. ra a id. 



— 288 — 

Rajniśar slov. equus admissarius hfebec; z nem.: srnem. rein, reine, 
stnem, h rein no id., vlastne ze srnem. adj. reinesch hodici se na plemeno, 
— ros admissarius hfebec, stnem. reinesker, reinischer id. 

Raka slov. aąuse duetus vodovod, casteji pi. rake, srov. skand, rak 
alveus, collicia żlab, vodotec, ags. racu aqua congesta, inundatio povoden. 

PaKa raka rus. Vorlauf beim Brantwein, srov. skand, raki mador, 
mokrata, rekja, rak humor. 

PaKa.iHH raka li ja rus. Erbarmlichkeit bidnost, ze fr. racaille 
f. pessimum quidque paberky, brak; zbef. 

Rakam srb. ratio ućet, bulh. r^kam, rukam id., srb. rakamica 
libellus arithmeticus poćtarska kniźka; podoba se, ze pochazeji z turc. 

Rakarz pol. (v Poznań.) carnifex kat, z nem. Eacker; holld. rak- 
ker, śved. rackare id., angl. racker tortor mućitel. 

Rake pi. slov. Eechen im Flusze zbrań, zbranidla ve vode; srov. 
dnem. rack Eechen, Kleiderrechen. 

Raketa tubulus missilis et ignitus ; nem. Eakete, Eakette; ze vlask. 
roehetto, dial. benat. rachetta, srlat. r o eh eta id. 

Rakija chrv. srb. sicera yinum adustum kofalka, nrec. qanlov id., z 
turę. — Tehoż puvodu ces. rak palenka z ryże, obycejne arak; sved. rack, 
holld. arak, nem. Arak, Ar rack, tez Eack, span. raąui opojna kofalka 
z ovoce a t. d. v Turecku v małe Asii, raąue opojne vino palmove. 

Rakiję srb. furcae, dentes rozsochy; srov. holld. raak, rakel furoa 
fornacalis vidly do peci; srov. take angl. rake rastrum hrabe. Nejisto, zdali 
slov. chrv. srb. racve f. pi. furcae jest tehoź puvodu. 

P«KiVE rakl^ stslov. vestis sat, pakuio, pAKiio rakno starochrv. Śaf. - 
glag. id. slov. rakno Totentuch, raknic lacerna sat do deśte, srb. rakno 
veli genus, panni indici genus Shawl druh zavoje; posud neni jisto, zdali jest 
to slovo domaci nebo odjinud vzato ; uvażiti należi rec. q<xxoś Fetzen, 2) Stiick 
Zeug; rec. stred. 6axog vestis lacera et detrita roztrhany odev, nrec. oaxog 1) 
id. 2) capart, kloc, srlat. raca na, r a eh en a vestis lacera, panniculus roz- 
trhany sat, capart. Mohlo by ale też puvodu slovan. byti i patfiti ke skr. 
kor. rakh (Miki. Wurz.) ornare zdobiti. 

Ram ces. margo, ambitus, crepido, dem. ramec, ramek, pol. rama 
oprawa czyli osada okien, obrazów, rus. pa Ma rama, slov. rema; z nem.: 
iinem. Eahm, E a hm en, srnem. ramę m., ram f. forma ąuadrata in qua 
quod tenditur, stnem. rama sustentaculum podpora, holld. raam f. & n., 
śved. ram n. margo, ambitus obruba, oprava; fr. ramę Eahmen, Tuch- 
rahmen, span. rama Eahmen. — Lit. remas m., rema f. ram dfeveny, 
obruba oken, jest ve spojitosti s rem i u, remti fulcire podporovati, jest tedy 
pravdepodobne, że jest spolećnym majetkem obou jazykuy, lit. i german. 

Ramii ces. haluzove n. snetoye dnvi x^stholz; srov. fr. ramille 
Eeisholz sarmenta klestf, oklestky; mene souhlasi dnem. rahmel ein dicker 
Baumstamm tłusty pen stromovy, też neforemny kus dfeva. 



— 289 — 

Ramota pol. litera, scriptum, scriptara pismo, pisemnost, listiua, 2) 
spatnć pismo, na miste gram o ta: tak, jako lit. grom a ta, grom eta Hterae 
list, psani, z rus. rpaHOia gram o ta pismo, pisemnost, listiua, to ze rec. 
ynaituaTa pi. pismo, list, psani, pisemnost. 

Rampouch ces. coneameratio, arcua klcuuti, oblouk; slovo slożene, z 
Dem. pochazejici, druha oósf je>t stnim. poko, srnem. boge, nnem. Bogen 
a rus. (stejnokorennć srnem. bouc, po u eh, stnem. boug armilla okrouhla 
ozdoba ramena, ruky jest siec lbrmou bliżsi, rozlićnost vyznamu ale vadi), 
prvni srov. se stnem. rama sustentaculuni podpora, srnem. ramę, ram, 
nnem. Ha hm. Bak men. 

PaMeHB ram jen m. rus. materia drevo staveci, budovne; etyniolo- 
_r i « k y teinne: poehybno, zdali jest ve spojitosti s nrec, $*p?o?, $ńf*va vetev 
s listim i płodem; nrec. ńnruanor haj, les Gehólz, Wald jest sice vyznamem 
bliżsi, tim vice se ale odehyluje lbrmou; v. a srov. pawBH-B. 

Pa 31 ma ramsa nts. cottus scorpio morsky stir, jinak rjavca, pfijato 
i do eeskeho : ramia seorpaena ; neslovan., nebylo vśak możno, vypatrati, odkud 
by poehazelo. 

Ramus slov. strepitus, fremitus hluk, rachot, ramus ces. tumultus; 
v nem. dial. ram men clamare, tumultari pov} T kovati, hluk delati souhlasi 
sice slabika kofenna, ale koncovka tim neni objasnena. 

Paiitn rani biii stslov. rhamnus, spina, z rec. lat. cdppog rod trno- 
vatćho kfovi, rhamnus AYegdorn, feśetlak. 

Ranca hluż. scrofa spraśna svine; nem. dial. ranze scrofa. 

Ranci ces. obs. Brandsteuer ohenne; z roman. : vlask. ranzone pre- 
tium redemtionis yykupne, fr. ranę on, srlat. ranzo. 

Rancoha slov. caliga botka; jest, jak se zda, pfetvofeno z nem. 
Rahmenschuh, Ra hm s cli uh stfevic s podeśvi około ramce sitou. 

Randa ces. femina impudica behna, smilnice; z nem. dial. ran de, 
raadel femina libidinosa, yilna żenstina. 

Ranec ces. Barcina, mantica, też pandero pantex, paHen,^ ranjec 
rus. Barcina, hhiż. ranca id., slov. ronec mantica tlumok; nem. Ran zen 
iua tlumok, nzel, 2) pantex; dial. też ranzo f. 

Rangifer,, renifer pol. cervus tarandus sob; ze srlat. rangi fer; 
iŁ rangi fer o, span. rang i fer o, słfr. ran gier; zakładem by mohlo 
byti, lap.-fin. raingo. 

PanroyTi, rang out rus. (lodn.) Bemastung, Mastenwerk, zda se 
byti slożenym a holld., druha ćasfc jest holld. ho u i dfevO, B prvnf srov. 
nnem., srnem. rangen Btrecken natahnouti. 

Ranica, rajnica slk. frixorium ren d 1 i k, t r e u o ż k a ; z nem. dial. 
r e i n, r a i n, sfnłm. r e i D e f. Rostpfanne. 

Rankor pol. ols. odium, ira zaśti, nenavist, v Poznańsku rankorka, 
ankorka; vlask. rancore id., stfr. raneoeur (nfr. rancune), span. 

19 



— 290 — 

rencor, stspan. portg. rancor, srlat. rancor id., lat. rancor 1) pro- 
żluklost, 2) fig. stare zaśti. 

Rankełiv chrv. adj. rancidus prożlukly ; z lat. rancidus promenenim 
druhe slabiky i pfidanim koncovky iv, pfijato v te dobę, kdyź lat. c pfed e, 
i znelo jeste jako k. 

Rant ces. obyćejne pi. ranty larmender Spass, Mutwille dovadeni, 
svevole, rantiti dovadeti, laskovati, z nem. dial. rant tumultus, strepitus 
hluk, hlucne radovanky; uvaźiti slusi tez angl. rant 1) bombast, nadutost v 
feci, 2) verb. nadute, hlucne mluviti. 

Rańtuch pol. (obs ), dem. rań tuszek Achseltuch, Shawl; druha cast 
jest nem. Tu eh sukno śatek, s prvni, srov. nem. dial. rahn tenky. 

Rapa pol. cyprinus rapax kapr lapavy; z nem. Rappe, też Kap en? 

Eapfen, Rabę, Rap en t id.; srnem. rape, rabę coracinus ryba vrana. 

Rapak ces. graculus rod ptakuv pozemnich z radu krkavcuv, Muz. 

rapak id. — ze srnem. rappe coitus, corax havran. Tehoż puvodu jest i 

Muz. rapaćica Rabenmenseh, Rabenmutter. 

Rapcie f. pi. pol. obs. vincula, compedes pasky, pouta; srov. mad. 
rabszij pouto, slovo slożene : rab, ze stslov. ^bt* rabt servus otrok, a szi j 
lorum femen. 

Rapka slk. crepitaculum hrkavka, fechtacka; srov. nem. dial. rappel. 
Rapontyk pol. ruska rabarbara; z lat. rha ponticum, jmena ro- 
stliny v okoli Cerneho rnofe (fec. ca kofen rabarbofe podobny). 

Rapunkul pol., rapuncica Muz. phyteuma rozponka, zvonek fepko- 
vity, fepka klasnata; lit. rupuncke, nem. Rapunzel; z roman. : vlask. 
ramponzolo, raperonzo, raperonzolo, dial. sicil. raponzulo, śpan. re- 
ponche, ruiponce, fr. raiponce, od lat. rapa repa. 

Rasca, rosca slk. euminum kmin; srov. mad', r os ty a jusculum 
cuminatum kminova polivka. 

Rastelj chrv. srb. (v DubroY.) cataracta in portis urbium zapadaci 
mfeże ve branach mestskych; ze vlask. rastello Schutzgitter zapadaci mfeże; 
srlat. rastellus 1) clathrus mriże, 2) cataracta in portis urbium. 

PaniKeTi. raśket, rus. Ramchen am Deckel der Buchdruckerpresse 
ramec na viku lisu tiskarskeho ; srov. span. rasąueta Schrapper nastrój 
śkrabaci; rozlicnost yyznamu vsak vadi. 

PaniKyjit r a skuł rus. carbo ad graphidem, z nem. Reiszkohle 
uhel, kterym se kreśli. 

Raspa chrv. radula teradlo, tfelce, rus. paninnjit r a spił, rus. na- 
zev jest c ko se. ib skóbelj, po?, ras z pi a, ces. ras ple, domaci nazev jest 
skobla, skoble, skoblice radula, luz. raspa; nem. Raspel, holld. rasp 
f. id. (rasp en tfiti, skrabati), śved. rasp id. (raspa radere), angl. rasp 
id., 2) verb. triti skrabati; srlat. raspa radula, vlask. raspa tfelce, verb. 
raspare tfiti, span. raspa, verb. ras par, fr. rape^ ze starsiho raspe, 
tfelce, rap er misto ras per tfiti; też mad: raspó, raspoly teradlo. 



— 291 — 

hruby pilnik. Slova roman. odyozuji ze stnćm. raspón corradere sehrabati, 
shrabnouti. 

Raszpla pol. der Raspelfisch perca radula druh okounuv, rus. pain- 
ii.ih sąualus sąuatiua morska andol, kran; tehoż puyodu, jako pfedeiló. 

P a m n e n t> r a a p e r rus. B r at r o s t re§e t ka ; p fet? ofc 1 1 o z /^oZ/d 
rooster id., pra\y rus. nazey ptiucTica resótka. 

Paimpa rastra nu. Rastra! pero rastroyaci; vlask. rastro id., 
piTotne hrabo pecten foenarius ; zakładom jest lat. rastrnm motyka od rado 
skrabu: span. rastro yestigium sled, stopa; odtąd tez nem. ras tri er en. 

Rat chrv. navis lod jest sotva stejneho puvodn se stat, jmenem rat, 
stslov. p.ATh pogna, bellnm boj, vojna; zda se radeji byti lat. ratis lod, 
lodka. vor. 

Rata pol. rata Łes. pomerny dii, kterym tfeba prispivati, ćastka 

splatiui der ?erhaltnissmaszige Beitrag oder Antheil, der Zahlungstheil ; vlask. 

rata, tflat. rata pars. portio pomerny podli ; lat. ratns, a, um yypoćitany, 

. pro rata parte, nebo pouze pro rata dle pomeru, dle umeru, dle 

wpocitaneho podiln. 

Ratafia pol. eine Art Liąueur; vlask. ratafia Kirschwein vino tfes- 
ńove, fr. ratafia Gewurzbrantwein. span. ratafia silna palenka (vodka), z 
rozlićnćho ovoee yytazeiui. 

Ratati slk. ratiocinari, computare poeitati, ratuniek rationes poety, 
ćcet; z nćm. rai ten ratiocinari poeitati, srnem. rei ten id. reitunge liect. 

Ratubaga ces. rapa; speeies rod bile repy śyedske ; nem. Rotabaga 
Abart der schwedischen Kohlriibe; oboje cizi. 

Ravak gen. ravka chrv. srb. favus stred; praydepodobno cizi, srov. 
vlask, robbo, rob, fr. span. rob, portg. robę Obsthonig, z arab. robb id. 

Rawentuch pol. płótno wojskowe na spodnie, rus. panen/iyK-Ł ra- 
v e n d ii k. p e b e n t y x t> druh hrubeho platva, plachtovina, porusne płatno 
jlOYO sloźene. druha cśsf jest nem. Tuch, śved. duk, holld. doek 
sukno, prwnl jest pochylnia, new. se pisę Bab en -tuch i Rahen-tuch; 
raveu awjl. } holld. raaf, rave, ve sloźen. raven-, = nem. Rabę corvus 
havran. 

Rawiola pol. eine Art Klftsze druh haluśek, ze vlask. ra\ iolo, ra- 
yiuolo, pi. rayiuoli, ylastne ravignolo <li uh podlonnl^ch haluśek z mouky, 
zelin, syra i yajec. 

Ravs slov. rixa. jurgium hadka, ravsati se rixari hadati, haSteftti se, 

hluz. raws, rows conTicium nadavka, rawsować objurgare latingkomu; ze 

■■'. rafste objurgare lati, pryotne' castigare, yirgis caedere 

prutem trestati, ($tnem. rafsjan, refsjan), rafs-liche adv. soheltend lajic. 

Razaklija trb. (na ćerać hofe), \iti- apiana rod 5erven^cb hroznuy; 

tpuóf ein bftner Weintrauben in Griechenland. 

Razan, a, o 'hen. shanen^ (o "bili), razana mera shanena 

mira gestrichenes Masz; hanen^, nu a shanend mfra. 

L9* 



— 292 — 

Rebelj slov. Spitze, Streifen ost, vrch neceho, pruha; srov. srnem. 
riffel gezackter Berggrat, 2) Flachsraufe drhlen, stnem. r i fila, riffila 
serra pila. 

Rehola ces., mene spravne rehole, 1) obs. prayidlo, 2) reguła Ordinis, 
3) rad duchovni ordo monachicus, feholnik clericus de formuła; z lat. re- 
guła pravidlo, srlat. reguła pravidlo radu duchovniho, 2) rad duchovni. 

Rejd ces. 1) obs. vectura, cursus eąuester jizda, 2) tumultus, petu- 
lantia, obyćejne pi. rejdy, rej di t i exercere equum, 2) circumcursare, rejdiste 
Tummelplatz, z nem.: nnem. rei ten, equo vehi jeti na koni, srnem. riten 
se moyere, vehi, ferri pohybovati se, jeti, jezditi, 2) festinare speehati, stnem. 
ritan; holld. rij den jeti, jezditi, ags. ridan expediri, proficisci vypraviti 
se na cestu, cestovati, 2) eąuitare jeti na koni, skand, rei da equo yehere 
vezti na koni. 

Rejd ces. anfractus pfikra oklika na silniceeh nebo cestach, rejdo- 
v a t i yertere, dirigere, rejdoyak, rejdovacka chorese species ; srnem. 
reiden torąuere tociti, kroutiti, riden id., 2) yertere obraceti. S uyedenymi 
nem. slovy zda se byti ve spojitosti vlask. ridda ein Kreistanz tanee v kolo, 
riddare v kolo tanciti, rej voditi ; tociti se. 

Pen^a rej da rus. statio ad litus, ces. rej da; nem. Rhede, Reede ; 
srnem. rade (ze ft\), holld. reede, ivSd. redd, angl. road;/r. rade 7 vlask. 
rada ; span. rada id. — Zakładem jest skand, reicla instructio (navium) 
uprava i vyprava lodi. 

PeecTp-B rejestru rus. index 7 regesta, pol. rejestr, regiestr, 
dim. regiestr zyk soupis, licet, ces. registr, register, casto pi. regi- 
stra, dim. registrik, rejs trik id. — ze srlat. registrum, na miste re- 
gestu m, liber, in quem regeruntur commentarii quivis kniżka zapisnd. 

Rejka, rejkan, rej chan, rykan, rej kant die Scherlatte bei den 
Webera yodnik; z nem, Kaitkamm holzerner Weberkamm, die Wolle auf- 
zubaumen. 

Rejra chorea tanec v kolo, 2) petulantia dov&deni, svevole, rozpusti- 
lost, ćasto pi. rejry, rejrati 1) einen Eeihen tanzen v kolo tanciti, 2) do- 
yadeti petulantem esse, 3) prostopasne źiti, smilniti luxuriari; pravdepodobno 
cizi, srov. holld. roer yersatio zamichani, zayrteni, otoceni, r o er en movere, 
yersare pohybovati, zamichati, otoćiti, zayrtiti. 

Rejt ces. novale paseka, klucenina; nem. Eeut, Gereut, srnem. 
riut id. 

Relih slov. larix modfin, bfim (strom), presmyknutim hlasek misto 
lerih; nem. Larche, Larclienbaum, it. larice; z lat.-rec. larix, \aQi%. 

PejiB rel& rus. patibulum, oscillum sibenice, houpadlo; temnełio 
puyodu, angl. reel subst. rhombus motoyidlo, nayijadlo, trochlea nastrój zdvi- 
haci, shoduje se sice formou, ale rozlićnosfi yyznamu tu vadi. 

Remek chrv. srb. (v Uhr.) artis specimen arcidilo, mistroyske dilo; 
z mad', remek id. 



— 293 — 

Remeziti se, n a- remeż iti se srb. arrigere pilos najeżiti vlasy; 
praydepodobno cizi, srov. mm/', remeg fcremere tnisti se. 

Rena, renie a slov. friiorium, nem. dial. rein, raili, sfnem. reine 
lebes, eacabus, olla panev ke prażeni a t. ii., v. ranioa, rendliee, rynka. 

Rendlice, rond lik ces. nddoba okrouhhi, obyeejne tnnoha, na niż so 
neco pr&zi friiorium, catinns, s/k. rand lica, morau. s/k. rand lik; z nSm. 
dial. (jhuem.) roindel, reine 1 Topf, Milehnapf, sfnem. rei u doi vedle 
reine lebes, cacabus, olla. 

Renetka pol. s/ov. Konigsapfel, fes. reneta, dem. renę tka; nem. 
B o i n e 1 1 o. Renette, v/ask. r a n e 1 1 a ; z fr. r e i ne tt e id. od r o i n o kralova. 

Renga chrv. srb. clnpea barengns sled; ze v/ask. arenga, aringa id. 
odra/mim poćatećnćho a; też nem. dial. Renge sled. 

Ren pol. fes. corvns taraiulns sob, sevefni jeleń, nem. Remi, Renn- 
thin ren. fr. renno; zakładem zda se byti skand, hrein, ren. 

Rep chrv. srb., rep, rep slov. cauda ocas; srov. skand, rofa id., 
span. rabo. Możno ysak, że rnezi rep a skand, rofa jest odveka srodnost. 

PepHHrt rering rws., też pypimr-L, Ankerriilirung ovinuti krulin 
nilio łanem; z holld. roering motns pohnuti; nem. Run run g. 

Resta slov. orgyia ligni sah dfivi; srov. nem. dial. (jhnem.) reiste 
Holzrutsche, Holzriese smyk na dfivi. 

Reła pol. rnbia tinctornm brot, jinak marzana, ces. ret, ryt, jinak 
ni arena, z nem. Rotę ćervenost, ceryena" barva, dial. też rnbia tinctornm. 

Reła slov. cribrnm druh sit, też redos; sfnem. redę, rei ter, riter 
id. (sfnem. hritara, ritra, ritera), nnem. Raiter, Reuter, dial.WL raitel, 
r&del, rii der; holld. reuter id., angl. riddle hrube sito. Tehoż puvodu 
jest, jak se zda. ces. fitice, fićice, zastar. riedćice, cribruin. 

Reuśiti chrv. srb. prov. crescere, prodesse dar iti se, podaf iti se ; vlask. 
lin- C i re id., fr. r eus sir. 

Reva, rev ces. palmes, sarmentum vetev, letorost, 2) vitis vinny ker; 
łfnem. rSbe, stnem. repa, reba id. 

Reved chrv. srb. rheum rhaponticum, slov. raved, rus. peBeHB 
reyjóii rheum, tes. reven (z rus.), obyćejne rabarbaru, rebarbara; rum. 
reyent, nfec. fajtirzior, $aflmov id., fec. stred. $afiai> Ti7'Cm) rheum barba- 
nnii. Zakładem jest perg. rayend rheum barblrara. 

Revena, refena srb. communis contributio spolecne* zaprayenf utrat 
za strayu a 1. d. — nfec. fecpwec Mahlzeit im Wirtsnause, Zeche; oboje asi 
z turc. — 

Revir ćes. regio renatica honbiśte, hajemstyf; nSm. Reyier id., sfnem. 
riyiere Fluszgebiet, Gegend, Bezirk (ze fr.); v/ask. riyióra bfeli, pobfcźi, 
krajin,). t»'ź Feka, jr. riyiere ręka, tf/r. riyifcre pobreii. Na prvni pohled 

i<il«>. źe sloya roman. podhazejf <>d lat. riyus potok, jest ale praydć 
podobnejsl, /•■ pochazeji ze eflat. ribera, ripera, riparia bfeh, pobf «/i, 



— 294 — 

o tom svedci vedle koncovky slov uvedenych vlask. riva, fr. rive breh z 
lat. ripa. 

Rewocha, reboch pol. przyjmowanie podarunków, jak se podoba, ze 
zid. rebach, fez rebes, prseda, lucrum loupeź, kofist, zisk. 

Reza hulh. pessulus zavora, chrv. srb. re zen a id. — nrec. csCśg cardo 
stężeje, 2) skoba, pętlice ; pravdepodobno z turc. 

Ribez slov. ribes (rubrum), srb. ribizle (v Uhr.), ces. rybes, rybez, 
rybis, rybiz, rybesky pi., slk. rybezla, rybizla; dnem. ribbels, rieb- 
sel; vlask. ribes. 

Ribez slov. radula struhadlo, srb. ribeź machina consecandse bras- 
sicse struhadlo na żeli; z nem. Eeibeisen, dnem. ribbeisen radula, od 
dnem. ribben, ribbeln, srnem. riben, nnem. reiben terere tfiti. 

Riblice ces. strigilis hrebelce, nastrój k cesani koni, nepochazi od 
sloves nem. pod ribez iwedenych, jest pfetvofeno z nem. Kiffel pecten fer- 
reus drhlen. 

Pn^epcLi ridjersy pi. rus. (lodn.) Katzsparren krokve lodni, srov. 
angl. rider Eeiter, Widerhaken, pi. riders. 

Rif slov. ulna loket, chrv. srb. r i f id. — mad. ref, rof id. nrec. 
ąięior id. 2) orgyia sah; jak se zda, z turc. 

Pnra riga rus. Trockenscheune susirna obilna ; dnem. riege, rihe, 
rije Darre, Korn- oder Malzdarre. 

Rigla slov. operculum ollae poklicka; pravdepodobno cizi, nrec. ^lyla 
Kichtholz, Lineal, Masz, Streichholz (beim Messen des Getraides) opolna, pra- 
vidko, mira, shonec, shanećka souhlasi sice formalne, rozlicnost vyznamu 
ale vadf. 

Rihel, r ihla ca slov. pecten ferreus vochle, rihljati pectinare vo- 
chlovati; v. o r ihla ca, pfidej nem. riffeln pectinare cesati, drhnouti len, 
srnem. riffeln, stnem. riffilón. 

Rimsa ces. cymatium, zastar. zimsa; srnem. siniec prominentia, 
nnem. Sims, Gesimse f imsa. 

Phckte. risk rus. periculum nebezpecenstvi ; fr. risąue id., tez 
angl. risk, srlat. riscus, rischium, risicum id. 

Riśe ces. regnum, ifnperium, praesertim imperium germanicum, zastar. 
communitas, „fisje mnoha" Marc. turba multa, pol rzesza imperium germa- 
nicum, 2) caterva, copiae fise nemecka, zastup, mnoźstvi; stprus. riki (riks) 
regnum, kralovstvi, rikys, rickys dominus pan; z german.: stnem. rihhi 
regnum, regio, imperium, srnem. riche id. nnem. Keich, stsas. riki, ags. 
rice regnum, skand, riki imperium, got. reiki, imperium, potestas, reiks 
subst. dominus, potens, princeps panovnik, srodne s lat. rex. 

Riśtinga slov. instrumenta nastroje; jak se podoba, z nem. Kustung 
armatura, adparatus zbrój, pristroj. 



— 295 — 

Rit srb. arundinetum rakosf; nim. Ried, srnem. riet, stnem. hriot, 
riot arundo r&kos, dnem. reet, holld. riet, a#s. hreód, a?i#Z. reed. 

Riza sIov. series rada; poeluizi, jak se zd£, ze v£as&. riga linea, se- 
riea prulia. rada, fadek; srZol. riga, righa linea, stria, sulcus literarum. 
[Jyaźiti dluźno tako nem. Etiege, Riehe f., dnem. reeg, reege linea, series, 
rada. prima cara n. linie, fadek, srnem. rige, misto a yedle rihe, stratnm 
vr-tva. Sem nalezi i pol. ryga series (numerorum), linea rada (ćisel), ćira. 

Rize slov. Holzbahn, Holzrutsclie smyk na dfivi; nem. Riese f. 
m. ria e id. 

Rob pol. aptekarskie powidła succns cujuscumąue frnctns coctus ad 
Bpissitudinem, nt seiwari possit, eine Salsę in der Apotkeke; fr. śpan. rob 
eingekochter Saft, vlask. rob, robbo, portg. robę Obsthonig med ovocny ; 
EDŚ se za to, ze slova roman. pocMzeji z arab. robb id. 

Roba pol. obs. yestis muliebris odev zensky; puvodu rom&n. : fr. 
robę, vlask. stspan. roba odev, srlat. roba. 

Robina slov. pntanien viride nucum zelemi skofepina ofecbuv, 2) gluma 
fagopyri słupka zma pobankovebo ; srov. fr. robę folliculus, glurna słupka, 
lusk, okrovka. 

PocpoHT) rob r 6 n rus. ornamentum ozdoba, okrasa; cizibo puvodu, 
a sice, jak Be zda, ronidn. 

Rocal, roćar 6es. ryba rnensi neź treska Klippfisch, z nem. Rotscbiir. 

Rofijan slov. leno svodnik, rofianka leną svodnice, rofijaniti 
SYOdnictri provozovati, pol. obs. rufian svodnik, rufianka svodnice, r li- 
lia ństwo swodnictvi; ces. obs. rufian, ruffian leno svodnik, rufianka leną 
STOdnice, rufianiti svodnictvi provozovati, rufianstvi, rufianstvo svod- 
oictvi, rufka meretrix; z roman.: vlash. ruf fi ano svodnik, ruffiana leną, 
meretrix svoduice, nevestka, fr. ruffien svodnik, span. rufian id., tez rec. 
stred. Cwęucróg leno, srlat. ruffian u s id., srnem. ruffian id., ryfión 
Wiistling smilnik, nnem. Ruffeler, Ruffler svodnik. 

Por,\ni|.\ rogdiea stslov. pertica źerd, prut; slovo pocbybne, na miste 
ro v di ca, robdica? ze rec cdfłdog prut ? 

- PorocTiipi, rogostyrr, stslov. officina dilna; pfctyoreno ze rec. ioya- 
otop id. 

Roch, lir ocli ces. der Elepbant im Scliachspiele slon ye hfe saehovni; 

srnem. roch, stjr. r oc id., jinak se fr. ta figura nazywi la tour yrzc ; by- 

\ aj i odvozovan? z pers. rokb canielus velbloud. Uyaźiti tfeba tez srlat. 

. rocha castellam \A praesidium in rupe, ar.\ hrad na skale, stfr. 

r. fortification ?8że, hradba. 

Rojta slk. fimbria (serica) trapec hedbavny, chrv. srb. roj te pi. fim- 
briae trepenf, mad, rojt fimbria trepem, trapec. 

PoKe aopx rokelor rus. paenula plaśt pocesfcny ; fr. r o q u e 1 a u r e 
jezdecky pl&tf, i> plśfó, angl roquelaure jezdecky plaśf. 



— 296 — 

Rokle, roklina des., obsol. rochle, vymol; rozpuklina zeme, hiatus, 
caverna, dnem. rachel Riss im Boden. 

Rolnicka ces., misty ronklicka, tintinnabulum ; temneho puvodu, 
srov. nem. Kolie tintinnabulum rotundum okrouhly zvonek, zvonec kravsky. 

PoMtiibYii romentca, pOMeiihYA stslov. stsrb. situlus nadoba, soudek, 
srb. romijenca, rominea, rumendźa situlus cupreus medena n&doba na vodu; 
zda se, że pochazi ze vlask. rami no medena" nadoba od ramę cuprum nied, 
lat. a era men od a es, gen. aeris ruda, med, bronz, sflal. ramum, (fec. 
stfed. cdfia aes ze vlask.); możno take, że jest z prima z lat. aeramentum 
meden& nadoba pfetvofeno odrażenim pocat. hlasky a promenim koncovky. 

Romon slov. chrv. sonitus, murmur sum, ro monit i murmurare; 
temneho puvodu, srov. skand, róma kficeti clamare, evulgare, rómr vox, 
fama Mas, povest, śved. rama balare, mugire beceti, buceti, angl. romage 
tumultus hluk. 

Romoriti chrv. murmurare huceti, sumeti, jest ve spojitosti se vlask. 
romóre huk, sum, povyk, hluk; lał. rumor. 

Rompa ces. pipa zivok obojżivelny z radu żabovitych; neslovan. 

Ron ces. beta yulgaris druh ćeryene repy ; nem. dial. ranę, rone 
cerven& repa. 

Rorynky, f. pi. ces. obs. ilia, 2) renes „v ledyinkach tociś v roryn- 
kach" Ms. Hist. schol. — puvodu ciziho: rum. rerunkiu, pi. rerunki re- 
nes ledviny misto a vedle renunkiu, vlask. rognone, fr. roignon, słfr. 
regnon, span. rinon ledvina; od lat. ren id. 

PoccoMaia rassamacha rus. ursus gulo, pol. ces. rosomak 
id. — też mad', rozomak; temneho piwodu; Jungm. slovnik uvśdi sflat. 
rosomacus, ktereż se ale nenachdzi v DC. 

PocTep-B rostjer rus. (lodn.) Spierenwerk, Dampfgitter drevene 
mfiże nad otvory lodnimi; z holld. roster-werk odrażenim druheho slova ; 
nem. Koster -werk holzernes Gitter iiber Schiifsluken. 

Rostrucharz pol. mango eąuarius konar, smeńovatel koni; ze srnem. 
ros-tuschaere, nnem. Koss-tauscher vsutim r po t. 

Rosnja slov. Weile chvile; ciziho puvodu, srov. dnem. ruus f. Rast, 
Weile. — 

Rota ces. obs. instrumentum musicum hudebny nastrój strunny cithara, 
lyra; srnem. rotę, rotte, stnem. rotta, jak se zda, ze starsiho hrotta; 
prov. rota, stfr. rotę (guitare), sflat. rota, rocta, prvotnf tvar chrotta, 
Yenantius Fortunatus lib. 7. carm. 8. poznacuje rotu co nastrój britansky: 
„Romanusąue lyra plaudat tibi, Barbarus harpa, Graecus Achilliaca, Chrotta 
Britanna placet". Jest tedy puvodu celtickeho: star.-ir. crot, gael. cruit, 
hymr. crwth cithara. 

Rota slov. caterva, turma z&stup, rus. po Ta rota (mil.) Compagnie 
setnina, struś, p o t a turma, pol. rota caterva, turma, decuria, ces. rota 
turma, agmen, cohors, 2) obs. sekta: rota filosofu, 3) per contemtum cohors 



— 297 — 

nebulonum, latronum zastup lidf ke złemu ueelu spojonych; sfs!ov. (>ott» ni. 
turma: srnem. roto. rotto caterya, turnia, nnem. Rotte id. 2) mil. decu- 
ria zastup desiti lidi, des&tek; stfr. rotte compagnie, fcroupe de gena de 
rre drużina, zastup lidi ozbrojen^ch ; ze srlat. rota. rot ta turba, mani- 
pulus, globus hominum zastup, ruta, rutta cohors praedonum vel militum 
zastup loupe/nikuY nebo voj;ikuv: zakładem jest srlat. rupta praedonum s. 
ruptariorum cohors (ruptarii na nuste rupturarii loupezniei), lat. kofeu 
rup: runi po laniu: rot ta jest \lastne forma vlask. na mfste lat. rupta. 

Rouh ces. septum oviarium lisami zavfcny prostor na poli, kdez se 
toc zavfraji Pferche; z n<>m. Ruhe, kterez znaei mezi jiuymi tez 
Btayadlo, stanoyiStó, Lezeni (Stand, Lager), dnem. roli. 

Rous ces., obycejne' pi. rousy pen na nohaeli ptacich hirsuLi avium 
pedes die Federn an den Fiiszen der Yogel, 2) dlouhe chlapy na konskyeh no- 
nach pili longiorea in pedibaa euuorum, 3) rousky pi. Backenbart; rousy, 
rousny, rmisaty. rousinty hirsutus, r u siny pi. f. to, co rousy 1); soiwisi s 
nem. rauli, ran eh adj. asper, srnem. ruch asper, hirsutus drsnaty, kos- 
maty, stnem. ruh, ruch, ags. ruh (rug) id., srnem. r uhe hirsutia kosmatosf ; 
pocbybno ale, zdali jest tu odveka pfibuznost, nebo zdali slovo ćeske, co osa- 
melć, jest z nem. vzato. 

Rovecan, a, o adj. chrv. srb. (y Dalm.) non insolatus nebileny, — no 
płatno linttuim non insolatum ungebleichte Leinwand; dluźno povazovati za 
cizi. grov. vlaąk. royescio pars ayersa rab (tkanin), 2) pannua utrinąue vii- 
Boi pajka. 

Rovito jaje, r o fi tano jajo ovum sorbile vejce na mekko vafene; ze 
rec. ctoąrrfTÓg sorbilis srkatelny od cocpia sorbeo srkam, lokam, nrec. óorcpjTÓ*; 
sorbilis. 

Rovo srb. homo yariolarum yestigiia deformis elovek podubany ; srov. 
1. rayallia Bpecies yariolarum druh osypek, ulask. r o v agi i one Wind- 
pocken. — 

Rozenka, rozynka, rodzenka pol. uva passa, tói r ożenek, ro- 
dzenek, rodzynek, obycejne' pL -ki, ces. rozfnka, obycejne' hrozfnka, 
hluź. r <"» z y ii k a ; nem. 1! o sino. sfwhn. r e s i n f. id, ze fr. r a i s i n hrozen. 
hrozfnka, hrozćnka uva passa jest bndto nezavisle ode tvaruv mchu 
uvedenv«:h odyozeno od kmene hrozen racemus tak, jako slov. grozdinka 
-I grozd hrozen, jest ab- tćź możno, ze fcyar hrozfnka pozdeji yznikl z te* 
\>\ir\ to sloyo zdało domicfm byti. 

Rozolje <?ov.. r o zoli j a srb., r <» z o 1 k a ces., lópe DOZ* r o s o 1 k a, pol. 
• lis (dle Jnngm. sloyn.), slk. roso lid; mad. rozsólis, nim. Bo s soli 
vini adnsti specii . rosolio, to z lat. ros sol i s (rosa slunednś), 

liber dem Sonnenthaukraute abgezogener Brantwein ; fr. rossolis. 

Róźat khi.i. reseda (bylina), pfispnsobeno z lat. reseda. 

Rudel pol. remus yeslo, ćes. rudle a.; lit. rudelia m. id. — ze 
. rud ul, r u o de 1 yedie rnode r id. 



• — 298 — 

Rufa pol. puppis korma, zadni ćast korabu; dnem. roof, m. culina 
navis kuchyne lodni, holld. roef f. Schiffskammer komora lodni. 

Rufian pol. ćes. leno svodnik a ostat., v. rofijan. 

Rug pol. Eunzel vrdska; z lat. ruga tehoź yyznamu; 2) rug actio, 
dica źaloba, pokar&ni, inąuisitio vysetfovani soudni, rugować inąuirere; z 
nem. Ktige actio, dica, rug en accusare, verbis castigare obviniti, pok&rati, 
srnem. rtiege actio, accusatio obzalovani, obvineni pfed soudem, poena k&ra, 
pokar&ni, r ii eg en, praet. ruogte accusare obviniti, riiegunge inąuisitio 
et punitio delicti vysetfovani a potrestani protizakonneho skutku. 

Ruj slov. rhus coriaria Sumachholz, Gelbholz sumach, skumpina, chrv. 
srb. ruj id., slov. rujevina, rojevina, chrv. srb. ruje vi na lignum rhois 
coriarise, slov. srb. ruj no vino, bulh. ruj no vino i roj no vino, vinum 
fulvum żlute vino, slov. rujav braun, chrv. rujan cerveny, tmavoćerveny ; 
jak se podoba, z fec. qovc, gen. coóg, lat. rhus, gen, rhois. 

Ruja chrv. olla ansata usata nadoba, usak; nejisteho puvodu, srov. 
nrec. $oylov vas, ampulla olearia; lecythus n&doba, lahev olejni 

Rula slk. volumen svitek, rolik slk. amiculum chartaceum kornou- 
tek, srb. rolja (v Uhr.) torcular lintearium valec, vdl (roljati lseyigare valeti 
prśdlo), rus. pojit rolL f. die Kolie eines Schauspielers, ces. rola, role id., 
pol. rola 1) id., 2) yolumen, index svitek, soupis, hluź. rola torcular lin- 
tearium val; lit. rule Kolie, pi. rules, to co hluź. — nem. Kole, holld. 
roi, śved. rulle yolumen index, cylindrus svitek, valec; puvodu romiiu. : 
vlash. r u o 1 o misto a vedle r o t o 1 o, span. r o 1 1 o, roi, fr. role id. staźenim 
ze srlat. rotulus, rotula neco svinuteho, smotaneho, s vi tek, to od lat. 
rota kolo, kruh, teleso okrouhle. 

Rulik ces. nodus capillorum lelik, vrkoc; jak se podoba, z dnem. 
rolle cincinnus, circulus, annulus kader, prstenec. 

Pyjio rułó rus. limbus Falbel podlinka, Msnaty kraj odeyu źen- 
skeho; zdd se byti fr. rouleau volumen svitek. 

PyjrB rul& rus. remus veslo; srov. holld. roer guberDaculum hlavni 
veslo, kormidlo, dnem. roor veslo. 

Rum ces. pol. rudus Schutt; ze srnem. rum 1) uklizeni, 2) rudus 
ylastne to, co V} 7 kliditi treba, 3) spatium prostor yj^klizenim uprazdneny. 

Rum pol. clamor, tumultns krik, hluk ; srov. srnem. ruom gloriatio 
jactantia, clamor chvaleni n. chlubeni-se, kfik. 

Rumak pol. eąuus turcicus vyborny kun turecky, lit. rumokas 
Handpferd naracni Mn; puyodu orientalskeho, jak uź z yykladu pol. slova 
vysvita\ 

PyMB-B rumb rus. (lodn.) Strich auf dem Compass cśra neb linie 
na kompasu; fr. rumb, angl. rumb, śpan. portg. rumbo, vlask. romb o 
Windlinie auf dem Compass ć&ra vetrojevn& na kompasu. 



— 299 — 

Rumetin srb. (v jihozap. kraj.) vedle fu r m o ti n, u r m o t i u zea niais 
kukuriee. turkyne: ze rhisk. form en tonę id., to od frumento, fro- 
m e n t o, f o r ni e n t o tritioum psenice. 

Rumeje ces. obs. agmen extremum Naehtrab zadni voj ; slovo temnć, 
praydepodobno cizC; sflat. ruma pogna bitva nevysvśtluje ces. koncoyky. 

Rumlik ces. tintinnabuluin zvonek: srov. nim. runinieln dumpf 
larmen. srnim. r u ni m e 1 n strepere. 

Rumpal ces. sucnla, trochlea, artemon vrtidlo, vodorovne lezici kolo 
na hfideli: praydepodobno presmyknutfm hlasek z nem. Rollbaum id. 

Rumrejch. rum raj eh, rumrcjska ces. obs. tumultus liluk, 2) se- 
ditio zbourenf, poystanf; na każdy spusob cizi, dle zvuku se zdii byti nem. 
adj. mhm-reich gloriosus, co Be vy znaniu tyce, dluzno uvaziti, ze srnim. 
ruom = mnim. Ru hm znaćilo gloriatio, jactantia, clamor chvdleni n. chlu- 
beni-se, kfik. 

Run slk. Reihe im Weingarten fadek ve vinohrade ; srov. nem. Runę 
t Rinne, Krinne, d^r eingeschuittene Strich vrub, yfezand, cara. 

Runąć, runę pol. cadere cum strepitu padnouti s praskotem, srb. 
ab- runi ti decutere sraziti, — se decidere spadnouti; sroy. stnem. bi-runon 
obruere; podoba se, ze jest tu odveka sroduost; prostejsi tvar korene zacho- 
?alo lat. rno. 

Runditi ces. miscere, turbare, — se se yolutare povalovati se, runditi 
kym luctari namabati se. zapasiti; tennieho puvodu. 

PyHfljKi rund uk rus. ErhOhung mit Stufen zvysene misto se 
stupni; zda se byti nem. Rundung forma rotunda okrouhla forma n. postava. 

Ponn rupa słsrb. foramen dira, srb. rupa 1) foramen, 2) żitna rupa 
a jama. v niż Be skry va obili, slov. rupa foramen, cisterua dira, ćisterna; 
. skand, rauf fissura rozpuklina (riufa rumpere, fiudere); zda se vsak, 

•u odySkś Brodnost. 

Pynopt rupor rus. fistula augendae voci hlasna trouba, obycejne* 
rus. rnunpnan ipysa gayórnaja truba; bndto ze sved. ropare id., prvotne 
volat"-l. nebo z holld. roeper; takt* nim. Kufer uznit se v tom Yyznamii. 

Rup, gen. rupia pol. yermis in intestinis (eąuorum), lumbricus cer? 
v Łiyotć dobytka, jmenoyitl koni, 2) fig. moeror starosti, źalost, (es. roup, 
słces. nip 1) vermis, lumbricua cery v giyotS dobytka, jnnmoyite koni, pi. 
roupi ?erminatio, 2) nympha rnsecti, :\) tabanns stfecek, ovad; lit rupes 
pl. morbua nuidam eąuorum Fiebel choroba konf, napasnfk; pochazejf, jak se 

stnem. rupa nebo srnem. rupc: nnem. Etaupe, holld. rtfpfl eruca 
Bnka. 

Rura pol. fistula, tubns trouba, 2) tibia holefi, 3) os fistulare, dtm. 

rurka. tUc. rura, (es. roura tubus, tópe trouba, bluz. roła id. & oanalis; 

Ut. r ii ii tubus, -tillieidiinn ; ttnim. rdra, rdrja, snuhn. róre, roere, 

mi. ROhre tubus, canalis trouba. Sem naleźi i morav. mika fistula, ca- 

nali-. eDistomium Lrubka. zlabek a t. d. 



— 300 — 

Rurant Ćes. stupidus lilupec; jak se zda, od lat. rus, ruris pole, 
ves, venkov; srov. pol. rural Mupec od lat. ruralis venkovsky. 

Rurmus slk. geranium nastrój k taźeni vody, pol. rur mus wodo- 
ciąg aąuseductus vodovod; slovo cizi, sloźene, prvni casfi jest, jak se podobd, 
tehoż purodu, jako rura, druha jest temnl 

Ruspa, ruspija srb. ducatus venetus (zecchino) dukat benatsky; ze 
vlask. ruspo dukat (zecchino) toskansky. 

Ruśpan ces. obs. Schragen, z nem. Riistbaum Genist- oder Stellage- 
baum sloup u leseni. 

PoirTHuihin rutisBn^ stslov. purpureus sarlatovy, nachove barvy; 
srov. stnem. rut i eh on rutilare cervenavym byti neb uciniti, kterez naleźi k 
r ó t ruber ceryen}^. 

Rutlnik ces. obs. gladii species mec na obou strandch ostry, rut link 
spatha Eozk., puvodu nemeckeho: srnem. riutinc culter minor mały nuż, 
riutelinc lancea minor małe kopi, holld. miting Degenklinge cepel kordu. 

Ptj{iii|:i rT.yica stslov. Se(}()i,c kożene pokryvadlo, svrchni odev, huste 
pokryyadlo kożene, vlasene nebo platene stragulum, laena; v Lex. II. pozna- 
ceno co slovo pochybne; srov. ags. reove lsena, stragulum, reovu tapes 
caloun. 

Rybald, rybolt pol. ćes. obs. cantor ecclesiasticus zpevak kostelni, 
ć"es. też rej boi t magister schohe, rybaltnik spatny latinik; to slovo jest, 
ac se yyznamem ruzni, pi*avdepodobno stejneho puvodu jako srnem. ribalt, 
ribbalt velitum unus nejpfednejsi v bitve, enfant perdu ztracenec, homo 
nihili, homo neąuam clovek nizkeho stavu, clovek podły, padoućh; srnem. 
pochazi z roman.: srlat. ribaldus, rubaldus, pi. ribaldi „velites, enfans 
perdus 7 milites qui prima pr^elia tentabant" ztracenci ve vojsku, 2) „inter 
vilissimos hominum habiti: fures, exules, fugitivi 7 excommunicati lide co nej- 
podlejsi": zlodeji, vypovezeni ze vlasti, zbehove a t. d., 3) libidinosi, scortato- 
res smilnici, vlask. ribaldo, rubaldo padouch, podlec,, zloćinec, co adj. 
bidny, nuzny, podły, ribaldi pi. obs. spatni yojaci, span. portg. ribaldo 
padouch, podlec, fr. ribaud scortator smilnik; zakonceni slov roman. vede 
k tomu, że pochazeji z german. 

Ryblar ces. obs. nummi species jisty peniz, platil 3 krejcary ; ciziho 
puvodu, jak se zda nem. 

Ryca slk. hordeolurn pisis vel lentibus mixtum kroupy smisene se 
hrachem nebo cecovici ; srov. nem, dial. ritscher jidlo hrachove. 

Ryczałt pol. census progressivus, promobiłis Rutscherzins urok po- 
stupny, yzrustajicf, płat neb urok, ktery, kdyż nebyl v cas odveden, vzrustal, 
2) ogół rzeczy soubor, uhrnek veci, tedy ryczałtem celkem, vubec, uhrn- 
kem, ces. rycart census progressivus „pravo jest jako rycart, z jednoho na- 
kładu v druhy jda" Knih. Tovac. kap. 132. — ze srnem. ritschart, ritz- 
schart id. nnem> Rutscherzins. 



— 301 — 

Ryha ces. canalis stoka; sro?. sfnśm. rlge rivus potok, sMat. riga 

sulcua ternie brazda, mały pfikop. 

Rym pol.. rym ces., rim sloc. homoeoteleuton, similis eiitus verbi, 

ces. też rytm. rytom (oba.) 1) uumerus oratorius, 2) obs. homoeoteleuton, 

3US, rus. pnenia r i tli ma, ritma rym; sfnem. rim numerus, contactuSj 

homoeoteleuton, nnem. hVim:/r. rime t'., vlask. rima, Span. portg. rim a, 

'. rhynie. rym. srlat. rimus = ryt li mus. rythmu.- ve srlat. soumerue 

oddeleni yerie, uźivalo se zajiste i ve znaceni rymu, jak ćes. zastar. rytm= 

rym dosvedcuje, rersus rythmicus yits r\'movauy ; rec. stred. crjfta rytlimus, 

sis, nfec. rym. Zakładem jest lat. rec. rytlimus §v&póc takt 

v hiulbe, soumernosfc, obzylaśte v feći, soumerna postava, pomer, uiner; pii- 

YOdnĆ plynuti. plynn 

Ryma pol. obs. grayedo, catarrhus narium, uyui obyćejne katar, ćes. 
ryma. rej ma, ryma, obs. rema id., sile. rćma rheumatismus, stslov. pena 
rema rlu\i<> (ze rec. stred. cepa id.), stslov. |>ovi.u, pio I.U rum a, rjuma 
r*5 deliąuium auimi; sfnem. reuma gravedo; fr. r h u me, vlask. rema, 
reuma id., srlat. rheuma, reuma fluctus tok, rhoma artritiś dna; nfec. 
■'. ryma 2) hostec rheumatismus; zakładem jest stfec. otv[«t tez <}v[ia 1) 
tok, proud 2) med. ryma, hostec Flusz, Rheuma. 

Ryndza. rynza sl/i. eoagulum syfiśte, z nem. Rinnsel, dial. rense, 
m. reusel id. 

Ryner ces. obs. assecla, armiger sluha rytiffiy, zbrojnos; ze sfnem. 
ren ner cnrsor, armiger bHioim, sluha, zbrojnos rytiffiy. 

Ryngort pol. Obersattelgurt popruh; jak se zda, z nem. Ri n gg u rt. 
Ryngraf pól. scutulum pectorale śtitek naprsni, pfetvofeno z nem. 
Ri ngkragen eiu Bilbernes Brustschildchen. 

Rynka pol. catinus rendlik, ze sfnem. rine cacabus, olla, stnem. rina. 
Rytla, ryk] a. rychła pol. rubeolae, morbilli nothi osutina ćervena; 
. B i tteln, Roteln pL id. 

Ryvola ces. ker viii ii y, sladkt' a dobre* Yiiio rodfef, vulgO rybula, 
vinum Rhaeticum, (Aqu. viiium pigmentatum), yol. rywula id., nem. Ri- 
rola vini species druh vina: podoba* se, ze ze vlask., ac jsem v Jageman- 
rlask. sloYnfku pffhodnćho slora aenaśel. 

Ryzę ćes.. zastar. rayźe. Goldwascherei, ryźovati zlato ćes., ry- 

iować hhd.. r i ź o v a t i slov. Góld iraschen vvmyvali. gistiti zlato, srov. angh 

rinae elnere vymyti. ryplachnouti, .wed. rensa purgare cistiti; uvdźiti sluśi 

isergraben znm Seifen pfikop, potok k yypiniin, vy- 

myvani: pak iche, ROsse ein Tagewassergraben im Bergban. 

Ryże &#., iw. pol. oryz.i. ćhri. erb. bulh. oriz; rus. pHCB ris 

id.— n mim. Reis, holld. rijst, Md. ris; vlask. 

riso, fr. riz, srlat. risinm, n 'iov; zakhidmi jest lał. rec. oryza, 

. Uv,iżiti dluzno arab. aro z (dle Eammerpurgstalla el-ros), 

odkud pochśzi bezprostfedne fpan. portg. arr 



— 302 — 

Rfąp, gen. -pia pól. uropygium kostrec ; srov. skand, rumpr uropy- 
gium, clunes, kostrec, kyty, śved. rurapa cauda ocas, ohon, ddn. rumpe. 

Rzępolić, rzempolić pol. fiedeln, housti, rzępoła fidicen caupo- 
nius sumaf, spatny hudebnik; srov. nem. dial. rumpe In schlecht geigen 
spatne housti. 

Sabot slov. holzerner Stelzschuh; ze fr. sabot dfeveny strevic. 

Casypi. sabur rus. aloe, rec. stred. (janoiip, nrec. Ga\movnatii id. 
arab. ess-ssabr, ssabr, span. a- cibar, za birra id. 

Sagan pol. ahenum kotel, chrv. srb. sahan scutella ahenea misa 
medena, 2) pelvis aąualis medene umyvadlo; lit. sag o nas (zem.) kotel, nrec. 
(m%dnov ahenum medena panev ; bez pochyby z turc. 

Sahat bulh., slov. sahot, sat, chrv. srb. sat, saat, sahat hora ho- 
dina; z turc. 

Saja srb. panni purpurei genus druh ćerveneho tenkeho sukna, bulh. 
s aj a (sELJTy) vestis superior dlouhy svrchni odev ; stnem. s a i a species panni 
druh sukna, srnem. sei feines Wollenzeug tenka tkanina vlnena, holld. saai 
id., star.-ir. sai psenula, tunica, svrchni odev, piast, kymr. sae pannus laneus 
tkanina vlnena; stfr. saie, vlask. saja Sarsche tkanina vlnend, span. saya, 
srlat. sai a, sagia, tez saium, saius, sagum panni species druh sukna, 
z lat. saga u Ennia, obycejne sagum piast Yojensky; rec. stred. Gayov 
pannus sukno, <rdyrj 9 aaylov sagum, nrec. aayia Sarsche tkanina vlnena; strec. 
adyog piast ze hrube latky, piast yojensky Polyb. Diod. App., adyiov dem. po- 
kryvadlo, (rdytj Eiistung, Kleidung zbrój uprava vojenska. Sem patfi take pol. 
obs. sajan vestimenti species druh odevu, lit. sejonas sukneźenska; srnem. 
sajan pannus subsericus tkanina polohedbavna ; vlask. sajo, sajone pallium, 
sagum svrchni odev, piast yojensky. 

C a n r a s a j g a rus. a n t i 1 o p e tatarska, diyoka koza ; ces. s a j h a 
(uvedeno Preslem z rus.) id. — slovo tatar. Tez vlask. saiga koza tatarska, 
bezbrady kozorożec. 

CanraK^ sajgak rus. giraffa camelopardalis żirafa ; pfwodu orient. 

Sakat, a, o, srb. claudus, debilis chromy, komoly, sakatiti claudum, 
debilem reddere, o-sakatiti debilem reddere skomoliti; nrec. aaxaTfjg muti- 
lus komoly, (ranarsyco mutilo. 

Saktijan srb. aluta turcica; z pers. sachtian, odkud i nem. Saf- 
fian, rus. ca$tiiHi. safBJan, pol. safian, ces. safian. 

Cajiaicyina sałakusa rus. clupea sprattus Breitling, Sprotte ukleje, 
sled ficny; srov. nrec. aaldxiov pleuronectes platessa platejsa. Kozlicnost vy- 
znamu cini vśak tu vec pochybnou. Uvaźeno bud take vlask. salacca druh 
sleduv der Bartharing. 

Salamura srb. salsura, muria rozsol Salzlacke; rec. stred., nrec. aala- 
fxovQa salsugo, strec. dlpygig id., vlask. sa lamo ja, span. salmuera. 

Ca,ji®eTK2L sałfetka rus. mappula ubrusec; dnem. salvete, holld. 
servet 7 sved. servet; z fr. serviette. 



— 303 — 

Ca/iiinn> saling rat. Mastkorb der Bramstange stezńoyy kos, 

jak se podoba, z holld. salin gen pŁ difl Stutzen, Handhaben, Hebel (auf 
Schiffen), ackoli toto vy/.namem se ruzni, nem. Sali ling- łeśenf stoźńoYÓ Ge- 
rfist am Maste zur Befestigung der Stengen. 

Ca.i<»iri> Bałóp rtu. kratky plastik żensky. pol. salopa, nem. Sa- 
loppe ranni ode? żensky; z fr. salopę, ktereż jest ve spojitosti s adj. sa- 
lopę nećisty, spinai 

. Sandał srb. texti genus tkanina hedbavna, ze srlat. sandale, san- 
dał u m pannns seriens, tez eendalnm; vlask. cen dal, zendale druh ty- 
kyty. fr. ciii dal: nfec. travraUov. Vuk omyłem pokhlda za turc. 

('mi a a p a k i, s a n d a r a k rus., sandaraka pol. Sandaracb, blass- 
gelbes Wachholderharz bledożluta źivice jalovce cizozemskeho, ces. sanda- 
raka 1) id.. 2) arsenik se siron miehany, ćeryenj', barva cinobrovata; z rec. 
1) rotes Operment, 2) eine Art Bienenbrot, lat. san- 
daraea, san dar a eh a id., vlask. sandaraca = ree. 1), nem. Sandarach 
id. holld. sandrak Firnissgumini. 

Sanseg srb. origanuni majorana major&n ; ze rec.-lat. Gan\pvyov sara- 
p > u o h u m, vlask. sansuco id. 

Ca u a sapa ras. cyprinns ballerus druh kaprfw Zope, Breitling, 
hłuź. sapa abrainis ballerus ; srov. nem. Zope, dnem. schwoppe, sehwuppe, 
t", co ras. 

Sapań ćes. lignuni brasilicum brezulka, pryzila. brasilske dfevo ; span. 
3 anholz, holld. sapan-hou t, nem. S a p a n - h o 1 z tmavocer vene 
.-a udało ye dfevo. 

Sapę, sapę ćes. (zasłar.) 1) jak se zda, nastrój ke hrabani uhli 
Ofenkrńcke ..sapi uhelnou ho dobił* Plac. 392, 2) jisty druh zbrane „meli 
nektefi lućiśte a stfely, jini pak eepy, sapę i femdihy" H&j. str. 37., sapę 
/tpnik sicarius dykou ozbrojeny Cel. Dod. ; srov. chrv. srb. sap 
rnanubrium drzadlo, rum. sapr, ligo, tudicula motyka, srlat. sapa, sappa 
instrumentom rusticum, ligo motyka; srov. tez stfr. sappe baton ferre par 
un bout. sorte d'arme kyj na jednom konci źelezem okuty, druh zbrane. 

Sara slk., obycejne pi. sary holinky na cizmach a podoi)., slov. sare 
f. pi. id. chrv. srb. sara, pi. sare Stiefelróhre ; z mad. szar scapus, hla- 
veń, 2) trouba, hołinka. 

p&fl saraj rus. tectum, receptaculum kolną. pol. seraj, obs. 
aj, srb. saraj, ćes. saraj, seraj, Vrat. cest. palatium Turcorum suł- 
tani, //'. sera ii, rec. sfred, aacap], trdqai\ nrec. craoaior, aacapof, srlat. 
sar a i um id. — z turc 

C.m..\hh sar dij stslov. sardiiu drahy kameą karneol, rus. capa i fi 
sardij. pol. k id., ze rec. uoQdtoc y tfaodiow. 

Sarka chrv. srb. eine Art Wildente druh dirok^oo kaSen, dlo sesta- 
?eni hlasek cizf. 



— 304 — 

Cap m mb saryć rus. falco buteo Buszaar, Mausefalk; puvodu orien- 
talskeho, prave rus. jmeno jest SHMOJieTt zimolet. 

Sarze ces., mene spravne sarse, pannus rasi densiąue texti tkanina 
ylnena, kdeź niti vlneue s hedbavnymi nebo lnenymi smiseny jsou, rus. capaca 
sar za, pol. sar za (sarsza), ser za; nem. S ars che; vlask. sargia, fr. 
serge, sarge, śpan. sarga, srlat. sargium, to ze serica hedbavna. 

Satjura srb. panariolnm slameny koś na chleb ; z mad', szatyor 
corbis species kos trhovy, v. s o t o r. 

Savornja chrv. saburra Ballast lodni pisek, srb. sovrnja glarea 
małe kameni, ktere se pfi zdeni vkl&da mezi velike kameni; ze vlask. sa- 
vorra to, co chrv., vlask. pak z lat. saburra pisek, lodni pisek, ktereź pfeślo 
i do rec. stred. aa@ovQa, nrec. aa^ovqa. 

Ca3aHi> sazan rus. cyprini genus druh kapriw ; nrec. aaCdviov cy- 
prinus kapr — oboje pravdepodobno puvodu orientalskeho. Sazan pfijato v 
novejsi dobę i do ces. 

Cejie3eHB selezen rus. anas rnas kacer; jak se zda, z lit. sele- 
żianius id. Szyrw. Ness. ; nyni se dle Mikuckeho na miste teto piTotnejsi 
formy uźiva z e 1 z i n a s. 

Ceaira sjómga rus. salmo losos; uvedeno i do ces. semha salmo 
oxyrhinchos der Schappel; nejisteho puvodu, sotva slovan. 

Sepet, sepetka srb, corbis (Vuk poyaźuje za turc), pol. sep et 
riscus (pellitus) Koffer, rum. sipet, nrec. (jzmTior id. pochazeji ze rec. cmi^ 
ainviq gen. tdog receptaculum panis, farinae, corbis schranka na chleb, mouku, 
kos. — — 

CepóapHHHHKt se r bar inni k rus. rosa canina śipek; pravdepo- 
dobno cizi, pravy rus. nazev jest nmnoBHHKi. śipóvnik. 

Cep^ojiHKi. serdolik rus. sarda, corneolus karneol, ze rec. (racd- 
ówC, a promeneno v e, n v Z, x v k. 

Serdun slov. clupea harengus sled; ze vlask. sar cl i na mal£, sledi 
podobna ryba. 

Seręga pol. clyster; z fr. seringue sipho strikavka a to — za roven 
se vlaslc. siringa sipho, fistula strikavka, trubice — ze rec. (rvQiy§, gen. 
-tyyoc f. trubka, trubice, nastrój trubkovity, odtud i stslov. ciipHiu sirina fistula. 

CepLra serBga rus., dem. cepe^KKa serjóźka inauris nausnice; 
ze stslov. ovcepM% useran gi>, odraźenim pocat. u a promenenim nosovky a 
v b ; stslo v. pak z got. * ausa-hrings = nem. O h r r i n g inauris. 

C^pMiira sermjaga rus. pannus crassior hrube sukno, z ktereho 
yesnicane sve kabaty delaji, pol. siermięga hrube sukno, hruba kosile, 
spatny kabat; lit. sermega svrchni odev muzskych; pravdepodobno ze rec. 
stred. GtiacdpayHor, (7xaQafidyyiov nebo srlat. scaramanga, -gum vestis, cmam 
viri militares gestant supra vestes alias interiores, penula, pallii genus svrchni 
odev vojensky, druh plaśte; dle DC. piwodu perskeho: „vox persica, quse ve- 
stem pluviam significat." 



— 305 — 

Ctyh serb m. stslov. icwrifit} rabigo ruda, medoyice, choroba rostlin, 
obzylaśte ovocnych strońmy, kteniz se jistym muskam (aphis) pripisuje „pruzi 
(kobylky) i chrustove, serije i usenica" (housonka) Ephr. -Vost., tez ctpbHi 
serbii^ id. — srb. sijer rabigo ruda, medoyice, hluz. Byriwka Staubschorf; 
stnem. siurra, siara, siaro, sfnem. siarę, suire, seure acarus Kratz- 
milbe roztoć syrabni, dnem. siiru, sire, siero stcjnóho znaceni; sem na- 
lezi praydepodobno tez Burin (gargara t. j. asi nrec yacyacup mol), kterśz" 
. dnem. Gloss. Tz. zaroyeń s „platlus (muiika), mathe (mol), rupe (hou- 
senka) nachazi. Slora tu iiyedemi zdaji se byti spoleenyin majetkem feći 
■mian. Uyażiti slusi take nrec. wcutac, <rvęaaov rabigo ruda, me- 
doyioe; fir. ciron Milbe, Mackę, vlask. sir one acarus; pak srlat. siriones 
jisti ceryfoi yermiculi ąui oriuntur iu deutibus. 

Sidło, siglo chrv. srb. (v Dubrov.) situlus jista midoba na vodu ; 
ze rec. stred. trkla, trbda situla, urna nadoba na vodu, vedro; srlat. sicla, 
si cl u b, s i g 1 a mensara liąuidorum mira tekutin. 

Car* Big rus. salme layaretus pstruh morsky; lit. sykis id., tez 
gonos; jak se podoba, z norw. sik to, co rus. — Z rus. uvedeno i do ces.: 
h i li coregonos. 

Sim srb. piseis genus rod ryb; rec. rrluo^ eine Art Thunlisch druh 
thyuna ciii babnika. 

Cu Ma sima rus. yiuculum motouz, iivazek; z germ. : skand, sini i 

laqueus. fonis proyaz, ags. sima yinculum, stsas. s im o restis, laqueus provaz. 

Simita, simit srb. panie triticei genus yyborny chlub psenićuy; nrec. 

nor Teig aus feinem Meble testo z vy borne mouky; rec. stred. (Ty fit] diet 

simila \ybunni mouka pśenicna. 

Simsija, s insi ja srb. ristula iuniatoria dymka; nrec. <riipiov id., jak 
se podoba, oboje z turę. 

CHMycb simus rus. (ve stavitelstvi) stria, canalis, trochilas draż, 
k yydlabany, podbradka Hehlkehle (an einem Saulenkapital) ; jak su po- 
doba. E6 rec. fftyóc adj. eiiigcbogeu, bohl, mich inueii gewólbt yyhloubuny, duły. 
Sinigle srb. f. pi. haemorrhoides ; sroy. lał. sanguis krcv, na miste* 
'•'iv. ram, b indie- le krev, juhoź zakładem jest lat. sanguis. 
Sinija srb. 1) mensa nizky stiil jidulni, 2) paiina płytka, ploska 
. bulh. sinija (sinijs) mensa stul ; rec. stred. viriov vasis speciea druh 
oadob, nrec. truflo* Kuchenasch; f« starorec. mvio* sito. 

Tiipciia -i runa rus. Salzpfannc, można, ze pochazf z rec. trioiyi 
bohler Korpei dute* a t. d., v. seręga. 

CtafMl -iriuT, struś, sirius avis Trigl. yure, ut videlur, Q0ctua, rus. 
cHpiniT, Birin Bora (v bibl.); neslovan. 

()n(»A.y, sirandB m. stslov. „iiiioi|it (mniclió\i') r.r. ,\aijk; .\-i;.uioti> o;<: 

m mci nureieini cat*j(i Layr.-Op. BO, tr-ź cipijib, cit/Hga, jak se zda, pro- 

funiculus, srov. srb. sirada fantculi genus modra bkanice k lemovani 

sefctyćfa oderu, kterćz* poehazi ze rec. ffetęćdior, dem. stat. jmena «*^« provaz. 

20 



— 306 — 

Cma sita stslov. satum, sesąuimodius V/ 2 korce; srlat. sitta situla 
vedro. — 

Siza srb. species druh; cizi, pravdepodobno ze vlask. guisa modus, 
species spusob, druh. 

Skacatur chrv. srb. (v Dubrovn.) obex serse zavlaćka v zamku, jinde 
se zove skakavica; zni, jako by było vlask. scacciatore, ktereż ale znaci 
tolik, co vypuditel. 

Skak chrv. figura ve hfe sachovni, skaknica sachovnice Schachbret; 
ze vlask. scacco pole ve hre sachovni, pi. s ca ech i hra śachovni; srlat. 
s c a c u s, rec. stred. (jxdxog scacorum ludus hra v sachy ; zakładem jest pers. 
sah, sah, kr&l, panovnik, co hlavni figura. 

Cisaaa skala stslov. lapis kamen, slov. skala rupes, collect. skal je, 
skalovje; skalin assula tfiska, zastar. tez skala id., o skałek id., chrv. 
skala saxum, lapis, srb. skala 1) id., 2) segmentum tikrojek, rus. cKajia 
skała rupes, 2) cortex tilise deglupta sloupnuta kura lipova, pol. skała 1) 
rima, fissura rozstęp, rozpukliua, 2) rupes, ces. skala saxum, morav. slk. 
skala też lapis kamen, collect. skali, stc. skalie; skalina scopulus, Muz. 
skała rupes, saxum. Śaf. Staroż. str. 324 (Yydan. I.) povażuje sk&la za 
celticke; tomuto mineni zvećneleho badatele nelze pfisvedciti; skala jest slovo 
cistę slovan. od kor. une« stel, rus. pol. scel, puvodne skel; rus. niejiHTB 
śćeljat findere rozstipiti, pol. szczelić id., lit. skil-ti findi, skel-iu, 
skel-ti findere, lot. skjelt id., podobnym spusobem należi lat. rupes skala 
ke kor. rup : rumpo łamu, trhdm. Od uredeneho kofene pochazeji rus. 
niejiB ścelb rima rozpuklina, pol. szczelina 1) id.. 2) assula tfiska, rus. 
yniejiie uśćelije, yniejiHHa usćelina hiatus rupis, caverna, fauces 
montium jeskyne, roklina, prosmyk, CKajiHTb skali i ringi stifiti se, CKaji03yBi) 
cavillator posmevac, syBOCKaji-B zubo-skał id., ckojioicb skółok fragmentum, 
assula ułomek, tfiska, ockojiok-b askółok assula, ces. skola obs. „jeho bydła 
skola" Kat. 429. apertura otvor (z dohadu), pol. oskoła das Abzapfen des 
Baumsaftes durch eigens eingehauene Spalten, 2) der aus angehauenen Bau- 
men ąuellende Saft, sz kadłuba obs. rima, fissura, d ysuto, slk. śkalu- 
bina id. rozpuklina ve dfeve nebo ve skale, srb. skal je sarmenta odpadky 
drev, tfisky, skal ja fragmentum lapidis ułomek kamenę, skalja i ćkalja 
caverna caneri dira rakova, chrv. skulja foramen, caverna dira jeskyne, ces. 
skulina, obs. skuła rima, fissura a jina. Z lit. lot. slov sem należicich 
budte jen tato uvedena: lit. skilus, s kalus fissilis rozstepitelny, skyle 
foramen dira, skalai m. pi. taedse dracky, at-skalunis kacif, odstepenec, 
lot. skala Holzfackel. Sourodnost se jevi i v jinych indoevropskych jazycich: 
ags. skiljan dividere deliti, skand, skilja disjungere, separare, discernere 
oddeliti, rozdil ćiniti, skil hiatus, discrimen otvor, rozpuklina, rozdil, skella 
amputare, secare odfezati, sekati, skiol latebra skryse, ddn. skille separare 
oddeliti, skjel Grenzscheide rozhrani, skjul latebra, sved. skilja separare 
oddeliti, skol rima, fissura, caverna, via cava, fauces montium rozpuklina, 



— 807 — 

skulina, iivoz, prosniyk, stfris. scule latibulum skry>o; sem nalezi, jak se 
podoba, take rec tntalkia csedo, seco, pastino, aro sekam, okopayam a t. d., 
l/fw fodio kopu, trxcdsv(a BCalpo, rado skrabu, hrabu, tntalig nastrój k se- 
kani', kopani, okopayani, ay.ahn t culter, ensis nu/, mor: i v celt. jazyku jest 
teD kofen zastoupen: ir. s ca o ii i ni separo, solvo, dissipo, dispergo delim, 
rftmim, rozpoustim, rozptyluji. 

Skala chru. srb. trajeetus pfovoz, misto, kde se pfe\;iżi, 2) nayis, 

qua trajicio lod, na kterć se pievażi; ze fęc. stred., uręc. amla navale minus 

menśi lodeuiee, pfistaniste, pristay, nebo ze vlask. scala portus pfistav, 

l o pfistavadlo; skela, sćela, chru. srb. tehoż vyznamu jako skala, z 

turc. iskele, ktereż opet z uredeneho fec. slova pfetvofeno jest. 

Skalin chru. gradus stupeii, arb. skali ni ni. pi. scala? schody, ze 
ulask. s c a 1 i n o stupeii, s c a 1 i n a tajne schody. 

Skapulati srb. salyare zachrdniti; ze vlask. scapolare liberare 
oboditi. 

Skara (skarb) butli, crates ferrea fesetka, rośt; rec. stred. (ntetca cra- 
ticula, wreo. tntoęa ohniśte, fesetka k pećeni nebo prażeni; zakładem jest strec. 
f<7/ana ohniśte. 

Skarp pol. ni. pleuronectes rhombus druh kanibal Steinbuttc, vlask. 
s car pa rod ryb. 

CKaiepib skater i rus. mappa ubrus; lit. skotertis ubrus. 
Ci:aTi> skat rus. raja clayata rejnok kyjovity, dem. cKaTOKTb; ze 
skand, skata raja rejnok. 

Ckh.>a^.\ skilanźa stslov. v}'znam neznarny: „mictii iimim ko^j (pal- 

iio hiuko, hko ckh.yajkii no,y)Giio u Bus. 664., srov. rec. owity!;, gen. 

W f. die zarte, gekrauselte Rankę, die Verastung des Bliitlien- und Frucht- 

er Traube, z nehoż by odvrżenim poćat. o, promenenim skupeui sł v 

sk a Ysutim i po k było Yzniknouti mohlo. 

Skip chrv. alveus necky, koryto, z rec.-lat. <rxvqi6g scyphus ciśe, na- 
doba na piti, ać Be v\ znaniem poneknd ruzni. 

Skir pol. vfed zatvrdly, z rec.-lat. <txI$qoc scirrhus Verhartung, 
?erha reechwur. 

Ckbj>ąt» skird rua. meta Ibeni, aceryus frumenti stoli sena, obili; 
skdrd źn»\ skdrda colligere fruges Bbfrati płody zemskó. Jesl 
ale teź możno, ze slOYO rus. pochazf z lit. stirtas stejnśho Yyziiaimi, neb 
souhla-ky t a k se nekdy zann-nuji. 

Sklat srb. morska ryba Banalna sąuatina andel morska, kran, z lat. 

ląnatua id. u y die vyslov<*ni u. promĆnino \ /, srov. sloboda ze swoboda. 

Skoboj chrv. srb. pigeifl marini genus rod morskich ryb; Brov. vlcuk. 

ni ber makrel, rec. ffHÓfifięoc orno Art Thnnfiseh, nrec. 

- makrel, \M (TKOfurclof t. j. skobrion, ze ktcrehoź promSnenfm koncoyky 

yzniknouti mohlo. 

20* 



— 308 — 

CKOiia skąpa rus. falco halisetus orel morsky, stćes. s opieka 
alietus (volatile) Kozk., jak se podoba, chybne misto sk opiek a halisetus, 
slov. s kopeć nisus, accipiter krahujec, jestfab; ać jsou ta slova etymologicky 
temna, nelze je proto povażovati za cizi. 

Skoumati ces. animadvertere, intelligere, prsesentire, scrutari, rimari, 
ąuserere; slovo v ostatnich slovan. fecech neznanie, pravdepodobno z german. 
vzate, srov. got. gaumjan animadvertere, atfcendere, observare pozorovati, 
spatfiti, stnem. kauma, kouma, go u ma cura, attentio (priifendes Auf- 
merken) peće, pozór, pozornost, srnem. goume, goum id., stnem. koumjan, 
goumjan animadvertere, attendere, procurare pozorovati, ynimati, postarati 
se o neco, srnem. goum en id., skand, gaumr, ags. geam attentio, cura 
pozornosfi, pece, skand, geyma, ags, gyman, geman custodire, curare, re- 
gere hlidati, straźiti, pećovati, fiditi; lot. gaumet observare pozorovati, 
można, ze z german. S v ces., jak se zda, predsuto. 

Skradin srb. jmeno mestecka dalmatskeho^ pfesmyknutim hlasek z lat. 
S car do na, vlask. Sc ar do na, rec. ZxaQdwva, jmena hlavniho mesta nekdejśi 
Liburnie. 

Skrita Ćes. zastar. frustulum, fragmentum kousek, ułomek; neda se 
z domdciho korene odvoditi, jest osamele, mohlo by tedy byti cizim, srov. 
stsas. scritan findere, got. * skrę i tan, kor. skrit lacerare, findere, trhati, 
stipati. 

CKp^iim skrenja stslou. scurrilitas, v. Oddel. I. str. 5. 

CKpnra skrjaga rus. avarus skoupy; srov. holld. schrok avarus; 
jini srovnavaji nem. karg, srnem. karc astutus, avarus, lilisny, skoupy, stnem. 
charc neąuam, astutus, skand, kargr ignavus, avarus lenivy, nesmely, skoupy, 
z kterych by slovo rus. toliko presmyknutim hlasek a pfedsutim poćdtecneho 
s było se utvofiti mohlo. 

Skrumba slov. Grind porrigo strupy, vredy; cizi, srov. stnem. skrun- 
ta, skrunda, srnem. schrunde, nnem. Schrunde rima, fissura, rhagades 
rozpuklina, rozpukliny kuźe; zamena souhlasek d & b jest można. 

Skuba srb. prov. mater familias matka rodiny, jinak domaćica; 
pravdepodobno cizi. 

Cjiecapt slesart rus. faber claustrarius zamecnik, vedle mene 
użivaneho domaciho zamócnik, pol. ś los ar z id., z nem. Schlosser. 

Cjim3b, mjiiodTy sljuz, sljuz rus. canalis, conclusio aąuarum 
jemćina, splav, splayidlo, stavidlo, pol. śloz, śloza, śluza, z nem. Schleusze, 
srnem. sliu^e claustruim holld. sluis; slova nem. ze srlat. clusa, sclusa, 
sclusia, ex cl usa loeus, ubi concluduntur aąuse, conclusio aąuarum; fr. 
ecluse, stfr. esclause splav. 

Sloka slov. langiicher Abzugsgraben trativod, svodnice podlouhla, po- 
chazi-li ze starśiho siąka, mohlo by soiwiseti se srnem. slenge Wasser- 
damm hraze vodni, holld. slenk Schlamra grube; srov. tez lit. slanke eine 



— 309 — 

Stelle ani Flnsze oder an einem Grabca, au der die Erdo oder der Sand 
naehstiirzt, yyznam toho sloya YŚak mene souhlasf. 

Slodziny pi. pol. recrementa, hluź. sio dżina Bg., lit. sala dyn os 
t pL id. — nśleźi ke kor. siad duleem esse, — reddore: slad-iti, sladky, 
nebo jest puvodu eiziho? srov. srlat. solda feex yinaria matoliny yinne, z 
nĆhoz pfesmyknutiin hlasek slova slovan. - lit. yzniknonti mobla. 

Smalt óes. encanstmn. liqnati eoloratiąno metalli pigmentum; srlat 
3 mai tam, rlask. sm alt o, śpan. portg. es ni al to, fr. email, słfr. es ma ii, 
nrec. trptaltog, opalm. Ziikladem zdaji se byti slova german.: srnem. smelz, 
xtn>'in. smelzi. ze starsiho german, tyarn smalt i, nnem. Sebmelz, ho/Id. 
smal t. 

Śmiga, s z mig a pol. die Scbmitze poplitka bice, konec bice; dnem. 
Bchmicke id., odtnd i lit. szmikis die angekniipfte Vorschnnr au der 
Peitsche. 

Śmiga, szmiga pol norma, mensnra obliąuitatis Winkelmasz, Win- 
kel&sser, Sehriigemasz ubelnice, mira kososti, ces. smika lihel kosy, listupek, 
nastrój ke inefeni kososti; z nem. Schniiege, to, co pol. 

Śmigurst, ś mi gust pol. Ostergescbenk, bei dessen Ubergabe man 
mit Wasser bespritzt wird pomlaska, ve yyckodni Morave ś mir gust, smi- 
grust, śmerkus; z nem. dial. rak. schmeckos tern id. 

CuupT.M.i smir-Lua stslov., rus. CMiipHa myrrha, ze rec. (TftvQva id. 

Cnpi£* smndi ststov., mene spra>ne CMhp^, cm-r^i* plcbejus, ru- 
sticns sedlak, rus. zastar. ciuep/iT, smerd rusticus, subditus, servus sedlak, 
puddany, neyolnik, pol. zastar. smerd id., 2) scurra śaśek ; — srnem. zmurde 
m. pi. in Kueehtseliaft gebrachte Slaweri an der Sale (ze sloyan.); teź srlat. 
smurdus, zmurdus, pi. tez smurdones, seryus glebre, homo maiius mor- 
tiue, ze sloyan. Do sloyan. se to slovo, jak se zd£, z nektereho orientalskeho 
jazyka dostało ; sroy. pers. merd vir muz., armen. mar d homo cloyek, ylastne 
Bmrtelnfk. 

Smuzyk, sm uszek pol. spratek ein krauses graues Fellclien von 
einem ongebornen Łamme, mrus. c m y iii k ii s m ii ś k i pi., Bg. b m u s o k ? lui. 
>dka; nem. Schmasche id. Sloyo etymologicky nejasne'; aejisto, na 
ktere strane Be vypujf'.cni stało. 

i, a i; a sab&ka iw. canis pes, pol. sobaka; z med. <7tt<'$, yyskyta 

• • aCC Jg, crray.a u Herodota. 

Soga alov. sus BfinS, y. Oddel. I. str. 5. 

Cum Bokaćfi stslov. coguus kuchaf, cohwiiii sokaćij id., sfov. 

sokać kuchaf, BOkaĆiĆ dim. subcoqmi8, sfslov. cok.iyi.iiiii|.i sokaei.nica 

lina knchynfi, {Hun -oka]7,ki» 1) id. 2) vas coqiiiiiariiiin nadoba ku- 

i-k.i. cMOtt Bokalt ni. riilina kuehynĆ, cMUkimfa sokal&nica, cokj.u. 

yhma Bokalkćina id f miii ti! sokalBĆij coquu§, cMunya soknica culina, 

cokaylcki BOkaĆBikt a<lj. macelli jatećny, jatek 96 t^kajfcf; a«' pOBttd ne- 



310 



zname praveho korene tech slov, nelze je proto povażovati za cizi; rum. sokac, 
mad', sak&cs coąuus kuchaf jsou, jak koncovka ac dosvedcuje, ze slov. vzaty. 

Soliter pol. tsenia kalounice, tasemec der Bandwurm; fr. ver soli 
taire id. 

Conwa solyga stslov. pertica ferrea źerd zelezna, prut żelezny, ba- 
culum hul, jaculum hrale „soligami olovenami bijem>" (bit), tez uieniira selyga 
pertica ferrea, rus. inejiLira sełyga źerd kovova, slovo temne, praydepo- 
dobno cizi ; srov. fec. stfed. oalifia teli genus druh zbrane. 

Somun srb. panis delicatior vybornejsi chleb psenicny, misty tez 
samun; pravdepodobno cizi, a sice se zd& byti fec. stred., nfec. ipcoplor 
panis chleb; stfec. ipcopior kousek, dem. stat. jmena ipwpóg sousto, kus neceho. 

Sopelica slov. mustela erminea hranostaj, zdali jest se skand, safali 
(Gr. gr. III. 102.) mustela laska od vekuv pfibuzne, nebo zdali z german, 
poch&zi, nelze rozhodnouti. 

CopTpocL sort r os rus. druh lanovi lodniho Tauwerk von den 
Rinnen, welche im Schiffsraume das Wasser zur Pumpe leiten; slovo sloźene, 
prvni cdst jest nem. sorren, holld. sjorren pevne uvazati, druha jest nem. 
Trosz rudens lano lodni, Sorrtrosz upeviiujici lano. 

Copt sor rus. purgamenta smeti; pravdepodobno cizi, można" że 
fec. c>aQoc, aaQov smeti, też kośte, metla, aacóco, aalęco mętu; kratkę a jinych 
jazykuv pfechśziva ve slovan. v o; srov. też skand, sor i scoria, fsex; ve 
skand, saurr sąualor, sordes spina, lit. szyrus fimus smeti, ac take podobne 
znejf, nesouhlasi au skand, a y = % lit. s rus. o. 

Cocom* sos o ni. stslov. „yt> sosone" lv ioig in violis (ve fialkach) ; 
slovo temne, srov. fec. govgqv liliutn lilie, arab. sus en id. 

Sotor slk. morav., dem. soturek corbis species mosna z r&kosu 
upletena", kabele, kosik; jest osamele i zdd se pochazeti z mad. szatyor 
kosik trhovy. 

Cnap^ca spśrża rus. asparagus officinalis, slk. sparga; z fr. 
asperge a to z lat. asparagus, odkud i pol. szparag, pak vlask. s p a- 
ragio, asparago, span. esparrago, angl. sperage, sved. sparris, nem. 
Spargel, z nehoż opet ćes. spargl; holld. spargie, spergie, sparsje, spersie 
z fr. — nrec. G7tac>ayyiov, stfec. aG7zaQayoc. 

CniayTept spiauter rus. zincum cink, też inmayrepi., pol. szpi- 
auter id. z holld. spiauter id. też nnem. Spiauter (z holld.), dnem. 
spialter, angl. s pelt er; zdaji se byti puvodu roman.: stfr. espeautre; 
bez poćat. s vlask. peltro, span. port. peltre, stfr. peautre; też angl. 
pewter, holld. zastar. peauter. 

Spikanarda pol., ces. spikanard spikanard, slov. speknard; 
nem. Spiek en ard (rostlina) lavendula spica dulenka klasnaU; vlask. spi- 
ganardo, angl. spikenard, z lat. spica nar di. 

Spilati ces. colluere, infundere liti, nalevati, v hromadu slevati „ni- 
żddny nespiela vina noveho v lahyice vetche, nemo mittit vinum novum in 



— 311 — 

utres yeteres Luc. 5. 87., pivo spilati t. j. sudy plniti, spilka, u sladovni- 
kiiv komora, kde pivo kyśe die Fiillkammer zum Giiren des Hii^rs, 2) vlevani 
piva do suduy die Fullung; zda se byti puvodu ciziho, srov. angl. spili 
effhndere, profundere vylevati, proleyati. 

Spile ces. (zastar.\ jocus ze srnem. spił jocus, ludus zilbava, rozkos, 
wrażeni, zert, lira. nnem. Spiel lira, spilati, sp ile ti jocari, irridere, 2) 
spilati nekomu comiciari nadavati, pfezvidati; srnem. spiln, stnem. spi- 
16n ludere, joeari hrati, zertoyati; co se tyce vyznamu pfezdfvati srov. 
im. sc li i nip fen ludere, jocari, illudere hrati, źertovati a nnem. schirn- 
p fen nadavati, ldti. 

Cnima spina rus., pol. zastar. spina pater spina dorsi; z lat. 
-pi n a <>>try konec, osten, trn. 

Spinak, szpinak pol. leguminis species, spinacia oleracea, 6es. śpi- 
n d k Vn. V>7.. spenat, śpinat. Uvedene v Jung. slovn. spenak jest sotva v 
uznani, chrv. srb. s pa nać, rus. cnimaT-L, slov. spinana, spina t, hluź. 
spinak: srlat. s p i n a c h i u m, spinaceum, spinarium, spinargium, rec. stred. 
oxfOf spinaceum, nrec. anaray.ior id. DC. uvadi anarńm lingulatum blitum 
utov druh lebedy, vlask. spinace, śpan. espinaca, fr. spin ar d, 
zastar. epinoche; angl. spinach, spinage, holld. spinaadje, spina- 
zie, śved. spenat, nem. Spinat. Odvozuje se od lat. spina ostry konec, 
q, trn za pfićinou ostre zakoncenych listu?; spinace a, spinacia jest 
slovo pozdeji tvofene, neklassicke. Jest-li, jak Jungrn. slovnik udava, ta by- 
lina v pers. łurc. skutećne ispanak se nazyya, pak by odvozovani od spina 
było pochybne. 

Spir pol. pi. spiry (lodn.) die Seitenmasten pobocnć stczne; dnem. 
spiere dlouhe, prime, okrouhle dfevo, rahno lodni, bidlo stezńove, śved. 
spir a pertiea lat, źerd. 

CniipTi> spirt rus. spiritus vini lih, pol. spirytus winny; z lał. 
spiritus; ]>ol. > p r y t vtip, duvtip ze fr. e s p r i t. 

Cii.iccchl s ple sen m. rus. (lodn.) Zusammendrehung der Tau- 
endeo Bkrouceni kencto lan lodnich, z nem. Splissung id. 

Spłinc shv. Kornweihe falco pygargus, druh sokoluy; srov. srnem. 
sprinse, tóźsprinzel, sprinzelinc nisus, falco cyanopus; stnem. sprinza 
niania samice krahnjćf; 7- pronieneno v /. 

Sporek pol. spergula (rostl.) z nem. H park kolinka, kolcnec rolni, 
kierej B6 idś z lat. spergHla pochazeti odyrzenim dvou poślednich slabik; 
t\aru Spergel, o oemź neni pochyby, 8e pochizf z lat. 

Sprycha, Bp*rych pol. radiufl rota pist, pramen u kola, lit. spyke, 

BZp y k Ć ; z 72 'nem. s p e i c h e, stnem. s p 8 i C li a id. 

Sprys, sprysa i>oi. Spreitstange, Bootshaken, fcerd rozsochatś, klika 
lodni; ; "'. iprie] pertiea Berd, rahno. 

Spuditi se ihv. properare Bpech&ti, z nem. sich sputen id. 



— 312 — 

Srdjela chrv. srb., cap^e^B sardjelB f. rus., serdel pol., sar- 
dela, -le ces., sardela, sardjela slov. sarda; vlask. sardeli a, srlat. 
sardella id. 

CpufthijL SredBCL stslov. Sardica jmeno byvaleho mesta v nynejśim 
Bulharsku; pfesniyknutim hlasek ze rec. 2?eQdixrj, 2aqdixri, jmena mesta, od 
3. stoleti ke krajine Dacia inferior pocitaneho, pozdejsiho hlavniho mesta 
łiorni Moesie. 

, Srma srb. argentum stfibro; rum. s^rmrb filum metallicum drat, 

ze rec. stred. avqiia aurum vel argentum ductile vel diductum zlato nebo 
stfibro v riiti roztaźene; nrec. avQixa filum metallicum, strec. (rvcfia co se 
vlece das Nachschleppende. 

Sromentin slov. zea mais kukufice, turkyne; ze vlask. formen- 
tone id. — formento, fr om en to, frumento psenice; pametihodna jest 
tu zamena soublasek / i s. 

CTaKcejiB stakselB rus., vedle nrraKcejiB, Stagsegel płachta lodni 
bez r&hna na pfedni lano steźńove zavesenś, z holld. stagzeil id. 

CTaMe^Tb stamjed rus. panni species druh hladke vlnene tkaniny 
k oponam, podśivk&m; srlat. stameta panni species, vlask. stametto, 
holld. s tam et, nem. Stamett. 

CTaHi^in stancija rus. statio, jmenovite stano viste postovske, ze 
srlat. stantia id., to vsutim souhl&sky n ze statio. 

Stancya pol. domicilium, habitatio obydli, pfibytek, ze srlat. stan- 
tia camera, domicilium, habitatio, statio, komora, bydliśte, obydli, stanoviśte, 
nebo ze vlask. stan z a svetnice, pfibytek, obydli, pobyt. Zakładem jest lat. 
statio stanoviśte. 

CTaH^epc^. standjers rus. (lodn.) Stutzbalken podpornd bfevna 
na lodi; holld. staanders, steunders pi. id. Stutzbaume, Grundpfeiler 
zaldadne pilfre, nem. Stan der stojate bfevno. 

Stangret pol. rhedarius koci; zdd, se byti pfetvofeno z nem. Stan- 
genreiter pachołek pfipfeze Vorspamiknecht. 

CTapEop/^ starbord rus. rechte Seite des Schiffes, pravy bok 
korś-bu; z angl. starboard Steuerbord pravy bok korabu. 

Stasija srb. sententia vyrok ; srov. rec. stred. aracng divisio in psalmo 
oddeleni v źalmu. 

Stąpor pol. pistillum pech, pist, tlouk; srov. holld. s tam per id., 
tez nabij ak. 

CieM^ stjem rus. Vordersteven stfedni bfevno na pfedku lodnim; 
z angl. stem pfedek kor&bu. 

CTeHTBaHTBi stjengv&nty rus. steny steźńuv, z nem. Stengen- 
wanćl das Seitentackelwerk an den Stengen pobocne lanovi u nadstezni, vazba 
nadsteźńovd. 

Stibal, stibal, scibal,stival ces. obs. calceorum species, ocrea 
leyior, slk. stybla, slov. stebala caliga bota, rus. CTHBjieTBi stiblety 



— 313 — 

m. pi. botky : vlask. s t i v a 1 o bota, s t i v a 1 e 1 1 o botka, nem. S t i e f e l bota, 
Stiefeletten pi. botky, srnem. s t i \ a 1 (z roman.), rec. stred. an^aha pi. 
ocrese boty; ze srlat. aostivale. pL -lia letni obnv; srlat. tez stivale, 
>tivalus botka. stfr. c s t i v a 1, stśpan. es t i ba 1. 

Stima chrv. srb. bonor ćesfc, stimati, stimati lestimare vaziti 
oekoho; ze vlask. stima vaznos€, stimare vaźiti sobe nekoho, tez 
srlat. stimare, z lat. SBstimare. 

Stipsa chrv. srb. alnmen lodek; nfec. fftv\fnj, (r-Tiiprj, arbytor, rec. stred. 
•, id., ktereź pochazeji ze strec. ^n"/^ stazeni ust nećim, co jest kysele* 
chnti daa Znsammenziehen dnrch sanem Geschmack. 

Słochmal pol pollen pracb mlynsky; z nem. Staubmehl teboz 
Yyznamu. 

c r o ii a p b s 1 6 p a r h rus. konec lana lodnilio Tauendo mit einem 
Knoten daran; cizilio puvodu, nem. Stopfer, dnem, stopper, v lodnictvi, 
kratky kus lana. 

Ctoiiiiii-l stapin rus. (u ohnestrojcuv) zapalovadlo, nit zapalovaci; 
ze vlash. stop pi no knot, pi. stoppini bofave hmoty, którymi olinestroje 
zapaluji. 

Stopka pol. profos der Stopkę (Mrong.), srov. holld. stoepjes pi. 
dtsoldaten, Hascher, ozbrojenci mestśti, pochopi. 

Storlin slov. sturnus śpacek, ze srnem. star lin zdrobnele formy 
. jmeiia star; mene soulilasi vlask. st orne 11 o id. 

Stos pol. ictus stouelmuti, ustrk, strues lignornm etc. hromada ne- 
. stosować comparare, componere, accommodare sroynati, srovniivati, 
pfispusobiti, stosunek relatio, proportio pomer, limcr, stosuga eommis- 
Bura Bpara; z nem. Stos z ictus. 2) strues lignornm etc, stoszen tundere, 
trndere śtoucbati, Stoszung pulsus stoucliani; srnem. sto 3 ictus, pni sus 
odefeni, tistrk, Btdjen tundere, pulsarc, stnem. sto^an, stolon id. 

Stoudev ćes. receptaculum aqiue Stander, ze stądev, pol. stągiew, 

- i. f. id., v nem/, d promeneno v g; z germ. : stnem. stanta, standa, 

protensum in altum, srnem. stan de stoudev, ags. stand f. alveus sta- 

tarins, cadus; z germ. t»'ź stjrms. standis Stellfasz stoudey, lot. standa 

id., wlot. standa ras vel dolinni yinarium sud na vi'no. 

Stragan pol. Schragen druh podstayku, kozlfk; z nem. promenenfm 
Bknpeni srh v st: srnem. schrage, nnem. Sc li rago u Gestell aua einem 
Balken mit zwei Paar schrag eingefugten Beinen bestehend, odkud i fos. 
i x a k. — 

Cif.\hiiM\ -trak i u a słslov. nhtĄ misa. talii', pnotnr dr<'veny; rum. 

■> utula, patioa misa, /.'• rec o<ttqoxop vas figlinum lilinena nadoba, 

BO skorej. ina, via -t li»* Z6 /«li. rodu adj. OOTCOKIPOC, -j/ ( , -roj 

figliniu : o jMM.it. odpadło. 



— 314 — 

Strema slov. convolutio filorum pfedeno, pramen niti, z nem. : stnem. 
streno, srnem. strene, stren, nnem. Strahn id., n slova nem. prome- 
neno v m. 

dpeiiA, CTpeMfl, stremen, stremen, strzemię stapia, v. cTfrEiietib 
stremen b. 

OrpHiiT. strin-L stslov. adj. „caobcca cifimn iif)ii\\rAieTi« u (slovesa strina 
prilagajetb) Svjat.-Bus. 272. mohlo by byti rec. (jtętjr^g rauh, besonders vom 
Tonę, chraptivy, stark gellend pronikavy (o zvuku, hlasu); dle nree. vysloy- 
nosti rj = i. 

Strum pol. Kropf vole, obycejne wole; z lat. struma vole. 

Strunga slk. eaula, crates oviaria ohrażene misto k dojeni ovec, 
srb. struga id. (struźnjak mulctrse genus hrotek k dojeni), Jungm. slovn. 
uvadi take pol. strenga id. — rum. strungt grex ovium stado ovec, alb. 
strunga, mad', esztrenga to, co slk., nrec. azęobyya Bezirk, Gehege okres, 
obvod, okrub, obrada, obora. 

CTpiKi str-Lkt stslov. ciconia cap, bulh. str^k, str^k, slov. śtrk, 
chrv. strk, strok, srb. strk id., rus. CTepKi* ciconia alba biły cap; tez 
rum. sti»rk, alb. stT&rkjok, magy. eszterag, ze slovan. — lit. starkus, 
lot. stąrks ciconia; ags. storc, skand, stor kr ciconia, ahd. storh, sto- 
rah id., 2) ophimachus, ibis ; srnem. s toreb, storc, sved. ddn. stork, 
angl. stork. Pochybno, zdali to jmeno jest od vekuv spolecne uvedenym tu 
fećem slovan. a german., nebo zdali do slovan. z german, reci se dostało. 

CifTEMeiih str^menB m. gen. -mene stslov. stapia, struś. cTf>eiM 
Trigl., nynejśi rus. CTpeMfl s trem ja, slov. stremen, strmen, strumenjek, 
chrv. stremen, srb. stremen, strmen, pol. strzemię, ces. stremen, 
tfmen, zastar. strmen, stfimen, hluz. dluz. tsmeii id. Uvaźeno bud 
srlat. s tri ma stapes, quo quis in equum tollitur. 

()t(>mix str-Ln-L stslov. gubernaculum blavni veslo, v. Oddel. I. str. 5. 

CT0VEKh stublb stslov. puteus studne; slovo temneho puvodu, srov. 
srb. s tub li na truncus arboris cavus pen stromu vyhloubeny, 2) truncus ca- 
vus aquse colligendse vyhloubeny pen, co stoudev, stces. stbel puteus. Mohlo 
by byti tez ciziho puvodu; srov. stnem. stauf, stouf cyathus, calix, stou- 
fili cyathus, crater hluboka nadoba, ags. steap, skand, staup poculum 
cisę, stsas. stoppa id. Tez srlat. staupus, stoupus scyphus, crater, po- 
culum, mensura liquidorum hluboka nadoba, ćise, mira tekutych veci (z germ.). 
Co se tyce ruiznosti vyznamu srov. skr. kunda, n. urceus, urna, hydria żban, 
vedro, 2) puteus studne, 3) cayerna in terra facta ad servandum ignem jama, 
v niż se oheii chova. 

Studira slov. Schnellwage pfezmen; ze vlask. stadera id., to z lat. 
statera vaha. 

€tov()hk/i sturika stslov., vedle cth^sk-ł s tir a ki., wrogim, sturit* 
styrax, też adj. nnoifUKiinr. styracinus, „drevo mało obrazomb, aki sosna jestb 
tonko, iman jemu sturika" Bus. 661., rus. cTupaKca stiraksa, pol. s ty- 
ra k, ces. sto raks, styraks; rec. <jTVQa%, lat. stora x, styrax. 



— 315 — 

Stynka, sztynta pol. salmo eperlanus, druh lososa, lit. stinta id. 
— nem. Stiut, Stinz, sfnem. stinz id. 

Styp, stor pol. gubernaeulum hlaynf reslo, lit. s ty ras id., z nem.: 
sfnem. stiure gubernaeulum lilavni wsio, 2) puppis zadek lode, holld. stuur, 
łv£d. s t y re kormidlo. 

Styr pol. acipenser sturio jesetr, vedle domaciho jesiotr, slk. stora; 

stnem. st liro, sfnem. stor, s t ii r. nnem. Stor, skand, starri, storr, śved. 

atOr id., ags. styrja 1) id., 2) rhombns (piscis), porcus marinus, holld. 

lir; sflat. sturio, sturio nus, sturgio jesetr; lit. storas, stfiras id. 

Styrta, sterta pol. meta foeni, acervus frugum stoh; lit. s tir ta f., 
stirtas ni. id., lot. stirte strues hordei, aven8e stoh jecmena, ovsa. 

Coika suka stslov. canis femina psice, fena (z dohadu), rus. cyKa 
suka, pol. suka, dim. suczka, ćes. suka (Mat. Beneś), slk. suka, dem. 
sućka id.; mad', szuka (ze slovan.). Srov. stnem. z oh a, sfnem. zóche, 
z ó h e, nnem. Z a u k e, Z a u c he, dial. zouck, zucke; svejc. z a u g g, z e u c k, 
z Ok, sOOck; srov. tez ir. sagh, soigre, gael. saigh canicula. Pochybno, 
zdali mezi slovy slovan. a german, jest odveka srodnost, nebo zdali na jedne 
neb druhe straue yypujceni se stało, nesnaze tu ćini z slov nem., proto ze 
lovech sourodnych naproti slovanskemu s v nem. z (= ij, c) sotva najdes. 

Cy.ieMa sulema rus. mercurius sublimatus corrosivus, sublimat; 
Brov. arab. suleimani, śpan. s o liman hydrargyrus źive stfibro, rtut. 

Sulika slov. Blasshuhu łyska; z lat. fulica id. — Co do zameny 
><>uhlasek /as srov. slov. sromentin kukufice, ktereż pochazi ze vlask. 
l«»r nientone id. 

Sulundar si*b. m. dymnik die Rauchrohre am Ofen; Vuk povazuje za 
tarć. — mohlo by vsak pfetvofeno byti z fec. stfed. (j(olr]vaQ(ov tubus trouba. 

Cyiua suma rus. pera, marsupium, sacculus, mosua, meśec, kapsa, 
ciumena embolorum igniarium sehranka na patrony, dem. cyMKa sumka 
kabelka, t<»bolka, pol. sumki pi. pora: kabele kozene; sumka prevedeno v 
§jgi dóbć i do ces. ve vyznamu schranky na patrony ; srov. skand, saumr 
sartura zaplata, spnha, ags. seam, seom sutura seśiti, śov, 2) sacculus meśec, 
ucina jumeutaria, onus zavazadlo, bfemeno soumarske, stnem. sfnem. 
Boum Barcina zayazadló. 

\iaxi, sumach rus. rhus coriaria, pol. sumak, ćes. sumach; 

Sumach; vlask. Bommaeo lt /r. su min ar, fpan. zumaąue; tćź rec. 

i. ffopfuuUf (TWfuiHa; z arab. summak (Hammer - Purgst.), dle jinycli 

u lii ;'i q. 

Sumoran, -ma, -rno srb. (ve ftmnu i B&CCe) tristis zasmuśily ; 
mad. /Mjnr.r tristitia smutek, zarmutek, Bzomorit tristem reddere zarmou- 

20 m o ni tristis Hnutny. 

I n.t\i:F, u ml ii k rus. Koffer, pol. sunduk uiahi wnliska sko- 
i Schlauco usnik, chrv. erb. sanduk sknio-; rec. stfed. trw- 
dotnnj, tnrdawuopf <rertovxu cap a; z turc.-tat. 



— 316 — 

Surduk srb. caverna, hiatus roklina, rozpuklina; z mad', szur dok 
fauces montium, latebra prosmyk, souteska, skryse. 

Surdut pol. amiculum, toga svrchni kabat, ćes. obs. sardut id. — 
z fr. surtout id., odtud bez pochyby i rus. cepTyicB sertuk. Jineho 
puvodu zdaji se byti srlat. surcotus, surcotium tunica lintea sacerdotalis, 
slfr. surcot superhumerale, srnem. sur kot odev mnichuv. 

Cyprynt surguc-L rus. cera signatoria pecetni vosknebolak; bez 
pochyby puvodu oriental. 

Surgun srb. ejectus, ejecta yyhnana osoba; nrec. aovQyovviov exsilium 
vyliuanstvi, oboje z turc. 

CoyfmKt surikT> stslov. rubri coloris pigmentum barvivo cervene, ze 
rec. stred. gvqm6v sandix. „Syr.icum dicitur pigmentum, quod Phoenices in 
rubri maris littoribus colligunt" DC. barvivo, kterez Fenieane na pobfeźi Ru- 
deho morę sbirali. HardiC rec. minium nebo podobna barva, 2) rostlina k 
barveni na ćerveno. Sem tedy nalezi i rus. cypnicL surik minium, 6es. 
sufik id. (z rus.) 

Suri slov. adj. leucophseus popelaye barvy, bulh. sur i plavy, chrv. 
sur, a, o canus, glaucus, subalbidus sedy, srb. sur, a, o coloris pallidi, ferru- 
gineus, sur kast śedy albidus graulich; rum. sur subalbidus, ferrugineus 
belavy, blankytny; srov. vlask. sauro, soro tmavohnedy, fr. saure badius, 
e fu sco candicans svetlohnedy, 2) plavy, źlutavy. 

Surina, surka chrv. togse vel pallii genus druli odevu, plaśte, srb. 
surina „muska haljina s rukavima, kao u Srbiji" gunj pallii genus; mad'. 
sziir hruby odev selsky. 

CyptMa surtma rus. antimonium Spieszglanz sklenec, ćes. surma 
id. pfijato v novejsi dobę z rus. — zda se byti eizim. 

Sus pol. saltus skok, podskok, dać susa skociti, jak se podoba, z nem. 
Schusz. 

Suslik slk. zahrobec der Winkel hinter dem Ofen, srov. mad', szuszkó 
tehoź yyznamu. 

Sutana pol. vestis sacerdotalis odev duchovnich, doktoruv; fr. sou- 
tane kabat, duchovni ode>, vlask. sottana dlouhy odev duchovnich, 2) sukne. 

Sydr, sydyr, sydro Muz. caseus mollis tvaroh; pravdepodobno ze 
srnem. ziger seracium, butyrum, caseus mollis, promenenim souhlasky g v d. 

Safalm, safelin, sefelin ćes. obs. telum missile, hasta yelitaris, 
spiculum kopicko, kterez se vyhazuje, kratka sudlice; ze srnem. schavelin 
schevelin jaculum, yenabulum kratka nebo lovci sudlice, to ze fr. javeline. 

Sachy ces., szachy pol., niaxMaTLi sdchmaty m. pi. nebo max- 
MaTHaa nrpa sachmatnaja igra rus. lusus latrunculorum Schachspiel, 
uiwl, obycejne pi. iiuyij, iii v\ lutu m. pi. struś, alea ; z pers. sah, sah 
kral, co hlavnf figura, druha ćast sloźeneho slova sach-raaty jest arab. mat 
jest mrtev. 



— 317 — 

Śajak srb. painii genns druh sukna; srov. vlask. saja Sarsch sarźe, 
tkanina vlneiiii. 

Sajtov srb. cochlea toćenice, sroub; z mad. sajtó prelum lis. 

Sal ces. das innere Stućk voin hfntern Ochsenyiertel ; z new. Schąle 
f. Bindskeule k\'ta hov3zi. 

Salamaje, Sal maje ces. lituus, fistula, tez sala ni aj f., pol. sza- 
1 a ni a j a id. — z n&n, S e h a 1 m e i listula, to ze fr. c h a 1 u ni e a u piśtala 
l /. r&koś u), stir. eh al 1 e ni i e, c li a 1 1 e m e 1 1 e ; srlat. c a 1 a ni o 1 1 a od lat . c a- 
1 a ni ns stóblo. 

Salamounek, Salom ounek aconitum napellus ornej obecny der blaue 
Stunnliut: od \iastniho jmena Śalomoun? ci ze fec. stred. (joXo[i(óvtov (tltnop 
lieleninni oman)? Rozlicnosf vyznainu slova fec. ćini tu vec arci pochylniom 

Salanda ćes. Gesindstube, Gemeinstube svetnice ćeledni v pivovafe, 
ve mlyne, vubec velka svetnice; nem. Schalande velk& svetnice; zda se 
byti pfiYodu roman., srov. stfr. chaland, chalan, chalant 1) espece de 
batean druh lodi, 2) boutiąue budka, knlm, dilna a t. d. — vlask. s cia- 
ła ud o lodka; ze srlat. che 1 audi u ni, to ze fec. stred. itlavdiov navigii spe- 
cies druh lodi. 

Salintra, sal itr a srb. sal nitrum, slov. zalniter, rits. cci nip a 
selitra, pol. saletra, ces. sany ter, sanytr, s a lny ter, s alit er; mad. 
saletrom, salitrom; z lat. sal nitrum; fec. stfed. aaXóntcov. 

Szalotka pol. alliuni ascalonium, slk. sar lotka, jinak of echovec, rus. 
map. lo Tb sar lot; fr. echalotte, odtud i nem. S chało t te. 

Salovałi ces. paźiti sternere tabulis, contabulare; z nem. schalen 
bebohlen, bedielen, bckleiden. 

Salsę, salśe ces. obs. jus Tuiike ornacka, 2) sal&t, pol. obs. sałsa, 
s ais za, s a s s a rozsol ; sflat. salsa, salgia condimentum, vlask. salsa, fr. 
a a u e e ; tez sfnem. salsę Briirie z roman. 

Szalupa pol. navigii spocies druh lodi, śalupa ces. slov. — nem. 
Schaluppe, ze fr. chaloupe; vlask. scialuppa id. 

Salvije, 5ałv£je, śalvej ces. salvia oflicinalis (rostl.), rus. uislji- 
•i-rii Balfój, pol. szal wij a, srb. źalfija, slov. zobej misto zolbej; lit. 
'. i ja, zalwija, szalawija; nem. Salbei, sfnem. salveie, salbei; 
z lat. sal via. 

Szamerować pol. Yerbritmen prymovati, lemovati; ze fr. ehamar- 
rer id. 

Samlat ces., paniius ex camelorum pilis confectus tkanina ze srsti 
velbloudov»' ; nSm: S c li a m lat, sfnem. s c h a m e 1 ó t (schamblat) ; od fr. c b a- 
mean relbloud, chlnpy relblondf; można, ze było davn$ji i stfr. chamelot 
tkanina /o chlupfW relbloudfch. 

Szampierz pol. obs. aemulns sok; srov. srlat. cham per i us, cam- 
perin-. camparins camporum custos straice nebo lilidae póli; zda se ; źe 
było darńeji we fr. champier v nlfyśnf ve T^znamu bojovnfka, soka. 



— 318 — 

DlaMniHTt, caMniHT^ samsit, samsit rus. buxus semper vi- 
rens zimostraz, zimozelen, zimolist; patrne cizi, asi z nektereho orientalskeho 
jazyka; rus. nazey jest 3ejreHHH,a zelenica. 

Sanac, gen. -nca chrv. srb. lnunimentum, vallum okop, zakop ku bra- 
neni, hradba, rus. niaHeij-B sanjec, pi. maHn;Li, pol. szaniec, ces. sanec, 
sanc, obycejne pi. sance hradby, hluz. s a n c a ; lit. s z a n c a s id. — z nem. 
S chan ze id. srnem. schanze upevneni, obrada, hradba ze dfeva nebo hati; 
holld. s eh ans, śved. skans, angl. sconce id. Slova german, zdaji se byti 
puvodu rornan., srov. vlask. scancia, scansia stan nebo postavec s pfi- 
hradkami ein Gestell mit Fachem. 

Sanc ces. periculum, alea, fortunae yicissitudo, v śanc saditi t. j. od- 
vśżlive v nebezpećenstvi dati in die Schanze schlagen, sanc metati aleam ja- 
cere; nem. Schanze, srnem. schanze, schantz alea, fortunae yicissitudo 
hra v kostky, odvaźna hra, odvaźlive podniknuti, śtastna nahoda, promena ve 
stesti; nem. ze fr. chance stejneho vyznamu. 

Sanda, k san da ćes. 1) Achselseil, 2) Hosentrager sle, obycejne pi. 
-dy, hluz. sanda to, co ces. 1); z nem. Schande das Schulterholz zum 
Wassertragen. 

IIIaH/iajii* sandał rus. candelabrum svicen; ze fr. chandelier 
id., chandelle candela svice. 

Santrok, santrocha, santroctvi ces. dolus, fraus podvod, foenus 
lichva, 2) santrok, a = santroćnik fraudator, deceptor, foenerator sibal, li- 
chevnik, santroćiti klamati, sibalstyi provoditi decipere; ze srnem. san- 
trocke, santracke emtio fraudulenta (e conjectura) podvodna koupe. 

Szarpi?., sar ces. scandularum series eine Keihe Schindeln; budto 
z nem. Schar caterva, series zastup, rada, nebo z dnem. schar scandula 
śindel. 

Sara slk. grex eąuorum stado koni; asi z nem. Schar f. caterva za- 
stup, bromada. 

Saraglje pi. srb. (ve Śremu) clathri, slk. sar a kle, f. pi. id., sra- 
gle nosidla; z mad. saraglya, saroglya Schragen, Haspe, Angel kozlik, 
pętlice, skoba, stężeje, to z nem. Schragen, srnem. schrage. 

Sarampov srb. (v Uhr.) munimenti genus druh hradby neb ohrady; 
z mad', sarampó, sorompó Wehrbaum, Schranke rohatka, ohrada. 

Sarapatina ces , casto pi. sarapatiny, haraburdi scruta altes Zeug, 
sar ap a tka id., pol. szara pat a, szarepata, -patka homo veste lacera 
clovek v roztrhanych satech; srov. ags. sceorp vestitus, habitus cujusvis ge- 
neris odev, krój vśelikeho spusobu; scherpa, scherpha movity statek (Legg. 
Langob.) 

Sara patka ćes. olim nummi bohemici species byvaly drobny peniz 
ćesky „ćlovek, ktery za sarapatku, za tri halefe nestoji Yq. 1359. — hluz. 
serpatka, serjepatka obolus, srov. srnem. scherf, stnem. scerf obolus, 
nnem. Scherf, Scharflein, skand, skarfr, sved. skarf id. 



— 319 — 

Śargan ćes. earex rokyti, prava forma jest, jak se zd&, śpargan, 
v. ib. — v 

Śarga-repa srb. (v Uhr.) daucus satiyus, obyćejne mrkva; mad. 
sarga-repa: sarga /Juty, repa ze slovan. repa, repa, tedy zluta repa. 

Sarlat ćes. coccum, color coccineus, purpura eenee, iiach, s ariach 
scarlatiua (choroba), pol. szarłat, szkarłat coccum, murex, purpura eervec, 
srb. skerlet, slou. skarlat, ś ker lat, słslov. ck^.mto Mon. - serb., ylastne' 
stsrb., cKHp.Aen. Gram. '205., rus. map.iaxT ł sari ae h, map.iaxoBoe cyKHO 
pa nim s coccineus, c b a p .1 a t ii h a s k a r 1 a t i n a (sarlach, choroba) scarlatina, 
jinak kras u c li a t, j . osatina ceryena, hluz. sarlat, ć o r 1 a e h purpura ; lit. 
1 '. t a >. skand, scarlat id. srnem. s eh ar lat, s eh ar lach pannus cocci- 
neus tenka tkanina ylncna ceryene (śarlatove) barvy, słnem. scarlahhan 
tunica rasilis, nnem. S eh ar la cli coccum, 2) scarlatina sarlach (choroba); 
angl. scarlet, vlask. scarlatto, śpan. escarlate, fr. ecarlate, stfr. 
esearlate, srlat. scarlat urn, scarlet urn, escarletum, s arie tum, 
scarlat a, sąualata coceus, pannus coccineus cervec, tkanina barvy purpu- 
ro ve. rec. stfed., nrec. (TxacXarov. Puyodu orientdlskeho : turć. saąarlat, is- 
kerlet, pers. sakirlat, arab. dle DC. yxquerlat, coccum, pannus cocci- 
neus ćerrec, tkanina barvy sarlatove. 

Sar latka ćes., sar la tka slk. (rostl.) druh śalyije; nem. S eh ar lei 

. ia horminum, srnem. schareleie, eupatorium, scarleige, scharlin 

borrago, słntm. scaraleia; srlat. scariola; vlask. scariola locika polni. 

Sarpelj srb. fascia3 genus p&ska naplecni, rus. map$ śarf, pol. 

rfa, obs. szarp a, ćes. sar pa, mene spravne śerpa, tamia militaris die 

Feldbinde; fr. echarpe paska vojenska, vlask. sciarpa, ci ar pa, śpan. 

char pa; srlat. esc harpia balteus pas; nem. Scharpe, dnem. scharfe, 

holld. stred. scaerpe, ze fr. 

Sarśun ćes. obs. dlouhy mec neb kord ensis, spatha, gladius ex utraąue 
parte scindens, Jungmu sloynik uvadi take nem. S ars cli on v tomźe vyznamu, 
ktereź dle koncoyky zda se byti puyodu roman., v roman. fecech jsem ale 
podobnćho Blo?a najiti nemohl; 2) tormentum bellicum delo, globus ignitus 
bomba, v tomto yyznamu by mohlo souyiseti se fr. charger nabiti, nabijeti. 

Sart ćes. nummi species, obolus mały peniz; srov. srnem. s chart 
bruncatus, dissectus, imininutus neccly, poruścny, rozsekany, zmen- 
■ : mohlo by ale tez pfetvorcno byti ze srnem. scherf, stnem. scerf 
obolus. skand. % k a r fr, śved. s k a r f id. 

Sart ćes. isatis Brpek, 2) reseda lutcola źlutcnka, 3) feruła communis 
Gtelbfarbblume ; z nem. Scharte Farbekraut, Sichelkraut, 

Sarta §lk. i ćes. obs. lamina aerea plech módriiy; srov. srnem. scliarte 
entum, agsuk odkrojek, oditepek, tfiska. 

Sarturina ehrv. srb. (v Dalm.) yestificina krejcovna, dilna krejcovska, 
ił. -artore krejći. 



— 320 — 

Szarwark pol. angaria robota; nem. Schar-werk, srnem. schar- 
werc tehoż yyznamu. 

Sarvatka ćes. pugna leyis Scharmutzel; jest ve spojitosti se stnem. 
saro, gen. sarawes armatura, zbrój, sarawi n., srnem. sare, sar id., got. 
sarva pi. arma, adparatus bellicus zbrań, zbrój, ags. searu, gen. -rves 
apparatus bellicus, machina bellica, insidiae pnstroj valecny, zaloha, układy, 
lećky, searvjan insidiari osidla klasti, zalohy strojiti; syrvan, servan 1) 
id. 2) conterere potfiti; odtud i lit. s z ar was apparatus bellicus uprava va- 
lecna, szarwai pi. arma zbran, szarwotas armatus ozbrojeny, szarwoti 
armare ozbrojiti. 

Saśe, sase ćes. obs. carcer vezeni, zajiste cizi, srov. nem. Sasse 
sedes sidło. 

Saśedron slk. tkanina vlnena Sarsche ; Jungm. slovnik uvadi tez nem. 
Schaschedron, ktereź jsem jinde nenasel; zda se, ze po a prvni slabiky 
jest vysuto r i że to slovo pochazi od fr. sarge, serge (sarże), stfr. tez 
sarger, sergeon; można, że davneji była i forma sargeron, z niż by 
saśedron pochazeti mohlo. 

Satlava ćes. carcer, ergastulum vezeni, dum robotci; ze stfr. cha- 
tę 11 et mały zamek, mały hrad, to ze srlat. castelletum hradek; ze fr. 
też srnem. schahtel, schastel arx hrad.. 

Szatkować pol. klein hacken posekati na drobno — od lit. szetka 
scalprum nuż k sekani, nastrój k roubani, krajem', fezani. 

Satro ćes. lintei crassioris genus druh płatna pfesneho hrubśi, oby- 
ćejne barveneho, na podśivky, pol. szater gesteifte Leinwand; z nem. Schat- 
ter, Schetter tużene płatno, srnem. scheter ridke, nehuste płatno sindon. 
Tehoż puvodu by mohlo byti i lit. szydronas velum zavoj. 

Szczebel pol. gradus stiipen, gradus scalse stupeń v żebfi, slk. sće- 
bel, śtebel id.; nejisteho puvodu, zda se byti ve spojitosti s nem. Staffel, 
srnem. stąp hel, staffel, stnem. stafal gradus stupeń; pocatecne st slova 
nem. mohlo ovsem pfejiti v szcz, srov. v te pfićine pol. Szczepan s lat.- 
rec. Stephanus 2teęavog. 

Szczudło pol. 1) pes ligneus noha drevena, 2) szczudła pi. grallse 
chudy, ćes. śtidla, star. scidla, pi. -ly id., srov. nem. dial. (jih.) studel 
amewi/studel, stuodel postis, columna podpora, sloup, stnem. studal, stuo- 
dal; skand, studhill fulcrum podpora. Co do promeny skupeni st v szcz 
(ces. st) v. szczebel. Sem należi pravdepodobno take chrv. srb. stula, 
pi. stule to, co pol. 1) & 2), d pfed l vysuto dle spusobu jiżnych a vychod- 
nich feci slovanskych. 

Sedrayan-it bulh., sedrvan srb. id. aąuse salientes yodomet; nrec. 
(javtQi{łaviov, aaq8i§avLov id. — zdaji se pochazeti z turc. 

Seftar, sechtar, żochtar slk. mulctrale dfevena nadoba, hrotek; z 
nem. S ech ter ein Eiillgefasz nadoba ćerpaci; co se tyce piwodu slova nem., 
v. sestar-L. 



— 321 — 

V 

Sega srb. \ ra, vedle pila, Segati mfsto piłiti pilou rezati, 

segac lnpus priraćna piłka; z vlask. sega nebo nem. Sagę, sfnem. sege, 
»e) pila. 

Segrt srb. tiro mon: p«r«. sagird discipulus zak, ncenik; slovo 
. pfeślo ii" turc, turecki pak do sił). 

Semik £0*. nomen equi fabulosi jmćno kone bajecnśho, na, nem/, Hory- 
mir. jak se prayf, z Yysehradu pirs \ltavu uskoćil; sfnam. Sc hem minc 
Wittigs Ross Wittigfi? kufi. 

Semny ces. falsus, B> nu' t n v. ośemetny id. semnosfi, śemet- 
nost falsita iemętiti nepravdive, brudne* mluviti ; etymologicky temnó. 

STOV. srniin. Bcheóie persona lana. 

Sena slot. erysipelas rfiźe (nemoc); srov. nem. dial. schóne hydroce- 
phalus rodnatelnosf hla\y. 

Serbe n. gen. -eta srb. miilsiun medovina, ces. ser bet, ser bot 
Wat. cest. napój, jehoź Turei misto viua nzivaji ; rum, śerbet, nrec, Gecpiń- 
rinr napój tiirerky, turc. śerbet, arab. śerbet, śorbet; zakładem jest, jak 
ib. Sorb potas napój, od kterśhoź odvoznji nektefi take vlask. 
śpan. BOrbetej^/r. sorbet, porłg. sorvete napój sladky, chla- 
dfcf; avśak slova roman. niohou l>yti odyozena od lał, kofene sorb: sorbeo 
srkam. — 

Serm Ges. 1) ictus zimach, rana iiiećem, 2) potykani pugna, pol. 

im to, 1), ces. śermovati artem palaestricam exercere 

ten, pol. sTerinować, lit. szirmawoti id., slov. ser mir, ces. śer- 

iii i r. obs. śemóf. pol. szermierz, lit. szirmaworius, szirmatojis 

. pugnator; z nem.: stnem. scirm clypeus stit, scerm protec- 

ochrana, sfnetn. schirm clypous stit, 2) praesidium, munimentum, tu- 

ochrana, obrana, nnem. Schirm; stnem. skirman, srnem, schirnien, 

erinen pngnare, artem palaestricam exercere bojovati, potykati se, śer- 

tti, holld. Bchermen id., sfnłm. achirmaere defensor branitel, obhajce; 

Liator ; z german, teź olask. schermo zaśtita, obrana, 

terma, scrima pugna, ars palaestrica śermovani, umeni śermirske, 

i ni o, srlat. b cr ima Id., vlask. s c li e r m are, 

ermire pngnare, a palaestricam eiercere sermovati, Span. porta. 

esgrimir. jr. escrimer, sifr. escrimir id., srlat. scrimitor gladiator. 

Serpa, Ser pin ja srb. tripns fictilis trśmtóka hlinena; srov. srnem. 

cherbe fragmentom, testa rozbitina, stfep, 2) olla hrnec, stnem. 

sci rb i. n h e rbe. 

Serpati oko Sta srb. ambire rem obchazeti około neceho; srov. vlask. 

raouti se, pak lat Berpo, serpere tózti; co do J na misie s 

e na ni . .- s d a I o, odkud mto je 

llb<.T\M. islov. riwculmn nad oba; lat seitarius jista na- 

doba. tofcf dli ftmske' mir ms: pfaró. Bestiere, fjpcm. aeitario, /r. 

istier; 7, lat. take* rtn&n. sextari seitarius, seh- 

21 



— 322 — 

tar i situla, srnem. sehstsere, s eh ter, nnem. S ech ter, ags. sester sex- 
tarius, amphora vedro; tez kymr. hestawr, stkymr. hestaur sextarius. 

IIIecT^B śest rus. pertica, contus źerd, tycka ; hi. szeksztas truncus 
arhoris caesse in humo residuus pafez, stonek, pen i s kofenem stateho stroniu, 
caudex kładą, śpalek. Nejisto, zdali tu odveka pfibuznost, nebo zdali to slovo 
v jedne neb druhe z uvedenych feci vypujćeno. Vsouvani k pfed szt jest v 
lit. neco obyćejneho, srov. lit. kriksztas baptismus kfest, kriksztyti 
baptismare (Jot. kristit) se stslov. KpicrL krtst^ (Christus, crux), rus. 
KpecT^ krest (crux), ces. kfest baptismus, stslov. k^cthth kri»stiti, 
rus. KpecTHTB krestit, ces. kfestiti baptismare. 

Sev f. slov. obliquitas kosost, śever, śeber (es. id. — z dnem. 
scheef, schieb kosy obliąuus, hornem. s chief. 

Sevle n., dem. seylatko ces. Filz- oder Lederscheibchen beim Spinn- 
rocken, sejvle die Scheibe im Bergbau, z nem. Scheibel, dial. scheible 
orbis. — 

lilHfta sida stslov. sericum hedbavi, slov. luz. źida; stnem. sida, 
nnem. Seide; śpan. seda, vlash. seta id., ze srlat. seta tehoż yyznamu; 
lat. seta silny vlas, stetina ; też ir. s i o d a, kymr. s i d a n. 

Sik, żik srb. aurum tremulum pozlatko Eauschgold, pol. szych 
neprave zlato nebo stfibro, slk. śik id., 2) filum metallicum, drat; mad', sik 
to, co srb. — pravdepodobno z turc. — 

Sik ćes. ordo, series rad, pofadek, poradi ; acies por adek valecny ; ca- 
tervazastup; consilium, propositum, intentio umysł, zamer; convenientia slus- 
nost; pol. szyk ordo, acies, caterva rad, pofadek, pofadek valecny, zastup; 
Muz. śik prudentia, peritia, facultas; ze srnem. schic couvenientia sluśnost, 
spusob, zajiste znacilo też fśd, pofMek, neb sloveso schicken zuaci mezi 
jinym take nafiditi, v pofśdek uvesti nebo postaviti. 

Sikem, sik o u ces. na pfic, koso obliąue, ylastne instrum. neużiva- 
nych nom. sik, sika; śikmo, ze sika, po siku id., srnem. schiec = schief 
obliąuus kosy, nem. dial. schiegen, schiecken schief gehen koso, kfivo 
jiti (Stal der). 

Silhati ces. strabonem esse, (morav. svidrati), slk. skulavy, śktil- 
havy strabo silhavy — ze srnem. schilchen strabonem esse.. 

Siljbok srb. miles in statione, statio vojak na strażi, stójka, z nem. 
Schildwache id. 

Siljeg srb. aries juvenis mlady beran, siljegvica ovis juvenis mlada 
ovce, siljeż collect. oves juvenes mlade ovce, siljeże, -eta ovis juvenis mlada 
ovce; srov. nem. dial. schilke f. ovce. 

Simisir, s im sir chrv. srb. buras semper virens zimolist, zimozelen, 
vedle domaciho zimzelen; nrec. t^iuk7iqwv id., oboje, jak se podoba z turc. 

Sin dra, śimla chrv. srb. collect. seandulse śindely; tak, jako Ćes. 
śindel z nem. Schindel, srnem. s chin de 1, to ze srlat. s ci n dala, scin- 
dula id. 



— 328 — 

lLLiine.il> śinjeli. rus. pallium manicatum piast s rukaw: ze /r. 
chenille id. 

Sira srb. mas tum mest, obyćejne* mas i. stfec. tricaio* nebo tricaioc 

,•. (Tigiroc olroc mest /;iv;ircnv. rac. siried trw^i mustum, sprarneji snad <r*io<. 

Sirit. Serił sr&, limbus lem, prym. porta; ve Vuko?ei sLovnlku po- 

znaceno co turę., ale b^ti nfec. (mętne* fascia paska, fckanice, ktereź 

podoba, odYOzeno od strec. (innu, trei^/g provazec, paska, tkanice. 

Siś-mis >rex rejsek, 2) Vespertilio netopyr, chrv. srb. siś-miś 

respertilio netopyr; srov. sinerfi. sisi-mus, a#s. sise-miis glis plch; druha 

jasna: mus = lat mus, 7*ec. /uv, słs/oo. mijiiil, ćes. 

m y ś a t. d., prvni jest teniiui : v\skytaji se jeśte jina* slova podobne znejici: 

sisu, - v e mienia pohfebni zpev, smutna piseń a t. d., stnem. sisa, id.» 

i ang carmen lugubre zpev zalostny, s i s a - g o m o, s i s i - g o m o pele- 

canua nejesyt (ptak), pak skand, sisa difficilia leute nioliri. Uvażiti slusi 

take srnSm. ziseniiis sorex, glis rejsek, plch, nnem. dial. zismaus Zie- 

selmaus sysel mus dtellus, 2) sorex; stfr. cisę mus, sflat. cisimus. 

Skabryne ćes. obs. braccae virorum, femoralia nohavice, „chlupaty 
. noune neb zinenś sukne, skabrine" Roś. — cizi, srov. lat. s ca ber, vlask. 
bro nehladky. krabaty. kosmaty, śkrablavy. 

LIlKaoyT-L śkafiit rus. na vis oneraria nakladova, dovaźeei lod, 2) 

adli około kraje lodniho Grelander urn den Bord eines Schiffes; jest ve 

a ta lodka, scafo kostra lode Schiffsgerippe, lat s cap ha 

,' lodka. mcdęog id., vubec każde dute, vyhloubene teleso. 

Skajka ces. kremen jako ofeeh veliky nuszgroszer Kiesel ; srov. srlat: 

b caliae, s c ailgae lapides sectiles kameny fezne, rozeklane. 

Skajola s!ov. gypsum s&dra; ze vlask. scajuola, scagliuola weis- 
durcbsichtiger Selenit biły pruhledny selenit, pr&hledna slida, lavori di 
Jiuola tabule ze sadry. 

III i; a .i ii i:i, śkalik rus. lampas, lucerna (olearia minor) Iampicka; 
. rec. tntalfe okffn, cfśe, (rxaXXiop dem. id., pak śved. skal patera, lan\ 
. miska. 
IIIi;;i.in Skśło rus. Mastwangen pobocna' ueb sesilujici dfeva steźnS 
lodnilm; btov. nim. Sohale re >loźenem Mast-schaLe Łe^hoź vyznamu. 

Skalonja ehrv. srb. caepa ascalonia, allium ascalonium salota, cibule 
ze ufosk. scalogno id.; (pan. es cało na, stfr. escalogne, 
sflat ascalonia, sca 1 on g i a fcśboź \yznamu. 

Szkalować szkaluję conviciari, probris incessere, maledicere lat i. 
rouli slofeclti; nem. prov. skalieren id. obuje, jak Be zda. z roman., 

ilae poemt renm damnare, io scala foni fiwere na le- 
leni hańby \innika \v<taviti, pak vlask. scagliare gloriari, se jactare chlu- 
ł»iti sa, vy<;bvalovati kgliarsj addoso ;i«l alcuno uapadnouti nekobo, 

dtok m-initi na n^koho. 

21* 



— 324 — 

Skan slov. scamnumst olice, la vice; sflat. scannum na miste scam- 
num, vlask. scanno id. 

IIlKaHiiBi śkancy m. pi. rus. Hintercastell auf dem Schiffe; z holld. 
s cli ans 1) hradba, 2) kastell na korme korabu, t. j. obyvatelna budova na 
horni palube korabuv vojenskych, nebo ze śved. skans id. — r srov. sflat. 
scantia locus editior, e conjectura. 

Skanj, skanjac chrv. srb. nisus krahujec; srov. nfec. axandc vultur 
sup, kane. 

HlKani., niKa^t skąp, skaf rus. scrinium, arinarium skfine; lit. 
s k a p a s skfine ; śved. skąp id., nem. zastar. s c a p h theca, armarium (apnd 
Schilterum). 

Skara mórav. crusta vulneris strup, kura na ranę; vlask. es car a, 
fr. e s c a r r e, sflat. s c a r a, e s c a r a, lat. e s c h a r a, fec. ka^dga id. 

Skara slk. cutis, pellis tvrda kuże na tele vubec, 2) pellis segmentum 
kus syrove* kuźe; srov. sflat. scorium, na miste corium, kuźe. 

Skarambec srb. insecti genus rod hmyzu, srov. vlask. scarafaggio 
brouk; m pfed b slova srb. muże byti vsuto ; / cizich slov promenuje se ve 
slovan. obyćejne v pfibuzne b. 

Skare f. pi. chrv. srb. (ve Slavon.) forfex nużky, vedle domaciho no- 
żice, slov. skarje, śkarnje id. — z nem.: stnem. scara f. id., scari 
pi. stat. jmena scar forcipes, novacula, sfnem. schaere, nnem. Schere 
nużky; holld, s cha ar f. id. 

Skarpa ces. Bóschung zakop na spusob stupne, pol. skarpa; ze fr. 
escarpe nebo vlask. scar pa id. 

Skarpal, skarp ii ces., skarb al, ś kar bala slk. kus kuże pospod 
nony mfsto podeśvy, 2) selskd, pouze podesevna obuv, proste selske stfevice 
calceamentum rusticorum amplum et latum ; pi. s kar pały, sk ar bały stare, 
roztrhane stfevice alte abgetragene Schuhe oder Pantoffeln, od vlask. scar pa 
stfevic. 

Skarpetle f. ces., pekneji skarpetka, druh obuvi soccus die Socke, 
ze vlask. scarpetta mały, lehky stfevic, odkud i pol. szkarpetka to, 
co ces. — 

Skarta ces. scheda kus papiru, dem. s kartka; z lat. charta nebo 
vlask. carta papir, s predsutym ś. 

Skaryant, ś kar i ant ces. obs. apparitor, lictor sondni sluha, bific, 
pochop; sfnem. schariant vedle obycejneho sarjant 1) id., 2) pedes pesi 
vojak ; stfr. s e r j ant, s e r g a n t, s e r g e n t serviens sluha, służebnik, vfr. 
s e r g e n t podoficir, śikovatel ? 2) soudni sluha ; srlat. s e r j a n t u s, s e r g a n- 
d u s armiger zbrój noś, s a r g a n t u s, s e r g e a n t i u s semena sluha s a r i a n- 
tes, seriantes, s ar g ant i, s erg ant i eąuites servientes jezdcove sloużiei; 
vlask. ser ge nte, span. sar gen to, stspan. s erg en te; prvotni yj^znam jest 
służebnik, od lat. seryiens slouzici. 



— 325 - 

Skedela, skedela, składa slov. seutula, patina misa. v. Oddel. I. 
str. 77. 

Szkielet, sk i o 1 o t. pol.. cK-cicn. rus. ossium compages kostra;/r. 
sąuelette, vtask. scheletro, (pan. esąueleto, lał. sceletus; ze fec. 
tnctlrtóc wyschły. 

III i; u nejri, skiper rus. lodnik, kapitan lode" kupeckć; z holld. 
schipper id. — svSd. skeppare, nAp. Scbiffei^ pol. szyper to, co 
roś. /. iliu-m. 

Skoda Biot. tes. hluż. dhtź., chrv. srb. jen v nekterych krajiiuirh na 

miste domaciho Stet a. pol. s z k o d a damnum ; ft/. s z k a d a, is z kada ; z 

lan. : stnem, scado, scadho, sfnem. s eh a de, nnem. Se li a di 1 damnum, 

a tli o no\ins, hostis śkiidee, nepfitel, ar/s. scadha hostis, adyersa- 

rins nepritel. seedh na miste scadbi dainniun. seeadlijan injuriam facere, 

iv nkfiwliti, nskoditi. ddn. śved. skąd a damnum, skand, skąd ha nocere 

>koditi, goi. s k a t li n. damnum, injnria skoda, kfivda, skathjan nocere, 

injuriam inferre >k<.»diti, uk?ivditi; ongi. seath damnum, 2) verb. nocere. 

Skof slov. episcopus biskup; ze sfnem. pischof, nebo stnem. piscof, 
odraźenim pr?ni slabiky; nem. z fec.-lat. 

IJJko.u skulą stslou. schola, slov. chrv. srb. ces. śkola, rus. ni koji a 

la. pol. s /. k u 1 a ; ru m. ś k o a 1 1>, lit. s z kala, obyćejne i s z k a 1 a id. ; z 

bał. >Vr. .-.hula <r ■//>/.( pokój, prazdn^ ćas, pfihodny ćas k nećemu; zamest- 

nani, jmenoyite* nćene" zamestnani, nćeui, ućiliste — slov. sola, hluz. śula 

Schnie (sfnem. schuole, strism. s cno la), ktereź take ze fec. lat. 

V 

Skopa slov. faseicnlus straminis otęp slamy; dnem. schob, schoof 
Bflndel, der Strobwiscb svazek, vechet slamy. 

Szkopek, sz kopiec pol. midoba dfevena labrum, Ćes. skopek, 

>s. Skop, situla, scaphium, stćes. skop nadoba jiste" miry scaphus 

Bobmr. —stnem. scapb baustrum nadoba ćerpacf, mhd. sehaf, nnem. Schaff 

łsas. s*cap; sflat. scafa \as culinarium kuchyńskś nadoba, sca- 

pba mensurse aridorum peciea jistś mira sueb^ch \eci, lal. scaphium 

hlnbokś okrouklś nadoba, fec. n/M.^oz każdo yybloubenó, dutś teleso, koney, 

piot mała vana. małe* koryto, nadoba k piti. — Ze fec.-lat. <rxdętov s<a- 

phiuui pochazi tak.', jak .-«• podoba, dluź. Skopon Tiegel. 

Szkot pol. 1) Scotus, Scotiae incola Śkot (nńrodnf jmeno), 2) szkot 

obchodnik podomovni, €es. Skot i Śot (narodni jmeno), 2) ><»i (appellatiy.) 

imferens mei ttim, institor, protoże Śkotoye* darneji zvla>K' obebod 

ni provozo?ali, rnbec fcivot tonl&yj redli, fcśź sfnłm. sebotte land- 

i mu peregrinandi 3tudium" DC.) 
Skrapa $hv. rinu. fissura rozpuklina, kulina, chrv, Skrapa id.. 2) 
hiatus nu. i- Bkulina skalni, srb. skrapa lapilli drobni kamehf; bfoy. sfnem. 
irove rauber zerkiur Fela bkala lozpnkanś. 



— 326 — 

V 

Skrata slk. 1) niigae fraska, 2) monstrum patvor; stejneho piivodu 
jako skrat v Oddel. I., v. ib. 

Skrempelj slov. unguis drap; bezpochyby cizi a sice, jak se zda, 
srnem. krempel, dem. stat. jmena krampe fuscina skfiyena vidlice. 

Skrokati, ś kr ok nut i srb. prov. (C. g.) fallere, de sclopeto, selhati, 
o rucnici, obycejne slagati t. j. selhati; jak se podoba, ze vlask. s er oc- 
enia r e fallere, decipere klamati, siditi ; jr. escroąuer id. 

Skrpina srb. piscis ąuidam marinus jakasi morska ryba; srov. vlask. 
sc ar pa rod spatne ryby, pak scarpione Seeskorpion cottus scorpius rod 
morskych ryb pulcovitych, pulec morsky, śtir morsky, lat. scorpsena id. 

Sk runda ćes. conyicium in mulierem nadayka źenśtine ; srov. nem. 
Schrunde, srnem. sch rundę rima, fissura. 

Skruta morav. kra ledu fragmentum glaciei, Muz. wo-śkrot glacies 
lubrica naledi, hołot, wośkrot pada es fallt Glatteis; nem. Schrot Hagelkorn 
kroupa ledova, srnem. schrot segmentum ukrojek vselikeho spusobu ; sved. 
skrót grando kroupy ledove; srodnym s germau. slovy r id& se byti lit. ap- 
skardas glacies lubrica naledi. 

Skumpa ćes. objurgatio, reprehensio dutka, hana; srov. nem. Schimpf 
ignomia, probrum hańba, convicium nadayka, hołld. schimp irrisio, convi- 
cium posmech, nadayka. 

IIlKyHa sktina rus, nayigii genus druh lodi ; angl. s c h o o n e r, 
nem. Schooner stejneho yyznamu. 

Szlaban pol. scamnum dormitorium layice ke spani, odpocivadlo, 
presmyknutim hlasek szelbąg, szelbląg (l po b ysuto) obs. — z nem. 
Schla fb ank id. 

Slacha ćes. suchś źila, svazova ziła tendo ; cizi, możn^,, ze stejneho 
puyodu jako slehy, v. ib. 

Siak ces. apoplexia mrtvice, puvodne udereni ictus, 2) stopa vesti- 
gium^ 3) vymol v ceste, prohlubeń cesty salebra, 4) okrajek, konec sukna das 
Tuchende, die Sahlleiste, 5) obs. modus spusob; pol. szlak, ślak apoplexia? 
obs., nyni paraliż, 2) szlak na ptaki = klatka cavea, 3) vestigium, via stopa, 
sled, cesta, 4) margo kraj, 5) okrajek sukna Sahlleiste a t. d., szlakować 
investigare stopovati; z nem. S chi ag 1) ictus udereni, rana, 2) apoplexia 
mrtvice, 3) nota, effigies raz, tvarnost, 4) modus spusob a t. d,, srnem. slac 
= nnem. 1 — 4), 5) ungulae ictus udereni kopytem, 6) Testigium stopa, sled, 
via cesta a t. i, slage f. vestigium stopa, jmenoyite stopa kopytem końskym 
ućinena; stnem. slag, got. slahs ictus udereni. 

Siaka ćes. tribulum, tudicula stoupa, pech, hluz. slaha sudes kul 
plotovy, pol. szlagą der Schlagel, die Holzschlage palice ke śtipani dfivi; 
srnem. slage, stnem. slag a martellus mlat, kladivo. phalanga, instrumentum 
pugnandi, palice, kyj a t. d. 

Slap ćes. obs. cassis, ślepa obs. klobouk pileus Bohmr., tehoź puyodu 
jako rus. sljapa, v. Oddel. I. str. 82. 



— 327 — 

Slapa s!ov. homo stolidus hlupee: sroy. nim, prov. (jih.) schla b i 
id., pak schlappe, schlabbe daa Bangemaul syisla huba. 

Szlara pol. (obs.), dem. szlarka, sz lar uszka linihiis lem, lemo- 
yani odevu żenskeho; srov. nim dkd. (jih.) schlar Schleier, Kammertuch 
zavoj, kambrejske płatno. 

Siar, slojir 6es. \elum za\oj : z nem.: nnem. Schleier, dial. schlar, 
tfnem siei g er, s le ir, s 1 o i g e r, s 1 ó i r id. 

Sie 1*. ces, luuis duetarius Ziehseil, dem. śelka, śle pi. das Hinter- 
zeug ani Kumrnet. Pferdegesehirr pochvy na koni, 2) Hosentrager, śelky id. 
mi. ih.iom Sieja das Hinterzeug am Kummet chomout s prostranky, Ge- 
Bchirriemen, pol. śla, szła, s zlej a 1) Ziehseil, 2) pi. armamenta eąuaria, 
lora femeny, pochyy na koni, dem. szelka, szlejka, szelki pi. Hosen- 
*er; lit. szlajei pi. armamenta eąuaria pochyy na koni, śle; jsou ve spo- 
jito<: Siele chomout, pi. Sielen pochyy na koni, stnem. siło 1) 

funis proyaz, 2) helcium, epirhedium chomout, pochyy na koni, femen, kterym 
jest kufi pmazan ke kocaru, Brnem, sil 1) femeni, śle na tazny dobytek, 
chomout, śied. sela Pferdegesehirr pochyy na koni, sela yerb. kone ostro- 
jiti. skand, sili restis proyaz; zda se, ze nazyy slovan. pochazeji z german., 
a Bioe proto, ze jmena sloyan., s uyedenymi tu germańskimi skutećne sou- 
rodna. jsou: stsIov. ciuo siło laąueus, rus. ciijioki» siłók, pol. sidło, ćes. 
sidl , o sidło id. 

Slehati Ćes. yerberare, obs. ślahati, ślohati, morav. ślahati; 
<n. BChlagen, sfnSm. siali en, jeśte ve 15. i IG. stoleti schlahen, 
schlachen, stnem. slahan, 1. praes. slahu, got. slahan id. 

Slehy m. pł. cingulum antę pectus equi, armamenta eąuaria śle, po- 
chyy na koni, lora femeny, yincula braccis sustinendis śelky; zda se byti 
telioź pftvodu jako śle, srov. formy nuiea szleja rus. pol., pak szlajei 
pi. lit. — h by tedy stało mfsto /; maziti sluśi take srnem. sleie eine 
Art steifen Haars (Ziem. z dohadu). 

Sleta maran. Bchistus, lapis foliatus lupny kamen, skfidla; nesloyau., 
dnem. Bchleet n. fissuni neco n»zstipeneho schleete f. rozśtipena 
tyYka plotoya. 

Slibra s/ov. GerOlle Bypkć kameni, yalouny ; sroy. nem. schliefeu 
labi Bklouznouti, spadnouti, Bubsi Schliefer. 

Slich ćes. aeris fragmenta drobne kusy rudy, vodou zaprayenć, też 
j roztlućenś ruda: z nem. Schlich m. das fein gepochte, gewaschene Krz. 

Slim ćes. obs. pituita sliz (z dohadu); sroy. srnem. ślini, ślinie, 

ehlei m sliz, neco slizkóho. 

Slim 6e$. obs. nncufl klika hak ; STOV. snuł, u. slim, slim pi' adj. 
obliąuus, tortu-, yarufi kOBf % krivy, skr<»iici-i]y. 

Slimek ćes. placenta nterina, Becundinae kolić matecn/, Luiko płodu; 
-li»-ni" membrana tenka* blana. Sem naleźf, jak -«• zda, takć 
pol. szlamu, iiauch und Hals \on Thierfellchen zmn lutter. 



— 328 — 

Ślinc ćes. vulnus, cicatrix rana, jizva, jmenovite od pofezani, pruba, 
kter& zustane po uriznuti, seknuti, srov. nem. Sc h lit z Schnitt, Kiss, Kerbe 
fiz, vrub, sfnem. sliz rima, fissura rozpuklina. 

Slinc ćes. obs. kus useknuty segmentum t lacinia, srov. sfnem. slize 
vetche płatno abgetragene Leinwand zur Charpie. 

Sliźek, sliżek ces., ćasto pi. sliźky, slejźky tunmdarum crassio- 
rum species, pastillus farinaceus, obs. s 1 i ż ; nem. Schleisze eine Art grober 
Nudeln. 

Sljig chrv. srb. folia łmmo mixta zeme s listim hnijicim smfsena; 
dnem. schlick der fette Schlamni tucne bahno, holld. slik, ślij k, sfnem. 
slich, stnem. slih coenum bahno. 

UIjienR&Th sljóndat rus. vagari toulati se, potloukati se ; nxzieH#a 
homo vagus tulak; srov. holld. s len der obambulatio otiosa nedbala chuze, 
slenderen, nem. schlendern lente incedere, otiando circuniire pomału, 
nedbale jiti, zahalcive choditi, sved. slentra id. — nepochdzeji-li slova 
rus. ze sved. slunt homo vagus tulak, slunta cessare, otiosum esse leni- 
vym byti, zahaleti. — 

III^rionKa sljiipka rus. (lod.) navigii species salupa, lod o jednom 
steźni, mjiion^ sljup celox rychła lod; dnem. s chlup e, angl. sloop, 
sved. slup, holld. sloep; fr. chało uppe, odtud nem. Schaluppe, ćts. 
salupa. 

Szloch pol., obycejne pi. szlochy, singultus zlykani, szlochać sin- 
gultire zlykati ; z nem. schluchzen id., subst. S chi uch ze f., Schluclizen 
n. singultus. 

Slondra, ślundra ces. źenstina neustrojena, 2) meretrix smilnice, 
necudna źenstina; srov. nem. Schlunt lacinia utrżek, capart, schluntern 
negligenter agere nedbale delati schlunterig negligens, pak vlask. slan- 
dra meretrix smilnice. 

Sluha Ćes. obs. rima, fissura skulina, srov. srnem,. slucke hiatus 
rupis rozpuklina skalni, uzky otvor (z dohadu). 

Słupka, siu pi na folliculus ? gluma — muźe stati misto słupka od 
kor. lup: loupati, odkud i ćes. łupina, pol. łupina gluma, chrv. łupina 
siliąua lusk, slov. łupina, dluz. łupina putamen, muźe ale tez cizim byti: 
nem. Schlaube f., Schlaufm. folliculus, gluma słupka. 

IHjiBiKt słyk rus. eine Art Miitze der russischen Bauerinnen druh 
cepie vesnićanek.ruskych, pol. szłyk, słyk vysoka kuźelovita ćapka s koźe- 
sinou eine hohe conische Pelzmlitze; lit. szlike ein Kappchen von Schwarzem 
Sammt, das ehemals die Geistlichen unter dem Hutę trugen, ćepicka z ćer- 
neho aksamitu, kterou davneji duchovni pod kloboukem nosiyali; rum. iślik 
capka okrouhla; jak se zda, p&vodu oriental. 

Smant ćes. (horn.) mekkę druhy krusciw zarte Bergarten, u vitriol- 
nikuv mekka, żluta 7 vlhka zeme, ktera se pfi delani vitriolu usazuje a v ćer- 
venou barvu yypaluje, 3) bila pena, kterś, se na nejake tekutine usazuje, na 



— 329 — 

sinant; z nem. <//<//. s eh ni ant id., 2) eremor lactus snietana, sfnern. 
amant to, co scbmanl 2 ; nem. ze *fov. smetana. 

Smara słk. virga, linea cara, jest asi »ft». Schmarre jizva cicatrix, 
prnlia. — 

Szmata pol . ofo, szmat, Bzmatek lacinia fragmentom utrzok, uło- 
mek, mrus. ni ai a ii. §mat frustum kus, lit. samotas ein Schnitt Fleisch; 
. nem. prov. jih. schną t, s di nad 1 segmentach ńkrojek; n a m se easto 
zameńuji. 

Smel će.<. (restl.) butomus Wassemołe rod bylin żabnikovitych, §mel 
okolićnaty butomua iimbellatus, jinak siti kyetne, mećik Yodnf; srov. nem. 
Schmiele, Sehmele aira metlice, tonka dloubostóbelna trava; sfnem. sme- 
lehe i«l, stnem. smal i li a myrica. 

Smelhovi n. des, obs. frutex, ligustrum ptaći zob, srov. slova sfnem. 
i stnem. pod SmeL 

Szmergiel pol., im ergi ces. ruda zelezna, która tlućennn a myt im 

• tui ke hlazeni a lesteni zeleza, ocele, skla a nekterycb drabycb kamenny 

i/,iva ein Eisenerz znm Bl&nken & Schleifen ; nem. Schmergel, Sclimir- 

g e 1, S c h m e r bel; wed. s m e r g e 1 ; vlask. smeriglio, span. e s m e r i 1, fr. 

ómeri; ze ree. fffiicig, dfiiotg stejneho vyznamu. 

Szmermel, szmergiel pol. (ohnestroj.) ignifi artiticiosns volatilis 
ohnestrojne, iućik, z nem. S eh w ar mer id. 
Smida slk. segmentum ukrojrk, krajic; pravdepodob. z nem. Schnitte 
i<l. promenenfm souhlasky n \ m. 

Smolka ces. yitula cervina bima lane, rocni kolouch; z prvni casti 
ntm. Sc li m al-thier id. 

Smolka, źniolka ces. modra bana, kteron se skrob barvi Blaufarbe, 
blaue Starkę; pol. szmal ta: z nem. Schmalte, to ze fr. smalte id. 
\%k. smalto, sflat. smal tum), odtud i rus. cMa.ii.ra smali, la. śved. 
Id. S m a 1 1 I.. nrgC. anio.ntr id. 

Smuje des. Kebrmasz, asi tolik, <<» ubeluice, uhlom śr, mira kososti 

Winkelmasz, Schragmasz; jest-li tomu tak, pak by pochazelo z nim. Bchmiege 

ićho \wn.łiii /.• sfnem. formy smiuge, ać znaćeni svrchu uve- 

ii posad dokśzano neni. 

Snejdrem adv. obliąne, vlastue instrum. sg., ąrov. skand, snidb 

ol)li«jl|it;i- ko 

»re< na i;ivr tkalćoYskćm to, co yratidlo tkaleovske, \ralec, 

na kŁerem osno?a jesi aaviouta\ jagum teitoriam, lignum, in quo licium in- 

ritur, dle zvaku zdś se b\'ti n hnflrz, kterćz* ale znaći zayitek, rob 

Zipfel. 

v 

Snorek. Sfiorei 6es. trolnta kii\i zapletend 6śra; srov, "< ; "/. SchnOr- 
k e 1 Btejnćho r^znamn. 

Szoldra pol l) pei o k^ta repfOYŚ, piece fepfoY^ 2) convi- 

riiiin: homo oeąuam, na Soldra, odra piece Yepfovś; 



— 330 — 

lit. s z al dra s homo vagus, deceptor, circumforaneus, jactator tulak, podvod- 
nik, dryacnik (z pol.); sfnem. schulter humerus piece, 2) uzeue piece ve- 
pfove, nem. Schulter ve sloźenem Schweins-schulter piece vepfove, Sem 
naleźi take mad', sódar perna, petaso hyżde, uzena kyta vepfova, ze slk. 

HIomiioji^ sómpoł rus. Ladestock nabijak, cizi, misto stompoł, 
śtampor? zholld. s tam per? id.; srov. take lit. stumplis tehoź vyznamu. 

Szop pol. procyon Wascłibar jamajsky medved, śup; nem. Sehupp 
tehoź yyznamu. 

Sopa slov. caterva zastup; srov. nem. dial. jih. schuppen hromada, 
mnoźstvi. 

Sor srb. platea ulice (v Uhr.); z mad', sor series rada; pravy srb. 
uazev ulica. 

V 

Sora slov. mente captus błazen; srov. srlat. scorio stultus, fatuus 
hloupy, posetily. 

Sorak, gen. sorka srb. prov. (C. g.) sors licast, los; asi z albdn. 
sort (vlask. sorte, lat. sors, gen. sortis) id., t i k se nekdy zameńuji. 

Szorulec pol. obs. rutabulum ohreblo, oźeh, z nem. Schiirholz id., 
cistę pol. o z o g. 

Sos ces. obs. tributum dań z domu nebo statku, poplatek; z nem. 
S eh os z, srnem. scho^ id. 

Sota slov. Torf raselina, srov. dnem. schott, m. terra effosa vyko- 
pana zeme. 

Soupati des. movere, trudere; jak se podoba, z nem.: słnem. sciupan 
trudere postrkovati, posouvati ; srnem. schieben, 1. sg. praes. schiube, prt. 
schoup, s eh u ben trudere, propellere, nnem. schieben. 

Sourem ces. obliąue koso, vlastne instrum: sg. neuźiyaneho, śour, 
soury, sur}' adj. (rec.) obliąuus kosy, śourost obiiąuitas; srov. sfnem. 
schor, m. declivitas spaditost ; sklonitost, nnem. Schurre. 

Sourati ćes. scrutari, ruere, z nem. schiiren ruere, dimovere hrabati 
se v necem, rozhrabati neco. 

Sourovati ćes. vlnu z mastnoty, ze spiny vyvafovati lanam coąuendo 
purgare; z nem. scheuern, sfnem. schiuren tergere, purgare drhnouti, 
cistiti. — 

Spada slov. chrv. srb. ensis kord, pol. szpada, ces. spada ensis 
latus, oblongus, srb. spąg a, rus. uinara spaga na miste spada; lit 
spod a, szpoda, szpada, szpogas gladius, quo punctim feritur kord; 
vlask. spada kord, śpan. portg. e spada id. fr. es pa de druh noże Schwing- 
messer, srlat. spatha, spada gladius, z lat. spatha, ktere znaci mezi jinym 
śiroky na obou stranach ostry mec, fec. ana&ri neco ploskebo, śirokeho, śiroky 
mec a t. d., fec. stfed. ona&a major gladius velky mec. 

Spalda, spal ta ćes. samopse triticum spelta ; pol. szpelta; lit. 
szpelteid. — nnem. Spelt, Spelz, sfnem. spelte, spelze, stnem. spelta, 
spełza f., spelz o, m. - vlask. spelta, spelda far, śpan. e s p e 1 1 a, fr 



— 331 — 

śp ea n t r e (ze srlał. a p e a u 1 1 a hordei species), srlat. obyćejne' s p e 1 1 a, 
spelda far; lat. s pelta objeruje se teprva ve rt\rtem stoleti; rec. stred. 
->>v zea. 

Spale pi. chrv. srb. (v Dalin.) quffistus Y^delek, sroy. vlask. spoglia 
kofisf. — 

Spalek des. caudei, truncus arboria csesse, caudex serviens secandis 

rebus; sro?. holld. spalk. ags. spelc, spelce lamina lignea, quse fractis 

ma continendis aecomodatur dlaha, dlażka, deśtice, kterou se obkładaj! 

zlomene tidy, skand, spalk asserculus deśtice, dlazka, śved. spjiilke lamina 

lignea dlaźice, scandula sindel, spjalka findere śtipati. 

Spalir os.. gpalir slov. pofadf, rada stromuv v zahrade Baumge- 
lander, pol. Bzpaler, s z palie r, szpalera 1) id., 2) tapes ćalonn, tapeta, 
rus. ni n a .i e p n n k b spaleni i k to, co ces., niiia.icpu spal ery f. pi. 
tapetes calouny, tapety; nem. Spalier zabradli, pofadi, poradi stroma v; 
roman. : vlask. spali i era 1) Lehne, Baumgelander zabradli, rada stromuy, 
2) druh yliiemYh ćalonniiy ciii tapet rozlićne baryy, sflat. spali era peripe- 
fcasma koberec, pokroy, opona, ćalonn, jr. es pal i er, śpan. espaldera to, 
co Fiask. 1). 

Span chw. yillicus Meier sprayce nebo najemcę dvoru syejcarskeho ; 
z mad. i s p a n id. 

llliiau^bipb span dyn. rue. ciugulum genuale sutorum poteh seycuy, 

. aoTBVh potjag; pfetyoreno z holld. spanriem? id. 

Spargan, Spark śn ćes. carei rokotf, też śargan id., 2) spargani- 
um Igelskolbe; vlask. s par gani o to, co ces. 2); lat. s par gani o u id., 
rec. <jnacyavi09 jistś rostlina. 

Spark, sparg ces. (rostl.) spergula aryensis, jinak kolenec; z nem. 
Spark yedle Śpergel, to z lat. spergula. 

V 

Spat ces.. lnnaTT, rus., szpat pol. lapidis genus, spatnni rod ka- 
menę. zi?ec; z nem.: wiem. Spat li, srnem. spat blatterig brechendes Ge- 
stein, stnem spat, spat alumen, gypsum, nitrum; nem. naleźi pravdepodobno 
pbat findere śtipaii, odkud sphatika crystallus; holld. spaatb, 
/. spat; tói //'. spath, tlask. spato, span aspato. 

Spata ies. rudis montev; srlat. spatha, spata pistillus, rudis mou- 
: lał. -pat ha. rec. sn&fhi mezi jiimn moutev Ruhrstab, Etuhrldffel, odtud 
i r\Kin. Spate, Spaten łopata źelezna, i\V. srnem. spate rfć; hluz. Spoda 
id. Z mmi. 

Szpatela. szpatelka pol. łopatka; nem. Spatel, fr. spatule, vlask. 
spatola, z lat. spatula, spathula, dim. -łat. jmena spatha. 

Szpnga pol. fibula, retinaculum, tignum transyersnm, quod asses in- 
ni continel spona, pffcnl bfeyno, które* deskj oebo prkna, rftboc dflo fce- 
>•'•. spojuje, 2) bok korabu; /. n.'m. Spange fibula, spona, spange 

fibula, retinaculum Bpona, skoba, Bpojujici bfeyno re stayeni rerbindender Balkon 



— 332 — 

im Gebaude, stnem. spauga; tez srlat. spauga fibula spona, 2) trabs exte- 
rior, quse muros inyicem eontinet bfevno, ktere zdi spojuje. 

Spejl ćesydem. spejlek paxillus dreyeny dlouhy roubik, jakych sou- 
keuici a feznici nźiyaji; z nem. Speil kolik, roubik Holzstiibchen, Knebel. 

Spenda ces. obili dayane uciteli śkolnimu frumentum magistris scho- 
lasticis praebendum ; srlat. spenda eleemosyna almuzna, odtud take nem. 
Spende podeleni, dar, na pf. podeleni chlebem, masem, srnem. s pen de dar, 
podeleni. Zakładem jest lat. expendere. 

Spendlik ces. Stecknadel jeblice zatykaci, z dnem. spondel id.; 
srnem. s p e n g e 1 vedle s p e n e 1, stnem. s p e n u 1 a, z lat. s p i n u 1 a dim. stat. 
jmena spina trn. 

. Spendlik prunum cereum druh żlutych sliv; nem. Spił ling, dial. 
jthn. s pen ling, srnem. spenelinc, spinlinc. 

Sperk ces. ozdoba, okrasa, nadhera ornamentum, luxus, 2) sperky 
pi. pochyy na konich phalerse; pravdepodobno cizi, srov. angl. spark jiskra, 
cętka, błyskotka, fintil, clovek yystrojeny, sparkish okraśleny, ozdobny, vy- 
finteny, yystrojeny, dnem. spark, srnem. s par che jiskra. 

Szperka pol. frustum lardi adusti skvarek, z lit. spirgas id. od 
spirgti, spirgyti praźiti. Sem naleźi take, jak se zda, morav. sperky 
pi. farcimina, piwodne asi skvarky. 

Sperloch ces. obs. tegmen pfikryvadlo, sperloch na vuz, płachta vo- 
zova tegumentum currus, — slameny matta; ze srnem. sper-lachen roze- 
pjata polookrouhla płachta ausgespannte halbrunde Decke, an den Wanden, 
iiber einem Sitze, einem Wagen, yyskyta se i sperlach. 

Spice f., spić m. ces. apex, pol. śpica 1) id. 2) radius rotse ; nem. 
S p i t z e apex, srnem. s p i t z e f., spiż m. id. stnem. s p i z z a, pinaculum, 
pinula, mucro, aculeus, slova nem. z lat. spica, spicum, spicus prvotne 
neco ostre zakonceneho, ost, srlat. spica spiculum kopi, ost. osten. 

Spidlo slk. apex 7 aculeus ost, spice, spidlaty acuminatus, z nem. dial. 
(jih.) speidel apex, aculeus, cuneus osten, klin, srnem. spidel, s pedel 
assula drasta, odkolek, tfiska. 

Spich ces., dhn. spisek, spiźek, becka, koncity soudek, prostice 
spitziges Fass, Sałzfass salinum ; sem naleźi take spiźek kuźelovita ćapka 
pro podobu s koncitym soudkem. Staźeno z nem. S tub ich, srnem. stiibich? 
sud, becka Packfass. 

Szpichlerz pol, sp ej char ces. granarium źitnice, obiłnice ; z nem. 
Speicher, srnem. spichsere, stnem. spich ar i, sloya nem. ze srlat. spi- 
c ar i um locus recondendis segetibus obiłnice, od lat. spica klas. 

Śpik medulla ossium tuk v kostech, 2) tuk, mastnota yftbec; nem. 
Speck, srnem. spec lardum tuk, slanina, e ze starśiho i. 

Spika srb. prov. pugio bodak; srlat. spica spiculum osten, kopi, 
sudlice. 



— 333 — 

Spika diet. (rostl.) leśni spika agarom europanmi. sro?. sflał. spicus 
nardus, it. spigo ul.. nim. Spiek m., Spike, Spiekę t. nard celtick^ , la- 

yandula. sfnem. s p ic li. 

Spiła s/or. eine lange bólzerne Nadel, rtts. umn.i i>i;a, śpiluka 
Bfaarnadel, Schuhzwecke jehlice, c?ok, hfobik de bet, pol. szpilka Steck- 
oadel spendlik, jehlice, morau. spił ku id., 2) clavus kolik. biebik: lit śpil- 
ka jehlice /atykaci: nem, Spi Ile ein PfahlhólzcheB kolik, Spiele ein Spiesz- 
ani von Holz, ein Federkielchen in der Haut kolik, hrebik d-TYeny, Spenka, 
stonek, osłonka, <ln> : m. Bpile id, 2) ein St&bchen zura Aufhangen der Wurste; 
\k. spillo /atykaci jehlice; z lat. spin u la dim. stat. juićna spina, u po 
n ?ypadlo, n pak naslednjicimu / spodobneno. 

Spilja shv. cayerna, speens jeskyne, chrv. spilja vedle spiła, srb- 
spiła, spilja; nrec. fftnjltd, i^ihuor, slree. tnrtyAaior, lat. Spelseum id. — Zda. 
ale ces. spilka nnterirdisches Loch podzemni jama, u kozelubuv, sem naV- 
I pochybno. 

III n u. 1 1> spi Ib ru*. m. Schiffswinde zdyihadlo nebo paka ludni; 
hol Ul. spił f., nem. Spille id. — cistę rus. BopoTi> v<5rot. 

Spincovati ces. posmiyati se nekomu, nabirati nekoho, uśtepaene nilu- 
viti petere aliąuem dicteriis, illadere; ze sfnem. spiż zen telioź vyznamu, n 
: jest tedy stejnćho porodu jako §pickovati. 

V 

Spinetka ces. nastrój luubdmy na Bpfisob kl<iviru polychordium pin- 
natnm minus: PU*, iii n u u cna spinjćty 1. pi. id., nem. Spinette, z rom. : 
V. s p i ne tt a, Span. e s p i n e t a, fr. e p i n e 1 1 e od lat . spin a osten, trn, 
a tom nśstroji bnhalo pe>y ostre zakoncenymi. 
III u u ])<>n i,i spiróny m. pi. rostrum navis nos korahu, jmenovite 
galeji: nfec omgónop id., vlask. sperone vedle sprone 1) ostroha, 2) o- 
i n<i pfeda yeslarskych lodek der Sporo am Vordertheil der Ruderkahne, 
n. 
Spita I slov. y spi tal j chw. srb., śpi tal ces., szpital pol. xenodo- 
cheum. hospitinm publicum gratuitum, nosocomeum, lit. spitole, szpitole 
id. - Spita! id., sfnem. spi tal: nrec. onvtaXiov, ilask. spedale, z 

lat. hóspj tale. 

Spiun chrv. eiplorator yyzy&iac', trb. śpijnn, vedle domacfho nhoda, 
ru$. mriioirr. Śpión id. — ilaste, spi one, fr. es pi on id., odtud takć nem. 
Spi o ii. — 

Spiże €ee. penus potra?a, zśsoba potravy, pol. ob*, śpiźa 1) id., 2) 
rlockenspeise, $lov. pifca cibus jfdlo, obycejne' jSd; lit. spyźe 
id. — u i pi s, cibus, yictus, ttnim. spisa, nn&m. Speise, to 

ze sfint. % ].. n i a, aa • a, penaria. 

Spolja tlov. pyiia krabice; /.di se byli cizfra, Brov, vlask. spoglia, 
io/.i jinym kuru, ku/i, skofepinu (cortei, corium, putamen, testa), 
poli n ni Bnpellei quama odradi \ jelikś. 



- 334 - 

IHnopa spora rus. calcar ostroha; holld. spoor, śved. sporre, 
srnem. spore, stnem. sporo, nnem. Sporn. 

Sprachati ces. stercus facere ; srov. nem. S por k Kot kal, sporken 
kotig werden, sporken kotig machen poskvrniti, z nichż pfesmyknutim Masek 
pochoditi mohlo. Slova neru. jsou, jak se zda, ve spojitosti, se vlask. spor co 
unflatig necisty, zamazany, spor car e inąuinare, polluere zamazati, pośkvrniti. 

Sprcek ces. passer campester polni vrabec; srov. nem. dial. sperk 
spork passer vrabec. 

Sprih, śpriha chrv. grando plumbea broky, jak se podoba, z dnem. 
sprticke f. fragment um, mica ułomek, drób. 

IIInpHHTOBi. Sp.rfnioy rus. (lodu) druh lan lodnich der Streicher, 
umsponnenes Seil; cizi, srov. nem. Springtau „Springtaue pi., zwei sich 
durchkreuzende Befestigungstaue zwischen zwei Schiffen dve kfiżujici se lana 
upevńovaci mezi dvema koraby, holld. forma toho slova jest springtouw. 

Sprle n. gen. -ete ces. mećik Sprosse, śprleni v posadach a kle- 
cich hulky nebo prouti vedle sebe postavene Sprossen; pravdepodobno z nem. 
Spreil spitziges Holzchen kolik, dfevko ostre zakoncene. 

Sprync, śpryncl, sprynclik, śprynclink ces. falco cyanopus 
modrak, raroh, nem. Sprinz falco nisus, srnem. sprinze f., sprinzel n. 
sprinzelinc falco cyanopus druh sokoluy s kropenatou hrudi. 

Spryncle f. pi. ces. §prossen auf der Wagenleiter śpruhy u żebrin 
vozovych; z nem. Sprinzel, Sprenzel Sperrholz, Sprieszel, Knebel, roz- 
porka, stupeń v źebfi, roubik, srnem. sprenzel id. 

Sprysel, sprysl ces. gradus scalse stupeń v źebfi, misty sprusel; 
z nem. Sprieszel, dial. spreiszel id., srnem. sprii^el id., 2) repagulum, 
stnem. spru^il. 

Spurc ces. obs. Maculatur; z lat. spurcus nećist}', zamazany. 

Spurak, gen. -rka srb. prov. (C. g.) scorpio śtir - misto s ku rap? 
z lat . rec. scorpius, scorpio, rec. axoQ7iiog, oxoQ7ikor ? tehoź yyznamu. 

Sram ces, cicatriz jizva, rus. inpaMi. sram, (ćiste rus. pyneijt, 
paBHHa), pol. szrama, obs. szram; nem. Schramme f., srnem. schram 
tehoź v) f znamu. 

Śremlice ces. der Kupfstock ani Wagen sarka u vozu, ploske dfevo 
po delce na naprave leźici a k ni pribite ; cizi, srov. nem. dial. schram, 
dnem. schreem obliquus kosy. 

Szropa pol. obs. strigilis hfebelce, vedle domaciho zgrzebło, hluź. 
srofa id.; z nem. Schrappe, S chrapę id. 

Szrub pol. } sroub ćes., śruba slk., śrub liluz. cochlea tocenice, 
sviradlo ; z nem. S c h r a u b e, srnem. s c h r u b e id. 

Śrut ćes. (horn.) ligna asciata tesanice k paźeni doliw (bani) ge- 
zimmertes Holz, z nem. Schrot m., n. opus fabrile dilo tesarske. 



— 335 — 

Srutka fes. Spufldgeld płat i każdeho sodu piva pro słodka nebo 
podstarsiho ustauoyeny, robec spropitne' od vystavenóho piva Bladoynfkom 
patfiei. 2) lucrum zisk, v^delftk, z nem, Sen rot w ScJiroi-geld. 

Srutka fes. - masa frontom carnis; z nem. Sr li roi trustuin kus, 

'//?. schrót segmentom ukrojek yśelikćao sposobo: masa, chleba a t. <l., 

sehroten secare sekati, sfnem. schróten Bcindere, secare, absoindere. Sem 

nilezi praydepodobno tako fes. > rutka rixa syada, prYotnć asi pugna, proe- 

liuni. csedes boj, bitva. s< 

Szryk pol. obs. soblica aąoatica Wasserpfahl kul vodni, z nem. 
Schrick, Schreck ein Klotz mit drei Beinen, Stammende pafez s trojim 
podnoSim, oddenek, odzemek, stonek. 

Stadło fet., olncejne pi: stadia. Notgebaude der Bergleute budovy 
hornikiiy z nooze vystavene: nem. dtdl. jth. stadeł horreum, stabulum sto- 
doła, chler. kolną; v. śtagalj. 

Staf fes. frustum, pars kus, dii, — kamenę, Miny, ledu, chleba, ze- 
lezą; z dnem. staf, stafNStab, Stange nul, tyćka, Metallstab prut nebo 
tyćka kora, holld. staf baculus hol. 

Śtagalj chrv. srb. horreum stodoła; z nem.: stnem. stadal, sfnem. 
nnem. dial. stadeł id. 

Illiart stag ri*s., sztak pol. Masttau steżnove lano; holld. stag, 
nem. Stag (z dnem.) silne* predni lano na stezni lodnim. 

Stacheta fes. palns, sudes ostre zakonćeny kul, pi. -ty crebrisurum, 

rrse, rur. naKeTi sta ket, pol. sztachety pi., obs. sz i akie ty, id. 

nem. Stackett, dnem. stachete Pallisadenzaun, holld. s t ake t ; ze vhsk. 

ca to koly ostre zakoncene, palisady, ohrada, steccata ohrada z koluv 

Yerpfahlung, fr, estacade, śpan. estacada id. 

Stak ces. (horn.) zyyseni stoły elevatio cuniculi; srov. dnem. stack 
ein Querdamm von Pfahlwerk pfićna hrize z koli. 

Stakor slov. chru. mttó rattus krysa, srb. stahor; bez poehyby cizi, 
nebylo ale możno, yypatrati, odkod by vzato było. 

Stalec fee. der iaom in der Miihle sloupec, na kterem koś 

mlynsky leźi ; z nem. Stel ze fulcrum podpora, srnem. stel ze id. 

Sztalmach pol. carpentarius kolaf, hotoyitel yozuv, z nem. Stell- 
macheM. j. Gest » j 1 1 ma cher id. 

Standa ces. ?as łinarium nadoba rinnś; arlał. standu ras vel do- 
lium vinarium, ze $f tande stondef labrum, aheus statarius, stnem. 

standa. nnem. St a n de. 

Standara łet idśr alk. vexillnm zśstaya, prapor jezdeck^, me. 

uitm h.i;i pn, >tan«i,ii udar; w'ui. S t a n d a r ł e, dn£m. stan- 

^1 a i hart: ndard. stfr. estendart, rłaslc. sten- 

dardo, le, ipan. estandarte, tfłał. standardom, stan- 

darum, stan tar i u m. stantarom, standeriom, eitendarinm yeiillum 
prapor, od lał. ndere, łtendere, stendere natśhnouti rozepiati. 



- — 336 — 

IIlTaHLi stany m. pi. fus. braccse spodky, nohavice; ciziho puvodu. 

Starati ces. scrutari prohledavati, sliditi, starali v ohni ruere; srov. 
nem. storę u stobern, suchen, stoehern, schuren, srnem. stoeren movere, 
dimovere, perturbare hybati nećim, ve zmatek uvesti, stnem. stórju 1. sg. 
praes. — 

Startin, śtertin slov. Startin (Janeż.) — jest, jak se zda, nem. Star- 
tine rnensiira vinaria mira vina, deset veder. 

Stater ces. nummi genus, stater, zlaty stater = 10 dukatuv uher- 
skych ; ze rec.-lat. (7taziqQ stater peniz zlaty i stfibrny rozlicne ceny u roz- 
licnych naroduv. 

Steft ces. obs. cuspis ozubec, kolicek ; slk. ś tef lik jehla k navlikani 
tkanie, nem. dial. steft kolik, velka jehla, srnem. steft, nnem. Stift enspis. 

Stele f. ces. obs. der zweite Boden im Bottich der Salpetersieder 
druhe dno kade ; nem. Stelle fundns spodek, dno. 

Stencle f. pi. ces. grallae chudy; jak se zda, z dnem. stensel pod- 
pora mlcrnm, pes, basis noha, postavec, podstavek. 

Stercer, ster cii' ces. obs. erro tulak ; 2) mendicus żebrak, śterco- 
vati yagari toulati se, 2) mendicare źebrati, z nem. ster z en, mene spravne 
stor zen, vagari potloukati se, Sterzer erro, srnem. ster zen fallere kla- 
mati, vagari potloukati se, sterzer erro tulak. 

Stern slov. salamandra; srov. nem. Stern ve slożenem Stern-eidechse 
vlaska kropenata jesterka. 

Stilja srb. fusus duplicandis fills dfevo na spusob yelikeho vfetena, 
tez śtiljega; srov. rec. wąlt] sloup, pilif, podpora, vńbec sloupu podobne 
teleso, dle nrec. vysloveni tj = i ; rozlicnost vyznamu cini ale tu vec po- 
chybnou. 

Stira slk. hermaphroditus obojiidec, mad, csira id. — forma slk. 
zda se byti puvodnejsi; srov. rec. czelno^ nepłodny, jalov}', ke płożeni nesptl- 
sobny ; fem. creloa. 

Stirka ces. sterna vodni via sto vice Wasserschwalbe; srov. nem. Stirn 
die gemeine Meerschwalbe, Uferschwalbe vlastovice morska, pobreżni, bfehule, 
pak lat. sterna; po pfiraźeni slabiky ka inohlo n slova nem. nebo lat. k 
vuli libozvuku snadne vypadnouti. 

Śtirkinja f. srb. sterilis jalova, neplodna, srov. srlat. stiricus, fem. 
-ca id. jalovy, a. 

Stola, stula ces. (horn.) cuniculus, podzemni pruchod, pruchodiśte, 
splavidlo, rus. niTOjibHn śtólnja id., pol. stola, sztoła, stolnia sztol- 
nia id.— z nem. Stollen ein wagerechter Grubengang vodorovny pruchod v 
rudnych nebo kamennouhelnych dolech, srnem. sto Ile id., 2) basis, postis, ful- 
crum zakład, sloup, postavec, podpora, stnem. stollo. 

Śtolba ces. stabularius koci, pachołek u koni, odvozeno od nem. Stall 
stabulum chlev; można, ze zkaźeno z nem. Stallbube. 



- 337 — 

Stolhort ces. (boru.) misto na konci stoły der Ort am Ende eines 
Stollens, z nem. Sto Hor t id. 

Szton pol. Stein im Spiele kamen ve hfe; ze fr. je ton stejneho 
yyznamu. 

Stopela srb. (y Dubrom) erepida pantofel; nesloyan., pocliybno ale, 
zdali pochazi ze vlask. stiyale luda. 

III to ii o pi* § topor rus. Korkzieher: angL stopper zatka, holld. 
stopp id., holld. stopper, sued. stoppare nastrój zacparaci', 
zatka. — 

HI t o pa stora rus. RollYOrhang zaresa, zaelona vyhrnovaci; ze fr. 
B t r e id. 

Storija slov. Schilfdach rakosovś stfeeha, lat. storia, storea rohoż, 
srlat. s t < » r i u m umbraculiuii ligneum besidka, stora, storia, s t o r i u m 1) 
= lat. storea roboż. 2) stramen, arundo similisve materia slama, rakosi a 
podobna hmota. 

Storkljati slov. offendendo collapsurimi esse, titubare, vacillare klo- 
pejtnouti, motati se. nemotorne jiti, srov. nem. torkeln titubare, vacillare 
potaceti se. 

Szłort pol. Basspfeife piśfala bassov&; ze vlask. s tort a na spósob 
bada skfiyeny nastrój bassoyy. 

Stouchałi, Stacha t i ces. trudere, tundere, exaet. ś t o u c b n o u t i, 
>hnouti, mor. źd u chat i, pol. szturchać, szturchnąć id. sztur- 
chaniec iotus ustrk: z nem. staucnen trudere, tundere. 

Stourati, ces. serutari. ruere, dimovere; srov. srnem. stiirn, 1. sg. 

ii r serutari stobern, stoehern pśtrati po necem, sliditi, prohleda>ati ; 
v. Śtarati. 

Śtramac chrv. stragulum matrace, żinenka, ze vlask. stramazzo 
iż yyznamu. 

Strem slov. radiua pramen, paprsek; nem. dial. jih. stram radius 
pramen bIud 

Śtrengla, śtrengle, śtryngle ćes. die Strippe am Stiefel; asi z 
- r&ngel prorazec, dem. stal. jmena Strang provaz. 

Strokfas, >tmkvas ćes. obs. cupa, lacus, labrum kad, ćber; z nem., 
druha ćasf jest nłm. Fass dolium Bud, bećka, pniu srov. s holld. strook 
yineulum, lonim s?ai, paska, rem en; neni-li to slovo pfetvotfeno ze srnem. 
sehrót-Ta) situla nśdoba na yodu, Y&bo. 

Struć slov. strnthio pStros; ze vlask, strnzzo id., srlat. struza. 

HhauMUMin i t r i. k o k a m i 1 r i>. ctastouammm s i ratok a m i 1 u stslov. 
struthioeamelu- pi rec. m0Ov&o-xauijXoc id. 

Sztuć, dem. sztneiec pol. theca, capsula ponzdro; vla$k. stuccio, 

namuof id., jak se zda, ze fiask. 

Stufa ćes. obs. kus rudy segmentom Kris, radna, rwa. u\iy<\>L Btnf 
id. — z Erz. 

22 



— 338 — 

Stuk <fes. smes ze sadry a proseteho bileho mramoru albarium (No- 
mencl.) — vlask. stucco tmel, malta, sadra Kitt, Mórtel, Gyps, span. es tu co 
malta sadrova; stuka tor, $es. marmorati operis structor, pol. sztukator, 
ze vlask. stuccatore Stuckaturarbeiter, rus. niTyKaTypiiiHKi. id. od 
inTyicaTypa śtukatura. 

Stula slov. apex ostry konec neceho, osfi, stulast adj. acutus ostre 
zakonceny; nem. Stollen ost, ostry konec, dyka die §pitze, der Dolch. 

Stupa slov. pulvis prach, z nem. Staub, srnem. stoup id. 

Sztyga pol. obs. ein Schock Getraide kopa obili, z nem. Stiege 
20 kusuY. 

Stygł ćes. declivitas sklonitosf, spaditost; z nem., srov. nem. Stiegel, 
S t e g e 1 vzestupujici chodbiśte se stupni aufsteigender G-ang mit Stufen, Auf- 
tritt, srnem. stigelle, gradus, scala, paxillus erhohtes Bret u. dgl an einem 
Zaune aDgebracht, um dem Dariibersteigenden zur Stufe zu dienen pnlazek u 
płotu a t. d., stnem. stigilla gradus, scala stupeń; srov. take srnem. sti- 
gel 7 steigel adj. abruptus pfikry, spadity. 

IIItlikI) styk rus. Baj onet bodak ; srov. śved. stick ictus, punctum 
bod, bodnuti, sticka pungere bodnouti. 

Sztylet pol., styl et, śtilet ces. sica, pugio; nem. Stilett — z 
roman. : fr. stylet, vlash. stilett o (też oluvko, rysovaci pero, rydlo, span. 
estilete id. (też rafije). Zakładem jest rec. axvXog sloup, vubec sloupu po- 
dobne teleso, nrec. <ttvXoc id., też rydlo, lat. stylus, stilus ostre zakonceny 
kul, żelezo koncite, rydlo, raSje. 

Styva Łes. obs. Kohlengesttibbe ; z dnem. stiibe, stiibbe pul vis 
carbonum pracli uhelny. 

Sztywny pol rigidus, firmus, stabilis tuhy ? pevny, stojaty ; srnem. 
stif, stiuf tuhy, pevny 7 statećuy, nnem. steif rigidus. 

Szubarga pol. obs. furcifer Galgendieb padouch, śibenicnik — zni, jako 
by pochazelo z nem. S a u b o r g porca castrata nunvice, vykleśtena svine. 

Szubiak pol. nebulo, scelestus podlec, padouch, nicema; dnem. schub- 
bejack, holld. schobbejak id. 

Subut dluz. bubo vyr; nem. dial schufut, schubut, srnem. scho- 
fut, dnem. schuwtit, holld. schuifuit id. 

Sufan, żufan ces. ligula, trulla Schaumloffel openovaćka, pol. obs. 
zufan id., nem. prov. (jih.) schufen m. haustrum nadoba cerpaci, srnem. 
sehuofe id. 

Śufen, żufeń ces. o&s.jus, jusculum jlcha ; ze srnem. sufen jusculum 
polivka. 

Śuhaj, sohaj slk. adolescens hoch, mladik, chlapik; neslovan., mad. 
suhancz tehoż vyznamu. 

Szuja pól. homo neąuam darebak, nicema, łajdak, pravdepodobno cizi, 
srov. holld. schooijer mendicus, erro żebrak, toulavy clovek, schooijen 
vagari, mendicare toulati se, potloukati se, żebrati. 



— 339 — 

V 

Sukun, saku u. eukun srb. ve slożeiii s baba i djed: śukuin- 
baba atavia praprababa, sukun-djed atavus prapraded a t. d., jak se podoba, 
z turc. 

Szuler pol. Hasardspielei odvażny linie, karbanik, sibalsky hr&c, rus. 
uiy.i.iepi> id. — srnem. so ho li er er eiiier der Sc ho Id er, S eh o ller (eine 
Art Glticksspiel) treibt. ten, ktery hraje odvażnou hm, nazvanou scholler, 
s eh o 1 der. 

Sulj id. srb.. obyeejue pi. suljevi, (v Baranji) trapa Datans vodni 
ofeeh. kot vice splyvava (z dohadu); mad. sulyom, siilyom id.— nerozhodnuto* 
na ktere strane se yypujeeni stało. 

Szulo pol. eolumna sloup ein Pfeiler, eine Saule mit Kinnen, Ein- 
sehnitten oder Fugen, zwisehen welehe Breter gefiigt werden; lit. s z ul as 
Stollen, der Stander (sloup), in den das Fullholz gesetzt wird, der Thurpfosten, 
słprus. su lis Saule; pravdepodobno z german.: stnem. sul, su li eolumna 
sloup, słsas. s u 1 7 skand, sul a id., ags. syl eolumna, fulcimentum, postis, 
basis sloup, podpora, postavec, podstavek, got. sauls sloup. 

Sum, ces. spuma pena, slk. suma, su miny pi., śumovina id., pol. 
szumowiny pi. vedle vlastniho piana, hluz. sum id., śumić, śumjeć, 
ćes. ś u m i t i spumare, lepe peniti, ś u m o v a t i despumare odpeniti, penu sbi- 
rati, pol. szumować id. — z nem. Schaum, srnem. schum spuma pena, 
s eh um en spumare peniti, despumare penu sbirati. 

Sumpliła ćes. femina sordida, pannosa otrhand, spinarl żenskś, 2) 
femina dissoluta; srov. nem. dial. (jih.) schum pel f. eine unordentliche 
o nepofddnś osoba, pak srnem. schumpfe meretrix. 

Supati ćes. flagellare śibati, mrskati, budto z nem. schuppen, 
schupfen tundere, trudere, punire strkati nekym, posouvati, trestati, nebo 
z nem. schwippen flagellare śibati. 

Super srb. qui picat, obturat naves ten, ktery zacpa>a skuliny ko- 
rabu, śuperiti navem densare, picare, obturare zacpati skuliny korabu; po- 
chazi, jak se zda\ od nem. schoppen farcire cp&ti, Schopper fartor, srnem. 
oppen, schopfen farcire. 

Szupina pol. sąuama, Ćes. śupka, śupina, slk. su pa, hluz. supa, 
śupizna id. — nem. Schuppe, srnem. schuope, schuppe, stnem. scupa 
tćhoź vvznamu. 

Śupka slk. fasciculus straminis snopek ći svazek slamy, kter^m se 
pokryvaji stfechy : nem. Schaub fascis (straminis), srnem. schoup fascis 
svazek nećeho, snop, otęp slamy, stnem. scoub, odtud take slk. śiipiti cha- 
lupu slamou pokryti mit Stroh decken. 

Sur slov. obs. cortex subereus korkovś dfevo; vlask. suro, (nyni 
s u v e r o. s u g he r o z lat. s u b e r), rec. stred. noioo^ suber. 

Szurgać, szurgotać pol. cum strepitu jacere se śumotem h&zeti, 
szurgot motus cum strepitu hlućne hnuti, hlućuy ruch; pravdepodobno eizf, 
zda se byti - s nem dial bavor. scbflrgftń, sHiorgen protru- 

22* 



340 



derę postrkovati, srnem. schiirgen, schurgen, stnem. scurakan, scur- 
kan, scurgan trudere, propellere, prsecipitare posouyati, puditi, srnem. 
schurc, schurge, schorge f. impetus utok, postrk, stnem. scurc, scurg 
ve slożenem widar-scurc repudium zapuzeni. 

Suriti srb. aqua frevente perfundere; neslovan., zdali ma s jihonem. 
schuren sestuare, bullire, strepere sumeti, klokotati neco spolecneho, jest 
pro rozlicnost vyznamu pochybne; można take, że slovo srb. pochazi z turc. 

Surk slov. gryllus ruralis svrcek polni; srov. nem. Schirke gryllus 
domesticus svrcek domaci, Schorke gryllus svrcek. 

Surp ćes. farfur stara loupajici se kuże na hlave, lupy, łupiny; nem. 
Schorf, Schurf crusta vulneris strup. Sem należeji, jak se zda, take ces. 
śurpivy nepekny, nesvarny turpis, sur pet i, surpiveti turpem, foedum 
fieri nesvarnym, skaredym se stati. 

Szuwar, szu war a pot. obs. herbse inutiles plevel; rum. śuvar 
arundinetum rakosf. 

Sut, a, o srb. adj. absąue cornibus bezrohy, bulh. śjuto mancus 
vadny, nedostatecny ; mad. suta bezrohy; srb. i bulh. fec sotva vzaly to slovo 
z mad., naopak mad. zda se byti ze srb. pfevedeno. 

Swabl Muz. sulphur sira, z nem. Schwefel tehoż vyznamu. 

IIlBaBpa śvabra rus. (lodn.) metla neb kośte lodni Schiffsbesen ; z 
nem. Schwabber id. 

Svagati se srb. segni gradu incedere lenive jiti, choditi, śvagalo 
qui segni gradu incedit leniv6 chodici; srov. ags. svógan ingredi, grassari 
cum strepitu kraceti hlucne. 

ninapTOB^ svartov rus. rudens alligando serviens lano ke pfiva- 
zovani nrćene — jest, jak se zda, holld. sjor-touw die Segelschleife, womit 
die Segel kleiner aufgebunden werdeii konnen. 

Svestka ces. prunum, 2) prunus domestica sliva, ze sflat. s e b a- 
stica; z ćes. pak nem. Zwetschke, Zwetsche. 

Swinda Muz. vannus opałka, z nem. Schwinge tehoż vyznamu. 

Swińha, świnka ćes. eine flachę Sprosse an der Wagenleiter pficne 
dfevo v żebrinach vozovych, z nem. Schwinge id. 

Swipać Muz. percutere, flagellare śibati, mrskati, świpa Schmitze 
poplitka biće; z nem. schwippen flagellare. 

Szyba pol. orbis, discus, orbis vitreus płocha okrouhla, kruh, kotouc, 
tabule sklena a t. d. — srnem. s chi be, nnem. Scheibe id, 

Szyfunt pol. libra nautica, pondo nauticum vaha lodnicka; z nem. 
Schiffpfund jista vaha locłnickś = 280 liber; holld. schippond, odtud 
fr. schippond. 

Szyta pol. lignum sectum poleno; srnem. schit, nnem. Scheit, 
Scheite id. — pol. nazvy jsou: szczapa, łupa, polano. 

njerjia, nce.rjra scegła, sćógła rus. malus stężeń; temneho pu- 
vodu, można, że cizi, srov. skand, sigla id. 



— 341 — 

UD(e.i o ki, iuo.ioim, śćółok rus. lixivia louh ; jest, jak se podoba, 
ve spojitosti se skand, skola elnere, lavare myti, umyti, yymyti, yypl&ch- 
nouti, śved. skolla perfnndere aqu8 ferrente opariti, politi yfelou yodou, /#. 
skalauti. skalauju eluere ? yplśchnonti ; podobnym spfisobem souvisi tśż 
stnem. louga, louge, srnem. louge, nnem: L a u g e lixivia, odkud 6ss. 1 o u h, 
/>o/. ług poch&zi, se skand. Langa Iavare myti, umyyati, koupati. 

HJypyni scuriip rus. coeblea toćeniee, sroub ; bez pochyby cizi, 
srov. skand, s kr ufa id. 

Tabak rJkrt>. sr&. eerdo, coriarius koźelub, (2. plagula arch papiru), 
srb. nazey koźar: mad. tobak, nrec. raunchnic eerdo koźelub; z turc. 

Tabin Ćes. panni serici genus drab& tkanina liedbdvna, pol. tabin; 
m-m. Taliiu, Tobin. holld. tabijn, v1ask. tabi druh tykyty yychodo- 
indicke, fr. tabis, nrec. taunlop id. 

Taboret pol. Sessel ohne Lebne sedadlo bez zabradli; z fr. tabouret, 
ttdioz yyznamu. 

T;u;vhi. tabun rus. grex eąuorum stado koni, bezpocbyby orienUl. 

Taca pol. seutella, patella, dem. tacka, ćes. tac, tacek, slk. U ca; 
vlask. t a z z a. s^an. porta, t a z a ; /r. t a s s e, nero. T a s s e ; v. t a s. 

Taca pol. deeima desatek, ćes. t&c id. 2) dań z ndpoje Trankstener; 
Mim. Tatz id. — vlask. dazio daii, lat. datio dśnf. 

Tafla pol. pannus sericus, ćes. obs. tafat, taffat, nyni tykyta, 
slk. takyta. rus. Ta#ia tafta id. — rec. stred. racpard, nrec. Tucfjctś, vlask. 
taffeta, jr. tafetas; sflat. taffata; z pers. taft eh. 

T.u:wn» tagan^ Trigl. struś, sartago p&ney ke peceni, prażeni, rus. 
Ta ram, tag&n tripus trenożka, kozlik kuchy iisky; ze rec. stred. tdyrjvov 
sartago, patella panev: sthc. rrjyawp yedle idyijvov Ar., Luc, Ath. 

Taisłra, tajstra pol., tanystra ćes., tanistra slk. pera, nem 
Tornister: można, ze ze vlask. c a n e s t r a, c a n e s t r o corbis kos. 

Tak srh. prov. (C. g.) trabs bfevno ; srov. rec. 3oxóg tehoz Yyznamu. 

Talagan srb. pallii genus druh odevu, pl&śte; zda se byti pftyodu 
orientalakćho. 

Talambas srb. chrv. tympani species buben k yojenske hudbe, slov. 
tal a mb as, rus. obs. ryjiyMsacB tul u ml) as Heerpauke, pol. to ło mb as, 
tołumbas turecki bębenek z dzwonkami; z turc. 

Talavaśka ćes. obs. Com. jan. currus species, arcera Rossbare kryty 
yuz j.ro nemocnć, nebo Loie, ktereź dva kone nesou; bez pochyby <izi, ve 
taleyas elypens śtft. sflat. talavacius majoris ac spissioris clypei 
species Kft vćt8fho rozmeru, fajmr. fcalbos, talwas (Lei. cambro-brit.) ely- 
pens Hit, kterći podobni znejf, yadi ruznosf yyznaniu. 

Talhaj slk. homo neqnam darebak, nićema, sro?. mad. tolvaj fur 
ilodej, kierej poehizi z turc. tnlfftj. 



— 342 — 

Tkkhh talij m. stslov. ramus virens vetev zelena, t«khr talija rami 
virentes „nakvasivs thaliju otb finikb" Prol. - Bad. 90 (vetve neb listi pal- 
nąć), TauHre tal ij e n. rami vetve „jegda ne dostanutb ti talija" & Yost. 
-Op. 267., kdeź se vyklad& slovy: npoifTHie ^hiihkobo t. j. prouti palmove ; 
rec. stred. &alóg, to ęvlXov rcov ęoivixcov list palmovy, ftalr] ęoivix(ov id. dalia, 
ra ęvlla rmv ęotvix(ov DC. folia palmarum ; strec. &aXlóg~ 1) surculus vetev, 
&aXUa id. Diosc, Ath., -d-allsTov letorost olivovy. 

Triuwe. talin-B stslov. mensura ąusedain frumentaria jista mira obilna, 
ze rec. stred. &allh mensura aliqua, apud Aegyptios, ex foliis palmarum con- 
fecta DC. jista mira z listi palmoveho upletend. 

TajiHCMaH-Ł talism&n rus , talizman pol., talisman ćes., 
t ii i sum srb. signum magicum obraz nebo znak carodejny; vlask. talis- 
man o, fr., span. talisman, nem. Talisman id. — z arab. 'telsam obraz 
carodejny, vlastne z plur. 'telsaman. — Tez rec. stred. reksaua, pi. teUaiiara 
„ operat iones diabolicse, magicse consecrationes statuarum vel aliarum rerum 
quarumvis, ad hostium transitus aut superventus prohibendos vel morborum 
ingruentium aut bestiarum incursum avertendum" DC. 

TajiL talB f. rus. (lodn.) trochlea navalis Zugwinde skfipec zdvihaei 
na lodich; holld. talie f. die Zug- oder Wirbelrolle. 

TaaticL talbk rus., talk, obs. talek, pol., talk ces., mene spra>ne ? 
talek, lapis pellucidus rod kamenę; nem. Talk, Talkstein, vlask. śpan. tal co, 
fr. portg. tale, srlat. t a 1 c u s ; z arab. 't a 1 a q. 

Tama pol. agger hr&ze, ze srnem. tam, nnem. Da mm id., tamo- 
wać cohibere aggere, obturare, impedire ohraditi, hrazi opatfifci, zacpati, za- 
staviti, z nem. dam men. 

Tamarzyszek pol. tamariscus, ces. tama rysek, tamaryśk, slk. 
tamaryśka; vlask. tamarisco, tamarice, fr. tamaris, tamarisc, 
śpan. tamarisco, tamariz, lat. tez tam ar ix; srnem. tamris. 

Tambarina srb. prov. (Cg.) palili genus druh piastę; rec. stred., 
nrec. za\inaqiov, vlask. tabarro, fr. ta bard, srlat. tabardum piast; m 
jest vsuto jako v srb. tambor misto a vedle tabor castra; v. cap ar t. 

TaMra tamga rus. signum Stempel znamka kolko va, 2) vectigal 
clo; z turk.-mongol. tamga; odtud TaMacHTb tamżit kolkovati stempeln, 
TaM05KHH tamóżnja celnice, celni ufad. 

Tarnin ces. panni species druh tkaniny; jak se zdś, ze fr. eta minę 
Beuteltuch druh tenke tkaniny, odkud i nem. Et amin; vlasky zni stamigna, 
span. estamena. 

Tamjan, tamljan chrv. srb. thus kadidlo, srb. też timjan, slov. 
tamjan, ze rec. >&vułapa Raucherwerk. 

Tan pol. cortex coriarius tffslo; fr. tan, span. tan, vlask. tan no 
id., tanę die Lohfarbe barva tfisla, barva plavohneda. 



— 343 — 

Tandeta, t a n ii e t pol. forum scrutarium yeteśni trh, taudeciarz 
sorutarius yetesnik: srlat. tendeta id. Diefenb. Cx\. 270. pod teudelmarck; 
sror. take vlask. tendetta tabernaeuluin, tentoriolum mały stan, stanek. 

Tangarzyk pol. taiiagra rubra, cardiualis (ptak); śpan. tang ara 
Kardinahogel dlask kardiiralsky. 

Tantes, tantus slk. nunimus s. ealculus arithmeticus Rechenpfennig, 
Spielpfennig pocetnf peniz ve hfe; nim. D ant es pi. id., śpan. tanto id. 

Tapart ćes. chlamys, palndamentnm, sagum yojensky plaśf, tćż jurf 
podobny dlouhy odev ve 14. stoleti uznany: v. cap ar t & ta mb ar i na. 

Tama tapta rus. rubor coeli yespertinus yećerni zafe, yećerni 
ćervanky. — BenepHafl tapta yjećernaja Zapfenstreich yećerni znameni bubno- 
vam'in nebo troubeuim k navratu domu, tento yyznam se zda byti pryotnim, 
i sloyo tu uyedene pochazi budto ze śved. tappto nebo holld. taptoe Za- 
pfenstreich: śved. tapp, holld. tap epistomium cep; yećerni zafe nazyva se 
rus. BenepHafl 3apn yjećernaja zarja, kterehoź nazvu se użiv;£ tako ye zna- 
ćeni yeeerniho bubnoyani nebo troubeni k nayratu domu. 

Tapun chrv. embolus, epistomium ćepek, zatka, yedle vranj; ze 
fr. tapon id., fr. tez tape, śpan. tap on, srlat. tappus; vlask. zaffo id. 
— slova roman. z german.: skand, tap pi, śved. tap, ags. tapp a, angl. 
holld. tap, stnem. zapfo, nnem. Zapfen id., dnem. tap zacpati. 

Tara slov. pol. superpondium, quod a mercium pondere distrahitur, 
ob id. quo eontinentur, Tapa tara rus., tara ćes. id. — nem. Tara, vlask. 
śpan. portg. srlat. t ara, fr. tarę ; z arab. 'tarah amotus, remotus odda- 
odstraneny, 'tarh neco zustaveneho. 

Tara slov. yexatio mućeni, tarati vexare, cruciare mućiti; sroy. 
stnem. tara damnum, lsesio skoda, poruseni, tarę u nocere, lsedere skoditi, 
poruśiti, ags. daru damnum skoda. 

Taraban pol. tympanum buben, vedle vlastniho bęben, jest, jak se 
podoba, pfetyofeno z rus. Eapatam. baraban buben, ktereż jest puyodu 
orientalskeho. 

Tarac .<?/ol\, ta raca chrv. srb. (v Pfimoff) via strata dlazba, vlask. 
I azzo taras, altana. 

Taracka srb. (v Baranji) mortarium moźdif ke stfilenf; mad. ta- 
raczk stejnebo zuaćeni. 

Tarajka slk. Spornradrhen kolećko u ostrohy, z mad. ta raj id. — 
ta rajka kokarda. 

Ta pa i: a u -j» tarakan rus. blatta orientalis, pol. tarakan id., rod 
binyzu, jehoz obycejnć fes. jineno: śvab; tarakan nredeno v novejśf dobę 
i do ćes. — cizf, a sice z nektereho oriental. jazyka. 

Taran pol. aries, machina Beróens oppugnationi beran, zed bofici, 

rus. Tapain. taran id. — btot. srnem. tarant machina semena oppugna- 

i nastrój k dobyvani hra<Juv. m* ilmii. '/Aa B6 Ud cizini byti. 

no rsak take, źe taran jest puvodu orientalskeho; mene praydepodobne* 



— 344 — 

est, ze "by taran było pfetvofeno z baran, proto ze baran ve sve pfesne 
formę se naleza jak v rns., tak i v pol., a sice take ve vyznamu nastroje do- 
by vaciho. 

Tarant pol. eąuus glancus sivo-jablkovity kufi, 2) kun fcygrovity, 3) 
pes tygrovity; lit. tarantas to, co pol. 1) & 2) — ciziho puvodu, nevedonio 
ale odkud vzato; srnem. tarant tarantula, scorpio jedovaty payouk pozemsky, 
stir, 2) draco san, drak souhlasi sice zvukem, ale ruznost vyznamu tu vadi, 
rovneż tak v nnem. Tarant der kleine schwarzbraune Enzian, bylina, druh 
hofce baryy cernohnede; taźe zavada se nachazi u rec. zacardog neurćite 
ctvernołie zvife s roby, lat. tarandus sob, severni jeleń. 

Taras pol. agger terreus nasyp, hraze, basta, 2) carcer vezeni, źalaf 
des. taras = pol. 1), taras u rybnika aggor piscinse, taras (milifc.) vinea, 
porticus ; srnem. tar r a $, t e r r a 3, nnem. Terrasse solarium altana ; ze fr. 
terrasse Erdwall, Altanę nasyp ze zenie udelan3 f , altana, srlat. terratia, 
terrassia agger terreus, solarium, od lat. terra zenie. 

Taras, tara z, tras pol. ein gepulverter Stein drobny osyp, rozdro- 
beny kamen, jehoź nekde misto pisku do vapna potfebuji, 6es. taras id. — 
nem. Tarras, Trass Mortelerde, Steinstaub, eisenhaltige vulcanische Erde 
maltovita zeme, holld. tir as, tieras, tras cement, vlask. ter ras Art 
Puzzolanerde mit Kalkerde vermischt pucolanka s vapenitou zemi smiśend. 
TapaTanKa taratajka rus. vehiculi species, currus druh nizkeho 
vozu o ctyrech kolach, pol. taradajka rhedse species druh kocaru ; jak se 
podoba, puvodu oriental. 

Tarcug srb. perse genus e corio vetsi torba nebo kabele kozena; bez 
pochyby cizi, srov. mad', tarsóka funda, marsupium kapsa, kabele. 

Tarifa slov. ces., Tapn^t tarif rus., taryfa pol. index pretii 
soupis cen i zbożi; vlask. tariffa, span. portg. tarifa, fr. tarif, srlat. 
tarifa, tariffa, nem. Tariff; z arab. c tarif promulgatio oznamenf, 0- 
hlaśeni. 

Tarkan slk. anthemis pyrethrum (rostl.) peltram, pertram 7 z mad. 
tarko ny id. 

Tarklja, tor kij a slov. prelum, torcular lis, vinny lis; vlask. tor- 

colo, srnem. tor kul, torkel; z lat. torcular, srlat. tez torcula lis. 

Tarmark ćes., tar mak slk. yetesni trh forum scrutarium; z nem., 

budto staźeno z Tattermarkt id. (ta ter dnem. lacinia capart, angl. tat- 

ters pi. lacinise) nebo pfetvoreno z Vormarkt pfedchozi trh. 

Tarna slov. Schatzkasten pokladnice ; cizi, jest, jak se zda, ve spo- 
jitosti s mad', tar nok ąusestor, prsefectns serarii spravce pokładu. 

Tarner ces. obs. forulus, bursa, cista librorum, theca pfihradka, pou- 
zdro, mosna; cizi, t sfcoji, jak se zda, na miste k, nem. dial. karni er die 
yerschlieszbare lederne Aktentasche kabele n. torba kozena, vlask. ca mi er e 
brasna myslivecka Jagdtasche. 



- 345 - 

Tartana ces. uayigii species menśi jed&osleźnoya' lod, nem. Tartane, 

puvodu roman. : tiask. ipan. tar tan a, fr. t a rt a u o, angl. t a r t a u e. 

Tartar. tarta róg pol testudo zeha. (2. zel\ovina Schildpatt); ze 
vfas&. tar ta ruga żelra ; też /wty. t ar t a r u g a, ipan. t o r t u g a, /r. t o r- 
tue, s/7af. tortura, tar toga id., od te*. ywf. pass. t or tus skfiyeny, po- 
jmenoyana dle kfiyyYh nob. 

Tartofle plur. pol. tubera lanfże; ze ulasfc. tar t uf o, tartufolo 
tuber lanyż, dial. mildn. tar tu f fol, bendt. tartufola, piemonł. tartifla, 
fr. dial. t ar t o u 1" 1 o ; v. t r u f 1 e. 

Tas srb. patella Tasse, tac, tacek, rum. tas; fr tasse, v/as&. tazza, 
fpan. porłg. ta z a. nem. Tasse. Puvodu orientaMskeho, budto z /?er.s. tbas 
eatinus, nebo z a?*a&. 'tas sali catinus, pelvis oknu, druh misy; v. taca. 

Tasa shv. aceryus mergitum, hromada suopfiy; z german. — ags. 
tass aceryus riefl frugum, hromada (obili), holld. stred. tas acervus. 

agmeu, nynejśi holld. tas acervus hromada, tassen acenare hromaditi; stnem. 
zasi aceryus: fr. tas hromada, tas ser hromaditi; sem nalezi snad i goi. 
u d - g a - 1 a s s nesponidany, pr\ otne asi aedobfe slozeny. 

Tasan ces. cacoda?mon zly duch, tasa ni pi. Furiae; srov. srnem. 
e Unholde, ein bosartiges, fiusteres, jedoch gewaltiges Wesen bajecna 
bytnost, mocna i zlobna; pfipomina ces. das. 

Tatrman ces, modlą idol urn, simulacrum Vq. (obs.), 2) prsestigiator 

Gaukler, :)) eloyek podirne ustrojony nebo po komediantsku si poćinajici, 4) 

der mann, angl. maneąuin, tatrmdnek ve starych kniliach lekarskycb 

rytina naheho muzę. na kterem se ukazuje, kam bańky sazeti użitecno, 2) 

loutka. marioneta neurospaston ; z nem.: srnem. taterman idolum modlą 

(modlą) unde taterman" Renner 10K43 — Ben. 

Tava chrv. srb. trulla p.iney ; nrec. rafłdę sartagO paimy, pers. ta ba 
stejindio yyznamu. 

Tavan chrv. srb. lacunar strop, 2) tabulatum supremum puda, hura, 
Btratuin mtya, tabulatum. contignatio patro, poschodf, solum podlaha; nrec, 
tabulatio, lacunar tabuloyanć dilo, strop; oboje, jak se podoba, 
pu\odu oriental. 

T.i.rr, taz rus. pelvis umyvadlo. grOY. sfn&m. za esc supellei nafadi, 
itroj, naradi: isarua^ zasi ferramentum zjdczuy D&stroj, oboje 
zda commodus, aptus pfihodn^, pohodln/, 2) 

Bubst. co m m od u m pohodlC. 

Tefter srb. ratimiariiim. codei accepti <d Bipensi poćt&rskś kniźka, 

fteriti r curare dćtcnrati ; nrec. rsęńcio* indei, charta Pergamena, 

membrana, theca Litem recondendts soupis, pergamćn, tobołka; oboje, jak Be 

bi, z Utrc defter, dup&ięa ylastne' sbsAeni koże, pak vSecbno 

z nf dolanej jako pergamin, pfeemnosf, listina, koźend torba a t. d. 



— 346 — 

Tegl ces., dem. teglik, take tek lik obs., v novejśi dobę uvedeuo 
tyglik, catinus, catinus liąuatorius nadoba z palene hliny k rozpousteni rudy, 
panev hlinena, rus. THrejib tigelb m. id., jinak n./iaBHJibHbra ropme^eiCB 
płavilbnyj garsecók, pol. tygiel, dem. tygielek; nem, Tiegel, dnem. te- 
gel, srnem. tigel, tegele id. — srov. vlask. teglia, tegghia panev na 
torty, pfikrov nebo poklicka na hrnek rozpousteci, te gamę nadoba k roz- 
pousteni rudy, ktereź se zdaji byti ve spojitosti s lat. tegula kfidlice. 

Tektura pol. charta densata lepenka; sflat tectura tectorium, te- 
gumentum quodvis, stragulum, lodix vśeliky pfikrov. 

Tern ćes obs. legio pluk; neni jisto, zdali jest to gen. pi. stat. jmena 
t m a = st slov. Thiia ttma 1) tenebrae tma, temnota, 2) numerus infinitus, 
myrias velke cislo, cislo nekonecne, jak Jungmann ve slovniku za to ma, to 
slovo muźe take pocłiazeti ze rec. stred. Ośfia legio. 

Temljak rus. Degentrodel tfapec u kordu nebo savie, pol. te młak, 
temblak Degenriemen; zda se byti pfetvofeno z temruk pol. obs. compes, 
vinculum pouto, paska, ktereź jest puvodu turc. 

TeHajib tenalb f., Teu&jiia rus. (fortif.) Zangenwerk stfihaci 
hradba; ze fr. tenaille kleste, 2) to, co rus. — srlat. tenella, tanalia 
forceps kleste, vlask. ta nagi ia id. 

Tenka slov. cyprinus tinca linek, vedle linj, vlask. tinca, śpan. 
tenca, z lat. tinca linek; rec. stred. ziyxa id. 

Teorban pol. lyrse genus łiudebny nastrój, druh lyry, holld. teorbe, 
nem. Theorbe, vlask. tiórba. 

Terah ; trh, teret chrv., te ret srb. onus yehiculi, na vis bfemeno, 
nakład vozu neb korabu, slk. tercha, terucha onus bfemeno, tlże ; z mad'. 
ter eh, terh id. 

TepeftopnTb teredórit rus. typis exscribere tisknouti, Tepe- 
^opniHK-b teredórścik typographus tiskar; pravdepodobno ze vlask. tira- 
tore tiskar. 

Test ces. obs. Probetiegel nadoba chemicka v hutnictvi użivana, plo- 
ska, hlinena, ve ktere se stfibro pfepaluje, jinak kapelka, nem. Test 7 
srnem. test, teste, holld. angl. test; z roman. : vlask. testo irdene Pfanne 
panev hlinena, śpan. tiesto; z lat. testum nadoba hlinena; take rec. stred. 
tiara catinus testaceus. Lepę by było uźivati toho slova nezli tyglik. 

TecbMa tjeśma rus., dem. TeceMKa tjesj ómka vinculum, fascia 
paska, stużka nitena nebo vlnena, pol. taśma, dem. tasiemka fascia — 
pochazeji, jak se zda, ze rec. dBapóc vinculum ; compes, lorum paska, stużka, 
pouto, femen, pi. obycejne dsa^id; dśffurj svazek. 

Tetryk pol. morosus mrzuty, z lat. tetricus nepfivetivy, zasmu- 
sily, mracny, pfisny. 

Tiblo slov. vedle tigla ferramentum lsevigandis vestibus żelizko ke 
hlazeni prddla 7 chrv. tigla id., morav. tihlićka; — lat. tegula; odtud 
take holld. śved. tegel tegula ? ags. tigul (tigol, tigel), tegula, later, pi. 



— 347 — 

tigla, skand, t i guli. stnem. ziagal. nnem. Ziegel; tehoz pdvodu jsou 
tez pol c e g 1 a, łks. c i h la. 

TiiK-h tik m». Bettzwillich tkanina na poylaky pefin, poduśek a j. 
z hoUd. t i j k id. 

Timar srb. prsedii benefiriarii genus druh nianskycli statkuy, z /wre. 
timar id., turo. praydepodobno ze rec. słred. rifiacio* honorarium poeta, od- 
meua, od ri/«j ćesf. yażnosf a t. d. 

TnMBepe-B t i ni bers rus. (lodu.) Koppelbalken ani Sehiffe spojo- 
?aci bfevna korabu. z angl. timber materia dfevo budovne, pi. t im bers. 

Tista €es. (zastar.) canis femina psice, fena; zda" se byti cizim, srov. 
fin. tijsti id. 

Titera, tintera ces., dim. titerka, ti nterka icuncula, nugae, 
ineptiae, praydepodobno cizi, srov. shiem. tenterie nugae, ineptiae fraśky, 
posetilosti: nyaźeno bud i ipan. ton ter i a posetilost 

Tiulkii tftka ras: papilla mamillaris, prsni bradayka; jak se po- 
doba, ze rec rń&r, TtT&tj papilla. tit&ói mamma, s nimź jsou srodnd: ags. 
tit uber, mamma prsa, angl. teat, holld. tet, słnem. tut to, tut ta mamma 
yedle zitza. shiem. twtte: Jr. tette, tetin papilla, te ton mamma, vlask. 
tetta id. śpan. te ta uber; yyskyta" se i Jcymr. tit ten. 

Titor srb. benefactor monasterii aut ecclesise dobrodejce klastera nebo 
kostela, titorija paroecia farm okres, titorin sprayce, titoriti colere pe- 
stoyati; ze rec. -/.zawo zakladatel, zaloźitel mesta, puvodce. 

Tjava słk. eamelus yelbloud, y nekterych ć&stech yychodni Moravy 
e a y a, s ć a y a ; mad. t e v e id. — jak se zda, z turc. 

T.mki tltk^ stslov. interpretatio yy kład, tlumoceni, rus. tojik^ tołk 
id. 2) mens, intellectus rozum, smysl, doctrina ućeni, n&uka, secta, schola 
pfiyrźenci jisteho ućeni. stslov. iwlkobath interpretari yykUdati, tlumoćiti, 
To.iKOBaTb, slov. tolkoyatiid. bulg. tlrbkuyam 1. sg. yykladani, stslou. 
t.u.kok.uihk; interpretatio y\'klad fclumoćenf, rus. lOJiKOBaHie talkavanije 
interpretatio yyklad, tlumoceni, słslov. tntULph tli>karb, TiiiKOBhHHKi tl?,- 
koybnik-L. t.mkokatc.al tltkoyatelt interpres yykladatel, tlumoćnik, rus. 
ro^EOBHHEl tałkóynik, tojkobutcil id. rum t7»lk interpretatio, 

tt 1 ku es k interpretor \\kiadam. tluinoćim, lit tul kas, tu lkun inkas in- 
res tlumoćnik, tulkoti, tul kant i interpretari tlumoćiti, lot. tu Iks, 
eston. tulk interpres; skand, tulka interpretari yykladati, tlumoćiti, iv4d. 
t o 1 k a. ddn. t o 1 k e, dnim. t o 1 k e n, holld. sfnwn. certol k e n id., angl. 
talk loąui, colloąui, sermocinari, 2) oolleąuium, fama raluviti, rozmlott?ati, 

skand, tul kr, holld. sved. tolk, sfnim. fcolke 
interpres tlumoćnik — j'*-t. jak Be podoba, spolećnym majetkem jazykuy slo- 
yan.-keho. Liteyskćbo, germanskćho. 8lova tu uvedenś uślezejf praydepodobno 
ke skr. tark consid< bare, reputare, perpendere, putare pozororati, 

,'iźiti, miiiiti. yi-tarka COgitatio, deliberatio myślom', lnaźoni, 
potaż. 



— 348 — 

TiiiMAYh tlTbinacb stshv. interpres, sio o. to Imać, srb. *t o Imać, z 
rus. nebo slov., prava srb. forma by była tumać, kteraź se nachazi v chrv. 
t u ma ci t i iuterpretari, tumaćitelj interpres, rus. Tojnwant tałm&ć, 
pol. tłumacz, ces. tlumać, tlumoćnik i tlumocb, Muz. tołmać id.; 
lit. 1 1 u m a c z u s z pol., rum. t t> 1 m a ć, mad', t o 1 m a e s ze slovan. ; nnem. 
Dolmetsch, srnem tolmetsche, dulmetsch; pochazeji, jak se zda, z ja- 
zykuv orient.: pers. tilmaći, telmiz (Śaf.-Staroż. str. 294.), turk. dilmadż. 

Tobin ćes. obs. textum sericum undulatum, v. tabin. 

Toboska slk. receptaculum schranka na pefi a jin. — z mad. tobosz 
capsa śkatule. 

Toeoiihijh tobolbCB stslov. saccus Alex.-Mih. 87., slov. tobolec, 
tobołka marsupium, crumena meśec, 2) vas foenisecae toulec sekaćuv, srb. 
to boląc crumena, tobalica, jinak bruśnjaća, vas foenisecae, rus. tobo- 
jieii^ tabólec pera kabele (ze stslov.), pol. tobół a, tobołka id., ćes. to- 
bola, mene spravne, tobole pera, dem. tobołka 1) id., 2) capsula, cru- 
mena, tobolice id., 2) tabula metae terć, hluz. toboła pera, tobołka 
capsula; lit. tobelis i tapelis sacculus tinniens oferni tobołka. Slovo 
etymologicky temne, można że cizi, srov. srnem. tavele, tavel tabula, 
hant-tavel pugillares zapisna kniżka, stnem. tavala tabule, vlask. ta- 
vola deska, rytina, obraz, tavoletta pugillares zapisna kniżka, rec. stred. 
raCioltra id. 

Tok slov. chrv. involucrum, tbeca pouzdro, mad', tok tehoż vyznamu. 

Tok slk. acipenser hnso vyza; z mad', tok id. 

Tok pol. figura, forma, modus spfisoba, postava, tvarnost, spusob, 2) 
capitis ornamentum ozdoba blavy ; vlastne krój takove ozdoby; srov. fr. to- 
que Haube, Miitze ćepec, ćapka, śpan. to ca id., 2) vubec ozdoba hlavy u 
żenskycb, flor, vlask to cc a flor, tocco Scbnitt krój, 2) ein Reisehut ohne 
Krampe pocesfcny klobouk beze stfeśky. 

Toka ces. columnae species kratky, tłusty sloup ; srnem. tocketrun- 
cus, caudex kus dfeva, pafez, 2) columna lignea sloup dfeveny, nnem. Docke 
cołumna parva. 

ToMnaKi. tampak rus. Tombacum znama kovovś, smes, pol. tom- 
bak, ces. tombak, tompacb, slov. tum pak id., srb. tum bak aurichal- 
cum mosaz ; vlask. tombacco, fr. tombac, span. tumbaga, portg. tam- 
buca, angl. tombac, nem. Tomback, śved. tomback; jak se podoba, z 
malajskeho ta mb aga cuprum med. 

Tomruk srb., obyćejne pi. tomruci, caudex, compes klada, pouta 
dfevena, pol. temruk, pi. -ki, compedes pouta, nrec. rov\mqov'Mov Fuszblock; 
z tura 

Topanky f. pi. slk. kratkę boty, botky caligulae; z mad. topanka, 
vedle topan, topany, topancs der Schnurstiefel, ktereż pocbazeji, jak se po- 
doba, ze srb. chrv. opanak, gen. opanka socci genus nizky botek, pfedsu- 
tim souhlasky t. 



— 349 — 

ToneHaHT^ top on ant rus. (lodu.) rudontis genns lano, którym 
se rahua lodni na primo s t a v i : z holld. toppenant maić lano u koso ste- 
żiioYĆho, ktereż bidlo pfiene udrzuje oin kloines Soil ara Mastkorbe, welches 
die Qncrstange tragt. 

Top#, ryp* torf, turf rus., torf pol. fes. raSelina, sflał. tnrfa, 
tur ba, turbo, torva, tury a, turvus niger cespes, qui o terra pulustri ot 
bituminosa oruitur ot yicem earbonis praebet, fr. tourbo, vlask. torba, 
torfa, tnrfa, Spam. turba; pfiYodu german.: ago. turf, skand, torf, stnem. 
z u r 1, srnem. z u r b e, z u rf, nnem. T o r f, ylastne dnem. , id. 

Tornjati se chrv. srb. abire, maturare odojiti, odkvapiti, slov. tor- 
ują 1 amoliri; ze vlask. tornare obraceti, obr&titi, v. n. obratiti Be, 
vratitiso: srhd. tor nar o divertere. deflectere odyratiti se, odejiti, vyhybati se. 

Tort, ilort, tor ta ćes. clibanites, opus pistorium clibanitium, slov. 
tor ta, rus. Topią tort a, pol. tort id., chrv. srb. tort a, tur ta placenta 
kolać; nem. Tor to, z roman. : srlat. tor ta (placenta), vlask. tor ta, fr. 
tourte id., śpan. tor ta kohic, plosky kol&ć, placek. 

Tosman slov. runcina fabri lignarii, runeina major hoblik ci struli 
tesaraky, Yiibec yelky hoblik; prvni cast srov. s nem. tosson, dosson tun- 
dere, percutoro, pulsare stoszen postrkovati, biti, klepati, druha ćiist jest temna. 

Tosten ćes. obs. (botan.) materi lićko ; srov. srnem. doste m. 1) 
kytiee, \ubec Yśechno, co se na spusob kfe rozkladd, 2) origanum dobra mysi 
(rostL), slnem. dosto, dosta, nnem. Dost, Doste, Dosten origauum yul- 
gare, dayneji taki tosten, śved. dosta, don. tost 

Toct-b tost rus. Trinksprudi pfipitek, pol. toast; fr. toste, 
toast id., angl. toast (vyslov tost) id., 2) praźene ukrojky chleba, toast 
verb. 1) praziti, 2) pfti na zdravi; srlat. to stare torrere susiti, praźiti, to- 
sta pani- tostus ususeny, uprazeny chleb, lat. tostus, a, um suśeny, pra- 
it znacilo tedy pryotne prażeny krajićck chleba. To jmóno po- 
chazi odtud. ie v Anglicka byvala tomu, ktery mel pfipitek pronśsti, sklenice 
s prażenym krajićkem chleba podavana. 

Totah slov. mes, machina semena oppngnationi boran ko bofenf zdf, 
l dobyvaci, ces. obs. totach catapnlta strój ke stfileni yelkyni kamenfm; 
■ temne. prawdopodobno cizi. 

Toufar, tufar morom, figulns hrnćif, 2) vasa figlina dflo lirnćifskó 
polivane: z nem. Tfipfer fignlos. 

Tovarija .srb. rasie aqaarii genas drnb aadob na \ od u : nesloyan. — 

Tovjelica chrv. .srb. (I)ubr. • sediculae genus stolice bez zabradlf, 
. vlask. tavola tabnle, stul, deska, ploska. 

Trabozan srb. prior domu- pars, atriuin pfedof óast domu, pfedsfó ; 
bez pochyby oi?j. r/ask. trabeazione contignatio Bpojeni breven, pak 

nrec T(mfiw<ria krov, Btfecha Dach, Bedachnng. 

Tpuh tradb f. stsłou., smysl zahaduy. można. /<• Btopa, sled \esti- 
ginm „aśte bi vi _ jako idolosluzenije choStefa byti, toe tradi ne 



— 350 — 

bi ostavih> na zemli" Chrys.-lab. — srov. srnem. trat f. vestigium stopa, 
stsas. trada gressus krok. 

Tragant ćes. astragałus tragacantha (rostl.), pol. traganek id. — v. 
dr ag ant. 

Trachtyr, trychtyf ces., trachtar, trachtyr slk. infundibulum na- 
levka; nem. Trichter, srnem. trahter, trehtsere, stnem. trach tar i id. 

Trakati ćes. trahere, portare tahati, vleci, nebo tężce nositi, traka t i 
se s nećim sich womit schleppen, trakaf bajulus nosie (inusit.), 2) auriga 
vozataj (inusit.), 3) carrus trusatilis taćky, slk. tragać id. — z nem. t ra- 
gę n ferre, portare, srnem. tragen id., 2) trahere tahnouti. 

Tralje f. pi. srb. feretrum nosidlo, jinak kro sn je, srov. srlat. trela, 
trillia, trila, trilea clathri, cancelli mfeże, fr. treille f., treillis m. 
id., dnem. tralje, tralle, hollJ. tralie id. 

Trampa srb. permutatio, cominutatio smena, zamena,- trampiti 
commutare smeniti, zameniti; bez pochyby cizi, srov. rec. zgony obraceni, 
obrat, navrat, zmena, promena; m muże v srb. byti vsuto tak, jako ve trum- 
pa turba zastup, ktereź stoji misto trupa; cistę srb. promjena, pro- 
mij enit i. 

Tranca slov. carcer żalaf, vezeni; bez pochyby cizi, srov. srlat. tron- 
chia, tron cha truncus pen, klada, vyznam kłady mohl snadne pfejiti ve 
yyznam pne vydlabaneho, do nehoź vezne za nohy sazeji, a konecue ve vyznam 
zalaf e, vezeni ; srov. take srlat . t r a n c h i a, t r a n c h e i a vallum, fossa okop, 
hradba ; rov, pfikop ; fr. trenchee, vlask. trincea; vyznam rovu, pfikopu 
mohl pfejiti ve vyznam żalafe. 

Trandovilje n., tren do fi o, gen. -ila, skracene tren da, srb. alcea 
rosea proskurnik ruźovy Stockrose, bulh. trandafil, trijandafil; rum. 
trandafiru, alban. drandofilleja rosa (ruże); ze rec. stred. tciavrdq}vl- 
lov, rQavracpvllov, TQiaxovTa(pvllov, nebo nrec. tQiavzdęvXXov ruże, vlastne ruże 
tficitilista. 

Trap slov. homo stolidus hlupec; ze srnem. trappe id., srov. take 
nnem. Tropf hlupec. 

Trapanati chrv. srb. calvariam modiolo perforare nemocnemu hlavu 
vrtacim nastrojem otevfiti, ćes. trep ano vati id., ze vlask. trapanare id.; 
vlask. trap a no, srlat. trepanum terebra, qua utuntur chirurgi ad cra- 
nium caute perforandum, nastrój chirurgicky ke provrtani lebky urceny; ćes. 
pol. trepan, rus. rpenaHt trepdn, ze rec. zovnavov id. 

Trapie f. pi. ćes. restis genus provazy źinemi otocene; pravdepodobno 
cizi, srov. vlask. stroppolo restis, rudens provaz, lano, poc^t. s mohlo 
snadno odpadnouti. 

Trapor ćes. terebrse species nebozez kolovratek nazvany ; z nem. 
Drehbohrer. 

Tpani» trap rus. Strickleiter auf Schiften zebr provazovy na lodich ; 
z holld trap gradus, scala stupeń, schody; sved. trap pa id. 



— 351 — 

Tp.Aiii. trapi stshv. fovea jama, bu/g. trap id., chrv. srb. trap 
fovea (adserrandis rapis) jama na schoyśni ropy a jinych ploduv; mrum, 
tqc(7toi\ alban. trap fossa, Bulcus pfikop; srov. tez rec. stred. tcacpog fossa, 
vallum pfikop, okop. 

Tfnnh trap* stsrb. equi ornamentom ąuoddam jakńsi o/doba kone; 
srov. stnem. trąbo trama, eitrema pars yastis, fimbria, Brnem, trabe fim- 
bria trapec, trepem; mohlo by vsak tako ve spojitosti hyti se bfiat. drapus, 
drappus, trapus pannus sukno, fir, drap id., vlct*k. drap po hedbavna 
tkanina, odew span. trap o sukno, tkauina ylnena, bavlnena, hedbavna, luena, 
kousek takove tkaniny. 

Tras ćes. Puzzolanerde ; vlask. terras Art Puzzolanerdo mit Kalk- 
prde verinischt pueolanka s vapenitou zcmi smiśena, nem. T arras, Trass, 
maltovita zeme" Mórtelerde, holld. tras, tir as, tieras cement. 

Tratew, tratwa vedle traf ta, pol. Holzflosze plaveni drev, vor, plt ; 
z nem. Trift, Holz-trift id., Mrong. uvadi tako nem. traf te id., coż jest 
forma dial. 

Trbok, trbuk srb. retis genus druh siti rybarskych, slk. trbok 
dlouha sit na ryby ; pravdepodobno cizi, se rec. Toi^a^óg detritus, tenuis otfeny, 
obnośeny, tenky. ró icifianór obnośeny odev, tenk}^ śat letni, ktereź sice po- 
dobne zni. ale vyznamem se ruzni, ma sotva co spolećneho. 

Trejl, tryl ćes. (botau ) si napis arvensis, jinak ohnice, oh ni vice, 
poplava, fepka; z nem. Tri ller id., odraźenim koncovky. 

Trekyr Ćes. (born.) ten, kter^ vozik s rudou posouva, postrkuje, od 
. trecken in Korbchen oder Karren Erz schleppen v kośikach nebo ve 
voziku rudu vleci. srnem. trecken trahere tahnouti. 

Trelaz pol. obs. clathri, cancelli (e conjectura) mreźe, zabradli, spravne 
trelaź, ćes. tralaźe m. pi., nespravne trał ar e, admicula, arbusculae pala- 
tae stromky k latim pfkazane, zabradli v zahrade ; ze fr. t rei 11 ag e id. 

Trelować pol. ein Schiff mit Stricken fortziehen, bugsieren tahnouti 
provazy lod: holld treilen id., treil lanovi korabu Tauwerk, nem. treilen 
trahere tahnouti, vlćci, Treil m. remulcum tahlo; holld., nem. ze fr. traille 
da^ Fahrseil povodec, tahlo. 

Tpe.ih trelb f. rus. yibratio vocis, pol. trel, treli k, ćes. tryl, 

trylek id., pol. trelować. 6e*. trylovati, trylkovati yibrare vocem; 

nem. T r i 1 1 e r. angl. tri 11, tri 1 lo vibratio vocis, nem. t r i 1 1 e r n, anr/l. to 

t r i 1 1 vibrare vocem, holld. t r i 1 1 e n tremere tfasti Be ; vlask tr illo vibratio 

i tryl. trillare yibrare vocem. 

TpMK»,u treljud n rra SaSek; prard&podobno cizi, srov. 

rec. ttfóc.tęt mu.s, stolidus rozumu zbaveny, liloupy, TęsMórrj; delirium 

Iflenstyf, nrec tętlóc pośetily, bhmpy, rozumu zbaveny, blaznivy. 

Tren pol. carmen querulum źalozpew ze rac. &cfjvoc n&fikanf, bedo- 
vani. ialozper. 



- 352 — 

TpeH3e;iBt enzelE m. rus. freni species catena rnaxillaris lenka 
uzda, pol. tręzla, stihlo, ćes. trenza; nem. Trense, holld. trens id. 2) 
funiculi species, ze śpan. trenza Flechte uplet, vlasy spletene. 

Tpene^^ trepjeł rus. terra tripolitana tripolitanska zeme neb 
hlina, pol. trypela, trypla, Ćes. trypel, tripel; nem. Trippel, vlask. 
tripolo, fr. tripoli, śpan. tripol, tripoli id., od mesta Tripolis. 

Trepka pol. ces. calceus ligiieus, solea lignea dfeveny stfevic; holld. 
trip dfeveny stfevic żenskych, dnem. trippe solea lignea pantofel se dfe- 
venou podeśvi. 

TpecKa treska rus. Gadus morhua, asellus arefactus Stockfisch, 
ces. treska id. (z rus.) Podoba se, że to slovo pfesmyknutim hlasek vzniklo 
ze skandinavskeho : stskand. thorskr piscis ąuidam, śved. dan. torsk G-adus 
callarias ; też holld. d o . s c h, nnem. D o r s c h id — lot. d u r s k a, eston. t u r s k ; 
srlat. dur sus. 

Tret, tryt pol. via, sernita, vestigium, gressus stoupnuti, cesta stopa, 
sled; srnem. tret, nnem. Tritt id. 

Tret pol. obs. forum scrutarium veteśni trh, ces. t r e t y pi. Plimder 
veci rozdilneho, podivneho nebo titerneho dila; jest, jak se zda, pfetvofeno z 
nem. T rodeł scruta vetes, odrażenim pośledni slabiky. 

Tret ćes. obs. gressus, saltus stoupani, kroceni, krok, skok, 2) pi. 
trety nuga3, ineptiaB divne a smeśne jednani, dim. tretky; podoba se, ze 
pocbazi ze srnem. tret gressus stoupnuti, stoupani, treten pędem in re po- 
nere, ingredi, saltare ślapnouti, stoupnouti, stoupati, plesati, tanciti. Sem na- 
leżi take ćes. zastar. tretovati id. 

Trgla srb. mullus barbatus parma morska, jinak barbun, rec. zylyla, 
rctylt] id., nrec. zęiyka, TQiyXrj, xqiyXlov ; vlask. triglia, śpan. trigla id. 

TpiiGOw tribuch^ slslov. stomachus żaludek, T^Bor^a, TpbGov,\ b i 
intestina vnitfnosti, bulh. ti"bbuh venter bficho, slov. trbuh, srb. trbuh 
id., hypocor. trba, ve sloźenycli tóż trba: trbo-bolja dolor alvi, trbonja 
bfichac, rus. TpeEyxa 7 TpesyrnuHa trebucha, trebuśina intestina, slk 
trbuch, ter buch, trebucha venter bficho. — Slovo etymologicky nevy- 
svetlene; srov. pfedek toho slova se srlat. tripa intestina vnitfnosti, 
vlask. trippa, śpan. portg. tripa, fr. tripe venter, abdomen bricho, v plur. 
vnitfnosti; holld. stfed. tripe, angl. tripe venter, intestina bficho, ynitfno- 
sti; też kymr. tripa pi., bret. stripen, bask. tripa, 

Tricarija srb. nugse, ineptise posetilosti; cizfho puvodu, srov.yr.tri- 
cherie, srlat. tricharia, tricheria deceptio kłam, podvod, zvlaśte ve hfe- 

TpHKHpifi trikirij rus. dreiarmiger Leuchter in Kirchen troj- 
ramenny svicen kostelni ; ze rec. stred. rctzrjcior, vedle mene spravneho tqixe- 
qiov, triplex seu trisulcus cereus. 

TpiOM-B trjum rus. (lodn.) spatium, locus prostor, prostranstvi, 
fundus navis, caverna navis prostranstvi korabu; jak se podoba, z holld de 



- 353 — 

mim spatium, locus prostor, nebo z angl. the room id., jiurz jest artikul 
pfedstaven. 

Trkać cfcr», pharetra toni, psano tarkać; i?Jo6£ turoasso, sflat. tur- 
casia, rec. striecZ. rocjMariop, r«££«<no*»; tez 6'//?'. terchois id. 

Trkulj srb, yinaeea, matoliny yinnó; mad, torkoly recrementum 
drożdi, matoliny. Zakładom jest, jak se zda, vlask. tor colo vinny lis. 

Trociśek, trochyfiek ces. obs. medicamenti genus in orbiculos et pa- 
stillos tk-tum kolanek apatokarsky ; ze rec, lat. rcotfscoc mała okrouhla vec, 
kulicka, pilnika, odtud tako v!ask. trochisoo, troci sco caletka, kolaćek 
apatekarsky, śpan, trocisco caletka, fr. trockisąue, sflat. trosiscus 
mfsto t rochi sous. 

Trokar ćes. dreischneidige Zapfhadel nastrój ko propichnuti bficha 
dobytku jetolem prekrmenćmu, nem. Troć ar, ze fr, trocar id., vlask. tro- 
carre nastrój k odyadeni vody z tela yodnatelueho. 

Troky, truky pi. m. ces. alveus koryto, zastar. traky; z german.: 
stnem. troć aheus, pehis, nnem, Trog, ags. trog; tez vlask. truogo 
akens, catinns koryto. 

Troi ćes. extritnm quid neco otfeneho, oterky, troliti exterere, friare 
drobiti, vyiuinati; srov. nem. trolle n volvere, volutare valeti, drolien id., 
2) torąuere kroutiti, conglobare skulatiti, skupiti. 

Tron pol., tron hluź., trun ces., stces. tron, rus. TpoHt tron 
thronus, obycejne' apecrojrb prestól, slov. bulh. prestól, chrv. prestol, 
srb. prijestol, stslov. nptcTO.n., tez rum, preastol — nem. Thron, srnem, 
t r u n, i-lask. śpan. tron o, fr, tróne, z lat, rec, thronus O-córog sedadlo, 
kfeslo, zvlaśte yysokonohe, ćasto zlatem, stfibrem ozdobene a koberci pokryte, 
jmenovite sedadlo panovnikovo. 

Trop chrv. srb. recrementa butyri liąuati cmour, 2) vinacea vinne 
mlato, tropine f. pi. recrementa, slov. tropine 1) id., 2) fa3x drożdi ; v. 
Oddśl. I. Btr. 7. 

Tropa ćes., trop slov. caterva, agmen, cohors z&stup, voj, srb. 

trampa torba, caterya, m vsuto ; vlask, trup pa, fr, troupe, Zpan. por tg. 

tropa cohors zastąp, sbor, sfłat. troppus stado; stnem. thrnpo, drupo 

torb . trupo, trop po, nnem. Trup po, Trupp, holld. trop, troep 

nra, eohora zastąp — json, jak so zdii, puvodu romanskóho. 

TpocTHTB Tpomy trastit, traśću rus. contorąuere lila diyersa 
skrontiti rozlióne niti; srov. ags. traestan torquere kroutiti. 

Troufati ćes. confidere nadóji miti, dovefovati, slk. tr ufali putare 

miniti, domofyati se; ze srnem. triuwen, tron won, truwen confidere, 

pttta v;iti, miniti, nnem, trauon; odtud pochazi i Ćes. trvati ve 

yyznamn confidere, patare, jehoź za nynejśi doby mnozf bez potfeby tak zhu- 

iżfyaji. 

Trucilka ćes. (usus inorav.) cylindrns pistorins Struzel, pol. strucla 
strncol id. - z nóm.: strnśm, struzol (struce!) lolifa, srnem. strutze, 

23 



354 — 



strutzel lolifa, genus placentae druh peciva; sem asi należi ces. zastar. 
trucie m. pi. jakesi jidlo. 

Trufla pol. tuber (fuugus) lanyż, rus. rpio^ejib trjiifelb f. id. nem. 
Truffel;/r. truffe f. id., komask. trufol; v. tartofle. 

Truhla ćes. Muz. arca, cista, z nem. Truhe, dial. trugel; v. 
trumna. 

Trucht^/, gradus tolutilis kłus; jest, jak se zda, srnem. truht, 
trucht copia, turba, caterva zastup, mnozstvi, 2) impetus, profectio, expedi- 
tio, utok, pochód, tażeni, vyprava vaJeona. 

Truła, trulda m. f. ćes. stolidus, stolida, trulant homo stolidus ; z 
nem. Droll, Troll stupidus, rudis, rusticus nenootorny, hruby, surovy, hloupy 
clovek, 2) daemonum genus, Drolle, Trolle, Truli e, Truł f. eine rohe 
gemeine, baurische Weibsperson surova, sprosta żenstiua, srnem. trolle homo 
rudis, intractabilis surovy, ostudny ćlovek, 2) gespenstiges Ungethum {skand. 
troll), truli e meretrix; dnem. troll truncus pafez, co nadavka, holld. dr ol 
scurra śasek, angl. droll kortyzoun ; srov. take vlask. truł la femina pigra, 
deformis leniva, skareda zenstina. 

Truło srb. (ve Śremu) tholus bane chramu; ze rec. stred. tqov11oc, 
TQovlla testudo orbiculata; gr. teolog bane budovy, okrouhle staveni, u By- 
zantincuv bane chramu. 

Truma slov. cohors, multitudo, exercitus, zastup, mnożstvi, vojsko; 
ags. truma cohors, acies; możno tez, że pfesmyknutim hlasek povstalo z 
lat. tur ma zastup, tlupa. 

Trumf ces. chartula coloris praecipui; z nem. Trumpf karta, ktera 
bije, srnem. trumpfe ictus udefeni, rdna. 

Trumna, trunna, truna pol. sarcophagus rakev, Muz. truna arca 
cista bedna; pravde podobno z german.: słnem. druha, truha loculus, cap- 
sella, sarcophagus rakev, mhd. truhe, truche cista skfine, bedna, ags. 
thruh, thruhe loculus, sarcophagus, thry sepulcrutn hrob, skand, thró sar- 
cophagus rakev; srlat. truca cista, locellus bedna. Truna jest, jak se zda, 
starsi forma, h pfed n yypadlo. 

Trumpa srb. turba, caterva zastup v. tropa. 

Truta, trota slov. ephialtes, incubo mura, z nem.: stnem. truta 
(v Graff-ove slovn. pod mara) ephialtes, incubo, srnem. trute, nnem. Dr u de, 
Drud, Drute, Drut vedle Trud, Trudę carodejnice, mura. 

Truta, truta ćes., truta Muz. gallina indica, v. Kr u ta. 

Trutyna pol. vaha; z lat. trutina id. — rec. rcyzarrj vaha. 

Truzba slov. Weinsatz, utvoreno, jak se podoba, ze rec. rgyyla fsex 
drożdi ; srov. vsak take słnem. t r u o s e n, stnem. truosanaid., nnem. T r u s e 
fa3x vini drożdi vinne. 

TpicL tr^s-B Glag. stchrv. yitis vinny kmen, nchrv. slov. trs id., 
ćes. trs caulis kofen s nati u bylin, kmen, trs vinny vitis; srov. rec. &vQfjog 



— 355 — 

bul Bakcha i Bakchantek bfećtanem i ievim ovinuta. lat. bhyrsua peń, kmen 
nebo hlub rostliny, pak vlask. tors o klub Strunk, stnem. tnrso, torso, 
srnem. turse, torse caulis hlub, z lut. fec. 

Trvati ćes. confidere. putare. v. troufati. 

Tryb pol. (mechań.) momeutum, rota, adjuvana niotuui huaci strój, 
hnaei kolo; jak se podoba* z nam. Trieb tractus, impalsus. 

Tryb pol. restiginni, via, seiuita stopa, cesta, stezka, modus, modus 
verbi Bp osób, spusob Blovesa, rati<> spfisob jediiati, jednani; fec tciftog stale 
lamestnanf, zv\k. obcoyani, rażeml cesta, stezka, jizdna cesta, draba, cbod, beli. 

Trybuła, trzeb u la. t n> b u ła , scandiz ca?refolium, ćes. tfebule, 
dem. tfebulka id., Muz. trjebula authriscus, pfesmyknutfm hlasekzker- 
buła, pocatecne* t na mfste' k\ stnem. ehervola, srnem. kervele, nnem. 
K e r b e 1 : vlask. c e r f o gl i o — z lat. fec. c a e r e f o 1 i u m laicttyyllor. 

Trybularz pol., ycdle tury bul ar z, kaditelniee, sflat. tburibolo- 
riim id., z lat. tburibulum stejneho vyznamu. 

Trylich ćes. linteum trilii tkanina trinitua majici model a obrazec 
(lic) ua obou stramieh, taźene płatno, t f i lich Com. jan., nyni neuźivane, pol. 
dr y lich; nem. Drillicb id., srnem. drilicbadj. trojmisobny, 2) dr i li eh, 
tri Ich snbst. to, co ces., — lat. tri 1 ix tfinitny, sflat. tralicium, vlask. 
traliccio, fr. treillis linteam trilii tkanina tfinitna. 

Tryska pol. rudentis species ein Tau, das Segel von unten aufzu- 

irzen lano, kterym se płachta lodni s dołu vybrnuje; srov. nem. Trisse 

rudeatifi lano k upraveni placbty lodnf, vlask. drizza Tau, eine Flagge 

aut- und herabzuziehen lano, kterym se prapor lodni vzhuru vytałiuje i dołu 

spouśti, fr. drisse Hisstau vytabovaci lano. 

Trzymać pol. tenere drźeti, slov. trimat id. uźiva se i v ćes. tfi- 
mati; 3rov. ags. tremjan confirmaro posiliti, upeyniti, trumjan <ouvales- 
ozdrayeti. trum firmus, securus, validus pevny, zdravy, t rym jan dis- 
ponere, animare, confirmare, munire, tedy ućiniti, aby neco drźelo. 

Tubok srb. caeeolua syrećek ; pravdepodobno cizi, zYukem blizke 
jest fec. stfed. lotftćauo* minor tuba trubka; rozlićnost yyznamu ćini ale spo- 
jito>t obou sloy pochybnou. 

Tucya poL orne Art Zinkkalk, ćes. tucie Ofengalmei; sflat. tutia 
cadmia kałamin. fr. tutliie cadniia fossilis, v1ask. tuzia Httttenrauch, ipem. 
tucia, atut i a druh kalaminu. fec. stfed. Torttd = ńadpła IbniĄ; z arab. 
t u t łi i a. 

Ty*exb tiifelh m. rut. sołea, crepida pantofel, holld. sved. toffel, 
ddn. toffel id. na miste pantoffel. 

Ty»% tuf rus. (miner.) tofus, kamen rśpenaty, pol. t o f, slov. t u f, 

Ćes. t o f . tuf: vlask. portfj. lufo, fr. tuf, span. tobą; nem. Tof, Tuf, 

Tnfetein; z Ud, to fus, topnus, srlat, tophus, tufua 

2.'}* 



— 356 — 

Tuka srb. gallina indica kruta, morka, tukac gallus indicus krocan, 
morak ; z turc. t a u k slepice, ve slożen. m y s y r-t a u k kruta, morka, ylastne 
gallina segyptiaca egyptska slepice. 

Tu I ban ces. obs. (Let. Trój.) amiculum capitis Turcis in usu, turban, 
tu lip ant Paprock., yyskyta se i turbit (obs.); nfec. zovlovnaviov, rovlnaviov 
turban, 2) tenke płatno, srlat. tu lip a, tulipantus pileus turcicus turban, 
vlask. turbante promenenim plynneho l v r; z pers. dulbend das urn die 
Miitze gewickelte Nesseltuch. Tehoż puvodu i srb. tulbenta mitrse genus 
spusob tocenky, pokryti hlavy u źenskych. 

Tulej f. pol. die Dille beira Wagen, tulejek Dille, Kóhre trubka, 
óes. tulej, dem. tulejka trubka u kopinneho żeleza ci hrotu; Spieszeisen 
spiculum ; tulej lisne spicata, ktera se misto zakolniku do napravy dava; 
tulej dira żele2em yypouzdfena ve prahu u vrat, kde cep ylastne sedi a se 
otaci; srb. tuli ja to, co pol., rus. Tyjibfl, tulbja, dem. Tyjrenica Kopf eiaes 
Hutes; lit. tulę die Dille beim Wagen; nem. dial. jih. tulę Vertiefung, Loch 
dulek, dira, srnem. tu Ile trubice Kohre, Beschlag, bsd. die Rohre, wodurch 
die Schneide des Pfeils auf den Schaft befestigt wircl, stnem. dola fistula 
trouba, trubka; z fr. douilie trubka Dille, to ze srlat. duet ile. 

Tulich (es., pol. obs. sica, pugio dyka, lit. stul gis; nem. Dolch, 
starsi forma tolch, doili eh, holld. śved. dan. dolk id, id. do Igr. G-rimin 
pronaśi sice ve svem slovniku to mineni, ze Dolch jest ze slovan. vzato; 
a vsak Dolch dyka jest, jak se zda, jednostejne se slnem. tolc, ags. do Ig 
yulnus rana, skand, do Igr hostis vrah, nepritel; holld. śved. ddn. nazev jest 
z nem. vzat, neb jinak by mel na konci g, ne k. Die toho tedy dluźno, t u- 
lich pokladati za prevedene z nem. i prispusobene tak, jakoby od tu lit i 
odvozeno było. 

TyjiynT. tułup rus. vestis pellicea longior dlouhy kozich, obycejne 
z ovcich kozi, pol. tułub, tołub Schafpelz berani kozich; nem. Talubbe 
Talupp f. id. (z rus.) — slovo pol. i rus. puvodu oriental. 

Tum pol. tholus bane budovy^ sedes cathedralis katedralni kostel, 
dom; srlat. tuomum, ze vlask. dom o aedes in tholi formam aedificata, 
srnem. tuom, aź do 18. stoleti thum, tum aedes cathedralis, slnem. dom 
domus, stsas. dom, stfris. dom templum chram; fr. do me bane tholus; — 
z lat. domus dum. 

Ty mb a t limb a rus. (ve stavitelstvi) fulerum, pila podpora, pilif; 
srov. skand, thomb arcus oblouk; s mad', to mb fulerum podpora ma rus. 
TyMEa sotva co spolecneho. 

Tuńczyk, tunetek^oż., tunica, slov. scomber thynnus bahnik (ryba); 
lat. thynnus, thunnus, vlask. tonno, fr. thon; rec. &vwoę id. 

Tunja slov. lacus, sinum kbel, rus. TOHHa tónna vaha dvou tisic liber, 
ces. tuna, tu na, dem. tunka sud neveliky cadus, tuna zlata = sto tisic 
zlatych ; nnem. T o n n e, srnem. t u n n e, stnem. skand, t u n n a, holld. t o n, 



- 357 - 

anyl. tun, sved. Łun na; srlat. ton na, tuniia dolinni sud, Span. tonel, 
fr. t o n u 6. 

Tunjav srb. hebea tupohlavy, nedu\tipny, tunjavost ingeninm hebea 
tuponlavosf, srov. mcuf. tany a, tiinya, tuuyiin negligens, piger, segnis ne- 
dbaly, lenivy. 

Tunśt slov. dolorea e partu bolesti porodu, z ?iem. Duust, 1) vapor 
para. 2) fig. sollicitudo, angasŁiae, dolor, molestia, miseria uzkosti, bolesf, 
nouze, bida: srnem. tuust vapor, stnem. tu ust proeella yieher, impetus ve- 
heinens silny natisk neb inival. 

Tupaz, t u p e ź. t u m p e ^ ta p u z colnmbarium holubuik ; ze srnem. 
tubbus: nnem. Taubeubaus; lepe golobinjak, golobnjak. 

Tur słov. nlcns, tnmor vfed, bonie, (tur jak vrani oko Leiclidorn), 
srov. ags. tbeor 1) inrhuimatio, impetigo zauet, lisej, 2) phlegma. 

Turanc ćes. obs., pi. turauće poma aurata ovoce zlatoźlute, od fr. 
dorer nebo vlask. dorare pozlatiti. 

Turbit ćes. (bylina) 1) convolvolus turpetbum Turbitbpflanze, 2) tur- 
bit biły alypia, rec. stred. rwęiikif, tovo7tbt, rot^mjr, t£q(3śt alypia, turbet 
album; span. turbit to, co ćes. 1). 

Tunn ćes. bila repa rapa iuax ; .ma , z nem. Dorse, Dorsche 
eaulis. blub kapusty. v Cechach Dorschen brassiea majobrassica, srnem. 
tur - eaulis hlub, stnem. turso, tors o id. — z lat. thyrsus pen, 

knien, trs nebo blub rostliny. 

Turklja slov. maga, yenefica ćarodejniee; bez pochyby cizi, nebylo vsak 
możno, yypatrati, odkud jest yzato. 

Turkus ćes. pol. draby k&inen lapis thyites, turcoides, tarcica gemma, 
fr. t u r q u o i s e, sr/at. t u r c b e s i u!s, t u r c o i si u s, vlask. t u r c h e s e, span. 
porty, turąuesa; nem. Tiirkis — nazvdn kamenom tnreckym, ac domovem 
jeho jest \iastne vy<hodni Persie, proto ze z Turek nejprvś do Evropy se dostał. 

Turma pol. turris. carcer veźe, zalar. yezenf, rus. nopna tjurma 
Bi w.riii: ///. tur ni as to, co pol. — z nim. T hurm v£fe, srnem. tur m, 
tnrn, toru 1) id., 2) rezeni; stnem. turri, turra, tum; slova nem. z lat. 
turris \ 

Turnaj ćes. decursio eąuestris, hastiludium kolba, pol. turniej a, 
obs. t u r niej m .. ća s te j i pi. turnieje; srnem. t u r n e i, nnem. T u r n i e r ; 
pu\ otln romanskćho : fr. tour no i, provenn. t o r n ei, vlask. span. porty. 
torneo, srlat. tornea m e n t u m, to mi o hastiludium, od fr. ton r ner, 
vlask. tornare, śjjan. porty, tum ar toćiti, obratiti, Obraceti, od obratiu s 
końmi: trlat. tu marę obraceti, torneare, to miarę, tur no aro hastiln- 
dio decertare, fr. tournoyer. Zakładem jesi lał. tornns Dreheisen tokar- 
Eelfzko, tornare drechseln Boustrnźiti, purodnS toćiti, fec. tóętoc krn- 
iidlo, okrnli, okrooblost, t<<karske źelizko, io(ptvu okronhliti, soustrnźiti, toę- 
róco krouźini. 



— 358 — 

TypnaHt tur pan rus. anas nigra ćerna nebo Jmeda kacena jezerni; 
też nem. Tur pan die braune Seeente; zda se byti puvodu oriental. 

Typ bi tury m. pi. rus. corbes servientes uiunitioni hradebne kosę 
Schanzkórbe; srov. vlask. tura agger hraze, munimentum, pra^sidium zastita. 

Turzyca pellis ferorum, e. gr. leporis variabilis sierść niektórych 
zwierząt, na prz. bielaka (bileho zajice); jest pravdepodobno ve spojitosti s 
lit. tn ras, obyćejne pi. turai die Haare an den Schlafen. 

Tutenag ces. tutania sloucenina chemicka, starsi pojmenovani cinku; 
nem. Tutenag, Tutanego (jak koncovka dosvedcuje, z roman.), fr. tou- 
tenague, angl. tutanag. 

TyTOBan iiro^a tiitovaja jagoda rus. morum moruse, TyTOBoe 
^epeBO tutovoje djerevo morus strom morusovy; z turc. tut, dud morus. 

T uwalnia pol. mantele latum śiroky rucnik, mappa nbrus ; vlask. 
tovaglia mantele rućnik ; fr. touaille, śpan. toalla id., srlat. to vel la, 
toubaillia mappa. 

Tuzin pol. numerus duodenarius, ces. obs. tuce u, tusen, nyni t li- 
ce t;/r. douzaine, vlask. dozzina, śpan. doceń a, holld. dozijn; srlat. 
duzena, dozę na duodecim dvanact. 

Tuzok, tuzek słk. otis tarda drop (ptak), tuz, kterez Jungm. sloy- 
nik uvadf, nezda se byti v użivani; mad', tuzok id. 

Tys-B tuz rus. binio v nem. kartach i na kostkach dve oka, ve 
franc. kartach eso unio, pol. tuz, slk. tu z, ces. tous id. Uvaźiti slusi 
nasledujici prupoved: „Touś, es (eso) nema nic, żiż (6) cińk (5) neda nic, 
quater (4) drye (3) pomahej" Chius ad Coum. W. die stejne znejici ne- 
mecke: „Dausz esz hat nichts, sesz zink gibt nichts, ąuater drei (4 & 3) musz 
herhalten" — slovy ąuater drei se roziuni stfedni stav, jemuź było die 
tś prupovedi nejvetsi dane platiti. Zakładem byl, jak se zda, text franc. — 
lit. tuz as; srnem. tu s, dus binio in alese ludo dvojka na kostkdch, 
stnem. dus, nnem. Daus 2 oka v kartdch i na kostkach, skand, daus, ddn. 
duus 7 angl. de uce id. — ze rec. dvdg dvojice ; dvojka. 

Tynk pol. obmitaci barva, obmitka opus tectorium, nem. Tiinche, 
srnem. tiinche, id., pol. tynkarz tector, dealbator lićitel, belitel, tynko- 
wać tectorio inducere, dealbare liciti, biliti, nnem. tiinche n, stnem. tunih- 
hón od stnem. tunihha, kterez pochazi z lat. t unie a. 

Tyras pol. retis geuus druh siti; nem. Tir as s ctverohranna sit ua 
ptaky, holld. tir as ein Zugnetz fur Kebhtihner, puvodu romdn. : fr. tirasse 
rete sit, srlat. tirassare trahere tahnouti, od/r. tir er id. 

Tyryaka pol. lek proti jedu theriaca, vedle dryjakiew, rus. TepiatTB, 
slov. ter jak, ces. teriak, obs. triak M. V. — tehoz piwodu jako dryak; 
v. ib. 

Tyzana, tizana, tyzena, tysana c"es. obs. 1) jećmen opichany, 
kroupa, 2) odvar z jecnych krup cremor hordeaceus, pol. tyzana to, co ces. 



- 359 — 

2): //•. tisaae, DlasJc tisanu GtersteiiLrauk oduir neb napój z jeemene, sr/af. 
tisana, rec stred. now^j lat. p tisana id., 2) kroupy jedno, rec murieni 
to, eo lat. 

Oy^opoEh udorobb f. stslov. dolium sud, bećka, pfetvofeno, jak se 
zda. ze rec udęmrp, (/en. — cotto^ yodnatelnost, nećistd tekutina, ac yyznam 
rablasf. 

0\*ApHCh u dr i Sb ni. stslov. aąuarius zodiaci vodnar, co znameiif zve- 
rokruhu. stażeno M ? r ec. rdnoyóo*: id. 

Ufnal pol, rlavus solearis podkovnik, podkoynf hfebik, z nera. H uf- 
na gel id. 

OVicm.a u je n a slslov. hyaena draye* zvife, ze 'rec. vaiva id. 

Fs.se fl, u klej a* rus., dem. yKJieiiKa u k lejka cyprinus alburnus 
b&lice, pol. u ki ej f. & u k lejka id., Ćes. u ki ej, u kleje f, id., srb. uklija 
_ "mis jakiisi niala ryba, ukljeya mała ryba v jezeru Skadarskem, 
vlask. s c o r a u z a : nem. Uckelei, Ockelei cyprinus alburnus belice. 

yKcyci. uksus rus. acetum ocet, lit. uksusas, u k sos as id. — 
se rec. ©fos yinny ocet: 6£$ę ostry, kysely a t. d. 

Ulak chrv. srb. nuncius, tabellarius honec, rychły poseł, kurir; nrec. 

rec. stred. orlay.tg cursor honec, z turc. 

Ułan, hu łan pol., ułan, lepe neź hulan, ćes., yjiaH-L ułan rus. 
eąnitatus species jezdec y polskem kroji s kopim ; pfiyodu orientalskeho, zda se 
byti ?e spojitosti s ulak; v. ib. 

Ul f. slov. ulcus vfed, ulast adj. vfedovity ; srov. rec. ovliq, nrec. ovXrj 
cicatrii jizya. co do yyznam u srov. stslov. Ki3Ba jazva vułnus, ulcus rana, 
yfed a t. d. a ćes. jizva cicatrii. 

Uliganj srb. sepia, loligo (ryba) plotice, oernokrevka, v. oliganj. 

Ulipki pi. pol. orbiculi e farina pećiyo na spusob oblat; z nem. Hol- 
liippo. dial. olippe id. 

Ulje n. chrv. srb. oleum olej (uljika olea strom olivovy) ; ze vlask. 
og 1 i o aebo lat. oleum olej. 

Umbrela pol. umbraculum stinidlo, dem. umbrelka, ćes. umbrella 
Har. id. — srlat. umbrella, vlask. om b rei la stinidlo. 

Unjul, a, o chrv. simplex jednoduchy — jest, jak se zda, ve spoji- 
ti b lat. unus jeden, unio jednota. 

Unkaś chrv. srb. pila sellae zvyśenostf na sedle, jabłko u sedla, slov. 
u n kar id. — bezpochyby cizi, jak se zdd turc. 

Upatrek pol. rostl. Wasserdost konopenec obecny, z lat. e upatori ii m, 
rec. waaróciOP. 

Oyii.Tn» upat-b 8tslov. eon s ul, ze rec. faaroc 1) adj. nejvyss(, 2) 
lubsk COnsuL, rec. stred. pnmoc consul honorarius. 

Ur s/k. (Com. Jan.) bOfl Błlmtrifl tur, żubr; lat. urus, stnem. srnem. 
ur. nnem. A.uer-Och«, rtt, ołgoc Antli.). rec. stred, o$coc t (ło4c ysępubroc. 



— 360 - 

Ura slov. chrv. srb. hora hodina, ur.de a (v Dalm.) horologium 
hodiny, srb. też ora tempus opportunum; rec. aqa 1) cast roku, obycejne ve 
pl. ; 2) urceny cas: rok, den, hodina, lat. hora; vlask. ora cas, hodina. 

yparaHi. uragan rus., tez ypraH-B, turbo vicher; fr. ouragan, 
vlask. oragano, uracano, span. huracan, portg. furacao, angl. hur- 
ricane, holld. orkaan, sved. orkan, nem Orkan — nazev lodnicky, ktery, 
jak se za to ma, z jazyka karajbskeho pochazi. 

0\ff>»f>Ł urart stslov. horarium, mappula „urare lBiieny" Ant.-hom. 
146. — ze rec. stred. wqó.qiov mappula ubrusec, 2) in Liturgicis dicitur stola 
diaconorum stola diakonuv, vyskyta se i rec. stred. ovqó.qiov fascia ćelenka, 
paska nacelni. 

Urbar ces. kniha, v niż poznamenany jsou zahrady, pole, luka k osadę 
należici s jejich drżiteli a danemi; ze srnem. urbor, urbur, v podejśieh 
spisech też urbar, urwar, praedium nemovity statek ein Gut ; das Zins- oder 
Lehensabgaben tragt, 2) duchody z' takoveho statku, urbor-b u och das Ver- 
zeichniss aller zu einem Ghite oder Hofe gehorigen, liegenden und fahrenden 
Sachen ; aller Gefalle und Abgaben, nekdy take urbor, urbar v tomże vy- 
znamu. 

Urbura óes. obs. jus reginm in fodinis aureis, argenteis & dflchod 
kralovsky z hor, urbur er starosta dilu neb duchodu kralovskeho; ze srnem. 
urbur reditus, fructus, emolumentum duchody, użitek, vyhoda ; z nem. też 
srlat. urbura duchod kraloysky z rudnych doluv. 

Urda chrv. srb. lac coagulatum srażene mleko, jinak gruśevina, 
slk. urda serum lactis huśta lepsi syrovatka ovci; z rum. urdt coagulum 
lactis, caseus mollis tvaroh. 

Urkati chrv. excitare, commendare, suadere, rogare povzbuzovati, do- 
mlouvati, nutkati; asi z lat. urgeo doleham na nekoho, pobizim. 

Urmetin srb. zea mais kukufice, turkyne, ze vlask. formentone 
tehoż vyznamu; for men to, fr om en to, frumento pśenice. 

Ustra chrv. novacula britva, vedle brijaćica — slovo temneho, 
pravdepodobno ciziho pftyodu. 

YcTpHi^a ustrica rus. ostrea ; ces. iistfice, stces. ostrice M. 
V., slk. ustrica, hluz. wu stric a, pol. ostrzygą, ostryga, chrv. ostriga 
(ze vlask.), slov. ostra, ostrica, jinak skoljka, stslov. odpefi m. ostreuni; 
lat. ostrea, ostreum iistfice , też skof epina morska , lastura , rec. 
ocrręsop, oazquov id.; nrec. batcidior, vlask. ostrica, span. ostra, ostro, 
o stron, jr. huitre; z lat. rec. też nem. Au ster, holld. o ester, angl. 
oystr, śved. ostra, skand, ostra. 

Usur chrv. srb. portio debita molitori po dii mlynafi należity, myto 
mlyndrske, vedle domaciho ujam — ces. ujem; z lat. u sura? piwodne użi- 
tek z neceho, pak uroky, lichva. 

Utant ćes. obs. canis auritus pes usaty, jinak prak; koncovka ant 
svMći o cizim puyodu. 



361 — 

Ułina srb. ulula soYfi temnćho piivodu, odyozeno od rec ov^ gen ą 
mróg ucho, coTim dem., nfee. ok/©*, airtof id.V Brov. chrv. arb. u sarn (va 
Slavon.) sova. od u ho (ucho) auris. 

Utrejch, oba. ot raj cli, fes. acidum arsenicosnm, h ; ]>t> kyselina arse"- 
nikova. 2) araenicum arsenik, 3) utrejch iluty auripigmentum ; z nem. Biitten- 
rauch Giftmehl, Awnikrauch. 

Uzur arb, otium prazdny ras, prdzdeń; ciziho puvodu, asi z fcurc. 
Użera alk. foeuua lichva -- z to*, u sur a stejhelio vyznaniu; z faf. 
takt' >Vc. atfed. ov^ovoa id. 

Wacek y>o/. 065. pora, saccus mosna, torba, tlumok; srnem. wat- 
Bac mantica tlumok, ??>?< ; w. Watsack pera torba tlumok, Sv4d. yats&ck 
Pelleisen tlumok. 

Vaditi chrv. arb, incedere cautejiti pomału a opatrne; srov. lat. vad o, 
v a d e r e jiti, v a d a r o bfisti. broditi. 

Vadka ćes. fuuda Zuggarn neyod; dnem. wadę Zugnetz zum Fisclieu. 
Vag arb. yectis soehor, paka, srov. lit. wagis cuueus, clavus ligneus 
klin, hfebfk dft*veny, afnim. wecke, stnem. wecki, weggi cuneus klin, aga, 
v a c g, v e c g id. 

Vagaś arb, orbita kolej; z ?Ha'/; vagds id., odtud i rit??i. ogasie. 

Vagov arb, scalprum arundini secandae kosif, velky nuz k seceni ra- 

kosu; mml. v4g , isedere, secare siVi, sekati, krajeti; zdkladem srbskeho vago v 

mad. vśgó, ktereż" ale dle Ballagi-ova slovnika znaći dobytek zakolny. 

Vahati ćes. buc illuc movere, oscillare, 2) yahati intrans., i vahati se 

buc illuc moveri, yacillare, nutare, flnctuare, 3) morari, pol. wahać się, 

menć spra\ne w achać się = ćes. 2); srov. stnem,. wagon moveri hybati se, 

acillare, labare klatiti se, kaceti se, ar/s. yagjan to, co stnem. 

Wachla pol. pochodne f\ix, Ićpe pochodnia, arb. pomiat. vaklja, 
faklja (v Barani); mail. faklya, nem. Fackel, rec. atfed. (fuyly — ■ z lat. 
1 la. 

Wachlarz pol. flabellum yejif, oba. wachel id., wachlować yen- 
tuluin facere, hhiz. wjechla yejff; z nim. Pachel, yedle obyćejnóho F;i- 
cher. yejif, fach e 1 n yentilare. 

l!;i\Ta y&chta rua. meuyanthea fcrifoliata Bitterklee limonka, hofkj 
rodni jetel; yachta pfijato \ noyejśf dobo i do ćes. — zni, jako by było 
. \ tom \\'/.iiamii jsem ale tono sloya v german. Ifecech nalezti ue- 
mohl. 

Vajał, gen. yąjata arb. camera, cella komora, Bklep; aa każdy spflsob 
(izi. e turc — prave arb. jmóno klijel atalov. kjt.tl klM.i, domua, 

cella, rua. j.yiI.tf,. pol. kleó, lit. kletia. 

Vajd .s/o/', praefectua pfedataven^; stnem. fagii yedle fogai advo- 
an8, ricarios, judei zastayatel, zaatupce, obrance, soudce, 
srnem. roget: v. bo bot. 



- 362 — 

Baftie, Kai€'vaje n. stslov. rami palmarum, rus. saia vaija palma, ze 
vf-c. fiaic (Hesych.) vetev palmova, rec. stfed. paig, §aiov palma, ramus pal- 
meus vetev palmova, nfec. fiaia svecene vetve palmove. 

Vajkati se srb. excusare se de coena minus lauta omlouvati se, że 
pohosteni, jak lmleźi nevypadlo, 2) pcenitere litovati nećeho, srov. mad. faj 
dolere boleti, fajit poenitere litovati. 

Vak Ces. pera, saccus, marsupium, fuoda, dem. vacek funda, saccu- 
lus, crumena; srov. dnem. wakke Tasche kapsa, mosna. 

Valba ces., sklonity neb kosy smer strechy nebo klenuti na uzke 
strane, hluz. wjelba id. — srnem. w albę 1) imbrex, tegula kfidlice, 2) die 
Einbiegung des Daches schief herab an der Giebelseite, stnem. walbo, walpo 
imbrex, tegula kfidlice (od hvelban invertere), nnem. Walm to, co srnem. i 
2) uboći, strane, sklouitost. 

Valcha tes. mola fullonica, valcliovati subigere, pol. wałkować 
id. w alk o w ni ca mola fullonica, hluz. walka id. — z nem, Walkę, srnem. 
walc m. mola fullonica, nnem. srnem. w alken volvere, subigere valeti, val- 
chovati, stnem. w a Ich u 1. sg. prses. id.; z nem. też vlask. gualcare val- 
chovati, gualca, gualchiera valcha, srlat. valcheria, valcatorium 
tehoż vyznamu, jak se zda: „licentiam construendi molendina et yalcato- 
ria" DC. 

Valiti srb. labi : deesse poklesnouti, nedostavati se, chybeti va linka 
vitium, defectus chyba, vada, nedostatek; rec. stred. ęafod, ą>aluct error chyba, 
omyl, cpcchąp, ęahaCsw fallere klamati, siditi ; ostatni v. pod fal-. 

Valiz slov. mantica tlumok Felleisen, ze vlask. v a ligi a id., waliza 
pol. mantica z fr. valise f. id. — też srlat. va lisia, valesia hippopera, 
tlumok jezdecky. 

Valov slk. alveus uecky, z mad. valu, yalyu koryto. 

Valtropa ces. obs. „yaltropa ćerna" D. e Ms. Arch. Kost. zda se byti 
vlask. gualdrappa stragulum eąuarium pokryvka kone Schabracke, span. 
gualdrapa weit iiber das Kreiz des Pferdes herabreichende Schabracke ; 
Jagemann uvadi ve svem slovniku vlasko-nem. też nem. Waldrappe; srlat. 
gualdrapius ornatus pokrov na kone. 

Vana ces., solium, labrum Wannę, dem. vanice, rus. BaHHa id., pol. 
wanna id., 2) lazeń, koupel; nem. Wannę labrum, vannus, srnem. wannę 
vannus opa]ka (srnem. wannen, stnem. wannón opalkou cistiti obili, lat. 
evanuare), 2) vane podobna nadoba k pećeni; z lat. yannus opałka. 

Vancar, vanżar ces. berberis dumetorum drać, pfetvofeno z nem. 
dial. weinschierling, na miste Weinschadling feci spisovne, odrażenim 
pośledni slabiky. 

Vanjka slov. deverticulum, devium, auibages scesti, bezcesti, zboćeni 
s cesty, okliky, zachazka; srov. stnem. wanc sinuamen, flexus oklika, srnem. 
wanc poboćna cesta, odchyłka a t. d. 



- 363 — 

Vantech slk. abdomen, center bachor; jak se podoba z lat pa u te x 
stejneho Yyznamu. 

Vantrok slk. zlab, którym voda na kola młyńska pada; z nim. Watt- 
Łrog das W rinno an anterschl&chtigen Mublen. 

Wańtuch pol. linteum majus involvendo frnmento seryiens Felka 
płachta, do niż se zaobaluje obili ; druha caśf toho slpya jest nim. fcuch 
pannns snkno. tkanina, pr?ni jest tonina. 

Vapa chrv. eibalatio, yapor v\'par. para: srb>. alban. vape, rum. 
Yi.pae vapor para, vkuk. zasłar. vapa (Póeti d. prim, secolo II. 32., ny- 
i vlask. v a m pa. v ani po żar, so vsutym m, z lat. v a p o r para odrażeni m 
konećnćho r. 

Wapowiec poi. cesta propastitś ein Weg \<dl Abgrunde; sroy. mad. 
\apa concayitas yyhloubenost, yapas concavus yyhloubeny. 

Kun. vapi> sts/ov. oolor barva, oiaiiimi o ba pi t i, mfsto ob-vapiti, 

tingere, rus. BaiiL vap rubriea rndka: słprus. woapis eolor bana; fec. 

wru immergo pohrouźfm; nanni im, b) tingo, coloro banim, (lampę imraer- 

sus, tiiotu-. yersicolor pohrouieny, namoćeny, obarwny, postry, ,j«<jv banom, 

barva, pnvodue pohronźeni do vody nebo jine tekutiny, nfec. (łam w, (łdya to, 

►lor, fucus bana. lićidlo. 

Wap. gen. pia m. pol. obs. yentriculus, stomachus zaludek, żylaste 
żaludek zyffeci; etymologicky temnć, srov. Brnem, wam be venter, nterns, 
bficho, d&loha, sinem. wanilia, wampa venter, yentriculus, nterns bficlio, 
źaludek a t. d., yot. vamba yenter, o <js. vam b ventor, nterns bficho, delolia; 
bliżsi formon jest sfnem. yappe palear lalok. 

Varagovati srb. strugati izlużenu koza scabere pellem abfleischen, 
. jak se podobś mad farag scalpere stronliati. 

Varak srb. bractea anrichalci pozlatko ; nfec. (taoaxiov bractea anri 
listek zlata, pozlatko; oboje asi z turc. 

Varati slov. srb. decipere, fallere klamati, śiditi, srb. y ara lica frau- 

r podyodnik, yarancija fraus podyod, stslou. npt lupimi pro-variti, 

pre-yariti, pre-yarati follere śiditi, stslov. nptBapn pr#-vara fraus 

podTod, srb. prijeyara, bu/h. piv-vara, slov. pre-vara, yarka id.; z germ.: 

goł. vars cantu.- opatrny. stsas. war, skand. var. v :i r r id., goł. yarei cautio, 

iti.i, dolns, fraudnlentia opatrnost, chytrost, l<'sfc, kłam, pod y od. Sem na- 

lf/i taks chro. yarakati decipere kłamali, śiditi, — sn yyb^bati se chytre, 

u 1 i s 1 1 r* . pfelstiti, srb. yarakati dećlinare aliąuem yyhybati se ; sroy; ags. 

ivere, yilare brani ti, chraniti se nćceho, yyhybati se. 

Varde bulh. cnstudio, pasco blfdam, stfehu, pasu, s/ov. yardjati, 
yardeyati tentare, Bpectare, gnstare Bkonmati, zkonseti, okusiti, srb, yar- 
dati attendere dayati pozór; / german.: f/ot. *yards cnstos straiee, yard ja 
id. \e plnr. straże custodia, stsas, irard, srnSm. wart cuatos, ags. year- 
djan custodire, tueri blidati, straźiti, chraniti, stnem, waitćn. srn4m. } nnem. 
wart-!i: /. germ. tak.'- - Lir.- bledćti, patfłti na neco, pozoroyati, 



— 364 — 

hlidati, chraniti, fr. gar der, śpan. g u ar dar łilidati, strażiti & vlask. span. 
gu ar cl i a straże, ochrana, 2) strażce, fr. gardę. 

Varganj m. srb. (ve Śremu) fungi eduli genus rod houby; z mad', 
v ar gany a Pfiiferling agaricns piperatus peprnik, kozak. 

Varhany pi. ćes., obs. vorhany, instrumentum musicum, organum 
pneumaticum, yarhanky dem. harmonika tistui, slk. organy pi. m., rus. 
Bopramb, BapraH-B yargan tympanum orarium, crembalum harmonika ustni, 
yarhanky, opraHti argany pi., mrus. BoprauB vorhan, pol. organy pi. to, 
co ces. — lit. wargónai pi., źem. argonai id. — srlat. organum, casto 
pi. organa, fec. stred. ooyavov uz ve yyznamu varhanuv; strec. ooyavov na- 
strój, ustrój,